Дүние жүзілік отын-энергетика кешені және атом энергетикасы

Кіріспе
І Отын.энергетика кешені
1.1. Мұнай өнеркәсібі
1.2. Газ өнеркәсібі
1.3. Көмір өнеркәсібі
1.4. Дұние жүзілік энергетика дамуының географиялық аспектілері
ІІ Электр энергетикасы

2.1.Дұние жүзінің атом энергетикасы
2.2.Қазақстандағы атомдық өнеркәсіп

Қорытынды
Пайдаланылған әдебиеттер
Отын-энергетика кешені қазіргі таңдағы ең маңызды сала болып табылады. Адамзат қоғамы дамудың неғүрлым жоғары сатысына көтерілген сайын өндірістің отын мен энергияға сұранысы арта түседі. Бұрын адам баласына көмір, шымтезек деген сияқты табиғи энергия көздері жеткілікті болса кейіндеп мұнай, табиғи газ деген сияқты маңызды ресурстар қосылды. Әрине бұл ресуртардың қоры шектеулі сарқылатын ресурстарға жатады сол себептен кейбір дамыған елдер алтернативті энергия көздерін іздеуде. Кәзіргі қоғамда электр энергиясынсыз өмірді елестетү қийын.Сол себепті отын-энергетика кешені ең маңызды сала болып табылады.Ал кейінгі кездегі атом энергетикасына көз салсақ ол ХХ ғасырда пайда болған қазіргі таңдағы маңыздылығы өте жоғары электроэнергия саласының бір саласы.Бұл өзінің табиғи байлығы аз елдерде жаксы қолға алынған. Өзінің электр өндірү жағынан қазіргі АЭС басқада электростанциялардан кем емес..АЭС тің басқа электростанцияларға қарағанда артықшылығы ол атмосфераға әр тұрлі парниктік газдар мен аэрозолдерді шығармайды. Соңғы онжылдықта атом энергетикасы өте үлкен қарақынмен дамып дүние жүзі шаруашылығының маңызды бір саласвна айналды.
1.Максаковский
2. География: Дүниежүзіне жалпы шолу. ТМД елдері. Жалпы білім беретін мектептің жаратылыстану-математика бағытындағы 10-сыныбына арналған оқулық/ Ө. Бейсенова, К. Каймулдинова, С. Әбілмөжінова, т.б. — Өңд., толықт. 2-бас. — Алматы: Мектеп, 2010. — 304 б., сур.
3.Қазақстанның экономикалық және әлеуметтік географиясы: Жалпы білім беретін мектептің 9-сыныбына арналған оқулық /В. Усиков, Т. Казановская, А. Усикова, Г. Зөбенова. 2-басылымы, өңделген. - Алматы: Атамұра, 20
        
        Курстық жұмыс
Тақырыбы: Дұние жүзілік отын-энергетика кешені және атом энергетикасы
Жоспар
Кіріспе
І Отын-энергетика кешені
1.1. ... ... Газ ... Көмір өнеркәсібі
1.4. ... ... ... дамуының географиялық аспектілері
ІІ Электр ... ... атом ... ... өнеркәсіп
Қорытынды
Пайдаланылған әдебиеттер
Кіріспе
Отын-энергетика кешені қазіргі таңдағы ең маңызды сала болып табылады. Адамзат ... ... ... ... сатысына көтерілген сайын өндірістің отын мен энергияға сұранысы арта ... ... адам ... ... шымтезек деген сияқты табиғи энергия көздері жеткілікті болса кейіндеп мұнай, табиғи газ деген сияқты маңызды ресурстар қосылды. ... бұл ... қоры ... ... ... ... сол себептен кейбір дамыған елдер алтернативті энергия көздерін іздеуде. Кәзіргі қоғамда электр ... ... ... қийын.Сол себепті отын-энергетика кешені ең маңызды сала болып табылады.Ал кейінгі кездегі атом ... көз ... ол ХХ ... ... ... ... таңдағы маңыздылығы өте жоғары электроэнергия саласының бір ... ... ... ... аз елдерде жаксы қолға алынған. Өзінің электр өндірү жағынан қазіргі АЭС басқада электростанциялардан кем емес..АЭС тің басқа электростанцияларға қарағанда артықшылығы ол ... әр ... ... ... мен аэрозолдерді шығармайды. Соңғы онжылдықта атом энергетикасы өте үлкен қарақынмен дамып дүние жүзі шаруашылығының ... бір ... ... ... ... ... ... казіргі заманғы шаруашылықтың негізін құрайтын отын (мұнай, табиғи газ, көмір және т.б.) мен ... ... ... ... ... енеді. Өндірістің дамуы отын мен энергия түрлерін игерумен тығыз байланыста жүреді. Адамзат қоғамы дамудың ... ... ... ... ... ... отын мен энергияға сұранысы арта түсті
Бастапқы энергия көздері (БЭК) қатарына жататын мұнай мен ... ... ... ... ... ... XX ... күшті өзгеріске түсті. Дүниежүзілік отын-энергетика балансында көмір ұзақ уақыт бойы басым болып келсе, XX ғасырдың ... ... ... ... ... шықты.
1.1. Мұнай өнеркәсібі
Мұнай өнеркәсібі -- дүниежүзілік шаруашылықтың Екінші дүниежүзілік ... ... ... ... ... ... басты мұнай алаптары дамушы елдер аумағында орналасқан. Әлемдік нарықта бағасының ұдайы өзгеріске түсетіндігіне қарамастан, ... мен одан ... ... ... ... бар ресурс болып отыр. Мұнайды көп мөлшерде өндіріп, шетке шығаратын елдердің халықаралық деңгейде айрықша орны бар, ... ... ... ... ... қоры елеулі түрде ықпал етеді деуге болады.Мұнай өнеркәсібі -- ... ... ... ... ... ... ... саласында АҚШ пен Батыс Еуропаның аса ірі ұлтаралық компаниялары жетекші орын алады. Бұған қарсы тұру ... 1960 жылы ... ... ... елдер арнайы ұйым (ОПЕК) құрды. Ұйымның негізгі мақсаты -- осы ... мүше ... ... ... және ... ... байланысты қызметін халықаралық деңгейде үйлестіру. XX ғасырдың соңына қарай дүниежүзінде өндірілген 3,5 млрд т (газ конденсатымен ... ... 40%-ға ... ОПЕК ... тиесілі болды. Ресей әлемдегі жетекші мұнай өндіретін елдердің бірі (39-сызбанұсқаға ... ... ... ... өндіруден дүниежүзінде Кувейт 1-орын алады (2008 жылы -- 54,6 т). Қазақстан ... 2008 жылы 70,7 млн т ... ... жан ... ... көрсеткіш 4,36 т болды.
Мұнай -- аса ... ... ... дүниежүзінде өндірілетін мұнайдың 45%-ға жуығы сыртқа сатылады. Мұнайды өндіретін (Парсы шығанағы елдері, Латын Америкасы мен Африка елдері) және тұтынатын ... ... АҚШ, ... аумақтық алшақтығына байланысты мұнай тасымалы күрделі көлік ... ... ... Қазіргі заманғы ірі порттар мен жүк сыйымдылығы аса жоғары танкерлер, қуатты мұнай құбырлары осы мақсатқа жұмылдырылған. ... ... ... Парсы шығанағынан Батыс Еуропаға және Жапонияға, АҚШ-қа бағытталған. Сонымен қатар Венесуэла мен Мексика мұнайы АҚШ порттарына ... Аса ірі ... ... ... ... аудандарын Еуропа елдерімен байланыстырады. Канада мұнайы АҚШ-қа құбыр арқылы жеткізіледі. Теңіздегі қайраңдық (шельф) кен орындарында өндірілген мұнай құрлыққа ... ... ... ... Қазіргі кезде олар 500 м-ден төмен тереңдікте орналастырылған.Мұнай өндіру мен тасымалдау қоршаған ортаға зиянды ... ... 1977 жылы ... ... ... ... жүк сыйымдылығы 330 мың т болатын екі мұнай таситын танкер соқтығысып қирады. 1989 жылы Аляска жағалауында қайраңға ... ... ... ... суға 40 мың т мұнай ағып жайылған. 2002 жылы күзде Испания жағалауларында (Галиссия) ... ... ... да ... ортаға зор зиян тигізді.
Мұнай өңдеу кәсіпорындары, әдетте, шикізат көзіне жақын жерде немесе аса ірі ... ... ... ... ... ... ірілі-ұсақты 700-ден астам мұнай өңдейтін зауыттар жұмыс істейді. Олардың 30-ға жуығының қуаттылығы жылына 15 млн т-дан асып ... ... ... ... ... ... ... бұл салада ғылым мен техниканың жетістіктерін кеңінен қолдануға итермелейді. Мысалы, дүниежүзінде өндірілетін ... ... ... ... зиянды қорғасын жоқ, ал АҚШ пен Германияда, Жапонияда тек осындай бензин ғана пайдаланылады.
1.2. Газ ... ... газ ... XX ... ортасынан бастап өркендей бастады, содан бері оның өндіру көлемі 10 есеге артты. Табиғи газбен қатар, мұнайға ... ... ... де маңызы зор. Газ энергетикалық мақсатта ғана емес, химиялық ... ... азот ... мен ... ... ... Табиғи газдың маңызды кен орындары Солтүстік Америка мен Батыс Еуропа, Парсы шығанағы, ... жері мен Орта ... ... ... ... кептеген елдер (Бруней, Малайзия, Норвегия және Ұлыбритания) табиғи газды теңіздегі газ ... ... су ... газ ... ... 500 ... ... тереңдікте жұмыс істейді. Қазіргі кезде дамыған елдердің отын-энергетика құрылымында газ үлесі көмірмен бірдей мөлшерде. 2006 жылы ... 3646 млрд м3 ... газ ... оның 36%-ға ... ... мен ... үлесіне тиесілі (40-сызбанұскаға қараңдар). Қазақстанда 2008 жылы 32,9 млрд м3 табиғи газ өндірілді, яғни жан басына шаққанда 1474 м3-ден ... ... ... ... ... ... ... бәсеңдегенімен, бұл байырғы шикізат түрі әлі де болса көптеген елдердің ... ... ... орын алады. XX ғасырдың 50 -- 60-жылдары мұнай өндірудің артуына байланысты көмір өнеркәсібі күйзеліске ұшырап, көптеген шахталар жабылып қалған ... XX ... ... ... ... бағасының өсуі көмірді ашық әдіспен өндіруге болатын ірі кен орындарының қайтадан өркендеуіне ... ... ... ... ... ... ... өзгерістер болды. Батыс Еуропа шахталары жабылып, Азия басты ... ... ... ... 45%-ын ... айналды. Қазақстан көмір өндіретін жетекші 10 елдің қатарыыа енеді, мұнда 2007 жылы 103 млн т ... ... ... ... ... көмірдің 12%-ы ғана экспортқа шығарылады. Көмір экспортында Аустралия мен ОАР, АҚШ жетекші орын ... ... ... Еуропа елдері мен Жапония басымдылық танытады.
1.4. ... ... ... ... ... аспектілері
Дұниежүзілік энергия және отынэнергетика тұтыну және өндірүдің көлемі ... ... жүзі ... әр ... ... ... басқа өзгешіліктерге ие. Бірінші мұндай өзгешіліктер дамыған және дамушы елдер арасында, ... ірі ... ... ... айырмашылық әр түрлі елдер арасында жатыр.
Дүниежұзілік энергия тұтыну және өндірү бойынша Солтүстік пен Оңтүстіктің ара ... ... ... ... ... ... энергоресурстарды өндірү бойынша Солтүстік елдерінен алға озып кетті және бұл айырмашылық өсе берді және өсіп ... ... ... ... ... ... ... және Солтүстік елдерінің мұқажын қанағаттандыруымен сийпатталады.
Көбінесе дамыған елдерге дамушы ... ... ... ... ... кезекте мұнай жатады.
Оңтүстік пен Солтүстіктің бірінші реттік энергоресуртарды пайдалану айырмашылығы 1990 жылдар 64-36 ... 2020 жылы 50-50 ... деп ... елдерінің мұндай қарқынмен өсүі олардың экономикалық және энергоресурстарды көп қажет ететін салалардың ... ... ... жүзінің ірі аймақтарының отын және энергия тқтыну көлемі ... ... ... 1980 жылдары отын және энергия тқтыну көлемі ... ... ... ... ... Шетелдік Еуропа үшінші Шетелдік Азия төртінші КСРО тұрса 1990жылдардың аяғына таман бірінші орынға Шетелдік Азия ... ... ... ... үшінші Шетелдік Еуропа болды. Бұл жерде олардың қандай энергоресурстарды тұтынуына мән бере кеткен жөн Солтүстік Америка ... ... және ... (40 - 45 %) Латын Американың( 60 % астамын) бірінші орында мұнай ал Австралияда бірінші ... ... ал ТМД ... ... ... ... газ ... Енді бірінші реттік энергоресурстарды өндірү бойынша дұние жүзінің елдеріне тоқталып өтсек.
Өндірү көлемі бойынша алдыңғы қатарлы елдерге ... ... және ... ... 9 ірі мұнай өндірүші елдер және Ресей Қытай Үндістан Австралия ОАР және Норвегия ... ... Осы 20 ... соң ... ... ... ... Украина, Аргентина, Польша, Малайзия, Ливия және Колумбия кіреді. ... ... ... отын және ... түтыну көлемі бойынша Жоғары елдер АҚШ, ... ... ... ... ... бөлігі және ТМД елдерінің біразы кіреді.Ал орташаға Еуропа мемлекеттері Латын Америкасы ... және ... ... кей бір ... ... Азия мен ... елдері көрсетеді.
.
Ал ең төменгі жан басына шаққандағы төменгі көрсеткіш Тропикалық Африка елдерінде АҚШ пен ... ... ... жан басына шаққандағы корсеткіш өте жоғары мысалы Қатарда-35000кг, Кувейт пен Брунейде 11-17 мың кг.
Жалпы отын және ... ... ... 10 ... елде ең ... ... ... болса ал отынның басқа түрін тек Австралия тасымалдайды. Ал ... ... ... ... елдерден тасымалданатын мұнай мен басқа да энергияға тәуелді. Ресейге КСРО дан өте ұлкен көлемде отын-энергетикалық комплекс мұра болып ... ... ол қор ... 90шы жылдары (1/4) ке дейін кеміді. Сонымен қатар Ресейде мұнай мен көмір өндірү ... ... газ ... 50 % ға ... ... төмендеулерге қарамастан Ресейдің отын-энергетика саласы ең бір тұрақты сала болып қалуда.
Жалпы 1991ж өнеркәсіптік өндірісте отын-энергетика саласы 11-12 ға ... ... ... ... ... ... ... өз салмағын ұстап қалуда. Ресейдің отын-энергетика министірлігінің мәлімдеуі бойынша 2020ж ... ... ... ... ... ... ... тоннаға ал табиғи газ 750 млрд м3 қа дейін көтеріледі деп ... ... ... экономикалық жағынан ең тиімді, экологиялық жағынан қауіпсіз әмбебап түрі болып саналатын электр энергиясын өндіру үшін алуан түрлі минералды шикізат, су және атом ... ... ... ... ... ... жылу ... (ЖЭС) шикізат көздерінде және ірі тұтыну орталықтарында орналасады; олардың жалпы электр ... ... ... -- 63%. Су электрстансылары (СЭС) дүниежүзінде өндірілетін электр энергиясының 1/5-ін береді. Су энергиясы ресурстары, негізінен, дамушы ... ... ... ... ... игерілмей келеді. Мысалы, Латын Америкасында су энергиясы қорынын 10%-ы, Африкада 5%-ы ғана игерілген. Энергияның бұл түрін пайдалануда AҚШ пен ... ... ... ... жан ... шаққандағы көрсеткіш бойынша Норвегия басымдылық көрсетеді.
Жан басына шаққанда электр энергиясын өндіру, 2006 жыл (кВт/сағ)
Көп өндіретін елдер
Мөлшері
Аз өндіретін ... ... ... ... ... ... ... 546
Эфиопия
20
2.1.Дұние жүзінің атом энергетикасы
Атом энергетикасын ХХ ғасырда пайда болған қазіргі таңдағы ... өте ... ... ... бір ... ... табиғи байлығы аз елдерде жаксы қолға алынған. Өзінің электр өндірү жағынан қазіргі АЭС басқада электростанциялардан кем емес..АЭС тің басқа ... ... ... ол ... әр ... парниктік газдар мен аэрозолдерді шығармайды. Соңғы онжылдықта атом энергетикасы өте үлкен
қарақынмен дамып дүние жүзі шаруашылығының маңызды бір саласвна айналды.
1970 жылы атом ... 85 млрд ... ... ... ... ал 1980 г. - шамамен 700 млрд, в 1990 г. - 1800 млрд, ал 2005 г. - ... 2750 млрд ... ... ... ... ... ХХғасырдың 2 ші жартысында атом энергетикасында дағдарысты кезеңдер болды.
Атом энергетикасының қарқынды дамыту жөніндегі жобалар ХХ ... 50 -- 60 ... АҚШ ... КСРО ... ФРГ ... елдері жобалаған болатын. Бірақ ол жобалардың көп бөлігі орындалмаған ... Ол ... АЭС ... ... қаблиетсіз деп саналған.
Ал кейіндеп мұнайдың және де басқа минералды ресурстардың ... және ... ... ... ... атом ... ... қарқынмен дами бастады. Бұл әрине бірінші кезекте Франция, ФРГ, Бельгия, Швеция, Финляндия, Япония,Корея деген сияқты минералды ресурстары аз ... ... жоқ ... дами ... жері минералды ресурстарға бай АҚШ және КСРО елдеріндеде атом энергетикасы жақсы дами ... 1970-х ж ... ... атом энергетикасының қуаты XXI ғ да 1300 - 1600 млн кВт қа жетеді деп болжады.Ал АЭС дұние жүзінің ... ... деп ... ... тің X ... 2020 ж атом ... ... жүзі электроэнергияның 30 %.Ын береді деп айтады.Бірақ1980-х гг. ортасында атом энергетикасының өсү қарқыны азая бастайды . Ол әртүрлі себептермен түсіндіріледі ... ... ... ... ... ... ұтымды саяси келісіадер және де АЭС тің зардаптары экологиялық зардаптары мысал болды
Экологиялық зардаптары дегеніміз АЭС тің жарылуы яғни 1986жылы ... ... ... ... салдарынан радиация мөлшері шамадан тыс артып Украина Белорусия және де көршілес 20 елге өз зиянын әкелген болатын.
Міне осы ... ... атом ... өсү ... ... ... әр ел өзінше басқа тұрғыдан қарадв осыларға орай оларды үш топқа ьоліп қарастырады.
Бірінші топқа бас ... ... ... олар ... ... ... ... бас тартып және барлық АЭС рын жабу жөнінде шешім қабылдаған елдер.Бұл елдерге Италия,Польша,Швейцария,Нидерландия,Испания елдері жатады.
Ал ... ... АЭС тен бас ... ... ... салуға тыйым салған елдер жатады. Бұл топқа АҚШ және Еуропаның көптеген елдерін жатқызуға ... Бұл ... ... ... еш қандай жаңа АЭС салынбады. Бұл қатарға сонымен ... ... және ... ... ... ... үшінші топқа еш қандай зардаптарға қарамастан өзінің атомдыпрограммаларын дамытып және жаңа АЭС ... ... ... ... ... Бұл ... ... Республикасы,Қытай және Иран елдері кіреді.
Осы ұш топтың құрамы өзгеріссіз қалып отыр.Соңғы ... ... ... ... АЭС ке деген көз қарастарын өзгертүде. Румыния 2002 жылы өзінің бірінші АЭС ін салды. Канада керісінше АЭС ке ... ... ... 1998ж ... ... ... соң 20 ... энергоблоктарды жабу туралы шешім қабылданды. Ол елдегі электроэнергияның 1/3 б өлігін беретін болған. Бұл ... ... мен бұл ... ... ... болды олардың айтуы бойынша мұндай шешім елге экономикалық жақтан зиян алып келеді делінген.
XXI ғ.да дүние ... яғни ... 248 АЭС бар ... жұмыс істеб жатқан 441 атомдық энергоблок 354 млн кВт энергия бөледі.Ол дүние жүзі электроэнергияның 18 %ын береді. Тағы ... ... ... 40 ... бар олардың қуаты 35 млн кВт.
Жалпы дүние жүзінлегі атом энергиясының 2/3 бөлігін АҚШ, ... ... ... , ... ... ... Рисунок 76 позволяет также выделить самые крупные АЭС мира, мощностью ... ... 4 млн кВт ... 12 АЭС бар ( Канадада, Францияда, Жапонияда, Ресейде, және ... Ең ... - ... ... АЭСі (8,2 млн ... ... 2015 ... тер 500 млн кВт, немесе 600 млн кВт энергия береді деп болжады. Ал пессимисттердің ... до ол 12 % ға ... ... Жалпы песимисттердің айтуынша АЭС 30-35 жылға дейін жұмыс істейді ал коп АЭС тер 1970ж ... ... ... ауданды АЭС саны өседі бұл аудандарда электроенергия тұтыну мөлшері ... ... ... конференциясында және Халықаралық энергетикалық агентстваның пайымдауынша АТА да 2020 жылы электроэнергия тұтыну мөлшері 2500млрд кВт сағ ға өседі. ... ... ... 15 АЭС салынды жалпы қуаттылығы 65 млн кВт. Өзінің атомдық энергетикасына ерекше назар аударып жатқан АТА елдеріне Япония, Қытай, ... ... және ... ... Атом электрстансыларының (АЭС) да маңызы артып келеді. Олар дүниежүзінде өндірілетін электр энергиясының 17%-ын, Францияда 80%-ын береді. ... ... ... энергиясын сарқылмайтын балама энергия көздерінен (жел, гелио-, геотермалдық, толысу энергиясы) де алатын болды.
Ресейда КСРО дан мұра болып қалған 9 АЭС ... ... ... 20 млн кВт энергия береді. 29 атомдық ... блок бар. ... ... елі ... ... энергетикасын дамыту және 2030 ж олардың жалпы электроэнергиядағы беретін ... 30 ға ... ... ... ... өнеркәсіп
Өткен ғасырдың 40-ыншы жылдары Кеңестер Одағында елдің атом саласын құру мен дамыту ... ... ... ... КСРО Мемлекеттік Қорғаныс комитеті 1944 жылы Қазақстанда және ... ... да ... уран кен ... ... ... барлық геологиялық ұйымдарды жұмылдыруды Геология жөніндегі комитетке арнайы тапсырды. Одақта жаппай уран іздеу ісі осы ... ... ... ... ... ... жеткілікті дәрежеде қуатты, дамыған инфрақұрылымы және білікті мамандары бар уран саласының мықты өнеркәсібі қалыптасқан-ды. Уран өндірумен төрт комбинат шұғылданып, ... ... ... ... өнім ... 30% -дан астамын өндіруге мүмкіндік беретін.
Қазақстандағы бастапқы геологиялық барлау жұмыстары 1947 жылы ... ... ... ... "Волковгеология") еншісінде. Ал еліміздегі алғашқы уран кен орны - 1951 жылы ашылған Қордай ... ... ... яғни ... ... ... уран іздеудің белсенді әрекеттері одан әрі жалғасты. 60-жылдардың басында "Волковгелогия", "Краснохолмгеология", "Степгеология", ... ... ... ... ... Қазақстан аумағында уранның минералды-шикізат қорын жасаудың бірінші сатысы аяқталды. Бұл өз кезегінде Целинный (кейінірек - ... ... ... және ... ("КГРК") қайта өңдеу комбинаттарының тұрақты жұмыс істеуін қамтамасыз ... ... ... ... ... ұңғымалық шаймалау әдісімен инфильтрациялық қабатты кен орындарындағы нашар рудалардан уран өндіру мүмкіндігі АҚШ-та дәлелденді. Бұл Қазақстанның шикізат базасындағы жағдайды түбегейлі ... ... ... ... ... Ыңғай, Мыңқұдық, Мойынқұм, Қанжуған, Солтүстік және Оңтүстік Қарамұрын сияқты тағы басқа бірегей кен ... ... ... ... уран ... шығару ең жоғары деңгейге жетті. Дерлік 30 кен орнында уран өндірілді. Атом өнеркәсібі кәсіпорындарында ... ... ... саны 70 ... асып ... жыл мен 1999 жылдар аралығында республика аумағында уран өндіру көлемі 225 ... фунт U308 ... ... ... ... ... әдіс-тәсілдері кең қолданылып, ол жалпы өнімнің 70% құрады. Алайда жоғарыдан басқарылатын экономикадан нарықтық қатынастарға ауысу бірыңғай ... ... ... ... көрсетті.
Алғаш рет уранға деген мемлекеттік тапсырыстың төмендеуі 1983 жылы тіркелді. ... ... ... одан ... жылдарда да сол деңгейде қалып қойды.
80-жылдардың ортасына таман басталған ... ... ... және атышулы Чернобыль оқиғасынан кейін (әсіресе 1988 жылдан бастап) атом энергетикасын дамыту бағдарламасы кейінге ысырылды да, Целинный мен Прикаспийск ... ... және ... ... ... уран өндіру көлемі одан әрі қысқартыла берді. Шахталық және ... ... ... және ... ... ... төмендігінен Қазақстанда 6 кен басқармасы жабылып, 2 басқармада өнім өндіру мүлде тоқтатылды.
УРАНДЫ ҚАЙТА ... ... ... ... 1955 жылы ... ... таукен-химия комбинатында және 60-жылдардың басында ашылған Прикаспийск таукен-металлургия комбинатында ... Бұл екі ... ... ... ... уран ... өндіретін көшбасшы республикалар қатарына қосқан-ды.
Үлбі металлургия зауыты (Өскемен қаласы) 1949 жылы ... ... ... ... КСРО ... ... ... көрсетті, сондықтан да мұнда ең озық технология, жоғары сапалы қондырғылар мен ... ... ... және атом ... ... ... мамандар шоғырланды. ҮМЗ басты өнімі - атом ... ... ... ... 85%) отын ... ... Зауыт уран өнімдерінен басқа бериллий, тантал, ниобий және балқымалы қышқылдар шығарған.
Географиялық орналасуына орай "Степное" және "Централное" кеніштерінде алынған ... ... бір ... Қырғызстанның Қара-Балта қаласындағы тау-кен комбинаты басқаруындағы гидрометаллургия зауытына темір жол ... ... ... Сол сияқты, №6 Кен басқармасынан шыққан "сары кек" ... ... ... ... ... ... Чкалов гидрометаллургия зауытына да жіберілген.
Дағдылы әдіспен өнім ... ... ... және ... ... ... ... қ.) 1995 жылы өндірістің нәтижесіздігінен өзінің Грачев және Шығыс кеніштерінде руда өндіруді аяқтады.
Уран концентраты біріккен өнім ретінде Ақтаудағы балық ... ... ... ... шығаратын бұрынғы Прикаспийск тау-кен өндірістік және қайта өңдеуші комбинатында да (АО "КАСКОР") ... ... ... ... 5,2 ... фунт U308 ... бұл кәсіпорын бәсекеге қабілетсіздігінен 1993 жылы консервацияланды.
Жерасты шаймалау әдісімен өнім ... ... ... ... ... бай уран ... ие. ... соңғы Қызыл Кытабына (1999 ж.) сәйкес, барланған және алдын ала бағаланған 433,940 МТ U (1,1 миллиард фунт U308) ... ... қоры ең аз ... талап ететін 1-інші категорияға жатқызылған және ол осы шығындар классификациясындағы әлемдік уран қорының 35% құрайды. Бұл ресурстардың басым бөлігі ... ... ... және Сырдария бассейнінде шоғырланған.
Жерасты шаймалау әдісімен өндірілген кезеңдегі өнімнің жалпы көлемі 1990 жылы 4,9 миллион фунт U308 жеткенімен, 1997 жылы 2,5 ... ... ... ... ... Алайда, 1999 жылы қолданыстағы инфрақұрылымдарды жаңғыртуға қаржы салудың ұлғаюына байланысты 3,6 миллион фунтқа U308 өсті.
Кен басқармалары бойынша бұл ... ... ... ... ... ... ... өнеркәсіптік өндіріс мұнда 70-жылдардың соңына қарай Уанас және Мыңқұдық кеніштерін ... ... 1990 жылы ... өнім ... 2,4 ... ... U308 ... бұл номинальды жылдық өндірістік қуаттың (2,6 миллион U308) ... ... еді. ... де, өнім ... көлемі 90-жылдардың ортасына дейін жыл сайын құлдырап, 1,0 ... ... U308 ... ... ... әдісімен уран өндіру 1982 жылы уран қоры 50 миллион фунтты U308 (орташа кен құрамы 0,45%) құрайтын Қанжуған ... ... Ал ... ... қуаты - жылына 2,6 миллион фунт U308. 90-жылдардың ортасына дейін өнім өндіру көлемі орташа есеппен әлеуеттік деңгейдің 50%-да ... ... ... ... ... 1 ... ... U308 азайды.
№6 КЕН БАСҚАРМАСЫ
Уран өндіру 1985 жылы Солтүстік Қарамұрын (50 миллион фунт U308 ... ... 0,08 % U308) кен ... ... ... ... ... жылына 1,6 миллион фунт U308, алайда 1995-1996 жылдары өндіріс көлемі 0,5 миллион фунтқа U308 ... ... ... ... ... ... тәжірибелік реакторлар маңызды рөл атқарды. 1972 жылы Ақтау қаласында КСРО-да тұңғыш рет БН-350 жылдам нейтронды тәжірибелік-өнеркәсіптік реакторы іске ... ол ... ... ... ... ... айналды.
Келесі бір зерттеу реакторы Алатау кентінде (Алматыдан 20 шақырым) қоныс тепкен Қазақ Ғылым Академиясының ядролық физика институ жанынан ... Тағы үш ... ... Семей ядролық полигоны аумағындағы "Луч" ғылыми-өндірістік бірлестігінде орналасқан.
1986-1990 жылдар аралығында қолданыстағы атом стансаларының қуаты бесжылдық жоспарда ... 40% аз ... ... және алыс ... ... ... ... қондырғылар шешіп алынды. Атом өнеркәсібі алғаш рет уранды қайта өндіру проблемасымен бетпе-бет келді.
Саланың дағдарысы
1991 жылы, яғни еліміз өз тәуелсіздігін ... ... ... ... атом ... ... ... республика Үкіметі құзырына өтті. Саланың дағдарысы 1998 жылға дейін жалғасты. Өнеркәсіптің құрылымын өзгерту нәтижесінде өнімділік 90-жылдардың басындағы 8,0 миллионнан 1997 жылы 2,0 ... ... U308 ... ... Осы ... атом ... басты проблемалары мыналар еді:
- бұрын КСРО Орта машина жасау министрлігі құрамында болған кәсіпорындардың бытыраңқылығы;
- республикадан сыртқа шығарылатын ... ... ... ... ... ... экспорттық табыстан айырумен қатар, әлемдік рынокта Қазақстан имиджына да көлеңке түсірді;
- Ресей рыногынан айырылу өнім өндіру көлемін төмендетуге әкеп соқтырды;
- ... КСРО мен жас ... ... ... ... ... ... қарсы әрекет;
- уран бағасының арзандауы (1979 және 1986 жылдардағы АҚШ пен КСРО АЭС-ларында болған ... атом ... ... ... ... тоқтатуға себеп болса, қарусыздану саясаты нәтижесінде уранның артық өндірілетіні байқалды);
- уран өндірудің өзіндік құны рыноктық бағасынан асып кеткендіктен кеніштерді жабудың анық ... ... ... ... ... ... ... соңына таман бұрын КСРО-ның біртұтас ядролық-отын кешені құрамына кірген 8 ... ғана ... ... , , №6 кен басқармалары, , Целинный ... ... , Үлбі ... ... ... атом комбинаты.
КСРО тұсындағы кооперациялық байланыстардың бұзылуына байланысты сол кездегі Қазақстан экономикасының ауыр ... ... уран ... ... жеңу үшін ... ... ие еді. ... уранның барланған арзан қорлары, ядролық-отындық циклдың кей кезеңдері бойынша айтарлықтай ғылыми-өндірістік әлеует, сирек металдар өндірісі бойынша бірегей қуаттардың сақталуы осындай ... ... және ... ... ... бастап Ресей қазақ табиғи уранынан бас тартып, нәтижеде саланың тау-кен өндіруші және ... ... үшін қиын ... туындады. Соған байланысты, Қазақстан Республикасының Үкіметі атом энергетикасы мен өнеркәсібі жүйесіне жататын барлық ... ... ... атом ... мен ... ... ... (КАТЭП) біріктіруге ұйғарды. Жаңа ұйымның алдына нақты міндеттер қойылды: ... орта ... ... ... ... ... сақтап қалу және одан әрі жаңғырту стратегиясын жасап шығу; әлемдік уран рыногында егеменді елдің және оның ... ... ... ... және ... ... ... отырып кәсіпорындарды конверсиялау мен диверсификациялау жұмыстарын жүргізу.
Қазақстан уранын әлемдік рынокқа алып шығу және ... ... ... ... ... ... тығырықтан жол табу оңай соққан жоқ
ӘЛЕМДІК НАРЫҚТАҒЫ АУЫРТПАЛЫҚТАР
90-жылдардың басында Кеңестер Одағы жаппай қаруланудың тоқтатылуына байланысты ... ... ... ... ... ... ... экспорттай бастады. Бұл уран бағасының бір фунты 8 долларға дейін төмендеп кетуіне және КСРО-ға бағытталған демпингке қарсы істің қозғалуына әкеп ... ... іс 1991 ... 29 қарашада басталып, 1992 жылғы 25 наурызда АҚШ-тың Сауда департаменті тергеу амалдарын ТМД-ның басқа да елдеріне қатысты жалғастыру ... деп ... ... шешуші қадамдар жасау қажет болды. Республика Премьер-министрінің өкіміне сәйкес КАТЭП мамандарынан жұмыс тобы ... ... ... и ... заң ... ... ... сондай-ақ "Меркейтор" фирмасының мамандары жұмысқа тартылып, АҚШ рыногындағы Қазақстан мүддесін ... ... ... ... ... кейін қазақстандық делегацияның тұжырымдамасы қабылданып, 1992 жылғы 16 қазанда "Қазақстан Республикасына қарсы антидемпингтік үдерісті тоқтату туралы Келісімге" қол қойылды. ... қол ... ... ... уран ... ... алынды) -- жас та тәуелсіз ... ... ... еді. Бұл ... -- ТМД ... ... жалғыз мемлекетке 1993 жылы АҚШ рыногына 760 тонна тотықтырылған-шала тотықтырылған уран жеткізіп беруге мүмкіндік туғызды.
1993 жылғы 31 ... ... ... Кабинетінің қаулысымен аталмыш корпорация "КАТЭП" Ұлттық акционерлік компаниясы болып қайта құрылды. Бұл қадам кешікпей оң нәтижесін көрсетті - ел ... ... ... бақылаусыз экспорттау мүмкіндігін жоққа шығарды. Сол кезден бастап (Франция мен Германиядағыдай) елдің әлемдік уран рыногындағы ұстанымын нығайту үшін ... ... ... ... және экспорттауды жүзеге асыратын біріккен бір заңды тұлғаны ұсынды.
Атом энергетикасы жөніндегі ұлттық агенттік құрылып, ... Атом ... ... халықаралық агенттікке мүше болды.
"КАТЭП"-тің бес жылдық жұмыс тәжірибесі көрсеткеніндей, уран өндірісінің саласын стратегиялық және үйлестіруші жоспарлау, кәсіпорындардың өндірісті қызметін басқару, ... және ... ... және әкімшілік бақылауды қызметін қамтамасыз ететін басқарудың қазіргі ұйымдық құрылымы тұсында тапсырма-міндеттерді жаһандандыру міндеті алда тұрды. Өндірістің спецификасы, уран минералды ... ... ... ... ... уран ... ... мен өзіне ғана тән ерекшеліктері уран өндірісіндегі монополияны сақтау қажеттігін ... ... ... көріп отырғанымыздай энергетика саласы өте күрделі және маңызға ие сала болып табылады. ... ... әр ... ... ... байланысты отын-энергетика саласыда әр жерде әр түрлі. Жоғарыдан қарасақ көптеген дамушы елдерде табиғи ... мол қоры ... ... ... ... батыс елдеріне тасымалданып кетеді. Қазіргі таңдағы энергияның өте маңызды бір ... ол атом ... ... табылады. Атом энергетикасының маңыздылығы оның тасымалдануның жеңілдігі және беретін энергияның көптігімен ... оның ... ... өте ... оны ... мысалдардан көреміз.
Пайдаланылған әдебиеттер
1.Максаковский
2. География: Дүниежүзіне жалпы шолу. ТМД елдері. Жалпы білім беретін мектептің жаратылыстану-математика бағытындағы ... ... ... Ө. ... К. ... С. ... т.б. -- Өңд., толықт. 2-бас. -- ... ... 2010. -- 304 б., ... ... және әлеуметтік географиясы: Жалпы білім беретін мектептің 9-сыныбына арналған оқулық /В. ... Т. ... А. ... Г. ... ... өңделген. - Алматы: Атамұра, 20

Пән: Мұнай, Газ
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 15 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Жолай газ өңдеу өнеркәсібі7 бет
Жолай газ өңдеу өнеркәсібі. Түрлері16 бет
"Қазақстанның энергетика жүйесі."8 бет
2-ші дүние жүзілік соғыстан кейінгі халықаралық жағдай. Герман мәселесі19 бет
Adobe Flash-те «Информатика» курсы бойынша оқытудың электронды әдістемелік-оқыту кешенін құру78 бет
XXI ғасыр басындағы Қазақстан-АҚШ өзара ынтымақтастығына энергетикалық әлеуеттің ықпалы және мәні107 бет
«Батыс-2» кешеніндегі бу қазандығының автоматтандырылуын жобалау24 бет
«Инвестициялық процестегі құрылыс кешенінің рөлі»13 бет
«Маңғыстаумұнайгаз» акционерлік қоғамы энергетикалық кәсіпорнының шаруашылық қызметін басқаруды талдау31 бет
ІI- ші дүние жүзілік соғыс кезіндегі Түркістан легионы51 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь