Жылу мөлшері


Жылу мөлшері
Меншікті жылу сыйымдылығы
Отынның кейбір түрлерінің менішкті жану жылуы
Жылу берілу кезінде энергия бір денеден екінші денеге жылу өткізгіштік, конвекция және сәуле шығару арңылы беріледі.
Жылу берілу кезінде дененің алған немесе жоғалтқан энергиясы жылу мөлшері деп аталады.
«Жылу мөлшері» деген атау ішкі энергия тек жылу берілу арқылы өзгергенде ғана қолданылады. Бұл атау жүмыс процесінде дене алатын және беретін ішкі энергияның өзгеруіне қолданылмайды.
Жылу мөлшерін есептеп шығаруды үйрену үшін, оның қандай шамаларға тәуелді болатынын анықтап алайық.
Егер шәйнектегі суды тек жылытып қана қойғымыз келсе, онда оған шамалы жылу мөлшерін беріл, аздап қана қыздырамыз. Ал егер ондағы суды ысытпақшы болсақ, онда жылу мөлшерін көбірек береміз. Демек, қыздыру кезінде судың температурасы неғұрлым көбірек өзгерсін десек, оған соғұрлым көбірек жылу мөлшерін беруіміз керек. Әрине, су суығанда айналасындағы денелерге неғұрлым көбірек жылу мөлшерін берсе, салқындағанда оның температурасы соғұрлым көбірек өзгереді.

Пән: Физика
Жұмыс түрі:  Материал
Тегін:  Антиплагиат
Көлемі: 5 бет
Таңдаулыға:   
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге

бот арқылы тегін алу, ауыстыру

Қандай қате таптыңыз?

Рақмет!






ЖЫЛУ МӨЛШЕРІ
 
Жылу берілу кезінде энергия бір денеден екінші денеге жылу
өткізгіштік, конвекция және сәуле шығару арңылы беріледі.
Жылу берілу кезінде дененің алған  немесе  жоғалтқан энергиясы
жылу мөлшері деп аталады.
Жылу мөлшері деген атау ішкі энергия тек жылу берілу арқылы
өзгергенде ғана қолданылады. Бұл атау жүмыс процесінде дене алатын
және беретін ішкі энергияның өзгеруіне қолданылмайды.
Жылу мөлшерін есептеп шығаруды үйрену үшін, оның қандай шамаларға
тәуелді болатынын анықтап алайық.
Егер шәйнектегі суды тек жылытып қана қойғымыз келсе, онда оған
шамалы жылу мөлшерін беріл, аздап қана қыздырамыз. Ал егер ондағы суды
ысытпақшы болсақ, онда жылу мөлшерін көбірек береміз. Демек, қыздыру
кезінде судың температурасы неғұрлым көбірек өзгерсін десек, оған
соғұрлым көбірек жылу мөлшерін беруіміз керек. Әрине, су суығанда
айналасындағы денелерге неғұрлым көбірек жылу мөлшерін берсе,
салқындағанда оның температурасы соғұрлым көбірек өзгереді.
Бірақ тек температураның өзгерісін ғана білу, дененің қызғанда
алған немесе суығанда берген жылуының мөлшерін аныңтауға жеткілікті
болмайды, Расында да, қол тигізбейтін болып қатты қызған үтік суық
бөлмені жылыта алмайды, ал жылы пеш немесе температурасы 60°С
шамасындағы сумен жылыту радиаторы беретін  жылу  мөлшері  ауаның
температурасын әжептәуір арттырады.
Бәріміз де су ысытып көргеміз, су жартылай қүйылған шайнекке
қарағанда толтыра құйылған шайнектегі суды ысыту үшін көбірек жылу
мөлшері керек болатынын жасы білеміз.
Демек, қыздырғанда денеге берілген жылудың мөлшері осы дененің
массасына тәуелді: судың массасы неғрлым көп болса, оның
температурасын белгілі бір градусқа езгерту үшін соғұрлым көп жылу
мөлшерін жүмсау керек.
Дененің массасы неғұрлым үлкен болса, ол суығанда айналасындағы
денелерге жылу мөлшерін соғүрлым көп береді. Мысалы, жылыту
радиаторының секциялары неғұрлым көп болса, бөлмені ол соғұрлым жақсы
жылытады.
Бірдей екі жанарғымен біреуіне 400 г су, екіншісіне 400 г өсімдік
майы қүйылған ыдыстарды қыздырайық, Сонымен, қыздырылатын денелердің
массалары бірдей. Бұлардың қыздырылу жағдайлары да бірдей, өйткені
ыдыстар жылуды бірдей жанарғылардан алады. Бұлардағы айырмашылық — тек
екінші ыдысқа 400 г судың орнына 400 г май құйылған.
Термометрлер екінші ыдыстағы майдың тезірек қызатынын көрсетеді.
Судың температурасы майдың температурасымен теңесу үшін суға қосымша
жылу мөлшерін беру керек.
Расында да, массалары бірдей су мен майдың температуралары бірдей
өзгеру үшін әр түрлі мөлшерде жылу керек болатындығы айқын: суға —
кебірек, майға азырақ жылу жұмсалады. Демек, денені қыздырғанда
берілген жылудың мөлшері осы дененің қандай заттан құралғанына да
тәуелді болады.
Сонымен, денені қыздыру үшін жүмсалатын немесе ол суығанда бөлініп
шығатын жылудың мөлшері оны қүрайтын заттың тегіне, осы дененің
массасына және оның температурасының өзгеру шамасына тәуелді болады.
Жоғарыда айтылғандай, жылу мөлшері деп жылу берілу кезінде дененің
алатын немесе жоғалтатын энергиясын атайды. Демек, жылу мөлшерін
энергияның басқа да кез келген түрі сияңты, джоульмен өлшейді.
килоджоуль де қолданылады.
 
МЕНШІКТІ ЖЫЛУ СЫЙЫМДЫЛЫҚ
Біз денені қыздыру үшін қажетті жылу мөлшері ол құралатын затқа
тәуелді болатынын анықтадық. Мысалы, массасы 1 кг судың температурасын
1° С-қа арттыру үшін 4200 Дж-ге тең жылу мөлшері қажет. Ал, егер басқа
бір затты, мысалы, массасы 1 кг мысты қыздырып, оның температурасын 1°
С-қа өзгерту үшін 400 Дж-ге тең басқа бір жылу мөлшері қажет болады.
Демек, массасы 1 кг әрбір заттың температурасын 1° С-қа өзгерту үшін
белгілі бір жылу мөлшері қажет екен.
Массасы 1 кг заттың температурасын 1°С-қа езгерту үшін қандай жылу
мөлшері қажет болатынын көрсететін физикалық шама заттың меншікті жылу
сыйымдылығы деп аталады.
Заттың меншікті жылу сыйымдылығы с әрпімен белгіленеді. Заттың
меншікті жылу сыйымдылығының бірлігі —
                                   1 Дж кг.°С
Бұл 1 кг қорғасынды 1°С-қа қыздыру үшін 140 джоульге тең жылу
мөлшері керек (немесе 1 кг қорғасын 1° С-қа суығанда 140 Дж жылу
мөлшері бөлініп шығады), яғни массасы 1 кг қорғасынның температурасын
1° С-қа өзгерткенде ол 140 Дж-ге тең жылу мөлшерін сіңіреді немесе
бөліп шығарады.
Заттың қатты, сұйық және газ тәрізді әр түрлі агрегаттық
күйлерде   меншікті   жылу   сыйымдылығы   әр   түрлі   болады.
Мысалы, судың меншікті жылу сыйымдылығы  4200
 Кейбір заттардың меншікті жылу еыйьімдылығы.
кг-°С
Алтын 130 Темір 460 Күнбағыс 1700 ... жалғасы
Ұқсас жұмыстар
Мұнай өңдеу мен мұнай химиясы процесстерінің дамуы
Термодинамикалық потенциалдар.Химиялық процесстердің өздігінен жүруінің критериі
Жылу құбылыстары
Термодинамиканың екінші заңы
Қайтымды және қайтымсыз процестер
Дөңгелек процесс (цикл). Қайтымды және қайтымсыз процестер
Жылу табиғаты
Атырау қаласында ЖЭО салу мәселесі
Термодинамика және динамика
Жылу мөлшерін есептеу
Пәндер