Ішкі секрециялық бездер. Жыныстық жетілу. Оқушыны медициналық-гигеналық және жыныстық тәрбиелеу

1. Ішкі секрециялық бездер.
2. Жыныстық жетілу.
3. Оқушыны медициналық.гигеналық және жыныстық тәрбиелеу
Ішкі секреция бездері Секреция – латын тілінен аударғанда secretio бөлініс деген мағынаны береді. Секреция адам ағзасына физиологиялық маңызы бар көп немесе аз мөлшерде секреттердің пайда болып, бөлінуі. Секреция екі топқа бөлінеді: ішкі немесе эндокринді және сыртқы, экзокринді. Эндокринді бездердің сөлін шығаратын өзегі жоқ,без жасушалары қан және лимфа капиллярларымен өте жиі торланған. Сондықтан без өнімдері тікелей осы тамырларға өтеді. Экзокринді бездердің өзегі бар, әрі ол өзек белгілі бір ағзаға ашылып, өз өнімдерін сол мүшеге шығарады. Ішкі сөлініс бездеріне гипофиз, эпифиз, қалқанша, қалқансерік бездері, айырша без, бүйрекүсті, ұйқы және жыныс бездері жатады. Ішкі сөлініс бездеріне плацентаны (бала жолдасы) да жатқызады. Екіқабат әйел организмінде бала жолдасы бірқатар гормондар бөліп шығарады-эстроген, прогестерон және гонадотропин. Ішкі сөлініс бездері гипоталамус құрылымымен және қызметімен тығыз байланыста болады. Оның ядроларының нейросөлінісі бар, яғни гипофиздің артқы бөлігіне түсетін немесе гипофиздің алдыңғы бөлігінің қан тамырларына тікелей келетін және аденогипофиздің жасушалар қызметіне әсер ететін биологиялық белсенді заттар бөліп шығаратыны анықталған. Бұлардан басқа ішкі сөлініс бездеріне бірқатар ағзалар жатады – бүйрек, ішек-қарынның кілегейлі қабығы, бауыр, себебі олар қанға организм мүшелерінің қызметіне ерекше әсері бар бірқатар заттар бөліп шығарады. Атап айтқанда ренин, гастрин, секретин, панкреозимин, энтерогастрин, энтерогастрон, эритропоэтин т.б. Эндокринді жүйеге шығару түтіктері жоқ бездер жатады, бірақ организмнің ішкі ортасына активті физиологиялық активті заттар бөлетін (гормондар), организмнің гуморалді реттелуін қалыптастыратын, жасушалар тіндер мен мүшелердің қызметтерін күшейтеді немесе төмендетеді.
1. Сәтпаева Х.К. «Адам физиологиясы» : Алматы : Эверо, 2011. - 663 бет
2. Судаков К.В., ауд. Миндубаева Ф.А. «Қалыпты физиология»,М: ГЭОТАР – Медиа, 2015. – 848 б.
        
        Қазақстан Республикасы білім және ғылым министрлігі
Семей қаласының Шәкәрім ... ... ... факультеті
Қазақ тілі мен әдебиеті кафедрасы
СӨЖ
Тақырыбы: Ішкі секрециялық бездер.Жыныстық жетілу.Оқушыны медициналық-гигеналық және жыныстық тәрбиелеу
Орындаған: Берікболова ... ... ... ...
* Ішкі ... ... Жыныстық жетілу.
* Оқушыны медициналық-гигеналық және жыныстық тәрбиелеу
1. Ішкі секреция бездері Секреция - латын тілінен аударғанда secretio ... ... ... ... ... адам ағзасына физиологиялық маңызы бар көп немесе аз мөлшерде секреттердің пайда болып, бөлінуі. Секреция екі топқа ... ішкі ... ... және ... ... ... ... сөлін шығаратын өзегі жоқ,без жасушалары қан және лимфа капиллярларымен өте жиі ... ... без ... тікелей осы тамырларға өтеді. Экзокринді бездердің өзегі бар, әрі ол өзек белгілі бір ағзаға ашылып, өз ... сол ... ... Ішкі сөлініс бездеріне гипофиз, эпифиз, қалқанша, қалқансерік бездері, айырша без, бүйрекүсті, ұйқы және жыныс бездері жатады. Ішкі сөлініс бездеріне плацентаны ... ... да ... Екіқабат әйел организмінде бала жолдасы бірқатар гормондар бөліп шығарады-эстроген, прогестерон және ... Ішкі ... ... ... ... және ... тығыз байланыста болады. Оның ядроларының нейросөлінісі бар, яғни гипофиздің артқы бөлігіне түсетін ... ... ... ... қан тамырларына тікелей келетін және аденогипофиздің жасушалар қызметіне әсер ... ... ... ... ... шығаратыны анықталған. Бұлардан басқа ішкі сөлініс бездеріне ... ... ... - ... ішек-қарынның кілегейлі қабығы, бауыр, себебі олар қанға организм мүшелерінің қызметіне ерекше әсері бар бірқатар заттар бөліп шығарады. Атап айтқанда ... ... ... ... ... ... ... т.б. Эндокринді жүйеге шығару түтіктері жоқ бездер жатады, бірақ организмнің ішкі ортасына активті физиологиялық активті ... ... ... организмнің гуморалді реттелуін қалыптастыратын, жасушалар тіндер мен мүшелердің қызметтерін күшейтеді немесе ... ... ... қызметін реттей отырып, оны бірде бәсендетіп немесе үдетіп отыратын жоғары активті зат. Мысалы, ағзадағы зат алмасу процестері, дененің өсуі мен ... ... де ... ... Ішкі ... бездерінің құрылысындағы ерекшелігі, безден шығатын өзектері болмайды. Сондықтан бездерден бөлінген гормондар тікелей қан мен ... ... ... байланысты эндокринді бездер қан тамырларымен тығыз қамтылған. Ішкі секреция бездері қызметін бірнеше арнаулы ... ... ... бақылау - жеке бездердің қызметінде ауытқу байқалған организмге ... ... ... ... ... ... тастау (экстирпация). Арнаулы операция жасап, безді алып тастайды да, организмде болатын өзгерістерді анықтайды.
3) Безді алмастырып отырғызу (трансплантация).
Бұл әдіс үш нұсқада ... ... ... және ... ... нұсқада без өзінің қалыпты орнынан сол организмнің басқа ... ... ... бір түлікке жататын малдың безі бір организмнен екінші организмге кондырылады. Ал, гетеротрансплантацияда бір түлік малының безі екінші түлік ... ... 4) ... ... ... парабиоз. Арнаулы операция жасап, бір түрге жататын екі организмнің қан ... ... тігу ... ... қан ... ... ... 5) Ішкі секреция бездері сығындысын немесе гормондар егу. Бұл ... ... ... ... гиперфункциясы тудырылады. 6) Радиоактивті изотоптар қолдану арқылы гормондардың түзілу құпиясын, олардың организмде таралуын, езгерістерін, бөліну жолдарын ... 7) ... ... ... ... ... ... бар гормон егіліп, белгілі бір мерзім өткен соң оның ұлпасынан тілім алады да, одан жұқа қиынды дайындайды. ... ... ... ... ... ... фотографиялық эмульсияға салады. Өңделген пленкада гормон шоғырланған ... қара дақ ... 8) ... ... және биологиялық әдістермен анықтау әдісі де практикада кең қолданылады. Ішкі секреция, немесе эндокриндік, ... деп ... ... ... ... ... ... қанға немссе сөлге (лимфаға) бөлетін, бездік құрылымы бар органдарды ... Грек ... ... деген сөз -- ішкі, -- ... ... ... ... Ішкі секреция бездерінің шығару өзектері болмайды, оларда пайда болған заттарды гормондар (грек тілінен аударғанда гормон қозғаймын деген сөз) деп ... ... ... ... ... екі ... ... тек эндокриндік қызмет атқаратын бездер. Оларға қалқанша, қалқанша серік бездері, гипофиз, бүйрек үсті бездері, серік (плацента), эпифиз және ... ... ... ... ... ... Бұл топқа ұйқы безі мен жыныс бездері жатады.
Ішкі секрециялық бездерді топографиялық орналасу жағдайы мен табиғатына қарай бес ... ... ... 1. ... ... ... ... бен эпифиз жатады.
2. Бронхиогенді бездер тобына табиғаты жағынан ұрықтың желбезек аппараты мен жұтқыншақ қабырғасынан дамитын ... ... ... бездер мен айыршық без (тимус) жатады.
3. Хромофинді бездер ... ... үсті безі ... -- топқа үйқы безінің аралық бөлігі жатады.
5 -- топқа жыныс ... ... ... ... ... ... ... құрылым тән. Олардың мөлшері үлкен болмайды, бірақ қанмен мол жабдықталады. Безде қан тамырлары орасан көп капиллярлар торын құрайды. Сондықтан без ... ... ... тез ... Адам ... жетілуі ұзақ та күрделі процесс.Табиғатта өсіп-өну, келер ... өмір ... ... тұқым қуу заңы бар.негізінде бәрі жыныстық гормондардың дамуыме тікелей байланысты.Жыныстық гормондар ана жатырында жатқан нәрестенің бойында пайда болып, өмір бойы адам ... ... ... ... ... ... ... даму процесі 9-17 жас рарлығында басталады. Эмбрионның үшінші аптасында жыныстық жетілу басталады. Бұл кезде алғашқы жыныстық белгілер пайда болады. 4-5 ... ... ... ... ... Бұл ... ... аталық жыныс безінің өсу қарқыны 1 жасқа дейін біркелкі, 1 жастан бастап жыныстық жетілу басталғанша өте баяу дамиды, оның ... де ... ... Ал ... ... безінің өсу қарқыны ұрықтық дамудың 7-9 айында және 1 ... ... ... ... ... соң 7-9 ... дейін өсуін күрт баяулатады. Осыған байланысты балалық кезең ер балаларда 9-11, қыз балаларда 7-9 жасқа дейін созылады. Аталған ... ... ер ... мен қыз балалардың өсуі мен дамуы бірдей болады. Олар бір-бірінен алғашқы жыныстық ... мен әр ... тән ... ... ... ... бойынша ғана ерекшеленеді.
Бұл кезеңде ер балаларда жыныс безінің ұрық жасайтын түтіктері жіңішке, әлсіз және оның өзі де әлі ... ... ... эпителий клеткаларының бір қабатынан ғана тұрады. Қыз ... ... ... безі эмбриондық кезеңде фолликулалардан тұрады. Олардың өсуі өте баяу. Қабықтанған фолликулалардың саны өте аз, ал Грааф көпіршігі ... ... Бұл ... ер және қыз ... ... ... және ... гормондар біршамада және аз болады. Бүл гормондар жыныс безінде түзілмей, тек бүйрек үсті ... ... ... өнеді.
Жыныстық жетілу ер балаларда 10-11 жаста, қыз балаларда 9-10 жаста басталады. Осы уақыттан ... ер ... ... ... өсе ... ... бездері жетіледі. 12 жастан аса көмекші жыныс белгілері: көмекейі өсіп, дауысы қатаяды. 13-14 жаста ер ... ... ... ... ... ... ... баланың сымбаты өзгереді, әр адамға тән қасаға түктері пайда болады. 15 жастан аса қолтығында түктер өседі, сақал-мұрты шыға бастайды, ... ... ... ... ... ... бастайды. 18 жастан аса жігіттің жыныстық жетілуі аяқталады. Ер бала біртіндеп ержетіп, жігіт, одан әрі ересек адам ... Қыз ... ... жетілуі ер балалардан ертерек басталып, 8 жастан-ақ әйел пішіндес қаңқа ерекшеліктері пайда бола бастайды. ... ... ... де, ... ... ... 10 ... жақындағанда емшегі өседі. 13-15 жастан бастап бойы жылдам өсіп, қолтығында, қасағасында әйелдерге тән түктері шығады, етеккір ... 16-18 ... ... ... жыныстық жетіледі. Бұл өзгерістер қыз баланың организміндегі жыныстық өзгерістердің пайда болуына байланысты.Жыныстық жетілу мерзімі жалпы алғанда балалар мен ... ... ... ... ... тамағына, тұрмыс жағдайына, тәрбиесіне, тұратын жерінің ауа райына, ұлттық ерекшеліктеріне т.б. ... ... ... ...
3. Ер және қыз балалардың жыныстық жетілуі бұл кезеңнің көптеген қиындықтарына тағы да ... ... -- бұл ... ... мәселесі. Балалар мен жастарды ж ы н ы с т ы қ тәрбиелеудің маңызы зор. ... ... ерте ... жөн. Дұрыс жыныстық тәрбие алған жастардың дендері сау, еңбек қабілеті жоғары, ... ... ... ... жақсы отбасын құратын болады. Жыныстық тәрбие бірнеше бағытта жүреді: ... бала мен қыз ... ... ... ... ... ... мезгілінде түсіндіру мектеп жасына дейін басталады. Шешеге, апа-қарындастарына, сіңлілері мен інілеріне деген көзқарасты қалыптастыру қажет. Оларға сыйлауды, қүрметтеуді ... ... ... ... ... қарым-қатынаста болуынан басталады. Ер балаларға жұмыстың ауырын, қыз балаларға жеңілін жүктеудің негізін кішкентай балаларға дұрыс түсіндірсе ғана ... ... ... ... ... ... Өйтпесе теріс түсініп, олардың арасында қайшылықтар туып, жалпы жыныстық ... ... ... ... ... ... ... күтуді, әсіресе кішкентай қыздарға үйрету қажет. ... ... ... басталғанға дейін жас өспірімдердің жыныстық жетілу белгілерін дұрыс түсіндіре бастаған жөн. Оларда жыныстық ... ... ... ... ... ... ғана болашақ отбасы да бақытты, жақсы, үлгілі жанұя болады. Кішкентай балаларда жыныс мүшелерінің кір ... ... ... ... ... бұл кейіннен 14-15 жастан бастап организмге (жыныстық қатынассыз қолмен нәпсіні қандыру) айналуы мүмкін. Оның алдын алып, болдырмау үшін денесі таза, ... ... қол ... ... ... болып, жыныс мүшесін қыспайтын киім киюін қадағалау керек. Балаларға жыныстық қызықтыру тудыратын фильмдерді, әңгіме кітаптарды көрсетпеу керек. ... ... ... ... ... түсініктеме ертерек басталғаны жөн. Баланың бос уақытын текке кетірмей, ... ... ... баулу керек. Тәрбиенің мұндай түрлері балалар бақшасында, ... ... ... ... қыздардың жыныстық жетілуі басталады. Осыған орай қыздардың ер балаларға деген ерекше ынтасы ... Оның ... ... ... өсуі ... өздерімен құрдас ер балалардан ерекшелене бастайды. Соңдықтан бастауыш мектептердегі жыныстық тәрбиенің маңызы өте зор. Қыздарға ... ... ... ... оған ... дене тазалығының маңызын алдын ала түсіндіріп, олардың психикасын дайындап, гигиеналық дағдыларын қалыптастыруға ат ... ... ... ... ... ... аналарымен байланыса отырып, жыныстық тәрбиені ұйымдастыруы қажет. Осы ... ер ... мен ... жыныстық айырмашылықтар, жыныс мүшелерінің құрылысы, жыныстық жетілу туралы ... ... ... ... ... тәрбиені жүргізу керек. Балалардың "сырттан" алатын теріс бұзық ұғымдарының алдын алуы қажет. Мұны жыныс ... және оның ... ... ... ... іске асыруға болады. Қыз балалардың етеккірі келгенде, бұл -ата-ана үшін, бойжеткеннің өзі үшін - қуанышты жағдай деп қабылдап, ... ... қыз ... оның ... болашақ ана бола алатынын, соған байланысты ер ... ... ... ... ашық сөйлесіп, анасы дұрыс түсінік беруінің маңызы зор. Қыз бала өзінің болашақ ана екенін қорқынышты емес, ... ... ... ел үшін, халық үшін маңызды қуанышты жағдай ретінде түсінуі тиіс. Етеккір қыз үшін ауыртпалық емес, мақтаныш ететін ... бірі ... ... ... ... жас өспірімдерге ретсіз жыныстық қарым-қатынастың жағымсыз жақтарын түсіндіру ... Ерте және ... ... ... ... ерте ... ... жыныстық аурулар жұқтыруы мүмкін. СПИД, мерез, сөз іспетті жұқпалы ... тек ... ... ... ... ... ... маңызы зор. Жоғары сынып оқушыларына жыныстық қарым-қатынас туралы арнайы әңгімелерді ер жене қыз балалармен жеке-жеке топтастырып ... ... ... ... ... арнайы мамандармен кездестіру арқылы өткізсе, жастардың ұғымы дұрыс қалыптасады, ал маман емес адамдар өз ойын айту арқылы ... ... ... ... Сондықтан тәрбиеші мезгіл-мезгіл мамандарды сыныпқа шақырып, жастардың ... ... ... ... ... жастардың психикасын, аурудың даму барысын, белгілерін, зардаптарын жақсы білгендіктен дұрыс түсіндіріп айта алады.
Сонымен, ... ... ... мен ... ... ... беру ... мен мұғалімдердің ғана міндеті емес, бүл ел, халық үшін маңызды жалпы міндет.
Пайдаланған әдебиеттер:
* ... Х.К. : ... : ... 2011. - 663 бет
* Судаков К.В., ауд. Миндубаева Ф.А. ,М: ГЭОТАР - Медиа, 2015. - 848 б.

Пән: Медицина
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 7 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Ішкі секрециялық бездер5 бет
Ішкі секрециялық бездер жайлы мәлімет17 бет
Оқушыны медициналық – гигиеналық және жыныстық тәрбиелеу7 бет
«Гидродинамикалық соққы толқыны пайда болған кезде алғашқы медициналық көмекті ұйымдастыру»10 бет
«Үй қояндарының овуляциясы және фолликулалардың пісіп жетілуі»25 бет
Іле өзеніндегі тыран (abramis brama) балығының биологиялық сипаттамасы және жыныс бездерінің гистологиялық ерекшеліктері29 бет
Ішкі секреция бездері4 бет
Ішкі секреция бездері жайлы6 бет
Ішкі секреция бездері туралы14 бет
Ішкі секреция бездері. Жыныстық жетілу. Оқушыны медициналық-гигиеналық және жыныстық тәрбилеу6 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь