Өсімдік шаруашылығы

1. Жерді өңдеу шаралары
2. Топырақты өңдеу жүйесі
3. Дақылдарды егетін жерді өңдеу жолдары
4. Тыңайтқыштарды қолдану
5. Топырақты әктеу(известеу)
6. Жерді мелиорациялау, суару жұмыстары.
XII . 2. Егістік дақылдары.
7. Дәнді дақылдар.
XII . 3. Көкөніс дақылдары.
XII. 4. Жеміс.жидек дақылдары.
Жеміс бағы,оны күту.
Жидекті дақылдар.
Өсімдік өсіп,өну үшін су, қорек, ауа,жарық,жылу қажет.
Құрғақ аймақта қар тоқтату, суару,топырақ ылғалдылығын уақытында
дұрыс пайдаланудың құрғақ жерде өсетін өсімдіктер үшін маңызды шара.
Күн өсімдіктің химиялық құрамына әсер етіп,өсуіне үлкен көмек жасайды.
Жылу өсімдіктің өсуіне, органикалық құрамының жақсаруына мүмкіндік тудырады.
Ауа өсімдікті оттегі,азот,көмірқышқылымен қамтамасыз етеді,нәтижесінде ондағы органикалық заттар синтезделеді.

Арам шөптер, онымен күресу Басқа шөптердің өсуіне зиян келтіре отырып, өсетін жабайы шөптерді-арам шөптер деп атайды. Олардың тамыры терең, және көпжылдық болып келеді. Кейбір арам шөптердің ұрықтары аллергия ауруын тудырады,мысалы жусан,тимофеевка т.б.
Қоректенуіне қарай арам шөптер паразитті, паразитті емес болып бөлінеді.Паразитті шөптің жасыл жапырағы болмайды,оған сары болып жердегі шөптерге оралып жататын шөпті (повеликаны)жатқызуға болады.Паразит емес арам шөптерге кәдімгі тары, тауық тарысы, көк василек, шырмауық т.б. шөптер жатады.
        
        ӨСІМДІК  ШАРУАШЫЛЫҒЫ
1. Жерді өңдеу шаралары
Өсімдік өсіп,өну үшін су, қорек, ауа,жарық,жылу қажет.
Құрғақ аймақта қар тоқтату, суару,топырақ ... ... ... ... ... ... өсетін өсімдіктер үшін маңызды шара.
Күн өсімдіктің химиялық ... әсер ... ... ... ... ... ... органикалық құрамының жақсаруына мүмкіндік тудырады.
Ауа өсімдікті оттегі,азот,көмірқышқылымен қамтамасыз етеді,нәтижесінде ондағы органикалық ... ... ... ... ... Басқа шөптердің өсуіне зиян келтіре отырып, өсетін жабайы шөптерді-арам шөптер деп атайды. Олардың тамыры терең, және көпжылдық болып келеді. Кейбір арам ... ... ... ... ... жусан,тимофеевка т.б.
Қоректенуіне қарай арам шөптер паразитті, паразитті емес ... ... ... жасыл жапырағы болмайды,оған сары болып жердегі шөптерге оралып жататын шөпті (повеликаны)жатқызуға болады.Паразит емес арам шөптерге кәдімгі тары, тауық тарысы, көк ... ... т.б. ... ... ... ... ... үшін төмендегідей кешенді жұмыстар жүргізіледі:
1).Себілетін тұқымды мұқият тазалау.
2).Тұқымға берілетін тыңайтқышта арам шөп тұқымын ... ... жан ... арам ... ... ... жинайтын машиналардың тазалығын сақтау.
5).Арам шөп шыққан жағдайда химикат қолдану.
6).Топырақты жырту, қопсыту, тырмалау сияқты түрлі жолдармен өңдеу.
7).Егілетін егістікті ауыстырып отыру. ... ... ... жолдармен құрту.Арам шөп жейтін насеком, балық, моллюска сияқты жәндіктерді жіберу арқылы.
Топырақты өңдеу жүйесі
Топырақ өңдеудегі мақсат- топырақтағы ... және ... ... ... Ол үшін ... технологиялық процестер жүргізіледі.Оған топырақты қопсыту, үгу, аудару, араластыру, ... ... ... ... барлығы төмендегі көрсетілетін машиналармен жүргізіледі.
Соқа арқылы жер жыртылады-20-32 см.тереңдікте.
Дискілі ... ... ... ... жұмыстары жүргізіледі. Дискілі машинамен (лущильник) 12-14 см.тереңдікте аудару, қопсыту жұмыстары жүргізіледі,
Культиватормен-культивация жұмыстары жүргізіліп, арам ... ... ... ... ... беті тырмаланады.
Тегістегіш құралмен(катки) тегістеледі.
Топырақты өңдеу жер бедеріне, топыраққа, ... ... ... бар, жоғына байланысты болып келеді.Топырақты күздік және жаздық дақылдарды егу ... ... ... егетін жерді өңдеу жолдары
Жаздық (бидайды) дақылды егу дайындығы күзде және көктемде жүргізіледі.Күзде жыртып, топырақты ... ... ... ... ... кіріп,сіңуіне мүмкіндік тудырылады.Бұл жерді соқамен жырту арқылы жүргізіледі.
Көктемде алдымен топырақ беті тырмамен ... ... ... ... ... ... ... жүгері, қонақ жүгері сияқты т.б. дақылдар үшін культивация екі рет жүргізіледі, біреуі күзде,екіншісі дақылды егу алдында.
Күздік дақылды егу ... ... ... ... ... ... дайындық жүйесі жартылай пар жүргізу деп аталады.Пар дегеніміз ... ... егу үшін ... ұзақ ... дайындау.Жартылай пар-жаздық егістікті жинап алған шілде айының басы мен күздік егіс егілетін ... ... ... ... ... 2,5-3 айға созылады.Пар кезінде топырақты жаңбырдан соң соқамен терең етіп қазады.Арам шөпті құрту мақсатында бірнеше рет культивация жүргізіледі,тыңайтқыш беріледі.
Құрғақ күз ... ... ... ... ... етіп ... 8-12 см.-лік тереңдікті қамтитын корпусты лущильник-дискілі машина қолданылады.Ал ылғалды күзде жерді өңдеу үшін аралас типті ... ... ... қолдану
Жерді химияландыру-ауыл шаруашылығы дақылдарынан жоғары өнім алудың маңызды жолы болып табылады.Жалпы өсімдік топырақтан алпыс шақты түрлі элементерді ... ... Оның ... ... кездесетіндері азот, фосфор, күкірт, калий, магний, темір.Бұл аталғандар макроэлементтер деп аталады.Өсімдік дұрыс өсу үшін тағы оның құрамына марганец, бор, мыс, ... ... ... ... деп саналады. Бұл элементтер микроэлементтерге жатады. Сонымен қатар өте аз ... ... ... ... ... ... да элементтер ультрамикроэлементтер деп аталады.Бұл элементердің барлығы әрқашан ... бола ... ал ... дұрыс өсу үшін бұлардың барлығы қажет.
Осы элементтердің енді бар, жоғын анықтап,олармен өсімдікті қамтамасыз ету жұмысымен ... ... ... ... ... олар ... ... анықтап, картасын жасап, қай жерге азот, фосфор,калий т.б.тыңайтқыштар қажет екендігін белгілейді.
Барлық тыңайтқыш әсер етуіне қарай тура және жанамалы ... ... әсер ... ... ... ... ... жанама тыңайтқыш топыраққа әсер ету арқылы жүргізіледі.Демек,ол топырақтағы элементтермен әрекеттесіп барып,өсімдіктің ... ... ... әсер ету ... ... ... ... гипсті тыңайтқыш, бактериялы тыңайтқыштар жатады.
Химиялық құрамына ... ... ... және минералды болып бөлінеді.Органикалық тыңайтқыштың құрамына енетін негізгі ... ... ... ... ... ... өсімдіктің сіңіру, өсу қабілетін жақсартады. Органикалық тыңайтқыштарға - қи, шымтезек,т.б.жатады.
Минералды тыңайтқыштар екі топқа бөлінеді.Қарапайым және кешенді ... ... ... бір ғана ... тұрады. Кешенді тыңайтқыш екі немесе үш элементтен ... ... ... күрделі кешенді немесе аралас тыңайтқыштар деп атайды.Олардың ... ... ... азот ... ... ... ... тыңайтқыштың әрбір түйірінде бірнеше элемент болады.
Топырақты әктеу(известеу).
Жалпы қышқыл топырақ көп жерде кездеседі. Топырақтың жоғары қышқылдығы өсімдіктің дұрыс қоректенуін қиындатады.Сондықтан да ... ... Ол үшін әкті ... доломитті ұнды, сөнген әкті туфты, мергельді, борды қолданады. 1-га жерге шамамен бұлардың бір тоннаға дейінгі мөлшері топырақ қышқылдығының аз, ... ... ... бұл 8-10 ... бір рет қана ...
Қышқылды топырақтар негізінен шөл, шөлейт табиғат зоналарында, сортаң топырақтарда болады.
Дақылдарды ауыстырып егу егістіктен ... өнім ... ... бір ... егу арам шөптің шықпауына,өсімдіктің түрлі аурулармен күресе алуларына көп себін тигізеді.
Дақылдарды ауыстырып егу үшін, алдымен ... ... ... ... түрі анықталып, жоспарланады.
Жерді мелиорациялау, суару жұмыстары.
Ауыл шаруашылығы жұмысын жақсартуда жерді- мелиорациялау маңызды рөл атқарады.Мелиорация дегеніміз-жерді толығымен ... ... ... шаралар. Мәселен, ТМД аймағы өте үлкен жерді алып жатыр. Осындай ... ... өте ... ... ... ... қажет етсе, өте құрғақ жерлер суаруды қажет етеді.
Сол ... ... жел көп ... ... ... отырғызып, ық жасау, су жырып кетіп жатқан ... ... ... ... ... ... жұмыстары жүргізілуі қажет.Осындай шаралар дер кезінде жүргізілсе ғана, жерден қажет өні
Өсімдіктің жақсы өнім беруінде ... ... орны ... ... ... барлық вегетациялық даму кезеңінде суды қажет етеді.Сондай жағдайда, ол қолдан суарылады.Суару жүйесі басты ... ... ... ... ... реттейтін арықтар, жыралар болып келеді.
Суарудың тағы бір жолы-өзі ... ... суды ... ... ... ... ... арқылы жіберу.
Жалпы су алдымен негізгі-магистральды каналдан бөлгіш ... ... одан ... ... етіп суаратын машинамен суарылады, не егістікке бірден ағызып жіберіледі. Жаңбырлы машинаға су жоғарғы қысым берілген су құбыры арқылы ... ... ... ... жерге қойылады.Ол бидай,жүгері, жеміс ағаштарын суаруға қолайлы.
Үнемі ... ... ... ... ... үш түрлі жолы бар:
а) түрлі арық, каналдар арқылы;
ә) ... ... ... ... ... ... қою арқылы.
Ал бір ретті қана суаруды қажет ететін өсімдіктер өзеннің суымен, еріген қар суымен суарылады. 1- га жерге бір рет ... ... ... көлеміндегі су мөлшері- суару нормасы деп аталады.Суару нормасы әр ... үшін әр ... ... бір ... өзі әр ... ... ... ландшафтыда өсуіне байланысты суды әр түрлі қажет етуі мүмкін.
Мысалы: бидайдың суару нормасы 1-га жерге 600-3000 м. куб., жүгері ... куб., ... ... ... ... ... аймағында батпақ және батпақты жерлер көлемі 66 млн.га.жуық.Бұндай жерлерді егістікке пайдалану үшін құрғату қажет. Батпақты құрғатудың бірнеше жолы ... ... ... ... ағып кететін канал жасайды да,жер астынан түрлі құрғататын құрал орнатады.
-егер батпақтанған жерге жақын грунт сулары болса,оның деңгейін ... ... ... жер асты ... ... . 2. Егістік дақылдары.
Егістік дақылдарына жататындар:
1.Дәнді дақылдар.
2.Бұршақ тұқымдастары.
3.Техникалық дақылдар.
4.Майлы дақылдар.
5.Талшықты дақылдар.
6.Тамыр жемістілер
Дәнді дақылдар ішінде бидайдан нан алынса,жүгері, арпа,сұлы сияқты тағы ... ... ... ... ... және ... мал ... сияқты көптеген заттар алынады.
Барлық дәнді дақылды морфологиялық белгісі мен ... ... ... 4 ... ... болады :
1.Нандық-бидай,арпа,сұлы,қара бидай.
2.Тары тәрізді дақыл-тары, қонақ жүгері,жүгері,күріш.
3.Бұршақ дақылдары-бұршақ, үрме бұршақ, соя, жасымық, сиыр жоңышқа.
4.Басқа дәнді дақылдар-қарақұмық пен ... ... ... ... ... жаздық және күздік болып бөлінеді.
Күздік дақылдардың ерекшелігі-күзде ... ... ... қар ... бұйығу кезеңін өткізуінде. Ол ерте көктемде өсіп шығып, ... ... ... жыйналады. Күздік дақылдардың бірі бидай. Бидай орташа суыққа, ыстыққа, ... ... ... дақыл.
Бидайдың 22-түрі бар,ең көп тарағаны қатты және ... ... ... ... ... белок, 14% дейін протеины, 28% дейін клейковинасы бар бидай жақсы бидай болып есептелінеді, бағасы да жоғары болады.
Дәнді дақылдар.
Қатты бидай таралуына,яғни ... ... ... 2-ші ... ... ... белок 26%-ке жетеді.Бұндай бидайдың жаздық,
күздік сорттары бар. Қатты бидай кеспе, кондитерлік тағамдар жасауға сапалы болып табылады. ... ... ... да жұмсақ бидайдан қымбат.
Күздік бидай Украина,Солтүстік Кавказ, Ресей, Қазақстан, Молдавия, Орта Азия ... ... ... ең ... ... қысқа, құламайтын, мықты және өнімді түрлері жатады: олар-Безостая 1,Аврора,Кавказ,т.б.
Күздік қара бидай.жейтін тамақ және малға азық ... ... ... 2, ... 194, ... 4, т.б. ... ... арпа - тамақ, малға беретін азық және техникалық дақыл ретінде көп қолданылады. Күздік арпадан-перловка, арпа ... ... ... ... екі ... аралық деп бөлінетін 3 түрі бар.
Арпаның түрлері-Черниговская 5,Гиагинский 395,Киргизский 247 ,т.б.
Жаздық дақылдардың ... ... ... , ... ... ... ... бидай, арпа, сұлы, тары т.б. Қазақстандағы дәнді дақылдар егістігінің көп бөлігін жаздық бидай құрайды.
Жаздық жұмсақ бидай түрлері: Саратовская 29, ... 126 ... ... ... кең ... 26, ... 362, ... 46 т.б.
Жаздық арпа бидай мен сұлыға қарағанда әлдеқайда тез ... және ол ... ... өте ... сыра ... ... Нутанс 58,Донецкий 4, т.б.
Сұлы-жылқы,т.б.малдарға жем ретінде беріледі.Сонымен қатар сұлыдан ұн,жарма, жапырақша (хлопья) ... ... да жем ... ... өте ... ... ... Сұлының Артемовский 107, Краснодарский 73, т.б.түрлері бар.
Жүгері адамға және малға тағам ретінде, және техникалық өңдеулер ... ... ... да ... ... негізінен Молдавия,Украина,Орта Азия елдерінде,Солтүстік Кавказда өсіріледі.
Жүгері 1 жылдық сабағы ұзын, жылу сүйгіш өсімдік.Дәнінің құрылысына қарай 7 түрге ... ... ... қантты, крахмалды, жарғақты, балауыз тәрізді болып. Ең маңыздысы-тісті және кремнилісі.
Жүгеріні гибридтеу арқылы жаңа түрлерін алады. Гибридтеу аналық собықтың өсіп келе ... ... алып ... ... қоюдан басталады.Кейін аталық ұрық піскен кезде,оны басқа жүгері түрінен алып ... ... ... ... ... ... қосып, қайта изолятор кигізеді. Сөйтіп, нәтижесінде жүгерінің жаңа- 3 ші бір түрін алады. ... ... ... ... жем ретінде және техникалық мақсатта қолданылады. Көп тараған 2 түрі - кәдімгі қонақ жүгері және судан шөбі бар. ... ... ... ... ... 3 ... бөлінеді: дәнді, сыпырғышты, қантты болып.
Дәнді қонақ жүгері қысқа сабақты, тағамдық дән беретін өсімдік.Дәні ірі, жалаңаш, Ефремовское 2, Степной 5, ... ... ... бар. ... ... жүгерінің сабағы ұзын (2-3м.), дәні ұсақ, сабағы тәтті, шырынды болып келеді.Қантты, қызыл янтарь, т.б.сорттары бар.Сыпырғышты қонақ жүгері көп сабақты, ... дәні ... ... сыпырғыш жасалады. Сыпырғыштың т.б. сорттары бар. Қонақ жүгері Солтүстік Кавказ, Молдавия, Орта Азияда өсіріледі.
Күріш.Дүние жүзі халқының 1 ... ... ... ... ... ... болып саналады. Олар негізінен Үндістан, Қытай, Вьетнам, Индонезия т.б елдердің халықтары.
Күріш дәнінен ұн,күріш крахмалын,спирт алуға болады.Ал күріштің сабағы ... ... ... ... ... ... 1 жылдық, гүл шоғыры сыпырғыш, ұзындығы 10-30 см-лік, ылғал мен жылуды өте ... ... ... ... өседі.
Вегетациялық кезеңі 105-130 күн, кең тараған сорттары-Кубань 3, Краснодар 424,Дубовский ... өнім ... ... ... мен ... ... шаралар. Күрішті әдетте суы көп болып тұратын ... ... жер ... жүйемен үнемі суарылып отырады.Топырақты өндеу күрішті жыйнағаннан кейінгі жерді 25-30 см. ... ... ... ... ... ... бұрын жер тағы жақсылап жыртылып, культиватормен аударылып, топырақ үгітіледі, ұсақталады.Күріш егілген соң, топырақ беті тегістеледі.Күрішке ... ... екі рет ... 3/2 ... ... ... 3/1 бөлігі егілген соң. Берілетін негізінен азот, фосфор, калий ,тыңайтқыштары.
Күріш топырақтың 10см-лік тереңдігі 10, 14°С- қа ... ... ... ... ... басында, 1-га.жерге 210-230 кг.шамасында егіледі. 1,5-2 см. тереңдікке, сепкіш арқылы күріш ... ... беті 10-12 см. ... ... ... 4-5 ... соң, ... су сіңген кезде, оған дем алатын оттегі беру үшін су беру тоқтатылады.
Кейін күріштің басы қылтиып шыққан кезде, оны ... ... ... ... сайын су деңгейі 12-25 см-ге дейін өсіріліп отырады. ... ... ... ... дәні өсіп шығу үшін су деңгейі 5-6 см.-ге төмен түсіріледі. Бір аптадан соң, қайта су ... ... ... ... ... ... ... сақталады.Соңында су жіберу тоқтатылады, сөйтіп су сіңіп біткенше күріш те ... ... - ... ... ... және кейбірі малға жем ретінде пайдаланылады.
Соя техникалық маңызы зор дақыл,себебі құрамында ... ... ... және май көп ... да ол ... пен май алу үшін өсіріледі.
Тағы бір маңызды дақыл - бұршақ. Бұршақ Украина, Поволжье, Орал, Сібір, Орта ... ... ... өсіріледі.1-га жерден орташа есеппен 16,0 ц. алынады. Романовский 77,Московский 559 ... ... 6-8 см ... ... ... 15-30 ... егеді. Егілген соң екі рет тырмамен тырмаланады.Екінші рет тырмалау ... ... 3-4 ... ... соң ...
Арам шөпке қарсы гербицидті тұқым себілсімен қолданады.Жинау шалғысы бар машина арқылы ... ... ... ... -қант қызылшасы, күнбағыс, тоқылатын мақта, кендір, зығыр, т.б. жатады.
Қант қызылшасында 17-24% ... ... ... ... ... Қызылша қалдығынан спирт, глицерин, пектинді желім,ашытқы, т.б.алады. Қызылша негізінен Украина, ... ... ... жерлерінде өсіріледі.Сорттары Рамонская 23, Кубанский 9, Киргизский 18 ... ... ... ... ... ... ... ,немесе жаздық бидай, жүгеріден кейін еккен дұрыс. Екпес бұрын жердің терендігі 30-32 см болып жыртылып, топырақ дискілі машина- лущильникпен аударып,араластырылады. ... төрт ... ... ... ... 3-5 см., ара ... 45-60см. Етіліп, сепкіш машинамен егіледі.Кейін беті тегістеліп,тырмаланады. Бірінші жапырақтары шыққан сол торлы тырмамен сирету (прореживание) жүргізіледі.Екі рет сирету жасалған соң, ... арам ... ... ... арам ... ... мақсатында 2-3 рет культивация жүргізеді.Содан соң түптеліп, гербицид себіледі.Қызылша СКЕМ-3, СКЕМ-3Г.маркалы комбайындармен жиналады.
Майлы дақылдар.
Майлы дақылдардың тұқымында май көп болады. ... ... ... ... ... нан ... маргаринге, сабынға, олиф, линолеум т.б.заттарға шикізат ... ... ... ... өсетін басты майлы дақылдар-күнбағыс, үпілмәлік (клещевина),сафлор, қыша (горчица), рапс, соя, күнжіт, зығыр, т.б.
Бұлардың ішіндегі ең негізгісі- ... ... ... мен ... өсіріледі.Күнбағыстың сығылғаннан кейінгі қалдықтары малға жақсы жем. Ал сабағынан қағаз және вискоза алынады, отын ретінде пайдаланылады.Сонымен ... ... ... ... да ... ... ... тұздалып, нығыздалған жемшөп(силос) ретінде сақталады.
Күнбағыстың отаны Солтүстік Америка. Күнбағыс бір жылдық, тамыры 2-3 ... ... ... ... дән.
Бұқыл одақтық ғылыми зерттеу институты шығарған сорттары көп-ВНИИМК-1646, ВНИИМК-8883, Луч, Салют, ... ... ... ... ... ... ... еккенді қажет етеді, және көбінесе күздік дақылдардан соң, бұршақ тұқымдастары, жүгері, картоп егілген жерлерге егеді.Бұл жерлерге берілетін тыңайтқыштың- 80% ... ... ... жер ... ... ... 15°С ... егіле береді.
Ол үшін алдымен топырақты культивациялап алып, кейін квадратты-ұялы сепкіш арқылы егеді. Қатарлар арасы 70-90 см.,тереңдігі 6-8 см. ... ... ұяға 2-3 ... ... га ... 8-10 ... жұмсалады. Күнбағысқа қарау өскін шықпас бұрын топырақ бетін тырмалаудан басталады. Өскін шыққан соң арам шөпті құрту мақсатында тағы ... Дән көп ... ... жағдайда, сирету жүргізіледі.
Арам шөп қаулаған жерлерге прометрин, трефлан гербицидтерін өскін шықпай ... ... ... ... корзиналары кепкенде жинайды.
Эфир майын алу үшін кориандр, мята, тмин, анис өсімдіктерін өсіреді.
Медицина мен парфюмерияда арамат заттар алу үшін ... ... ... ... әр ... тұқымдасқа жататын, талшық алынатын өсімдіктер жатады.
Барлық иірілетін дақылдар үш топқа бөлінеді.
1). Дәнінен талшық алынатын(мақта).
2).Сабағынан талшық алынатын(зығыр).
3). Жапырағынан талшық алынатын(Жаңа ... ... ... ... ... дүние жүзі бойынша жердің 35млн.гектарға жуық көлемін алып жатыр.Негізінен ол АҚШ, Үндістан, ... ... ... т.б.көптеген Африка елдерінде өсіріледі.
ТМД бойынша Орта Азия республикалары мен Азербайджанда өсіріледі. Мақта тоқыма өнеркәсібінің өте бағалы шикізаты бола ... ... ... электр техникасы сияқты көптеген халық шаруашылығының да салаларында қолданылады.
Мақта жылу сүйгіш, аязды көтермейтін, суарылып отырылатын өсімдік. Жалпы 20 ... түрі ... ТМД ... ... 3 түрі өсіріледі:
а)Ұзынталшықты мақта (кәдімгі).
ә)Жіңішке талшықты мақта.
б)Шөптесінді мақта.
Ең көп тарағаны кәдімгі ұзын талшықты мақта.Ол ең ... ... ... ол жердегі мақта дүние жүзілік өнімнің 70%-н ... Бұл ... 1-1,5 ... 3-5 ... гүлі ... сары, 1 жылдық өсімдік.Талшығы ақ,ұзындығы 35мм.
Жіңішке талшықты мақтаны Египеттік деп атайды,себебі ең алғаш Египетте өсірілген.Бұл биіктігі 1-3 метрлік, гүлі қаңық ... 3-4 ... ... ... ... ... өте ... мақта Иран,Ауғанстан,Шығыс Азия елдерінде өсіріледі.
Агротехникалық шаралар. Мақтаны 4-6 жыл бойы ... ... бір ... ... береді.Жерді күзде жыртып,тыңайтқыш беруден бастап дайындайды. Тұқымды себер алдында микро тыңайтқышы бар ертіндіде ... ... тан ... болмайтын жылылықта егеді.Орта Азияда 20-наурыздан 5-сәуірге дейінгі аралықта.
Мақта қашықтығы 60х60 ... ... ... ұялы ... бір ұяға екі тұқымнан сала отырып, себіледі. 1 га жерге 30-100 кг тұқым мөлшері 3-5 см-лік тереңдікке ... ... ... ... 6-7 ... суарылады. Суару үшін арықтар жасалады. Суарылған соң культиватормен топырақ қопсытылады. Басқа өсімдіктер сияқты мақтаны ... де ... ... ... ... ... сиретіледі. Культивация арқылы арам шөптер қырқылып, гербицидтер қолданылады (арам шөпке қарсы ... ... ... машинамен де, қолмен де жүргізіледі.
Картоп Картоп-әрі техникалық, әрі жемдік дақыл, картоп түйіні крахмалға (12-25%)және әртүрлі витаминдерге (С1,В1,В2,РР,В6) бай. ... ... ... спирт, глюкоза т.б. алынады.Картоптың көп өсірілетін жерлері-Балтық маңы елдері, ... ... ... 1 ... ... ... ... Түйіндері сабағының жер астындағы бөлігінде 16,- 18°С-та шығады, ал бұдан ыстық болса(+25,+29°С) картоп өскіні өсуін нашарлатып, өте ұсақ болып ... ... тез ... және ... ... ... ... болып келеді; тез пісетін, асханалық, әмебаб, жемдік, техникалық. Көп ... және тез ... ... Ранняя Роза, Ульяновский т.б.
Агротехникалық шаралар. Картоп өзінен бұрын күздік егістік, бұрашақ, жүгері, зығыр, қант ... тары ... ... ... ... өседі.Картоп тыңайтқышты өте жақсы сіңіреді. Әдетте өнген(тамыры аздап шыққан)картоп 10-12см.тереңдікке, ара ... ... ... бір ... ... ... 25-30 см. болады. 1га. жерге 2,5-3,0 т.картоп егіледі. Картоп егілген соң беті тырмаланады, құрғақ климат болса топырақ беті ... ... ... ... ... ... ... шыққанға дейін 2-3 рет,шыққан кейін 2 рет ... ... ... ... ... ... ... арам шөптері құртылады.
Ылғалды аймақта картоп 2- рет түптеледі,ал құрғақ аймақта мүлде түптелмейді, өйткені топырақ онда ... ... ... ... ... ... ... Картопты картоп жинайтын комбайынмен жинайды.
ТМД елдерінің оңтүстік аймақтарында ... екі рет ... ... екі өнім алады. Екінші ретте жаңа тұқымдарды себеді.Тез өсу үшін орташа картоптарды кесіп, стимуляторлар-тиомочевина мен гиббереллин ертінділерінде ұстайды.
XII . 3. ... ... ... ... құрамында ағзаға жеңіл сіңірілетін түрлі витаминдер, органикалық қышқылдар, минералды тұздар болады. Ал осы аталғандар адам ағзасындағы зат ... ... ... ... ... ... ... сияқты түрлері құрамында болатын фитонцид зиянды бактерияларды өлтіріп,емдеу қасиетімен ерекшеленеді.
Көкөністер биологиялық құңдылығына, агротехникасына, тамақта пайдалануына қарай ажыратылады.ТМД елдерінде ... 60 түрі ... кең ... түрі 25. ... ... ... ... көкөністерді 3 - ке бөліп қарастыруға болады :
1.Бір жылдық-қияр, қауын, қарбыз, қызанақ, ... ... ... яғни ... жылы ... ... жылы тұқым береді-қызылша, сәбіз, пияз, сарымсақ, редька, орамжапырақ ,т.б.
3.Көп жылдық- қымыздық, хрен, спаржа, т.б. ... ... ... ұсақ болып келеді,сол себепті оларды онша терең екпеу керек. Көкөністер топырақтан ... ... ... ... салыстырғанда 2 есе көп сіңіреді, сондықтан да органикалық, минералдық тыңайтқыштарды көп қажет етеді. Көкөністер сонымен қатар суарғанды жақсы көреді.
Көкөністің ең көп ... елі ... ... ... Азия ... ... аймағында ақ качан, қызыл качан, брюссель,т.б, түрлі-түсті түрлері ... ... ... ... ... ... ... витаминдер (С,А,В) т.б.болады.
Орамжапырақ негізінен екі жылдық,суыққа төзімді,3,-5°С-та өне бастайтын өсімдік, сорттары - ... ... 146 т.б. ... күту ... ... беру және ... ... аурулармен күресу шаралары жатады. Орамжапырақты көшет арқылы, бірден ... себу ... да ... ... көп ... ... ... Қызанақ. Қызанақ (помидор) егілу көлеміне қарай орамжапырақтан кейінгі 2 ... ... ... ... және ... Американың тропиктік ауданы. Қызанақтың жемісінде көптеген витамин(С1,В1,В2, Т.Б.) мен ... ... ... ... ... да қолданылады.
Консерв зауыттарында қызанақтан шырын, паста, пюре т.б.дайындалады.
Қызанақ жылу және ылғал сүйгіш өсімдік. Жақсы сорттары Колхозный34, Советский 679 т.б. ... ... ... арқылы отырғызылады. Көшетті 8-12см.тереңдікке машина арқылы отырғызады, машинамен жыйналады. 1 га.жерден орташа ... ... ... өнім ... ... 5-6% ... зат, ... С, минералды тұздар болады.Қиярдың құрамындағы химиялық заттар мен витаминдер қарын ... ... ... майлы және белокты заттың сіңірілуіне, жүрек пен бүйрек жұмысының жақсаруына көмектеседі.
Тамаққа тұздалмаған, тұздалған, маринадталған ... ... ... ... ... ... ... сорттары-Сигнал 235, Донский 175 т.б.
Қиярды тұқымы арқылы жақсы тыңайтқыш берілген жерге себеді.1 га ... 4-5 ... 2-3 жыл ... ... ... тұқым бір жылдық болса, оны екпес бұрын 40-50°С қыздырып алады.
Қиярдың 1-га ... ... ... ... 160-190 ... 4. ... дақылдары.
Жеміс-жидек адам тамағының қоректік бір бөлігі,олардың құрамында углевод,белок, май, қант болады.
Жаңғақ пен ... 8%, алма мен ... 14%, ... -29% ... қант болады.Грек жаңғағы мен фундукта май 75%,белок, белок немесе ағуыз-15% болады. Жеміс-жидектерде сонымен қатар фосфор, ... ... ... бар ... ... ... ... болады.
ТМД елдері бойынша жеміс-жидек көп егілетін аймақтар Ресей, Украина, Өзбекстан, Грузия, Белоруссия, Молдавия, Азербайджан және ... ... ... жүзі ... жеміс беретін өсімдік түрі 1000 астам болса, ТМД елдерінде ... ... ... түрі өсіріледі, және олардың ішінде 25 түрі аса маңыздысы.
Барлық жеміс-жидекті өсімдіктер өздерінің морфологиялық және биологиялық белгілеріне қарай төмендегідей болып ... ... ... ... ... ... тропиктік, субтропиктік болып бөлінеді.
Жеміс бағы,оны күту.
Жеміс ағаштары көпжылдық өсімдік.Егетін жердің жақсы,құнарлы болуы керек.Грунт ... ... 2-3 м ... ... отырғызылмас бұрын жер тереңдігі 60-70см-дей етіп жыртылады да,көң, минералды тыңайтқыштар беріледі.Жеміс ағашын төрт ... ,тік ... ... ... ... ... мақсатында 4-5 қатар тозаңданатын ағаш сорты мен 4-5 ... ... ағаш ... ... ағаштары күзде, көктемде отырғызылады. Отырғызылған ағаштар культиватормен қопсытылып, салынған жыралар арқылы суарылып отырады. Көктемде бүршік шықпай тұрып, жеміс ағашының алдымен ... ... ... соң кепкен, айқасқан бұтақтарын кесіп, сиретеді. Жемістерді қолмен жинайды.
Жидекті дақылдар.
Жидекті дақылдарға жүзім, ... ... қара ... құлпынай, клюква, брусника,т.б.жатады. Кең тарағаны- бүлдірген, биіктігі 30-35см, варенье, шарап, шырын, ликер т.б.жасауда қолданылады. Бүлдірген еккен соң, ... жылы егіс ... ... тамыз, қыркүйек айларында отырғызады,
Жүзім бұталы өсімдік.Ол 80-100 жылдай өмір сүреді, құрамында қант 16-35%.Жүзім, шырын, шарап, изюм алуға қолданылады.Отырғызған соң 3-ші жылы ... ... ТМД ... жылы ... Украина, Молдавия, Орта Азия, Закавказья, Ресей, Қазақстанда өсіріледі.

Пән: Ауыл шаруашылығы
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 14 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Ауыл шаруашылығы кәсіпорындарда өсімдік шаруашылық саласының ролі75 бет
Нарық талабына сай өсімдік шаруашылығының мамандануы5 бет
Қылқан жапырақты өсімдіктер мен қылқан жапырақты ормандардың табиғаттағы және халық шаруашылығындағы маңызы. Орманды қорғау11 бет
Өсімдік шаруашылығы-ғылыми пән8 бет
Өсімдік шаруашылығын мамандандыру7 бет
Өсімдік шаруашылығында зиянды ағзалармен күресу13 бет
Өсімдік шаруашылығында зиянды ағзалармен күресу шаралары5 бет
Өсімдік шаруашылығында зиянды ағзалармен күресу шаралары жайлы5 бет
Өсімдік шаруашылығындағы міндетті сақтандыру15 бет
Агробизнесті ұйымдастыру және оны жетілдіру жолдары24 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь