Ферменттердің классификациясы

Кіріспе
1 Негізгі бөлім
1.1 Ферменттердің атауы және классификациясы.
1.2 Ферменттердің өндірісте қолданылуы
1.3 Ферменттердің жалпы қасиеттері.
Қорытынды
Пайдаланған әдебиеттер
Ферменттер тірі клеткаларда пайда болатын және организмдегі биохимиялық процестерді жылдамдататын ақуыз тектес биологиялық катализаторлар. Олар организмдегі жекелеген химиялық процесстердің жүруін және бүкіл зат алмасу процесстерін тездетеді. Фермент деген терминді ғылымға ХІХ-ғасырдың басында Я.Б.Ван Гельмонт деген химик енгізген. Бұл сөз латынның Ферментацио-газ бөле отырып ашу деген сөзінен шыққан. Сонымен бірге әдебиетте энзим деген сөз де қолданылады. (эн-ішінде, зиме-ашытқы). Ферменттерді зерттейтін ғылым саласын энзимология деп атайды.
Ферменттер клетканың тек белгілі бір аудандарында ғана шоғырланған, мысалы тыныс алу ферменттері митохондрияда , ақуыз синтезіне қатысты ферменттер рибосомада шоғырланған.
Ферменттердің саны бұрынғыдан әлдеқайда артып отырғандықтан, барлық ферменттерді ескі классификациямен қамту мүмкін болмай қалды. 1961 жылы көрнекті биохимик-ғалымдардан тұратын комиссия құрылды, бұл комиссия ферменттердің жаңа классификациясын жасап, оны Халықаралық биохимиялық Одақтың қарауына ұсынды. Жаңа классификация бойынша бізге белгілі ферменттердің барлығы алты класқа бөлінеді: 1.Оксидоредуктаза — тотығу-тотықсыздану ферменттері; 2. Трансфераза — атомдардың түрліше топтарының тасымалдау реакциясын катализдейтін ферменттер; 3.Гидролаза — заттардың түрліше топтарының гидролизіне қатысатын ферменттер; 4. Лиаза — еселенген байланыс түзе және оны бұза отырып, атомдар тобын қосып немесе ажыратып алу реакциясын катализдейтін ферменттер; 5.Изомераза — изомеризация реакциясын катализдейтін ферменттер; 6.Лигаза(синтетаза) АТР энергиясының есебінен жай заттардан күрделі органи-калық заттар түзу реакциясын катализдейтін ферменттер
1. Аубакиров Х.Ә. Биотехнология: Оқулық.-Алматы: ЖШС РПБК «Дәуір», 2011.- 135-144 беттер.
2. Әлмағамбетов Қ.Х. Биотехнология негіздері.-Астана, 2007.-208 бет.
3. Жұбанова А.А., Абдиева Ж., Шөпшібаева Қ. К. Биотехнология негіздері.-Алматы: Қазақ университеті, 2006.-256 бет.
4. Әлмағамбетов Қ.Х. Биотехнология: оқу құралы.-Астана: «Республикалық микроорганизмдер коллекциясы», 2011.-316 бет.
5. Сейтембетов Т.С., Төлеуов Б.И., Сейтембетова А.Ж. Биологиялық химия.-Қарағанды, 2007ж.
        
        Қазақстан Республикасының Ғылым және Білім министрлігі
Семей қаласындағы Шәкәрім атындағы мемлекеттік университеті
Тақырыбы:
Орындаған: Ашкенова ... ... қ. 2015 ... ... ... әдебиеттер
Кіріспе
Ферменттер тірі клеткаларда пайда болатын және организмдегі биохимиялық процестерді жылдамдататын ақуыз тектес биологиялық катализаторлар. Олар организмдегі жекелеген ... ... ... және ... зат ... ... ... Фермент деген терминді ғылымға ХІХ-ғасырдың басында Я.Б.Ван Гельмонт деген ... ... Бұл сөз ... ... бөле ... ашу ... сөзінен шыққан. Сонымен бірге әдебиетте энзим деген сөз де қолданылады. (эн-ішінде, зиме-ашытқы). Ферменттерді зерттейтін ғылым саласын ... деп ... ... тек ... бір аудандарында ғана шоғырланған, мысалы тыныс алу ферменттері митохондрияда , ақуыз синтезіне ... ... ... ... саны ... әлдеқайда артып отырғандықтан, барлық ферменттерді ескі классификациямен қамту мүмкін болмай қалды. 1961 жылы көрнекті биохимик-ғалымдардан тұратын комиссия құрылды, бұл ... ... жаңа ... ... оны ... ... ... қарауына ұсынды. Жаңа классификация бойынша бізге белгілі ... ... алты ... ... ... -- ... ... 2. Трансфераза -- атомдардың түрліше топтарының тасымалдау реакциясын катализдейтін ... ... -- ... ... ... гидролизіне қатысатын ферменттер; 4. Лиаза -- еселенген байланыс түзе және оны бұза отырып, ... ... ... ... ажыратып алу реакциясын катализдейтін ферменттер; 5.Изомераза -- изомеризация ... ... ... ... АТР ... ... жай ... күрделі органи-калық заттар түзу реакциясын катализдейтін ферменттер [1].
1.1 Ферменттердің атауы және ... ... ... ... тән белгісі болады, сол бойынша бір фермент екіншісінен ажыратылады. Сондықтан ферменттердің жіктелуі мен ... сол ... ... аса ферменттер белгілі, олар белгілі катализдеу реакцияларының саны бойынша 6 класқа және белгілі бір типті белсенді орталықтар ... ... ... 3000 ... ферменттердің ішінен шамамен 1100-гидролаза, оның бар-жоғы 5 түрлі белсенді орталығы бар.
1961 жылы ферменттердің номенклатурасы бойынша халықаралық комиссия 5-ші халықаралық биологиялық ... ... ... ... ... ... проектісін ұсынды: ферменттердің аталуы субстраттың химиялық аталуынан және ферментпен ... ... ... ... ... Егер ферментпен жылдамдатылатын химиялық реакция субстраттан акцепторға атомдар тобының ауысуымен қатар жүрсе, ферменттің ... ... ... ... ... қосылады. Мысалы, мочевина гидролизі реакциясын көміртек оксиді мен ... ... ... (тривиальді атауы) ғылыми номенклатурада карбамид-амидогидролаза деп аталады. Трегалаза гидролиз реакциясын жылдамдататын трегалоза трегалоза-1-глюко-гидралаза деп аталады. Кейін әр ферментке жеке ... ... ... ... - ... Бұл ... ферменттердің барлық қалған өкілдері гидролиз реакциясын катализдейтін 3-класқа жататынын көрсетеді. Екінші сан (5) осы кластың 5-подкласына жататынын ... ... ... ... ... C-N- ... ... жылдамдататын барлық ферменттер енгізілген. Үшінші сан (1) уреазаның 5-подкласының подподкласына ... ... ... ... сызықты амидтердің гидролизін жылдамдатады, ал соңғы сан (5)- осы подподкластағы уреазаның реттік нөмірі [2].
3538220187325Қазіргі заманғы ферменттер классификациясы ... ... ... Одақ ... мен ... және ... ... атты кітапта жазылып, 1996 жылы орысша аудармасы шықты. Классификация негізінде үш ереже жатыр: 1) катализденетін реакциялар түріне байланысты ... ... 6 ... ... ... - ... - тотығу - тотықсыздану реакцияларына жауапты
2 - класс - Трансферазалар-химиялық топтардың бір ... ... ... ... ... моносахариттерді, амин қышқылдарын, фосфор қышқылдарын және т.б ). Бұл класқа протеинкиназа, ацетилтрансфераза, фосфотрансфераза және т.б жатады.
3 - класс - ... ... ... ... судың қатысуымен гидролиздейді, ыдыратады. Бұл реакциялар теңдеуі:
RR1 + HOH --> R - OH + R1 - H1; ( ... ... ... ... ... ... ... немесе қосылуын катализдейді ( аспартаза, фемираза және т.б).
4 - класс - ... - 2 ... түзу ... ... белгілі бір топттарды гидролитикалық емес ажырату реакциясын катализдейтін ферменттер немесе 2 байланыс үзілген жерден топтарды біріктіру реакцияларын ... H2O , NH3, және т.б) ... - ... - ... - ... бір ... ... құрылымдық өзгерістерді атқарады немесе изомерациялайды (глюкозоизомераза, триозофосфатимомераза және т.б )
6 - класс - ... ... - ... ... ... қосылыстардан күрделі қосылыстарды синтездейді ( ДНҚ-геназа, аспарагин синтетаза, пируваткиназа және т.б ... ... ... ... атау ... онда ... ... катализденетін реакция түрі, және "аза" жалғауы жалғанады. Сондықтан ферменттер атауының екі ... ... 3) ... ... төрт ... цифр ... ... сан ферменттер класын, екіншісі класс тармағын, үшінші - клас тармағының тармақшасын, төртіншісі - ... ... ... ... ... ... ... әрбір фермент атауының алдына төрт цифр қойылады. Бұл цифрлардың біріншісі осы фермент негізгі алты ... ... ... ... ... цифр оның ... тармағын білдіреді. Оксидоредуктаза ферментінде екінші цифр донор молекуласындағы тотығатын топтың табиғатын көрсетеді. ... ... ол ... топтық табиғатын көрсетеді. Гидролаза ферментінде екінші цифр гидролизденетін ... ... ... ... -- ... байланыс типін, изомераза ферментінде -- катализденетін изомеризация ... ... ал ... ферментінде -- жаңадан түзілетін байланыс ... ... ... цифр ... тармағының түрін білдіреді. Оксидоредуктаза ферментінде ол реакцияға Қатысатын акцептордьщ типін белгілейді, трансфераза ферментінде -- ... ... ... ... -- гидролизденетін байланыстың типін, ал лиаза ферментінде -- ыдыратылатын топты анықтайды. Изомераза ферментінде үшінші цифр субстраттың ... ... ал ... ... ... ... табиғатын көрсетеді. Сонымен, алғашқы үш цифр ферменттіқ типін нақты анықтайды, ал төртінші сан ферменттің осы ; класс ... рет ... ... Ферменттің шифрындағы әрбір цифр бір-бірінен нүктемен бөлінеді ... ... ... ... ... ... ертеректе ферменттер көзі ретінде уытты қолданған болса, кейінгі жылдары қамыр илеу және нан ... ... ... ... ... ... үшін ... препараттар үлкен масштабта қолдануда.
Уытты негізінен сұйық ашытқыларды өсіруге арналған қоректік орталарды әзірлеуде, престелген ашытқыларды белсендіру үшін сонымен қатар ... ... ... ... ... Нан ... кеңінен қолданылатын негізгі препарат амилоризин. Препаратты А.oryzae беткейі өсіндісінен этанолмен тұндыру арқылы алынады. Ол амилолитикалық және ... ... ие ... және ... ... өндірісі.Қазіргі заманғы крахмалды-сірне өндірісінде, негізінен қолданылатын дәстүрлі шикізат көзі - картоп пен жүгері. Өнімдердің көп ... ... олар ... әр түрлі салаларында қолданылады.
Амилазаны қолдану. Амилаза ферментті препаратын әр түрлі сірне мен глюкоза алу технологиясында ... ... Ең ... ... ... ... технологиялық үрдісі-ол крахмал гидролизі. Оны қышқылды, қышқылды - ферментативті әдіспен жүргізеді. Барлық жағдайда гидролиз үрдісінің сатылары крахмал ... ... ... сұйылтудан және оны қанттаудан тұрады.
Глюкозоизомеразаларды қолдану. Глюкозоизомераза ферменті ... ... ... ... ... ... ... реакциясына крахмалдан глюкозалы - фруктозалы шырын алу технологиясы негізделген. Ферментативті изомеризация көмегімен алынған глюкозалы - фруктозалы сироптар ... ... ... ... ... ... олар ... қантқа жақын болады, сондықтан оны нәресте тағамдарын және диетикалық ... нан ... ... ... кондитерлік өнімдерді, балмұздақ жасауда қолданылады.
Кондитерлік өнімдерде қолдану. Шикізат түріне және технологиялық үрдіс түріне байланысты екі топқа бөлінеді: қантты және ... ... ... ... ... қолдану шикізат түрінде және технологиялық қажеттілігіне қарай ... мен ... ... ... ... ... ... белсенді протеаза мен α - амилаза. Ұнды кондитерлік өнімдердің өндірісінде, ашыту үрдісін жылдамдату үшін және ұн ... ... ... ... ... ... реологиялық қасиеттерін өзгерту үшін, оның "жетілуін" жылдамдату үшін қолданылады ... ... ... ... ... ... -- тірі ... барлық әрекеттеріне қатысатын, органикалық заттарды өзгеріске ұшырататын, зат алмасу процесін реттейтін биологиялық катализаторлар, айырықша белоктар. Ферменттердің қатысуының нәтижесінде химиялық реакциялардың ... ... қуат ... ... ... жүретін барлық процестер ферменттердің қатысуымен атқарылады. Олардың әсерімен қорек құрамындан ... ... ... ... ыдырап, соңынан олардан осы организмге тән макромолекулалар түзіледі.
Ферменттерге өте зор талғамдылық қасиет тән. Әр фермент тек белгілі бір затқа, белгілі бір ... ... әсер ... ... ... қантын ыдырататын мальтаза ферменті басқа қанттарға әсер етпейді.
Ферменттер әрекетінің негізінде үш түрлі әсер жатады: 1) жинақтау (концентрациялау әсері; 2) ... ... ... 3) көп бағытты катализ.
Ферменттер алдымен ерітіндіден қоректі заттар субстратының әр түрлі молекулаларын талғап алып, ... өз ... ... ... қорыту процесіне дайындайды, ал ферменттер олардың химиялық өзтерістерін тездетеді.
Белоктар, майлар, көмірсулар молекулаларының құрамы ... ... ... ... ... арқылы полимерлер түзеді. Бұл байланыстар ферменттердің әрекетімен су қосу ... ... ... Соидықтан бұл процесті гидролиздік ыдырау, ал оны қамтамасыз ететін ферменттерді гидролазалар деп ... ... ... ... ... ... микроорганизмдер ферменттерінің әсерімен биологиялык, өндеуден де өтеді. Ас қорыту жүйесінің айтарлықтай көлемді алдынғы бөлімдерінде (қарывда) және ... ... ... ... ... ... алуан түрлі микроорганизмдер өздеріне қолайлы жағдай тауып ... ... ... ... ... не ... орта, мол және үздіксіз келіп тұратын қоректік заттар), тез көбейіп өседі де, қоректі тездетіп ыдыратуға көмектеседі. Өсімдік тектес азық ... ... қиын ... және ас қорыту сөлдерінде ерімейтін заттарға бай клетчатка көп мөлшерде болады. Ал ас ... ... ... оны ... ферменттер болмайды. Сондықтан клетчатка тек микроорганизмдер ферменттерінің әсерімен қорытылады. Тоқ ... ... ... ... ... ... ... көмірсулар ашиды, организмге қажет көптеген заттар (амин қышқылдары, дәрмендәрілер т.б.) ... да, бұл ... ... ... тездетеді. Ферменттердің бұл әрекетін жинақтау (концентрациялау) әсері деп атайды. Қоректік заттардың ыдырау процесі ... жүру үшін ... ... ... субстраттар молекулаларының белгілі аудандары бірбірімен жанасуы керек, демек олар бірінебірі бағдарлануы керек. ... ... ... ... ... ... ... ыдырау процесі мығдаған есеге шапшандайды [4].
Ферменттердің негізгі қасиеті олардың күрделі құрылысына байланысты. Қазіргі деректерге қарағанда фермент молекулаларында белсенді орталық деп ... ... ... Ферменттер қоректік затқа әсер ету үшін субстрат молекулаларының пішіні осы белсенді орталықтың пішінімен үйлесуі керек. ... ... ... ... немесе жеке амин қышқылынан тұрады. Қазіргі кезде біраз ферменттердің белсенді орталығының ... ... ... ... ... ферментінің белсенді орталығы екі бөліктен тұратын көрінеді. Оның бірінші бөлігі -- сіңіру аймағы. Оған серин, ... ... ... ... ... Белсенді орталықтың бұл бөлігінің пішіні май тамшысы тәрізді.
Белсенді орталықтың екінші бөлігі -- катализдік топ. Ол арқылы фермент ... ... ... бір ... ... көп ... ... процесін жүргізеді.
Қазіргі кездегі деректерге сәйкес фермент пен субстрат өзара әрекеттестікте болады. Субстрат әсерімен ... ... өз ... ... пішінін, өзінің функционалдық тобын зор катализдік белсенділік көрсететіндей етіп бағыттайды. Өз кезегінде ферментпен қосылыса келе субстрат та белгілі дәрежеде пішінін ... ... ... ... оның ... орталықтың функционалдық тобымен жанасу мүмкіндігі артады. Химиялық реакция соңында ... -- ... ... ... соңғы ыдырау өнімі бөлінеді де, фермент босанады. Осыдан соң босанған белсенді орталық субстраттың басқа ... ... Ал ... ... ... ... пен ... табиғаты мен мөлшері, температура, қысым, әрекетшіл орта деңгейі, басытқының ... ... ... әсер етеді.
Ферменттердің қазіргі кезде қолданылып жүрген жіктеуі биохимиктердің 1961 жылы Мәскеуде ... ... ... ... Бұл ... негізіне фермент жүргізетін реакцияның түрі алынған. Ал фермент аты өзі ыдырататын субстрататына -аза -- ... ... ... ... Мысалы, целлюлозаға (клетчатка) әсер ететін фермент целлюлаза, мальтозаға әсер ететін фермент -- мальтаза т.с.с. аталады. Осы ... ... ... алты ... ... Ас ... ферменттері үшінші -- гидролазалар тобына жатқызылған. Олар ... ... су қосу ... ... сондықтан мұндай реакция гидролиз деп аталады.
Гидролазалар тигізетін әсерлеріне қарай үш топқа бөлінеді. Гликолиздік ... -- ... ... ... (мальтаза), галактозидаза (лактаза), фруктофуронидаза -- сахараза т.б.) -гликозидтік қосылыстарға, протеолиздік ферменттер (пепсин, катепсин, ... ... ... ... ... ... ... карбоксипептидаза, карбоксипептидаза А, аминопептидаза т.б.) -- пептидті байланыстарға, ... ... ... ... А, ... ... т.б.) -- ... байланыстарға әсер етеді.
Көптеген ферменттер бұйығы (профермент) түрде бөлінеді. Олар не ... ... ... не ... не жеке ... (кальций, магний, цинк) әсерімен белсенді түрге айналады. Әрекеттерінің мағынасына қарай ферменттер экзо- және эндоферменттер болып бөлінеді. Экзоферменттер мономерді субстраттың шеткей ... ... ... ... ... ішкі байланыстарына әсер етеді. Ас қорыту ферменттерінің әсері бір-біріне тәуелді және субстрат қасиеттерімен тығыз байланысты, сондықтан олар ферменттік жүйе ... ... жүйе деп ... заттардың полимерлі молекулаларын белгілі ретпен ыдырататын ферменттер тобын атайды. Осы жүйенің құрамы ндағы бір ... ... ... ... ас қорыту процесі бұзылады.
Ферменттер өз әсерін өте аз мөлшерде катализаторға ұқсас жүргізеді. Фермент өзінің әсер ... заты - ... (S) ... ... ... ... кешен (аралық зат) түзеді. Бұл кешеннің қызметі өте күрделі, ол субстрат пен фермент молекулалары ... мен ... және ... ... ... ... өткен соң фермент-субстраттық кешен жаңа қалыпқа ауысып, фермент-реакция өнімі кешеніне айналады. Содан кейін ол фермент және ... ... (Р) ... ... S + E --> S·E --> EP --> E + P ... ка - та - ли - здік ... ... қа - си - ет - тері ... а) Фермент өздігінен жаңа ре - ак - ция ... Ол тек тер - ... ... ... - яны ғана ... Реакция барысында активтендіру энергиясы төмендейді. Реак - ци - я - ның ... ... ... ... ... төмендету және активтендіру энергиясын жоғарлату арқылы реакция жылдамдығын жоғарлатады. б) Фермент басталған реакцияның бағытын өз бетінше ... ... Ол бір ғана ... ... ... ... ... істейді. Мысалы, глюкокиназа глюкозадан тек глюкоза-6-фосфат түзілуін жүргізеді. в) Фермент қатысатын реакция қайтымды болса, ол реакцияны екі бағытта да ... ... [5]. ... ... өндіру және шикізатты сақтау кезінде өтетін биохимиялық үрдістер, ... ... ... ... ... ... және де ... үрдістер барысында ферменттік препарат ретінде енгізілген ферменттер әсеріне байланысты болады. ... ... ... ... ... (нан ... ... өндіру, антибиотиктерді алу және т.б)- әр түрлі ферментативті үрдістерді қолдануға негізделген. Соған байланысты өнеркәсіптің жаңа саласы пайда болды және даму ... ... ... ... ... ... Биохимиялық Одақ Комиссиясымен әзірленген және "Номенклатура ферментов" атты ... ... 1996 жылы ... аудармасы шықты. Классификация негізінде үш ереже жатыр: 1) катализденетін реакциялар түріне байланысты барлық ферменттер 6 ... ... 2) ... ферментке жүйелік атау беріледі, онда субстрат атауы, катализденетін реакция ... және "аза" ... ... Сондықтан ферменттер атауының екі жүйесі қалыптасты. 3) ... ... төрт ... цифр ... ... сан ... класын, екіншісі класс тармағын, үшінші - клас тармағының тармақшасын, төртіншісі - тармақшадағы ... ... ... ... ... ... Х.Ә. Биотехнология: Оқулық.-Алматы: ЖШС РПБК , 2011.- 135-144 беттер.
* Әлмағамбетов Қ.Х. Биотехнология негіздері.-Астана, 2007.-208 бет.
* Жұбанова А.А., ... Ж., ... Қ. К. ... негіздері.-Алматы: Қазақ университеті, 2006.-256 бет.
* Әлмағамбетов Қ.Х. Биотехнология: оқу құралы.-Астана: , ... ... ... Т.С., ... Б.И., ... А.Ж. ... химия.-Қарағанды, 2007ж.

Пән: Биология
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 9 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Ферменттер жайлы11 бет
Ферменттер классификациясы туралы8 бет
Ферменттерді бөліп алу7 бет
Ферменттерді бөліп алу. ферменттер әсерінің кинетикасы14 бет
Ферменттермен жұмыс істеу әдістемесі13 бет
Микроб ферменті, классификациясы. Микроорганизмдердің көмегімен органикалық заттардың, азот, күкірт, фосфор және темір қосылыстардың өзгеріске ұшырауы4 бет
Микроб ферменттері, классификациясы21 бет
Ферменттер класификациясы5 бет
Ферменттер классификациясы7 бет
«Ферменттер биосинтезі »7 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь