Өсімдіктер және жануарлар әлемінің әртүрлілігі. Негізгі жербетілік және су экожүйелері

Өсімдіктер және жануарлар әлемінің әртүрлілігі
Экожүйелер
Пайдаланылған әдебиеттер
Жер шарында өсімдіктердің 500 млн. астам түрі бар. Жыл сайын ғылыми-лабораторияларда олардың бірнеше жаңа түрлерін өсіріп шығарады. Өсімдік – жер шарының «өкпесі» деп бекер айтылмаған. Тіршілік атаулыны өсімдіксіз елестетуге болмайды. Жер шарында өсімдіктер жамылғысы біркелкі тарамаған.
Қазақстанда орман қора 21,8 млн. га жерді алып жатыр. Яғни, республикамыздың барлық жерінің 3,35 %-ын құрайды. Біздің еліміздегі ормандар жүйесі негізінен Солтүстік және Шығыс аймақтарда шоғырланған. Ормандардың бірнеше типтері бар. Олар – сексеуіл, қарағай, шырша, самырсын, қайың ормандары, тоғайлар мен бұталар.
Қазақстанда орманға қарағанда табиғи жайылымдар басым. Өсімдіктің біздің жерімізде 57000 түрі өседі. Оның 506 түрі қорғауды қажет етіп отыр. Жойылып бара жатқан өсімдіктерді сақтап қалу мақсатымен 1981 жылы «Қызыл кітап» шығарылды. Оның мақсаты құрып бара жатқан өсімдіктерді есепке алып, оларды сақтап қалу. Ол үшін көптеген мемлекеттік шаралар жүргізіледі. Солардың бірі – сиреп бара жатқан өсімдіктер мен жерлерді адам қамқорлығына алып қорықтар ұйымдастыру.
1. Жатқанбаев Ж.Ж. Экология негіздері. А., 2003.
2. Бейсенова Ә.С., Шілдебаев Ж.Б., Сауытбаев Г.З. Экология., А., 2001.
3. Оспанова Г.С., Бозшатаева Г.Т. Экология., А., 2002.
        
        Қазақстан Республикасы Білім және Ғылым Министрлігі Семей қаласының Шәкәрім атындағы Университеті ... ... ЮР ... ... ... ... Ж.М.
Өсімдіктер және жануарлар әлемінің әртүрлілігі.
Жер шарында өсімдіктердің 500 млн. астам түрі бар. Жыл сайын ... ... ... жаңа ... ... ... ... - жер шарының деп бекер айтылмаған. Тіршілік атаулыны өсімдіксіз елестетуге болмайды. Жер шарында ... ... ... ... ... қора 21,8 млн. га ... алып ... Яғни, республикамыздың барлық жерінің 3,35 %-ын құрайды. Біздің еліміздегі ормандар жүйесі ... ... және ... ... шоғырланған. Ормандардың бірнеше типтері бар. Олар - ... ... ... ... ... ормандары, тоғайлар мен бұталар.
Қазақстанда орманға қарағанда табиғи жайылымдар басым. Өсімдіктің біздің жерімізде 57000 түрі ... Оның 506 түрі ... ... етіп отыр. Жойылып бара жатқан өсімдіктерді сақтап қалу мақсатымен 1981 жылы ... Оның ... ... бара ... ... есепке алып, оларды сақтап қалу. Ол үшін көптеген мемлекеттік шаралар жүргізіледі. Солардың бірі - ... бара ... ... мен ... адам қамқорлығына алып қорықтар ұйымдастыру.
Қорық ұйымдастыру ісіне біздің республикамызда ... ... көп ... ... ... ... ... 9 мемлекеттік қорық, 5 ұлттық парк, 17 ботаникалық, 40 зоологиялық, 2 ботаникалық- геологиялық қорыққорлар құрылған. Алматы, Шымкент, Қарағанды т.б. ірі ... ... ... ... ... ... бәрі сиреп бара жатқан өсімдіктерді қалпына келтіру жұмыстарымен айналысады. Орман мен өсімдіктерді қорғау ересектермен қатар мектеп оқушыларының да міндеті. ... ... ... белсенділігін арттыру мақсатымен , , , атты үйірмелер ұйымдастырылған. Олар - ... ... ... ... ... және ... ... де қорғау баршаның ісі. Біздің жеріміз дәрілік өсімдіктерге өте бай. Олар көбінесе Іле Алатауы, Жоңғар Алатауы, Алтай таулары мен ... тау ... көп ... ... ... ... ... оты, дәрмене, жусан, қылша, шайқурай, жалбыз, бәйшешек, тартар ... ... ... тау ... ... ... ... рауғашы, қызылжидек, сасыр, т.б. өсімдіктерден дәрі-дәрмек жасайтын формоцевтік зауыт жұмыс істейді.
Қазақстанда дәрілік өсімдіктер мен ... ... ... ... үшін ... ... түрлері де бар. Олардың саны азайып барады. Мысалы, Қаратау аймағында өсімдіктердің 1500 түрі өседі. Срндықтан болар Қаратау өсімдіктердің деп ... ... әсем ... табиғи ортаның ластануынан, жайылымдардың тозу салдарынан сирек кездесетін өсімдіктердің азаюынан бүлінуде. Қазір кең-байтақ даламыздан ... ... ... ... ... ... ... іле бөріқарақаты, іле ұшқаты, жатаған шырша, алтай қасқыр жидегі, кәдімгі ... ... ... ... ... ... т.б. ... барады. Оларды қорғау біздің міндетіміз.
Республикамыздың шөл-шөлейтті белдемдерінде орналасқан Мойынқұм, ... ... ... ... ... ... ... құм жоталары бар. Олардың бәрі біріншіден, тұнып тұрған өсімдіктерортасы ... ... ... қоры ... саналады. Бірақ елімізде полигондар мен жел эрозиясына ұшыраған жердің көлемі 25 млн. гектарға жетіп ... ... ... біз шұрайлы жайылымдар қорын сақтап қалу үшін осы жерлерді ерекше қорғалатын аумақтарға жатқызып, қамқорлыққа ... ... ... ... ... да ... Оларды кесіп отын, құрылыс материалы үшін пайдалануды азайту керек. Қазірдің өзінде Іле шыршасы, самырсын, шетен, ырғай, тораңғыл, ... ... ... т.б. ... ... қажет етіп отыр. Әсіресе орман ағаштарын кесу етек алуда. Орманды қорғаудың ең маңызды бағыты - жасанда жолмен орман ... ... Жыл ... ... ... ... түп ... отырғызады. Осылайша ормандарды қалпына келтіру жүзеге асады. Орманды қорғау мен қалпына келтіру ... ... ... керек.
Жануарлар - табиғат туындысы. Өсімдіктер тәрізді жануарлар дүниесінің де маңызы зор. ... ... - олар жер ... ... кең ... Жануарлар мен құстардың ішінде алыптары да кездеседі. Дүние жүзінде жан-жануарлардың 1,5 млн түрі бар деп есептелген. ... жыл ... ... жаңа ... ... болып отыр.
Жануарлардың тіршілік үшін қызметі сан алуан. Оларды адам баласы қолға үйретіп, өзінің материалдық игілігі үшін ... ... ... ... ... еті, сүті өте ... Адам ... ерте кезден бастап-ақ жабайы аң мен құстарды қолға үйреткен. Қолға ... ... мен ... ... дейін оларға қызмет етіп келеді. Сондықтан адамдар ... ... ... ... оларды қорғай да білуі тиіс. Саналы адам бүгінгі күнге дейін жануарларды пайдаланумен бірге олардың кейбір түрлерінің жойылуына ... ... ... ... ... ... бойынша 1600-ші жылдан бері қарай сүтқоректілірдің 36, құстардың 94 түрінің жер ... ... ... ... ... ... әсер еткен. Олардың қатарына - дроит, кезеген кептер, қанатсыз гагарка, лабрадор гагасы, каролин тотысы, көзілдірікті ... ... ... ... ... тур, ... ... жылқыкиік, жүндес мүйізтұмсық, т.б. жатады.
Қазақстан жерінде де өткен ғасырларда ... бір ... ... құлан, қабылан, тарпан, жабайы тур, арыстан, жолбарыс, керік, т.б. аңдардың тіршілік еткені белгілі. Тіптен, Іле тоғайынан жолбарыстың соңғысын 1947 ж. ... ... атып ... Бұдан шығатын қорытынды адамның іс-әрекетінің жануарлар үшін қаншалықты қауіпті екендігі белгілі. Шын мәнінде, ... ... кең ... аң мен ... ... ... ... аймақтар көп-ақ. Сондықтан да болар біздің республикамызда сүтқоректілердің - 155, құстардың - 481, бауырымен ... - 48, ... - 33, ... - 140 түрі ... етеді. Бұлар біздің байлығымыз. Барлығының да табиғат үшін, адам үшін маңызы ... те, ... 100 жыл ... ... ... ... саны мен ... жағынан көп өзгерістерге ұшырады. Оған тікелей әсер етіп отырған - ... ... ... аң мен ... ... ... ... аз алдында тұр. Олардың қатарына - қар ... ... ... ... ... үстірт қойы, тауешкі, қабылан, дала мысығы, сілеусін, қарақұйрық, камшат, көк суыр, қоңыр аю, күзен, ... ... ... ... т.б. ... Ал ... ... дуадақ, безгелдек, саңырау құр, бұлдырық, аққу, дегелек, қоқиқаз, реликті шағала, сарыала қаз, шалшықшы т.б. атауға болады.
Қазақстанның інжу-маржаны ... ... ... ... ... т.б. ... ... жылдары адамның іс-әрекетінен тартылып, көп өзгерістерге ұшырап отыр. Әсіресе кәсіптік балық ... ... ... Ал Каспий мен арал теңізінің экологиялық жағдайы өте нашар. Арал ... ... 17 м ... отыр. Теңіздің тұздылығы көтеріліп, көптеген кәсіптік балықтар тіршілігін жойды.
Каспий теңізінің экологиялық жағдайы да ауыр. Әсіресе Каспий ... ... ... ... теңіздің балықтары мен құстар әлемі, итбалық сияқты сүтқоректілір зардап шегуде.
Экожүйелер
Экожүйе дегеніміз - зат, ... және ... ... ... біртұтас ретінде тіршілік ететін кез келген өзара әрекеттесуші тірі ағзалар мен қоршаған орта жағдайларының жиынтығы. Экожүйе деген терминді 1935 жылы ... рет ... ... экологі А. Тенсли . А. ... ... ... ... ... орта да ... жер бетіндегі тірі табиғатынтың негізгі функциясының бірлігі деп есептеуі және оның әр ... ... әсер ... ... аударады. Былайша айтқанда экожүйе - зат айналымы мен энергия тасмалдануы жүретін табиғи бірлік . Экожүйеде зат айналымының ... ... ... ... түрде белгілі қоры және орагнизмнің үш функцияоналды әр түрлі экологиялық ... ... ... редуценттер болуы керек. 3 ... ... ... ... дегеніміз - фотосинтезді жүзеге асыратын автотрофты өсімдіктрер(негізінен алғанда жоғары сатыдағы өсімдіктер). Қалған ағзалардың барлығы ағзалық заттарды өсімдіктерден және ... ... ... алады.
* Тұтынушылар дегеніміз - бұл гетеротрофты ағзалар. Бірінші және екінші қатар тұтынушылары болады. Бірінші қатар тұтынушылары ... қой және ... ... ... ... тұтынушылары немесе тұтынушылардың тұтынушылары өсімдіктерді жемейді, жануарлармен қоректенеді. Әдетте бұлар қасқыр, жолбарыс, шиебөрі тәрізді жыртқыштар болып келеді
* Ыдыратушылар немесе ... ... ... ... өлі ... заттарды тұтынады. Бүлдірушілер негізінен алғанда сапротрофтар болып саналады. Оған ұқсас ағзалар, ... және ... ... ... зат ... ... ... үшін энергия үнемі түсіп тұруы қажет. Энергия көзі - Күн. Күн энергиясы жарық синтездеуші ағзалар ... ... ... ... ... ... Бірімен бірі қоректік қатынастар арқылы байланысқан тіршілік иелері қоректену тізбегі түрінде дайындалады және ол үшін ... ... өте ... болып саналады. Бұған мысал ретінде қарапайым тоқалтістер(мыши-полевки) жайылып жүрген шабындықты және ... ... ... ... болады. Бірлестіктегі қоректік байланыс дегеніміз- бұл бір ағзадан екінші ... ... беру ... ... әр ... ... байланыс күрделі торапта шырмалып жатады.
Кейбір ғалымдардың көзқарасы бойынша ... ... ... ... ... ... ... сипаттамасын берсе, ал ұғымы ең алдымен оның функционалдық мәнін ... ... ... ... экожүйеге қатысты жекеден жалпыға қарай қатынаста болады. ... тірі ... - ... (биоценоз) - бұл белгілі бір аймақты алып жатқан өзара әрекеттестіктегі популяциялардың жиынтығы. Қауымдастық түрлі нәрлену деңгейлері бар ... ... ... ... етеді, сол арқылы энергия ағыны өтіп, қоректік заттардың айналымы жүреді.
Кез келген тірі нәрсенің тіршілігі ... ... ... ... ... ... ... арасындағы байланыстарды биотикалық деп атайды.
Биотикалық байланыс - бұл тірі нәрселердің бір-біріне әсер ету ... ... ... ... - ... биоценоздардың болуының негізі.
Экожүелер күрделі жүйелерге жатады, сондықтан оларды зерттегенде жүйелік анализдін әдістері қолданылады. Экожүйелер кеңістіктік масштаб бойынша әр түрлі ... ... мына ... ... ... ... макроэкожүйелер және үлкен экожүйелер. Микроэкожүйеге мысал ретінде кішігірім су қоймасын, өліп қалған ... ішін ... ... ... ... ... ... құлап жатқан ағашты, ішінде тірі организмдер бар тұрып қалған аквариумдағы суды келтіруге болады. Мезоэкожүйелерге - ... су ... өзен және т.б. ... ... ... кеңістіктік географиялық масштабтармен байланысты (мұхит, континент және т.б.). Экожүйенің ең ... ... ... Жер биосферасы жатады.
Экожуйелердің жіктелінуі. Экологиялық жүйелер функңионалдық және ... ... ... ... ... экожүйеге келіп түсетін энергия көзі, мөлшері және сапасына негізделген.
Экожүйелердің құрылымдық ... ... ... және ... ... ... ... Құрлық экожүиелері (биомдар) өсімдіктердің табиғи белгілері, ал су экожүйелері -- геологиялық және физикалық белгілері ... ... ... ... ... ... ... ғаламшарды төмендегі экожүйелерге бөледі:
* құрлық экожүйелері -- тундра, ... ... ... ... ... шөл, тропиктер, тау;
* тұщы су -- ... су (көл, ... және ... су ... ... жылға), батпақтар мен батпақты ормандар экожүйелері;
* теңіз экожүйелері - ... мен ашық ... ... ... Ж.Ж. Экология негіздері. А., 2003.
* Бейсенова Ә.С., Шілдебаев Ж.Б., Сауытбаев Г.З. Экология., А., 2001.
* Оспанова Г.С., ... Г.Т. ... А., 2002.

Пән: Экология, Қоршаған ортаны қорғау
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 6 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Экология және қоршаған ортаны қорғау: жоғары оқу орындарына арналған оқулық106 бет
Өсімдік және жануар әлемінің әртүрлілігі. негізгі жербетілік және су экожүйелері7 бет
Инженерлі – геодезияллық жұмыстарда беттік қатынасы мен координат жүйелерін таңдау6 бет
Рельеф қалыптасуындағы қазіргі физикалық-географиялық жағдайлары31 бет
Цррл пролеттерін есептеу5 бет
Құранды түсініп оқу20 бет
Құрылыс және тегістеу жұмыстары5 бет
Бірлестіктер мен экожүйелердің экологиясы (синэкология)5 бет
Биоконструкцияға қажетті табиғи көздер. Экожүйенің генетикалық ресурстары жəне биоалуантүрлілі4 бет
Ислам мәдениеті9 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь