Вегетативтік нерв жүйесі

Вегетативтік нерв жүйесі
Вегетативтік нерв жүйесінің симпатикалық және парасимпатикалық бөлімдері
Вегетативтік рефлекстер
Соңғы кезге дейін адам мен жануарлардың нерв аппараты бір-біріне тәуелсіз, дербес екі жүйеден - анималдық және вегетативтік құралған деген түжырым қалыптасқан болатын. Бұл ұғымның негізін ХУШ-ғасырдың соңында француз дәрігері, әрі физиолог Мари Франсуа Биша салған. Организмге тән қызметтерді де ол екі топқа бөлген. Бірінші топты тек жануарларға тән қызметтер құраса, екінші топқа жануарларға да, өсімдіктерге де ортақ қызметтер, немесе вегегативтік функция-ар, жатқызылған.

Биша жіктеуіне сәйкес түйсік, қимыл-әрекет, сөйлеу қабілеті анималдық функциялар тобын құрайды, ал қоректену, өсу, көбею - вегетатавтік қызметтерге жатады. Осыдан жануарларға тән қызметтерді реттейтін нерв бөлігін - анимальдық, ал өсімдіктерге тән қызметгерді реттейтін нерв белігін-вегетативтік деп атаған. Анимальдық қызметтерді ОНЖ-сі, ал вегетативтік кызметтерді - арнаулы нерв түйін-дерінен құралған вегетативтік нерв жүйесі реттейді деп санаған.

Ұзақ уақыт вегетативтік нерв жүйесі ми мен жұлынға тәуелсіз автономды жүйе ретінде танылып келді. Оның негізгі қызметі ас қорыту, қан айналым, тыныс алу, зәр бөлу, кобею т.с.с. қызмеітерді реттеу деп есептелді.
        
        Вегетативтік нерв жүйесі
Соңғы кезге дейін адам мен жануарлардың нерв аппараты бір-біріне тәуелсіз,
дербес екі жүйеден - анималдық және вегетативтік құралған деген ... ... Бұл ... ... ... ... ... әрі физиолог Мари Франсуа Биша салған. Организмге тән қызметтерді
де ол екі топқа бөлген. ... ... тек ... тән ... ... ... жануарларға да, өсімдіктерге де ортақ қызметтер, немесе
вегегативтік функция-ар, жатқызылған.
Биша жіктеуіне сәйкес түйсік, қимыл-әрекет, сөйлеу қабілеті анималдық
функциялар тобын ... ал ... өсу, ... - ... ... Осыдан жануарларға тән қызметтерді реттейтін нерв
бөлігін - анимальдық, ал өсімдіктерге тән ... ... ... деп ... ... ... ОНЖ-сі, ал
вегетативтік кызметтерді - арнаулы нерв түйін-дерінен құралған вегетативтік
нерв жүйесі реттейді деп ... ... ... нерв ... ми мен ... ... ... жүйе
ретінде танылып келді. Оның негізгі қызметі ас қорыту, қан айналым, ... зәр ... ... ... ... ... деп есептелді.
Сонымен, анимальдық немесе тәндік (сомалық) нерв жүйесі организмнің сезім-
қимыл әрекеттерін қамтамасыз етсе, ... нерв ... ... ... қан тамырларының, тер бездерінің нервленуін, жеке ағзалардың
нәрленуін қамтамасыз етеді.
Қазіргі кезде организмнің вегетативік қызметінің тұлғалық-анимальдық
функциялар сияқты орталық нерв ... ... ... ... ... нерв ... автономиясы туралы ұғым жойылып,
оның біртұтас нерв аппаратының бір ғана бөлімі екендігі туралы көзқарас
калыптасты, шеткі нерв жүйесін тұлғалық және ... ... ... ... ... нерв организмнің сыртқы ортамен афферентгік
және эфференттік байланыстарын, ал вегетативтік нерв ішкі ортаның
тұрақтылығын, зат алмасу үрдісінің қарқынын, организмнің бейімделу
реакцияларын қамтамасыз ... нерв ... ... ... еті ... ... нервтер
эффекторы ішкі ағзалардың бірыңғай салалы еттері, жүрек еті, әр ... ... ... ... нервтердің басты қызметі - қозу
толқынын орталық нерв ... ішкі ... ... нерв ... ... ... салыстырғанда бірнеше
морфологаялық ерекшеліктер тән.
1. Вегетативтік нервтер орталық нерв жүйесінің тек қана белгілі бір
бөліктерінен ғана - ортанғы және сопақша мидан, жұлынның ... ... Ал, ... ... нервтер орталықтары мидың
бағандық бөлігі мен бүкіл жұлын бойында орналасады.
2. ... ... ... ... ... және қозуды өткізу жылдамдығы төмен болады.
Вегетативтік нервтерге қозу толқыны секундына 1-30 м ... ... ... - 60-120 м ... ... ... нерв ... миелин қабығы болмайды,
олар үлпексіз нервтер, ал тұлғалық нерв тамырлар — үлпекті,
миелинді құрылым.
4. ... нерв ... ... ... екі нейроннан құралса,
тұлғалық нерв бөлімі жалғыз нейронды құрылым. Вегетативтік нерв тамырлар
өздері нервтендіретін ... ... ... ... ... олар түйін алды (преганглийлік) және түйіннен соңғы
(постганглийлік) талшықтарға бөлінеді. Түлғалық нерв тамырлар өздері
нервтендіретін мүшелерге еш ... ... нерв ... әр түрлі бөлімдерінің өздеріне тән
ерекшеліктері болады.
1. Симпатикалық және ... ... ... ... әр түрлі деңгейінде орналасады. Симпатикалық
нерв орталықтары жұлын сұр затының көкірек және бел омыртқалық бөлімдерінің
бүйір мүйіздерінде орналаса, парасимпатикалық орталықтар ортаңғы және
аралық ми мен ... ... ... орын ... ... нерв ... түйіңдері өздері нервлендіретін
мүшелерден тыс орналаса, парасимпатикалық түйіндер ағзалардың
өзінде ... ... ... ... ... барлық мүшелерді
нервтеңдіреді. Парасимпатикалық бөлім әмбебап емес тері тамырлары, тер
бездері, ... үсті ... зәр ... көк ... ... парасимпатикалық нервтермен нервтенбейді.
4. Симпатиклық нервтерге мультипликация (көп тарамдалу)
құбылысы тән түйінен соңғы талшықтар саны түйін алды ... ... көп ... ... нервлер айтарлықтай көп
тарамдалмайды.
5. Симпатикалық нервтердің эфференттік ... ... ... ұзын ... ... нерв ... ... ал
парасимпатикалық жүйке ұштары - атропинмен жансызданады.
6. Симпатикалық нервтер қозу толқынын симпатин, ал парасимпатикалық
нервтер - ... ... ... ... ... ... кезде қозу
барысында кейбір симпатикалық нерв
ұшының ацетилхолин, ал парасимпатикалық нерв ұшының,
керісінше, норадреналин бөлетіні дәлелдеген. Осымен байланысты
вегетативтік нервтер холинергиялық және адренергиялық болып
екі ... ... ... ... өз ... ... ал
адренергиялық нервлер - норадреналин бөлу арқылы
атқарады.
Вегетативтік нерв жүйесінің симпатикалық және парасимпатикалық бөлімдері
организм ... әр ... әсер ... ... бөлімнің қозуы
нәтижесінде организм стресс (булығу) жағдайынан шығады. ... ... ... ... ... ... қысымды жоғарылатады, бұлшық
еттің қанмен жабдықталуын жақсартып, қандағы глюкоза деңгейін көтереді, ас
қорыту жүйесі мүшелері ... ... Оның ... ... ... стрестен шығуға мүмкіндік алады.
Парасимпатикалық нерв жүрек жұмысын баяулатып, қан қысымын төмендетеді, ас
қорыту ... ... ... ... оның ... организмде
қор толықтыру, оны қалпына келтіру үрдістері жүреді.
Сонымен, симпатикалық жүйе организмнің жалпы ... ... жүйе оның ... ... ... ... ... қорын
қайта толықтыруға жағдай туғызады.
Баяндалған жайлар симпатикалық және парасимпатикалық нервтердің бір-біріне
қарама-қарсы әсер ететінін көрсетеді. Бірақ тұтас организмде олар ... ... ... болады. Олардың катынасын қарама-
қарсылықтың функционалдық бірлестігі ретінде қараған жөн. Жүйке жүйесінің
аталған бөлімдері әрекетіне айналымдық (циклдік) ... тән. Осы ... ... ... соңынан екіншісінің қызметінің
күшеюімен алмасып отырады. Мысалы, түнгі мерзім мен ертеңгісін
парасимпатикалық реакциялар, ал ... және ... - ... ... болады. Көп жағдайда аталмыш бөлімдер синергиялық
эффект көрсетеді бірінің ... ... ... ... ... ... ... барорецепторлары тітіркенгенде қан қысымы бір жағынан
парасимпатикалық нервтер белсенділігінің артуы, екінші жағынан жүректің
симпатикалық нерв талшықтары белсеңділігінің әлсіреуі нәтижесіңде
төмендейді.
Вегетативтік рефлекстер деп әр ... ішкі ... ... вегетативтік
нервтер әсерімен өзгеруін айтады.
Вегетативтік рефлекстер бірнеше топқа бөлінеді.
1. Экстерорецепторлардан басталып, ішкі ағзалар мен тамырларда
аяқталатын рефлекстер. Бұл рефлекстер организмде жылу ... ... ... әрекетгерінің вегетативтік құрамаларын
қамтамасыз етеді.
2. Бір интерорецептордан басталып, басқа ішкі ағзаларда аяқталатын
рефлекстер. Бұл ... ... қан ... аймақтарының тітіркенуі салдарынан жүрек қызметінің
өзгеруін, қарын мен ішек керілген кезде сілекей бөлудің күшеюін
қамтамасыз ететін рефлекстерді жатқызуға болады.
3. Бір ... ... ... ... ... ... аяқталатын рефлекстер. Оларға жүрек қызметі
мен тамыр тонусының оздігінен ... ... ... қамтамасыз ететін
рефлекстер жатады.
Аксон-рефлекстер, немесе ОНЖ-нің қатысуынсыз атқарылатын рефлекстер. Бұл
жағдайда рецепторларда пайда болған тітіркеніс
афференттік талшықтар арқылы түйінге дейін жетеді де, одан ... ... не ... ... ... ... қызметі көп деңгейлі құрылым
арқылы реттелінеді. Бастапқы реттеу тетігі ВЖЖ-нің қабырғалық
(интрамуральдық) түйіндерінде орналасады. Бұл түйіндер қарапайым, төменгі
деңгейдегі ... ... ... ... және оларға белгілі
дәрежеде автоматия қасиеті тән. Қабырғалық түйіңдер мүшенің өзімен ғана
шектелетін ағзалық рефлекстерді ... ... ... ... ... ... тыс ... ОЖЖ-
нің шеткі түйіндерінің (қүрсақтық түйін, симпатикалық шекаралық баған
түйіндері) қатысумен қамтамасыз етіледі. Үшінші деңгейді ... мен ... ... ... ... ... Ал, организмнің
күрделі әрекеттеріндегі вегетативтік және тұлғалық функциялар арасындағы
үйлесімдік гипоталамуста, лимбика жүйесінде және ми қыртысында орналасқан
жоғары деңгейлі реттеу орталықтарының қатысуымен ... мида ... алу, қан ... ас қорыту үрдістерін реттейтін
орталықтар орналасады. Жұтыну, құсу, түшкіру, жөтелу сияқты рефлекс түрінде
атқарылатын реакцияларды ретгейтін орталықтар да осы ... мида ... ... ... ... зат алмасу үрдісін (су мен
түздардың, комірсулардың, белокгардьщ, майлардың) ретгейтін орталықтар
орналасады. Гипоталамус эндокриндік, вегетативтік және дене ... ... ... ... бо-лып есептеледі.
Гипоталамустың артқы ядроларын тітіркендіргенде симпатомиметикалық эффекг
байқалады (көздің қарашығы кеңейіп, жүрек жұмысы ... ... ... ас ... ... қимылы бәсендейді, қан қүрамында қант
мөлшері көтеріледі). Ал оның алдыңғы ядроларын тітіркендіргенде парасим-
патикалық бөлімнің қызметін ретгейтін нейрондар қозып, қарама-қарсы
қүбылыстар ... ... ... зат ... үрдісі бүзылады. Гипоталамустың медиальдық
бөлімінде қан қүрамындағы өзгерістерді ... ... ... ... ... т.б.) бақылап отыра-тын ерекше рецепциялық нейрондар
(осморецепторлар, терморецеп-торлар) орналасады.
Вегетативтік рефлекстерді реггеуге лимбикалық жүйе де қатыса-ды. Мүнда ішкі
ағзалар қызметін ... ... ... ... ... жүйе ... ... тән өр түрлі эмоцияларды, мінез
реакцияларын (қимыл - әрекет, қоректе-ну, қорғаныс) қалыптастыруға
қатысады.
Әр түрлі вегетативтік реакциялар ми ... ... ... де ... Ми ... ... функциялардың жетік
реттелуін, олардың күрделі әрекеттерге сәйкестенуін бағалап, бағыттап
отырады.
Ақпарат ... ... ......

Пән: Медицина
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 5 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Шартты және шартсыз рефлекстер28 бет
Тыныс алу поталогиясы. клеткалық тыныс алу. гипоксия6 бет
Вегетативтік жүйке жүйесі5 бет
Жүйке жүйесінің түрлері5 бет
Кейбiр омыртқалы жануарлардың және адамның дамуы3 бет
Кейбiр омыртқалы жануарлардың және адамның дамуы туралы4 бет
Орталық нерв жүйесі жеке бөлімдерінің құрылысы мен қызметі, дамуы8 бет
Вегетативтік жолмен көбею31 бет
Жоғары дәрежелі нерв қызметі туралы жалпы түсінік8 бет
Зертханалық жағдайда топырақтың мұнай және мұнай өнімдерімен (дизель жанармайы мысалында) ластануы жағдайындағы (Heliantus annuus L. және Avena sativa L) өсімдіктерінің вегетативтік мүшелерінің анатомиялық құрылымының өзгерістерін зерттеу жолдары50 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь