Дүние жүзінің ауыл шаруашылығы

КІРІСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..3

І ДҮНИЕ ЖҮЗІНІҢ АУЫЛ ШАРУАШЫЛЫҒЫНА ЖАЛПЫ СИПАТТАМА ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 4
1.1 Ауыл шаруашылығының даму бағыттары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...4
1.2 Аграрлық қатынастар ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .6

ІІ ДҮНИЕ ЖҮЗІНІҢ ӨСІМДІК ШАРУАШЫЛЫҒЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ...7
2.1 Дәнді дақылдар ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 7
2.2 Техникалық дақылдар ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...10

ІІІ ДҮНИЕ ЖҮЗІНІҢ МАЛ ШАРУАШЫЛЫҒЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .12
3.1 Ірі қара мал шаруашылығы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..12
3.2 Қой шаруашылығының географиясы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..14
3.3 Жылқы шаруашылығының географиясы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 18
3.4 Құс шаруашылығы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 19

ҚОРЫТЫНДЫ

ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ
Дүниежүзілік шаруашылық жүйесі — дүние жүзі елдері ұлттық шаруашылықтарының жиынтығы. Дүниежүзілік шаруашылық жүйесі сыртқы сауда, капиталды сыртқа шығару, жұмыс күшінің көші-қоны, экономикалық келісімшарттар жасау, халықаралық экономикалық ұйымдарды құру, ғылыми-техникалық ақпарат алмасу сияқты өзара экономикалық байланыстар мен өзара қарым-қатынастардан тұрады.
Ауыл шаруашылығы - адамның өмірлік қарекетінің ең ежелгі бір саласы, оның түп тамыры ғасырлар мен мыңдаған жылдар тереңінен басталады. Ауыл шаруашылығының маңызы зор екенін бүгінде онымен жер шарының еңбеккер халқының жартысына жуығы шұғылданатынынан-ақ білуге болады.
Ауыл шаруашылығы — материалдық өндірістің ең маңызды түрлерінің бірі. Ауыл шаруашылығы халықты азық-түлікпен және өнеркәсіпті шикізаттың кейбір түрлерімен қамтамасыз етумен айналысады.
Адамның іс-әрекетінің барлық түрлерінің ішінде ауыл шаруашылығын табиғатпен де бәрінен де тығыз байланысты. Дүние жүзіндегі тұрғындары ауыл шаруашылығымен және оған іргелес салалары – орман шаруашылығымен, аңшылықпен, балық аулаумен айналыспайтын бірде-бір ел жоқ.
1. Максаковский В.П. Географическая картина мира Книга. I: Общая характеристика мира., Москва: Дрова., 2006/ 427 стр

2. География: Дүниежүзіне жалпы шолу. ТМД елдері. Жалпы білім беретін мектептің жаратылыстану-математика бағытындағы 10-сыныбына арналған оқулық., Ө. Бейсенова, К. Каймулдинова, С. Әбілмәжінова, Ал Мектеп, 2010/ 151 – 157 б

3. О.В.Тарханов., Совеременные тенденции мирового сельского хозяйства., Москва:Алгоритм., 2002/ 144-165 стр

4. Добрынин В.П. О концепции развития сельского хозяйства России. - М.: МСХ, 2006 / 201 – 205 стр

5. Қазақ тілі термиңдерінің салалық ғылыми түсіндірме сөздігі: География және геодезия. — Алматы: "Мектеп" баспасы, 2007/ 14 -18 б

6. Қазақ Ұлттық Энциклопедиясы 3 – 5 - 7 Том

7. Серова Е.В. Аграрная экономика. - М.: ГУ ВШЭ, 1999/ 108 – 126 стр

8. Шаруа анықтамалығы., № 9 – 10 қыркүйек/қазан., 23 б

9. Плетнев П.А. Новые проблемы мирового сельского хозяйства. // «Крестьянские ведомости», 2007, №10
        
        
Дүние жүзінің ауыл шаруашылығы
МАЗМҰНЫ
КІРІСПЕ.....................................................................
.............................................3
І ДҮНИЕ ... АУЫЛ ... ... Ауыл ... ... ... ДҮНИЕ ЖҮЗІНІҢ ӨСІМДІК ШАРУАШЫЛЫҒЫ...................................7
2.1 ... ... ... ... ... Ірі қара ... Қой ... ... ... ... ... ... ... ...... жүзі елдері ұлттық
шаруашылықтарының жиынтығы. Дүниежүзілік шаруашылық жүйесі ... ... ... ... ... ... көші-қоны, экономикалық
келісімшарттар жасау, ... ... ... құру, ғылыми-
техникалық ақпарат алмасу сияқты өзара экономикалық байланыстар мен өзара
қарым-қатынастардан тұрады.
Ауыл шаруашылығы - адамның өмірлік ... ең ... бір ... түп тамыры ғасырлар мен мыңдаған жылдар тереңінен басталады. ... ... зор ... бүгінде онымен жер шарының еңбеккер
халқының жартысына жуығы шұғылданатынынан-ақ ... ... ... — материалдық өндірістің ең маңызды ... ... ... ... азық-түлікпен және өнеркәсіпті шикізаттың кейбір
түрлерімен қамтамасыз етумен айналысады.
Адамның іс-әрекетінің барлық түрлерінің ... ауыл ... де ... де тығыз байланысты. Дүние жүзіндегі тұрғындары ауыл
шаруашылығымен және оған ... ...... ... ... аулаумен айналыспайтын бірде-бір ел жоқ.
Ауыл шаруашылығы — шаруашылық салаларының ішіндегі ең ежелгі ... ... ... тәуелді саласы. Сонымен қатар ауыл шаруашылығы
— неғұрлым көп ... ... ... ... ... ауыл
шаруашылығының түрлі салаларымен айналыспайтын бірде-бір ел жоқ. Ауыл
шаруашылығының барлық жерге ... оның ... ... ... ... онын 50-ге жуық түрін бөліп көрсетеді. Қазіргі ... ... бұл ... ... 1,3 млрд-тан астам адам еңбек
етеді, оған ауыл шаруашылығындағы шаруа отбасыларын ... ... онда ... 2,6 млрд адамға жетеді. Еңбекке ... ер ... ... ... ... елдер индустриялы, постиндустриялы және
аграрлы болып жіктеледі. ... ... ... ... (ЭБХ)
46%-ы осы салада еңбек етеді.
Қазіргі ғылыми техникалық революция дәуірінде адамзат ... ... ... ... да ... ... неге десеңіз химиялық
тыңайтқыштарды кеңінен әрі бақылаусыз ... ... ... ... мен ... ... ... әкеліп, өсімдікке, адамдардың
денсаулығына зиянын ... ... ... ... ... революцияның
дамуына байланысты зиянды ... ... яғни ... ... ... болып отыр.
І ДҮНИЕ ЖҮЗІНІҢ АУЫЛ ШАРУАШЫЛЫҒЫНА ЖАЛПЫ СИПАТТАМА
1.1 Ауыл шаруашылығының даму ... ... ... ... мен ... ... ... үш топқа
ажыратылады:
Дәстүрлі (тұтынушы) ауыл шаруашылығында қауымдық және ... әлі де ... Бұл топ ауыл ... екі ... Біріншісі — Африка, Оңтүстік Америка және Азияның ылғалды тропиктік
ормандарына тән аңшылық, балық ... және ... ... ... ... ... ... өсіретін дақылдары — ... және ... ... ... ... май ... Жер ... дәстүрлі
көне тәсілдер (кетпен, соқа) қолданылады. Бұл шаруашылық ... деп те ... Ал ...... және ... ... ... Әсіресе Африка мен Азияның тропиктік, қоңыржай ... ... ... қой, ірі ... ... өсіру) және Солтүстік
Еуропа мен Азияның тундра ... ... ... кең ... ... ... ... тән, өте ұсақ шаруашылық жиынтықтарынан құралады.
Олардағы еңбек өнімділігі дамыған елдермен салыстырғанда 25 есе ... ... мал ... ... одан ... ... және көп
жағдайда бір ғана дақыл өсіруге бағытталған. ... ... ...... ... елдері — кофе мен жержаңғақ, ал Латын Америкасы
елдері — қант ... мен ... ... маманданған.
Тауарлы және жартылай тауарлы дәстүрлі шаруашылық пен ... ... — ауыл ... үш ... ... ... шаруашылығы (көп еңбек күшін қажет ететін Азиядағы күріш
өсіру);
ә) егіншілік және ... пен мал ...... мен Азияға және
Латын Америкасына тән. Сұранысқа ие дәнді дақылдар мен ... ... ... ... ... кофе, какао, шай, каучук және талшық
алынатын өсімдіктер) күш-көлік ... және өнім алу үшін ... ... ... көпсалалы тауарлы егіншілік пен мал шаруашылығы — Еуропаның кейбір
елдері мен Азия және Латын Америкасы ... тән. ... пен ... ... ... байланысты болғандықтан шаруашылықта сан
салалы, сұранысқа ие дақылдар басым өсіріледі.
Жоғары ... ... ... — ол ... егістіктері бар
өсімдік шаруашылығы мен мал азығын дайындауды қоса жүргізетін интенсивті
мал шаруашылықтарынан және ... ... ... кешендер
(АӨК) жиынтығынан тұрады. Мұнда FTP нәтижесікде механикаландыру мен
химияландыру өзінің шарықтау ... ... ... ... ... генетика, биотехнологияның соңғы жетістіктері кеңінен пайдаланылуда.
Шаруашылық өнімдерін өндірумен қатар, оны ұқсату, ... ... ... ... ... ... ... шығаруды да қамтиды. Бұл өз
тарапынан ауыл ... ... ... береді. Мұндай
шаруашылықтар жақсы жерлерге орналасып, жалдамалы жұмысшылар ... ... ... ... ... ... ... ішкі,
әсіресе сыртқы нарық сұранысына ... ... ... олар "мемлекет
ішіндегі мемлекет" рөлін де ... ... ... ... елдердің ауыл шаруашылығындағы еңбек
өнімділігі біртіндеп дамушы елдерге де ауысуда. Осы заманғы агротехникалық
шараларды кеңінен пайдалану негізінде ауыл ... ... ... XX
ғасырдың 60-жылдарынан басталған "жасыл революция" арқылы жүзеге ... ... ... ... табылатын басты мәселелерге — мәдени
өсімдіктердің өнімділігін арттыратын және ... ... ... ... ... тез ... ... шығару, суландыру
шараларын ұлғайту жатады. Өйткені жаңа ... ... ... жағдайда ғана
өзінің жақсы қасиеттерін көрсетіп сапалы өнім береді.
Сонымен қатар осы заманғы техниканы, тыңайтқыштар мен зиянкестерге қарсы
улы химикаттарды ... ... ... ... Жасыл революция
нәтижесінде кейбір дамушы елдер өздерінің астыққа мұқтаждығын өтеді, дәнді
дақылдар шығымдылығы екі-үш ... ... ... жоюға мүмкіндік туды.
Әсіресе бұл құбылыс халық саны қарқынды өсіп жатқан Мексика, Үндістан ... ... ... алды. Қалай болғанда да жасыл революция дамушы
елдердің артта қалған ауыл шаруашылығына аса ... ... ... ... ... ... компаниялар мен ірі қожайындарға тиесілі жерлерге
ғана ықпал етті.
XX ... ... ... ... ... елдер аясында екінші "жасыл
революция" немесе биотехнологиялық революция (нанотехнология) жүрді. Гендік
инженерия ... үсік пен ... ... ... ... картоп,
мақта, қытайбұршақ (соя) сияқты өсімдіктердің жаңа ... ... ... етті ... мен ірі ... жаңа түрлері
шығарылды. Мұндай жетістіктерді өндіріске енгізу өте ... ... ... жоғары дамыған елдерінде ғана қолданылуда.
Қазіргі ауыл шаруашылығына тән басты белгі — бір ... ... ... өндіруге мамандану. Жалпы өнімнің құрамы мен ... ... және ... ... ... ... әр
елдің экономикалық, географиялық жағдайына тәуелді.
Бүгінгі таңда ауыл шаруашылығында ... ... ... ... ... ... көбеюде. Географиялық еңбек бөлінісі
нәтижесінде тауарлық қатынастардың кең етек алуы, ... ... ... ... ... қамтамасыз етілуі, ауыл шаруашылығының
жекелеген ел шеңберінен шығып, ғаламдық деңгейге ... ... ... Аграрлық қатынастар
Дүние жүзінің кез келген елінің ауыл шаруашылығы өзара ... ... ... екі саладан — өсімдік және мал шаруашылығынан
құралады. ... ... әр ... ... ... ... ... көрсеткіштеріне және табиғат жағдайларының ерекшелігіне
сәйкес өзгеріп отырады. ... ... ... ... (АҚШ, ... және т.б.) ... жетістіктері мен агротехникалық шаралар кеңінен
қолданылуы ... мал ... ... үлесі жоғары. Мұндай
жағдай кейбір жекелеген ... ... де ... ... оның ... климаттың қолайсыз әсерінен өсімдік шаруашылығының өркен жаюына
мүмкіндіктің ... Бұл ... Таяу ... ... елдеріне тән.
Өсімдік және мал шаруашылығы тек қана ... ... ... олардың
өнімдерін өңдейтін өнеркәсіп салаларымен де тығыз байланысты. Бұл салалар
арасындағы өзара байланыс агроөнеркәсіптік кешен (АӨК) арқылы ... ... ... құрылымы мен қуатына қарай алуан түрлі болып келеді және
дамыған ... кең ... ... Ал ... ... олар жаңа-жаңа белең
алып келеді.
Бүгінгі таңда ... ... ... ... түрі ... кездеседі. Олар:
жеке-меншіктік, мемлекеттік меншік және кооперативтік меншік. Ең ... ... ... ... олар ... ... ... өнімдерінің басым бөлігін өндіреді.
Жоғары дамыған елдердің көпшілігінде жер қорының біраз бөлігі ірі жер
иеленушілердің — ... ... ... Оларға берілген орташа
жер мөлшері — 40—50 га. ... ... ... ...... АҚШ-та жер қорының 1/4-і мемлекет меншігінде. Дамушы елдерде
аграрлық қатынастар ... ... ... ... Азия мен ... ... ... және сырттан әкелінген күрделі қаржыға
негізделген ірі капиталистік шаруашылықтармен ... ... ... ... ... өлі сақталып калған шаруашылықтар да көптеп кездеседі.
Ал ... ... ... жер ... ... помещиктік
шаруашылықтың негізін құрайтын ірі жер иеліктері — ... ... ... ... жер мөлшері — 2—3 мың га.
ІІ ДҮНИЕ ЖҮЗІНІҢ ӨСІМДІК ... ... ... ... маңызды салаларына дәнді дақылдар, техникалық
және сергітпе дақылдар өсіру, бау-бақша шаруашылығы жатады.
Ежелден-ақ өсімдік шаруашылығының ... ... ... ... ... ... өңделетін жер қорының 1/2-інен астамын алып жатыр.
Олардың егістіктері іс жүзінде адамдардың қоныстану аймағына сәйкес келеді.
Соңғы 50 жыл ... ... ... ... үш ... ... ... мөлшері 2 млрд т-дан асып отыр. Дәнді дақылдар өнімділігі ... ... ... ... ... ... алынатын түсімді көтеру
есебінен көбеюде. Дәнді дақылдардың шығымдылығы дамушы елдерде 15—20 ц/га
болса, дамыған елдерде ол ... 35—40 п/га. ... ... ... ... ... ... жартысына жуығы Азня елдерінде, 1/4-і
Солтүстік ... ал ... ... ... ... мен ... ... үлесіне
келеді. Елдер арасындағы 1-орында соңғы кезде АҚШ-ты басын озған Қытай, ...... ... ... ... 5-орынды Франция иеленеді. Дәнді
дақылдар тамақ, құрама жем, спирт және т.б. өндіріс ... ... ... ... дақылдардың негізін басты үш дақыл — бидай, күріш
және ... ... ... ... ... 32%-ын ... 20%- ... ал 18%-ын жүгері егістігі алып жатыр. Бидай — ең басты дақыл. ... ... ... ... Азия мен ... ... ... Оны академик
Н. И. Вавилов анықтаған (Кесте 1).
Кесте 1
Мәдени ... шығу ... И. ... пен В. В. ... ... | ... ... ... ... ... ... ... зығыр, жүзім, |
| ... ... ... ... Азия ... ... ... |
| ... ... ... ... ... ... Азия |Күріш, бидай, қант ... |
| ... ... шай, ... ... ... Азия ... ... ... ... |
| ... ... ... өрік ... Азия ... ямс, ... ... ... қант ... ... арпа, сорго, тары, кофе, мақта, |
| ... ... ... ... ... ямс, май ... |
| ... ... ... Америка ... ... ... |
| ... ... ... ... тауы ... ... ... |
| ... күнбағыс ... ... адам ... ... барлық материктерде өседі. Бидай
солтүстік жарты шарда көп өсіріледі. ... ... ... ел ... ... бірақ оның жалпы өнімінің басым бөлігі тек ... ... ... ... ... АҚШ, ... құрайды. Кесте
мәліметтері негізгі бес дақылды (күріш, бидай, қарабидай, жүгері, арпа)
жинау ... ... ... ... ... ... ... жинаудан жетекші елдер ( 2006 жыл)
|№ ... ... ... |Елдің дәнді дақылдар |
| | |млн т ... ... |
|1 ... |480,0 |21,6 |
|2 |АҚШ |306,0 |16,4 |
|3 ... |230,0 |10,6 |
|4 ... |85,0 |3,2 |
|5 ... |60,0 |3,1 |
|6 ... |50,0 |2,8 |
|7 ... |50,0 |2,6 |
|8 ... |50,0 |2,2 |
|9 ... |50,0 |2,1 ... ... |33,6 |1,6 ... ... ... XIX ... ... дала ... ... қалыптаса бастаған. Қазір олар ... ... ... ... Ондай аудандарға АҚШ пен Канададағы Ұлы жазықтар,
Ресейдің; Еуропалық, бөлігінің оңтүстігі, Украина, ... Ұлы ... ... ... ... ... ... Пампасы
сияқты басты астықты өңірлер жатады. Астықты өлкелердің бірі ... жер — АҚШ пен ... ... ... ... ... ... нан пісіруге арналған қатты бидай өсіріледі. Виннипег каласын бидай
астанасы деп атайды.
Күріш — тропиктік дәнді дақыл. Оның негізгі шыққан жері — ... ... ... ... ... аударған". Муссондық климат сипаты ... ... және ... белдеулерде қосымша қолдан суару
арқылы өсіріледі. Егістік аумағы бидаймен ... екі есе ... ... өнім ... ... Оның ... ... климаттық
жағдайға байланысты көптеген елдерде (Қытай, Үндістан, Жапония, Индонезия,
Египет және т.б.) күріштен ... екі рет өнім ... ... — жылу ... ... көп ... ететін дақыл. Сондықтан халық өте тығыз
орналасқан ... ... ... ... ... күріш өсірумен 100-ге
жуық ел айналысқанымен, оның ... ... ... 9/10-ы ... ... елдеріне келеді. Дүниежүзіндегі суармалы жердің 2/3-сін күріш
алып жатыр.
Жүгері (маис)—Америкадан Колумб саяхатынан кейін дүниежүзінін ... да ... Оның ... ... ... ... мен ... Тек дән үшін ғана емес, мал бордақылауға аса қажет көк ... үшін ... ... ... оның ... ... ... Басты өндіруші
елдер — АҚШ, одан кейін Қытай, Латын Америкасынан Бразилия мен Мексика ... ... ... ... ... ... ... басты
аудан — АҚШ-тың Ұлы көлдерінен оңтүстікке қарай орналасқан жүгері ... жер осы ... ... ең ... жер ... ... ... өндіруден
әсіресе Айова штатының даңқы шыққан. Дамыған елдерде ... мал ... ал ... ... ... дақылы ретінде өсіріледі.
Өндірілетін астықтың дүниежүзілік нарыққа 10—15%-ы шығарылады. ... ... ... ... ... шаруашылығы халықаралық мамандану
саласы болып табылатын АҚШ, Канада, Франция, ... ... ... ... өз астығы жетпейтін Египет, Қытай, Иран, Ресей сияқты
елдерге, мал ... ... ... ... Еуропаның бірқатар елдеріне
және Ресейге жіберіледі. ТМД елдерінің көпшілігі ... ... ... ... ... дақылдарды сырттан алуда, жыл сайын 30—40
млн т астық сатып алуға мәжбүр. Бұл тұрғыдан ... ... ... Соңғы жылдары Қазақстан астықты сыртқа шығаратын елдер қатарына
қосылды. Мысалы, 2009 жылы ұн сатудан ТМД ... ... ... шықты.
2.2 Техникалық дақылдар
Өсімдік шаруашылығының маңызды саласының бірі — техникалық дақылдар.
Олар әр түрлі өндіріс ... ... ... ... Аса ... ... майлы дақылдар, қант өндірілетін дақылдар, талшықты,
крахмалды, сергітпе және дәм-татымдық ... ... ... өзі ... ... бар және ... жатпайтын деп ажыратылады.
Майлы дақылдар - Жер шары халқының тамақ құрамында ... ... ... ... ... ... қытайбұршақ, жержаңғақ, зәйтүн,
күнбағыс. Бүкіл пайдаланылатын майдың 2/3-сі осы өсімдіктерден ... ... АҚШ ... одан ... ... мен Аргентина.
Жержаңғақ өсіруден Үндістан, зәйтүннен Италия, ал күнбағыс өсіруден Ресей
алдыңғы орында. ... ... ... елдерінде пальмалардан, мақта
өсіретін елдерде мақта майын алу жолға қойылған.
Күнбағыс (лат. ... - ... ... ... ... ... ... өсімдік. Шыққан жері - Солтүстік Америка. Еуропалықтар тұңғыш
рет күнбағысты Американы ашқан кезде ... кең ... ... Олар ... ... ... төрт жүз жыл ... алып келді. Оны
«күн гүлі» деп атады.
Қазір күнбағыс – біздегі ең кең тараған ... ... ... ол ... арғы ... аздап қана ұқсайды. Мәдени күнбағыстың себеті ірі. Онда
7 мыңға тарта дән болады. Сонымен бірге мәдени күнбағыстың сабағы 4 ... ... оның ... ... ... ... Дәнінен сұйық күнбағыс
майы алынады. Өсімдік майының 90%-ы осы ... ... ... кейінгі дәніне қант қосып, сығымдап, тамаққа қолданылатын тәтті
тағам жасалынады. Сары желегін ... ... ... ... ... 30 — 36% ... тотығы бар. Күнбағыс күнжарасында — құнарлы мал азығы,
онда 38%-дан астам ақуыздық зат, 20 — 22% ... және ... май ... ... да ... ... зор. Олардан жыл сайын 100
млн т-дан астам қант өндіріледі. Оның 60%-ы қант құрағынан, ал 40%-ы ... ... ... де ... өте көп ... ... дақылдар, бірақ
таралу аймағы мүлде бөлек. Қант құрағы — ... ... ... ... ... қазір Латын Америкасы елдерінде және
басқа материктердің тропиктік, ... ... ... ... ... — Бразилия, Үндістан, Қытай. Қант қызылшасы
коңыржай белдеудің дақылы, оның басты өндірушілері — Франция, АҚШ, ... және т.б., яғни ... ... ... ... ең ... — мақта. Ол жылу мен ылғалды аса ... ... ... ... ... өндірісі 20 млн т-ны құрайды.
Мақта егісінің алқабы мен мақта жинау ... ... ... мақта
өсірушілер — Азия елдері, 2-орынды — Америка, ... ... ... ... ... ... АҚШ, Үндістан елдері ерекшеленеді. Көпшілік
елдер қысқа талшықты мақта егеді, өте бағалы ұзын талшықты ... ... ... ... Басқа талшықты дақылдар — зығыр мен джуттың
таралу аймағы анағұрлым шектеулі. Дүниежүзілік зығыр өндірудің 3/4 ... мен ... ... ал джут ... ... мен Бангладештің
үлесіне тиеді. Табиғи каучук беретін ... ... ... алғаш XIX
ғасырда Оңтүстік Америкада қолға ... ... ... ол ... қазір Азия елдері табиғи каучук өндірісінің басты ауданына айналып
отыр. Әсіресе Таиланд, Индонезия мен ... ... ... ... т ... мақтадан 330–360 кг талшық (бұдан 3000 м мата ... кг ... ... май, 30–40 кг ... ... ... кг
тұқым алынады. Тұқымында 20–25% май болады, сондықтан 1 т Мақта тұқымынан
170 кг Мақта майы, 400–420 кг ... 300 кг ... ... ... ... т.б. ... өнімдер алынады. Мақта – тоқыма өнеркәсібі ... ... ... ұзын ... әр ... ...... маркизат тоқылса, қысқа талшықтарынан ... ... ... ... ... пілте, жасанды жібек, жіп, т.б.
дайындалады. Мақта майы тамақ, консерві, парфюмерия ... ... ... ... метил спирттерін, лак, қағаз, ... ... т.б. ... ... және ... отын ретінде, күнжарасының
құрамында белок болғандықтан мал азығы ретінде қолданылады.
Крахмалды дақылдардың ішіндегі маңыздысы да, көп таралғаны да — ... ... ... Америка, бірақ, қазір коңыржай белдеу дақылына
айналып отыр. Картоп жинаудан ... ... ... ... ... ... (нем. Kartoffel ) — алқа тұқымдасына жататын көп ... ... 150-ге жуық түрі ... Бір ... ... ... негізінен, 2
жақын түрге бөлінеді. Анд картобы  Колумбия, Эквадор, Перу, Боливия ... ... Чили ... ... ... ... елдерде өседі.
Картоп Қазақстанға Еуропадан әкелінген, республиканың барлық аймақтарында
өсіріледі.Картоп жарықсүйгіш, ылғалсүйгіш (әсіресе, ... және ... ... ... ... ... ... биіктігі 40 — 80 см, кейде
150 см-ге дейін жетеді. Бір түпте 3 — 6 сабақ болады. Гүлі ақ, ... ... ... түсті. Жемісі екі ұялы, көп түқымды. Жер астындағы өркен
сабағының ұшы түйнекке айналады. Топырақ ... 5 — ... ... жара ... ... түзілуіне ең қолайлы температура 10 — 13°С,
20°С-та түйнек түзілу процесі тоқтайды. Ал - 1 — 2°С ... жас ... ... ... ... 70 — 120 тәулік. Тұқымынан және түйнектен
көбейеді. Картоп түйнегінде 23,7% ... зат ... оның ... ... 0,5% ... 1 — 2% белок, 1%-ке жуық минералды тұздар, С, В2, ... К ... ... ДҮНИЕ ЖҮЗІНІҢ МАЛ ШАРУАШЫЛЫҒЫ
3.1 Ірі қара мал шаруашылығы
Мал шаруашылығы — ауыл шаруашылығының мал ... ... үшін ... ... ... Мал ... халықты азық-түлікпен (сүт,
май, ет, т.б.) ... және ... ... шикізатпен (жүн, тері, ет
өнімдері қалдықтары, т.б.) ауыл ... ... ... (ат, ... т.б.) және тыңайтқышпен қамтамасыз етеді. Мал шаруашылығы өнімдері
мен оның қалдықтарынан мал азықтары (майы ... сүт, ... және ... т.б.), ... мен ... белсенді (активті) заттар
(емдік сарысулар, гормонды ... т.б.) ... Мал ... ... қой, ешкі, жылқы және түйе шаруашылықтары жатады.
Мал шаруашылығы ауыл шаруашылығының экономикасында басты орын ... ... жүн, мал еті, т.б. ... ... ... түсетін пайданың басым көпшілігін құрайды, ал ... мал ... ең ... ... ... көзі болып табылады.Қазіргі
уақыттағы ауыл шаруашылығының дамуында өндірістің өнім өндірудегі сапасына
көп көңіл ... ... ... материалды-техникалық базасын
күшейтумен қатар, жаңа технологияларды ... ... ... ... ... ... мәселе жем-шөп базасын
күшейту, шөп өнімін көбейту және де ... ... көп ... ... қара мал ... Ірі қара ... қоңыржай белдеудің табиғи
және мәдени жайылымдармен ... ... ... ... ... ... аймақтарында жақсы жолға қойылған. Дүниежүзі бойынша ірі ... ... 1,3 ... ... отыр. Өндірілетін сүттің барлығын дерлік, ал еттің
35%-ын осы ірі қара малы ... ... ... және етті-сүтті бағыттағы
мал шаруашылығы дамыған елдерге тән, оларда мал қолда да, ... ... ... өте ... ... бұл ... саласы жылдан-
жылға өркендеуде. Етті бағыттағы мал көбінесе қоңыржай және ... ... ... ... ... Онда ... жайылымда бағу және көшпелі мал ... ... ... етті ең көп ... ... ... АҚШ, Қытай, Бразилия,
Аргентина және Ресей жатады (Кесте 3).
Кесте 3
Ет ... ... ... ... ... млн ... ... орны |
| ... |55,3 |1 |
| АҚШ |35,8 |2 |
| ... |11,7 |3 |
| ... |6,5 |4 |
| ... |6,2 |5 |
| ... |4,6 |6 |
| ... |4,4 |7 |
| ... |4,4 |8 |
| ... |4,1 |9 |
| ... |3,8 |10 ... жүзі бойынша |216,2 |0,0 ... ... ... ірі қара ... ... қала маңы мен ... ... аудандарда дамыған. Әсіресе Еуропа мен ... ... ... орналасқан елдерде жақсы жолға қойылған. Сүт өндіруден ... ... ... және ... ... ... ... көзге түседі.
Жайылымдық жерлер мен ... ... ... ... ... әсіресе оның тропиктік аймақтарында ірі қара саны өте
аз. Оның басты себебі — ұйқы ауруының қоздырғышын тарататын цеце ... ... ірі қара мал ... ... ... немесе
Солтүстік Кавказда, Сібірде, Орталық Қара теңіз ... ... қара мал ... ... ... де ... Оның басты
себебі көптеген аумақтарда егін шаруашылығымен айналысу мүмкін емес еді,
сонымен қатар халықтың мал ... ... ... Ол ... ... әсер етеді.
Сібірдегі ірі қара мал етіне деген қажеттілік бұл ... ... ... ... ... кең жері ... ... жеткіліксіз. Ет
өнімін алу үшін малдың ... аз, ... ... ... ... Сібірде мал шаруашылығының өндіру жерінің аздығына байланысты мал
шаруашылығының ... ... ... Бұл ... ... ет ... ... бөліктері айналысады.
Орталық Қара теңіз аудандарында жон мен барте ... ... ... қатар бидай өндірісінің дамуы жоғары болғандықтан, оның
малға қажетті азық-түліктері өте ... ... ... да ... ... ... азық-түлік базасының ауданы бүкіл ірі қара малды
азықтандыруға ... ... Оның ... аудандардан жем-шөп жетпеген
малдар үшін де жеткілікті болды. Мұндай жағдай, яғни бір аудандардың ... көп, ... ... ... ... жерді дұрыс пайдалануға
әкелді. Оның жем-шөпті ауданы Голандия, Бельгия, Польша, Швейцария, Греция
деген бес ... ... тең еді. ... да оны ... ... ... пайдаланды.
Ресейде ірі қара мал шаруашылығы мал шаруашылығының ең ... ... ... ірі қара мал ... Елдің оңтүстігі мен
оңтүстік шығысы айналысқан, сүтті мал шаруашылығы ... және ... ... ... ... Қой ... географиясы
Мал шаруашылығы дүние жүзінің көптеген елдерінде өнімді жануар өсіру
саласының басты бір ... ... ... ... Жаңа ... ол ауыл ... экономикасын айқындайды. Табиғи және
экономикалық жағдайларына байланысты және ... ... мал ... ... ... және ... жағынан әр
түрлілігін қалыптастырған.
Экономикасы жағынан дамыған елдерде асыл тұқымды қой ... ... ... Оның ... жұқа және ... жұқа жүн ... ... және сапалы
жас қой . азия мен Африка, сонымен қатар Еуропаның көптеген ... ... жүн, ет және т.б. өнім ... асыл ... ... ... қалыптасқан қой тұқымдары өзара тері ... ... ... ... ажыратылады. Мысалы, оның табиғи
климат ... , ... ... тез ... ... Көптеген
асыл тұқымдылар екі жақты өнімділігімен жақсы сипатталады.
Азия елдерінде көбінесе қалың жүнді қойларды өсіреді. Оның көп ... (26 ... Иран (18), ... (13), ... (12) ... ... ... Индонезияда жүнсіз қойларды да өсіреді. Олардың басты
өнімі ет болып табылады, кейбіреулерінде сүт ... ... ... ... ал ... ... ... Индия,
Пакистан, Монголия, Турцияда өсіреді. Афганистан, Иран, Иракта қалыңжүнді
тұқымдарынан басқа ... ... да ... ... 82 ... қой өсіреді, оның 43 ... ... ... 5–жіңішке жүнді қойлар болып табылады. Бұл
континентте қаракөл қойларын өсірумен ... ... және ... ... ... құрылымын Африка елдерінің ... ... де ... болады.
Америка континентінде жіңішке тұқымды қойларды тек АҚШ қана өсіреді;
жартылай жіңішке тұқымды–АҚШ, ... ... ... және ... ... елдерінде қалыңжүнді қой өсірумен айналысады, Куба мен
Бразилия жүнсіз қой қой өсірумен ... ... жүзі ... ... тұқымды қой өсіруден 2-ші орында.
Онымен СССР-де Болгария, Венгрия, ГДР, ФРГ, ... ... ... Франция, Югославия айналысады. Көптеген Еуропа елдері үшін
тұқымдардың ... ... ... ... ... 36, Югославия–22, Болгария–16, Греция–15 түрімен
айналысады. Көптеген ... саны мен ауыл ... ... ... аз, ... да оны жаңа асыл ... шығару үшін оның
генотипін қолданады.
Көптеген капиталистік және дамушы ... мал ... ... ... ауа райы мен ... ... тәуелді болады. Егер
сұраныс ұлғайып, жүннің бағасы жоғары болвп, етке сұраныс артса, онда ол
дүние ... ... ... қой ... және ... ... ... кейбір жағдайда керісінше, бағаның төмендеуі, климат жағдайының
нашарлауы мал басына ие өнім ... ... ... Соңғы уақытта
көптегенелдерде мал шаруашылығы өзгеріске ұшырауда. Етке деген, әсіресе
қозы етіне сұраныстың ... мал ... ... ... ... та дүние
жүзілік ет өндірісінің өнім өндіру көрсеткіші ұлғаймады. ... ... ... ... ... ... ... қой
өсіру көрсеткіштері төмендеді, ет өнімінің шығуы да құлдырады.
Қой етін ... ... жүзі ... СССР ... ... Австралия,
Жаңа Зеландия, Турция, Иран, АҚШ, ... ... ... Азия ... ... ... орын қаракөл қойлары болып табылады. Қаракөл қойлары
өте төзімді, құрғақ, ыстық климатқа жақсы қалыптасқан, бағалы өнім ... оны ... және ... ... ... ... өте тиімді. Қаракөл
қойын өсіру Намибия, Афганистан және Иранда жақсы дамыған.
Австралия ұзақ уақыттар бойы мал ... ... оның ... ... орындарда тұрды. 1981-1984 жылдар аралығында 133-139млн.
Қой ... ал жүн ... ... т ... 1985ж. қой басы ... ... ал жүн ... 815млн.т өсті. Австралиядағы меринос өндірісі
қазіргі уақыттың өзінде де ... ... ... оның 75-76% ... ... ... құрайды. Мериностан басқа корриделий, кроссбер, комбек ... ... ... ... ... және ... ... айналыспайды.
1985ж. Австралияда Совет Одағымен мал басының саны бірдей болатын.
Бірақ жүн өндіруде Совет Одағы Австралиядан ... ... ... ... екі ... бар еді: жүн өндірісінің 73% жіңішке жүнді қой өндірісі
өндіреді, ал 27% ... жүн ... ... ... ... ... Австралиядан артта қалуда.
Австралияда жүннің техникалық қасиеті мен оның жүйесіне көп көңіл
бөлінді: оның ... ... ... құрылымы мен қасиетіне
және майлы қасиетіне байланысты көп көңіл бөлінді. Осы ... ... да ... оның ... ... бірнеше өлшемдер жүргізе
отырып анықтайтын болатын. Бұндай техникалық анықтау жолдары жүннің қасиеті
бойынша жаңадан талшықтың сапалы қой ... ... ... сапалы
өнімін алуға көмектеседі. Сонымен қатар, Австралиялық ... ... ... оның ... ... күнмен қатар обьективті бағалау жүйесін
де қолдана бастады, оған арнайы ... ... ... ... ... ... бойынша үшке
бөлінеді: ол ... ... және ... ... қой ... ... жүні 4,5-5,3кг , ал оны жуған
уақытта 3-3,2кг болатын.
Соңғы кездерде Австралияда мериностың борула ... ... ... ... ... ... және романдық тұқымдарға жақын
болатын. Борула ... ... ... ... өте ... ... Әр ... яғни 100 ұрғашы болса, бір тумасында
270–250 қозы туып, оның көбею ... ... ... ... ... ... байланысты мал шаруашылығының өнім өндіру
технологиясы ... ... аз ... ... оның ... ... және де
оны қолдан ұрықтандыру барысында ... ... ... қажет етеді, ал
кейбіреулер қолдан ұрықтандыру асыл тұқымды малға ... ... ... ... ... ... Ол ... ұрғашыларды белгілі
топтарға бөліп тастайды. Малды бір жылдық асырау оны бағу тек оған ... оған ... ... және бір жерден екінші жерге көшіру ғана
болып табылады. Үлкен мал шаруашылық иеліктерінде жалдамалы жұмыс ... ... ... әр ... белгілі қой саны бекітіледі, сатылым үшін
арналған ... 2–3 ... ... ... ... өте ... ... бөлінеді. Оның себебі жақсы қырқылған
жүн мал шаруашылығының пайдасын асырады, ал ... ... жүн ... ... ... ... ... орындарда өтеді. Оның едені ағаштан
жасалуы тиіс. Күнделікті қырқу 120 мериносты қой ... ... ... ... қой. ... ... Райн 1982ж. ... 7сағ. 50мин. жұмыс
уақытында 466 меринос қойды қырқып үлгерген немесе 1 минутта 1 ... ... ... климаттың жағымды жағдайлары фермерлерге жыл бойы ... ... ... мал ... саны, жүн шығару бойынша капиталистік елдерде
үшінші орында тұр. Ол ... мен Жаңа ... ғана ... қоюда.
Қазіргі уақытта Аргентинада 30–32 млн. қой бар. Оның 7–8 млн. ... ол 20% ... 1930ж. ... ... ... ... ... әкеле бастады. Аргентина – жоғары сапалы жіңішке жүннің ең
үлкен экспортері болып табылады.
Венгрияда жіңішке жүнді қой өсіру ... ... Ол ... ... 90% құрайды. Жануарлар орташа үлкендікпен, ұзын жүнмен, қалың
талшықпен, ... ... ... қойды қырқуда 4,2–4,6 кг жүн алады. Ол жуылған жүннің шығуы 36–38%
құрайды.
Румынияда елде мал шаруашылығының басты ... ... ... Бұл ... ... орташа үлкендікпен, жүннің ұзындығы 7 ... одан да ұзын ... ... Талшық қалыңдығы 64–60 го. сапалы ... ... ... ... шамасы 4,8–5 кг, жуылған жүн шығаруда 30–32%
құрайды.
Болгарияда жіңішке жүнді мал шаруашылығы соғыстан кейін белең ... ... ... ... саласы болып табылады. Барлық жүн өндіруде
50% жіңішке жүнді шығару өнеркәсіптері құрайды. Бұл мал ... ... ... ... ... Олар ... ... болып табылады. Жақсы қойлардан алынған жүн 7–8 кг құрайды.
Линкольндық тұқым. Ол 200 жылдан бері өмір сүруде. Бұл ... ... ... ... ... тұқымның қосындысынан шыққан
болатын. Бұл тұқымдағы қойлар өте ... және ... ... ... ... ... бірқалыптылығымен ерекшеленеді. Қойлар 130–140 кг,
ұрғашылар 80–90 кг құрайды. Жүннің салмағы 9–10 кг, ... 6–6,5 ... ... 25–30 см. ... ... жүннің тез өсімділігімен
ерекшеленеді.
Қой шаруашылығы ет-жүн бағытындағы және биязы, ... ... ... ... ... Ет-жүн бағытындағы қой шаруашылығы ... және ... ... ... ... ал ... ... қой
шаруашылығы неғұрлым құрғақ аудандарда таралған. Дүниежүзі бойынша қой саны
1,2 млрд ... ... ... Қой шаруашылығының ет-жүн бағытындағы тауарлы
өндірісі Солтүстік және Оңтүстік Американың, Аустралия мен ... ... және Орта ... ... Африканың қоңыржай және
субтропиктік белдеулерінің құрғақ аудандарында жақсы дамыған. ... ... өте ... жүн береді, ол жүн маталарын жасау, кілем тоқу мен ... ... ... ... ... Орта Азия және ... елдерінде қаракөл елтірісін дайындау жолға қойылған. Дүниежүзіндегі
қойы ең көп ел — ... (130 млн ... одан ... ... (112 млн-нан
астам). Ал Қазақстандағы қойдың саны 2008 жылы 16 млн-нан сәл ғана ... ... ... ... қатарына Аустралия, Қытай, Жаңа Зеландия,
Уругвай және Ресей жатады.
Қой шаруашылығының дүниежүзіндегі аса ірі аймағы — Аустралияның ... ... ... ... жеке ... ... ... ірі қой шаруашылығында өсіріледі. Ондай шаруашылықтар "шипстейшнз"
деп аталады. "Шипстейшнз" ондаған, кейде тіпті жүздеген мың ... ... Оның ең ... ... 2 мың ... ... Мұнда бір мезгілдегі
қой басы 10—20, тіпті 50—100 мыңға дейін жетеді. Қой бүкіл жыл бойы табиғи
жайылымдарда ... ... ... ... ... жүн ... ... қой тұқымы — Аустралия мериносы өсіріледі. Гоулберне қаласында осы
қойға "Үлкен Меринос" деп ... ... ... Жылқы және түйе шаруашылығының географиясы
Қазақстанда жылқы шаруашылығы ... рөл ... ... ... өндіруді арттыру, жылқының өнімділігін ... оның ... ... ... ... ... күтіп бағу мен азықтандыру жағдайын
едәуір жақсарту, асылдандыру жұмыстарын жетілдіру, еңбекті механикаландыру,
прогрессті технологияны енгізу ... ... ... ... ... және ... ... негізінде
ауылшаруашылығы өндірісін мамандандыру мен шоғырландыру одан әрі ... ... ... ... ... көшіруге мүмкіндік береді.
Қазақстанда жылқы шаруашылығы – ауыл шаруашылығындағы басты салалардың
бірі. Жылқының еті, ... ... ... ... ... Бұл ... ... бағалы тағамдармен қатар жылқы терісі жеңіл
өнеркәсіптік былғары бұйымдарына, қаны вакцина және ... ... ... ... ... де ... деген талап-тілек
артып отыр. Іріленген жылқы шаруашылығын дамытуда мол ... де ... ... ... ... ... ... Ақтөбе, Оңтүстік
Қазақстан облысы, Қарағанды, Жезқазған, Семей және Жамбыл облыстарында
табиғи жайылымдар өте ... ... ... ... ... отырып, ірі фермалар
ұйымдастыру өнім түрлерін көбейтуде республикада ... ... Егер 1966 жылы ... 1070 мың ... болса, 1983 жылы
бұл түліктің саны едәуір артты. Еліміздегі ... ... 27% ... ... ... жылқы түлігін асылдандырумен ... ... ... ... ... ... бар. Егер бұрын жылқы өнімі
жергілікті халықтың қажетін ғана ... ... ... ... ... ... кеңейіп, артып отыр. Таяудағы жылдарда
Қазақстан халықаралық рынокқа жыл сайын 20 мың жылқыны ... және ... ... ... алады екен.
Әсіресе, Республиканың шөл және шөлейт аймағында және ... ... ... өсіру тиімді. Мұндай жайылымдарға малдың
басқа түріне қарағанда үйірлі жылқылар жақсы жайыла алады.
Жылқы шаруашылығының дамуы, ... ... ... ... өсірілетін
жылқының тұқымдық сапасының жетілдіруіне байланысты.
Еліміздің кең байтақ жерінде жылқының жоғары өнімді 17 тұқымы өсіріледі.
Олардың ішінде республикамыздың өзінде шығарылған салт ... ... ... және ет, сүт ... ... тұқымдары бүкіл елімізге
мәлім.
Республикамызда сауын жылқы шаруашылығы да одан әрі ... ... ... ... өндірілетін қымыздың 85% Қазақстанның үлесінде. ... ... және бұл ... ... ... күн ... ... бірі.
3.4 Құс шаруашылығы
Құс шаруашылығы – мал шаруашылығының ең тез жетілетін, әрі тиімді ... ... ... ... ... ... аса ... уақыттың ішінде
еңбекті де, азықты да, қаржыны да аз ... ... ... өнім ... бар. Еті мен ... жылдың төрт мезгілінде де көп ... ... ... ... ... бай ... ... ол жұғымдылығы
да, сапасы да жоғары өнімдердің қатарына қосылады. Дені сау құстан алынған
жұмыртқа өте таза ... ... одан ауру ... ... ... еті диеталық тағамдарға жатқызылады. өйткені олар адам организміне ... ... ... ... пайдаланғанда ол заттың дұрыс алмасуына
ықпал етеді, нерв ... ... ... әр ... ... ... ... құс өсірумен ежелден-ақ айналысып келген. Қоғамдық
құс шаруашылығы тек Совет өкіметі жылдарында ғана құрыла бастады. Әуелі ... ... ... Павлодар, Талдықорған, Алматы облыстары
айналыса бастады. Өйткені бұл жерлерде астық ... ... ... ... ... инкубаторда құс өсіретін ... ... рөл ... Олар колхоздар мен ... ... ... құс фермаларын құруға және тұқым асылдандыру
жұмыстарын жүргізуге көмектесті. 1940 жылы ... ... ... 307,3 ... ... ... Оның ішінде
қоғамдық сектордың үлесі небәрі 5,2 ... ... ... ... даму ... ... кейінгі жылдары да осындай ... және ... ... ... орай республикада құс шаруашылығының
өркендеуінің аса зор перспективасы шешілді: жем және құнды ... ... мен құс етін ... ... ... аса ... ... табылады.
Құс шаруашылығын дамытудағы мүлде жаңа кезең СССР министрлер советінің
1970 жылы «Мал шаруашылығы ... ... ... колхоздар мен
совхоздардың материалдық ынталылығын арттыру туралы» қаулысы жарыққа шыққан
кезден ... ... ... деп атап ... ... ... тыс ... мал, құс, сүт, жүн және жұмыртқа үшін ... ... да ... және кооперативтік шаруашылықтарға сатып
алу бағаларына қосымша түрде 50% мөлшерінде үстеме төлесін ... ... ... ... және мамандандыруға
байланысты қалалар мен өнеркәсіп орталықтарының айналасына ірі ... салу ... ... ... ... КПСС Орталық
комитеті мен СССР Министрлер советінің қаулысы жарияланғанна кейінгі жылдар
ішінде республикада құс ... ... 537,7 млн. ... жуық ... ... — шаруашылық салаларының ішіндегі ең ежелгі және
табиғат жағдайларына тікелей тәуелді саласы. Сонымен ... ауыл ... ... көп ... сала. Шындығында, дүниежүзінде халқы ауыл
шаруашылығының ... ... ... ... ел жоқ. Ауыл
шаруашылығының барлық жерге таралуы оның алуан түрлілігіне ... ... онын 50-ге жуық ... ... көрсетеді. Қазіргі мәлімет
бойынша дүниежүзінде бұл ... ... 1,3 ... ... адам ... оған ауыл ... шаруа отбасыларын қосатын болса, онда ол
көрсеткіш 2,6 млрд адамға жетеді. Еңбекке ... ер ... ... ... сәйкес елдер индустриялы, постиндустриялы ... ... ... Дүниежүзінде экономикалық белсенді халықтың (ЭБХ)
46%-ы осы ... ... ... ... ... ... табиғи және әлеуметтік-
экономикалық факторларын, оның жеке елдер мен аудандарда даму ... ... ... мен ... коса ауыл ... ... ... зандылығы мен ерекшеліктерін зерттейтін географияның
бөлімі; ауыл шаруашылығы өндірісін ... ... ... ... ... ... Ауыл ... географиясының
ауыл шаруашьшығы өндірісінің орналасуы мен аумақтық ұйымдастырылуының жалпы
теориясын, ауыл шаруашылығының жеке салаларының (егіншілік, мал шаруашылығы
және тағы да ... ... әр ... ... ... ... бөлуді қамтиды.
Қазіргі ғылыми техникалық революция дәуірінде адамзат баласына пайдасы
да, табиғатқа зияны да ... ... неге ... ... ... әрі ... ... олардың едәуір бөлігінің
өзендер мен көлдерге барып ... ... ... ... ... ... кезде ғылыми техникалық революцияның
дамуына байланысты зиянды химиялық қалдықтарды яғни ... ... ... ... ... елдің болмасын ауыл шаруашылығы өзара байланысты ірі-ірі екі саладан-
егіншілік пен мал ... ... Бұл екі ... ара қатынасы
еңбектің не каниталдың қаншалықты жұмсалатынына, ... ... ... қарай әр елде әр түрлі болады.
Сонымен, ауыл шаруашылығы – ... ... ... маңызы бар
саласы. Адамның ауыл шаруашылық жерлерін ... ... ... әр ... олар ... қатынастардың сипатына, өндіргіш
күштердің даму деңгейіне, ауыл ... ... ... салаларына
еңбек пен капиталдың қаншалықты жұмсалатынына, жергілікті ... ... және тағы ... ... байланысты.
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ
1. Максаковский В.П. Географическая картина мира Книга. I: ... ... ... ... 2006/ 427 стр
2. География: Дүниежүзіне жалпы шолу. ТМД елдері. Жалпы білім ... ... ... ... ... Ө. Бейсенова, К. Каймулдинова, С. Әбілмәжінова, Ал Мектеп,
2010/ 151 – 157 б
3. О.В.Тарханов., ... ... ... ... хозяйства.,
Москва:Алгоритм., 2002/ 144-165 стр
4. Добрынин В.П. О концепции развития сельского ... ... - ... 2006 / 201 – 205 ... ... тілі ... салалық ғылыми түсіндірме сөздігі: География
және геодезия. — Алматы: "Мектеп" баспасы, 2007/ 14 -18 ... ... ... ... 3 – 5 - 7 ... ... Е.В. Аграрная экономика. - М.: ГУ ВШЭ, 1999/ 108 – 126 ... ... ... № 9 – 10 ... 23 б
9. Плетнев П.А. Новые проблемы мирового ... ... ... ... 2007, ... www. priroda.ru

Пән: Ауыл шаруашылығы
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 23 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Дүние жүзінің ауыл шаруашылық географиясы9 бет
2 IAS халықаралық қаржы есептілігінің стандарты11 бет
Аграрлық қатынастарды экономикалық реттеу146 бет
Ауыл шаруашылығы бөлімі36 бет
Ауыл шаруашылығы саласын дамыту89 бет
Қазақстан Республикасында ауылшаруашылығы мақсатындағы жерлердің құқықтық жағдайы53 бет
Географиялық оқытудағы практикалық жұмыстардың орны, олардың білім алудағы маңызы23 бет
Дүние жүзінің саяси картасының қалыптасуы және мазмұны20 бет
Дүние жүзінің аймақтарында мұнай тасымалдаудан туындайтын мәселелер3 бет
Дүние жүзінің орман ресурстары21 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь