Антропогендік ландшафт туралы түсінік

Антропогендік ландшафттану
Антропогендік ландшафттардың пайда болу ерекшеліктері
Геожүйе
Пайдаланылған әдебиеттер
«Ландшафт» деген түсінік оны жалпы немесе қатал таксономиялық мағынада түсінік де комплекстік идеяны болжайды. Ол өзінің құрамында міндетті түрде климаттың ,қатты фундаменттің кездейсоқ жиынтығы емес, бір-бірімен байланысты компоненттерді топтастырады. Ландшафтты бір ғана компонент бойынша атауға болмайды.
Антропогендік ландшафттар дегеніміз-ландшафттардағы адам әсерінің көріну нәтижесі де, олар екі топқа бөлінеді:
1.Жерді қолдану ерекшеліктерді (жыртылған жерлер мен плантациялар, жайылымдар, бау-бақшалар)
2.Инженерлік құрылыстар мен олардың комлекстері (аз және көп қабатты үйлер, қалалар,жолдар). Олардың әрқайсысына «ландшафт» деген сөзді қосу, яғни елді мекендерді селитебті ландшафттар деп атаудан не ғылым, не практика ештене ұтпайды.
Антропогендік ландшафттану көбінесе геосистемалардағы адам әрекетінің сыртқы әсерлерін фактілі анықтаудан асып кетпейді.
Антропогендік ландшафт ұғымын 30 жылдарда А.Д.Гожев, Б.Н.Городков ұсынды. Ғалымдардың сол кездегі және кейінгі еңбектерінде антропогендік ландшафт деп аданың іс-әрекеті салдарынан пайда болған комплекстерді түсінді. Антропогендік ландшафт түсінігін кең және тар мағынада түсіну кеңінен өріс алған. Дегенмен, қазіргі география ғылымында Воронеж университетінің география мамандары ұсынған ғылыми тұжырым жиі қолданылады.Олардың тұжырымы бойынша, антропогендік ландшафтар деп ландшафттың бүкіл аумағында болмаса да басым компоненттерінің түбегейлі өзгеріске ұшырайды.
1.А.Исаченко Ландшафттану негіздері, Алматы «Мектеп» 1996
2.Ж.Н.Мұқашева, Ә.Ғ.Көшімова Антропогендік ландшафттану Алматы «Қазақ университеті» 2004.
        
        Антропогендік ландшафт туралы түсінік.
Антропогендік ландшафт туралы түсінік.
деген түсінік оны жалпы немесе қатал таксономиялық мағынада түсінік де комплекстік идеяны болжайды. Ол ... ... ... ... ... ,қатты фундаменттің кездейсоқ жиынтығы емес, бір-бірімен байланысты компоненттерді топтастырады. Ландшафтты бір ғана компонент ... ... ... ... дегеніміз-ландшафттардағы адам әсерінің көріну нәтижесі де, олар екі топқа бөлінеді:
1.Жерді қолдану ерекшеліктерді (жыртылған жерлер мен плантациялар, жайылымдар, ... ... мен ... комлекстері (аз және көп қабатты үйлер, қалалар,жолдар). Олардың әрқайсысына деген сөзді қосу, яғни елді ... ... ... деп атаудан не ғылым, не практика ештене ұтпайды.
Антропогендік ландшафттану көбінесе геосистемалардағы адам әрекетінің сыртқы ... ... ... асып ... ландшафт ұғымын 30 жылдарда А.Д.Гожев, Б.Н.Городков ұсынды. Ғалымдардың сол кездегі және кейінгі еңбектерінде антропогендік ландшафт деп аданың іс-әрекеті салдарынан пайда ... ... ... Антропогендік ландшафт түсінігін кең және тар мағынада түсіну кеңінен өріс алған. ... ... ... ғылымында Воронеж университетінің география мамандары ұсынған ғылыми тұжырым жиі қолданылады.Олардың тұжырымы бойынша, антропогендік ландшафтар деп ландшафттың бүкіл аумағында болмаса да ... ... ... ... ... баласы табиғи ортада өмір сүріп, оның ресурстарын пайдаланып болғандықтан, табиғи ортаға, тигізер әсері де ... ... ... ... ... ... ... салаларының пайдалану қажеттілігі мен ерекшеліктеріне байланысты туындаған өзгерістер де әрқалай. ... ... ... ... үшін егін шаруашылығындағы агротехникалық шаралар: қышқыл топырақ қабатын ізбестеу ,тереңдете ... ... мен ... ... үшін ... ... ... ауыспалы егіcтік, әр түрлі тыңайтқыштарды пайдалану ,тау беткейлерін террасалау, су өткізгіштігі нашар сазды топыраққа құм себу сияқты шаралардан ... ... ... ... факторлардың тигізер әсері үнемі даму үстінде және саяси-қоғамдық формация типіне байланысты өзгермелі болды. Сондықтан, табиғи ландшафттардың антропогендік фактордың әсерінен өзгеруі: ... ... даму ... компоненттердің аздаған өзгерісінен қазіргі кездегі ғаламшарлық масштабтағы техногендік ауытқуға дейін ... ... ... ... ... ... ... келу қасиетіне байланысты бір өзгерістер қайтымды болса, кейбірі ... яғни ... ... ... ... ... ... әкеліп соқты.
Қазақстан территориясындағы ландшафттардың пайда болуы мен даму тарихына арналған ... ... ... ... даму эволюциясы ұзақ уақыт бойы эндогендік және экзогендік факторлардың әсерінде болғанын байқаймыз. Халық шаруашылығының әр ... ... ... ... әсері плейстоцен, ал ең негізгісі голоцен кезеңінде байқала бастады. Палеолит дәуірінде аңшылық пен балық аулаумен айналысу салдарынан ... ... ... ғана ... ... ... өзгерістер неолит пен тас дәуірінде байқалды. Кейіннен Қазақстан территориясында көне феодалдық мемлекеттердің пайда болуынан қалалар мен ... ... ... ... ... егін ... айналысты. Бұл жұмыстар жергілікті жердің литогендік және биогендік компоненттерінің өзгеруінен көрініс тапты.
Академик ... ... ... ... ... ... іс-әрекеті, инженерлік, химиялық, ауылшаруашылықтық, тау-кен техникалық процестер нәтижесінде қалыптасқан геохимиялық және минерологиялық процестердің жиынтығы деп ... ... ... ... ... ... анықтамасын беріп, оны адамның іс-әрекеті нәтижесінде биосфераның, жер қыртысының қайта құрылу ... деп ... ... әсер ... техногендік процестерді ғылыми тұрғыдан зерттеу геотехникалық жүйелер концепциясы пайда болғаннан кейін қарқынды бағыт ... ... ... ... дейін табиғи ортаның ластануын зерттеу салалық бағытта болды: бір немесе бірнеше компонентке әсер етуші факторларды, ... жер беті ағын ... ауа ... ... физиологиялық және биохимиялық өзгеруіне т.б. әсер ететін факторларды анықтау. Қазіргі уақытта ... ... ... ... ... Курск магнитті аномалиясы аймағында темір рудамын өңдейтін өнеркәсіптің ... ... әсер ету ... зерттелген. Қиыр Шығыста тау-кен өнеркәсібінің ортаға тигізер әсері мен табиғи комплекстердің даму тенденциясын болжау Ю.Г.Симонованың жетекшілігімен өткізілді. Ф.Н.Мильков басқарған Воронеж ... ... ... ... ландшафтар модификациясын картаға түсіру мен оны жіктеуге бағытталған. Жартылай стационарлық ізденістер нәтижесінде топырақ қабатының биологиялық, физикалық және ... ... ... ... жағдайының мұнай мен көмір өндіргенде өзгеруіне Н.П.Солнцеваның, К.Н.Дьяконовтың т.б. еңбектері арналған. Ландшафтардың жекелеген компоненттерінің жылу электростанцияларының ... ... ... мен ... ... ... трансформация деңгейі, осыған байланысты ландшафтық - геохимиялық көрсеткіштердің эволюциясы В.Г.Волкова мен Н.Д.Давыдованың еңбектерінде қарастырылды.
Антропогендік ландшафттардың ... болу ... ... ... ... өмір сүріп, оның ресуртсарын пайдаланатын болғандықтан, табиғи ортаға тигізер әсері де ... ... ... ... ... ... ... салаларында пайдалану қажеттілігі мен ерекшеліктеріне байланысты туындаған өзгерістерде әр қалай. Мысалы, биологиялық өнімділікті ... үшін егін ... ... шаралар: қышқыл топырақ қабатын ізбестеу, тереңдете жырту, суару мен батпақтан құрғату үшін жүргізетін мелиоративтік жұмыстар, ауыспалы егістік, әртүрлі тыңайтқыштарды пайдалану, тау ... ... су ... ... ... топыраққа құм себу сияқты шаралардан кейінгі өзгерістер.
Адамның табиғи ортаға әсер ету формасы әр түрлі болғанымен, әрқайсысының қарқындылығы мен ... ... ... ... ... ... қазба байлықтарды өндіру аз территорияны қамтығанымен, табиғи ортаны өзгертуі күрделі-бүкіл комплексте түбір мен ... ... ... бір ... ... ауыл және орман шаруашылығында үлкен аймақты қамтығанымен, ландшафттардың өзгеру деңгейі мардымсыз.
Кез-келген территорияны ... мен ... ... сол ... ... ... ... қалыптасуы, ең алдымен, табиғи жағдайға баланысты. Құрлықтардағы қара топырақты жазықтардың суарылмайтын егістікте, қоңыр топырақты құрғақ далалардың суармалы, ал құрғақ дала мен ... ... ... ... ... ... ... тектен тек емес.
Ф.Н.Мильков (1978) және басқа біршама ғалымдардың түсінігі бойынша, жер бетінде алғашқы жаратылысының сол ... ... ... ... қалған жоқ, олардың басым көпшілігі антропогендік ландшафттар модификациясымен ауысқан. Бірақ қаншама өзгеріске ұшыраса да, ... ... ... ... ... яғни ... табиғи процетердің әсерінде дамиды. Сондықтан адам баласы табиғи заңдылықтарды ауыстыра алмайды: тундра, шөл, таулар мен жазықтардың дамуындағы негізгі табиғи айырмашылықтарды ... ... ... ... ... ... ... зонасының, ал шөл зонасындағы оазистер зоналық заңдылықтар барда осы зонаның бір бөлігі болып қалады. Өйткені, адам баласы күн ... ... ... және ... қозғалыстарды басқаруды меңгермейінше, зоналық заңдылықтарды басқару мүмкін емес.
Жекелеген компоненттерді: өсімдіктерді, су ... ... ... ... ... ... бірдей емес. Өйткені, біріншіден, тіпті ірі қоныстық антропогендік ландшафттар модфикациясындағы қатты өзгеріске ұшыраған компоненттердегі (геологиялық фундамент, ... ... ... ... мен ... ... заңдылықтардың ағымымен болады. Екіншіден, алам ландшафттардың жаңа компоненттерін жасған жоқ, тек соған жаңа элементтер енгізді: өсімдіктердің жаңа түрлерін, каналдар, су ... ... мен ... ... Оның ішінде -инженерлік құрылыстар, тұрғын үйлер, әр түрлі транспорттық жолдар; табиғи-адам әсерінен бір ... ... ... орын ... ... мен ... акклиматизациясы.
Геожүйелерді қайта құру үшін немесе оның орнына қалыптастыру үшін ... ішкі және ... ... ... құру ... ... ... етудің (кенеттен және әдейілеп белгілі бір мақсатпен) екі ... ... ... пен ауа ... ... қалған компоненттер. Геожүйелердің құрылысындағы көптеген өзгерістерге бірінші топтағы компоненттерді өзгерту арқылы жетуге ... ... олар ... ... зат пен ... келеді. Өзгеріс болған жағдайда фундамент пен рельеф қайтып орынан келмейд, яғни олармен ... ... ... қайтымсыз өзгеріске ұшырайды. Мысалы, рельеф пішінінің өзгеруінен гравитациялық тепе-теңдік өзгереді, орнына ... ... ... ... геожүйе деңгейінде екінші топтағы компоненттер көп өзгеріске ұшырамайды, ... ... ... ... мен ... дүниесі. Дегенмен, биотикалық компоненттердің өздігінен қайтып орнынан келу ... ... ... бір ... ... ... жаңа өсімдік түрлерін отырғызу немесе басқа аймақтардан жаңа ... ... ... зат ... мен топырқа түзілу процестері өзгереді, бірақ түпкілікті өзгеріс ... ... ... жер беті ... ... 85% жуығы қуатты өзгеріске ұшыраған. Бұл ең алдымен орманды алқаптардың ауданының азаюынан көрінеді: Антарктиаданы қоспағанда бүкіл дүние жүзі жер ... 25% ғана ... алып ... ... орманды алқаптарды халық щаруашылығының әр түрлі саласында пайдалану салдарынан оның ... ... мен ... ерекшеліктері нашарлайды. Мысалы, тропиктік ылғалды ормандардың ауданы соңғы он жыл ішінде 55,3% ... ... Егер де ... ... ... онда ... ормандар 85 жылдан соң жер бетінен мүлдем жойылуы мүмкін.
Халық шаруашылығының сәреніне өзгерген ландшафттардың ауданы геограичлық белдеулер мен ... ... ... бірдей емес.
Климаттың ритмикалық мезгілдік ауытқуы айқын байқалатын қоңыржай, субтропиктік және ... ... ... ... ... үшін өте ... Осы ... халықтың басым көпшілігі тұратындықтан тығыздық өте жоғары. Мұнда халық шаруашылылығына қолайлы жердің 1/5 ... ... ... мен шалғындар, ал 1/3 жуығын орманды алқаптар алып ... ... және ... ... ... ... ... дамыған елдер жиі қоныстанғандықтан өнеркәсіп пен тау-кен өндірісінің, ірі қала агломерацияларының үлес салмағы жоғары. АҚШ, ГФР, Англия, ... ... ірі ... ... игерілуге тиімді жерлердің жартысынан көбінде құрылыс обьектілері орналасқан.
Жылу мен ылғал ресурстары мол экватор белдеуінде орман кешендері жақсы дамыған. Егістік ... ... ... үлес ... ... ... ... қарқынндылығы нашар, биогендік компонеттердің дамуына кедргі болатын жоғарғы температураның басым болуы, ... ... ... ... ... ... ... аз уақытта жойылуы нәтижесінде егін шаруашылығынан жоғарғы өнімділік алу ... ... ... ... биологиялық өнімділік төмен және малға азық ретінде пайдаланылатын шөпте протеин мөлшері малдың өсіп-өнуіне жеткілікті болмағандықтан, мал шаруашылығының дамытуда ... ... ... ... ... ... ... 12% жуық. Климаты адам денсаулығы үшін қолайсыз, ылғалы артық батпақтар басым, ... ... ... ... және ... даму деңгейі төмен болғандықтан, өнеркәсіп пен қоныстық антроплогендік ландшафттардың қамтыған аумағы ... 1% ... ... Ландшафттану негіздері, Алматы 1996
2.Ж.Н.Мұқашева, Ә.Ғ.Көшімова Антропогендік ландшафттану Алматы 2004.

Пән: Геология, Геофизика, Геодезия
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 6 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
"Экологиялық нормалау түрлері."6 бет
Іле алатауының физикалық-географиялық сипаттамасы12 бет
Адам қоғамының шаруашылық әрекетінен табиғи биогеохимиялық циклдердiн деформациясы14 бет
Антропогендік ландшафттардың дамуының алғышарттары55 бет
Антропогендік фактор4 бет
Ландшафттың экологиялық қасиеттері3 бет
Оңтүстік Қазақстан облысының агроландшафттарына физикалық - географиялық сипаттама32 бет
Қазақстанның экологиялық проблеммалары6 бет
Қазақстанның өзендерінің экологиялық жағдайы11 бет
Қатон - Қарағай ауданыны орман жүйелерінің сипаттамасы64 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь