Көмірсулар және липидтер

Жасушаның органикалық заттары
Көмірсулардың құрылымы
Көмірсуларының биологиялық рөлі
Липидтердің құрылымы
Тірі жасушаның құрамында өлі табиғатта кездесетін көптеген органикалық қосылыстар болады. Ондай қосылыстарға: көмірсулар, липидтер, ақуыздар, нуклин қышқылдары және т. б. органикалық қосылыстар жатады. Органикалық қосылыстар дегеніміз – құрамына көміртегі немесе оның қосылыстары кіретіг, сондай-ақ ауада және оттегінде жана алатын заттар.
Тірі жасушадағы органикалық заттардың барлығы биополимерлерге жатады. Полимер молекуласы қарапайым заттардан құралады, оларды мономерлер деп атайды. Егер “А” әріпі бар мономер болса, онда мынадай тізбектеп А-А-А-А-А-А-А-…А полимер молекуласы, яғни көптеген мономерлерден биополимер молекуласы түзіледі. Ондай полимерлерге: крахмал, глткоген, ақуыз, нуклеин қышқылдарын жатқызуға болады.
        
        Көмірсулар және липидтер.
Жасушаның органикалық заттары.
Тірі жасушаның құрамында өлі табиғатта кездесетін көптеген органикалық
қосылыстар болады. Ондай қосылыстарға: көмірсулар, ... ... ... және т. б. ... қосылыстар жатады. Органикалық
қосылыстар дегеніміз – ... ... ... оның ... ... ауада және оттегінде жана алатын заттар.
Тірі жасушадағы органикалық заттардың барлығы биополимерлерге жатады.
Полимер ... ... ... ... оларды мономерлер деп
атайды. Егер “А” ... бар ... ... онда ... тізбектеп А-А-А-А-А-
А-А-…А полимер молекуласы, яғни ... ... ... түзіледі. Ондай полимерлерге: крахмал, глткоген, ақуыз, ... ... ... су және ... еритін әртүрлі тұздар тіршілікке қажетті
химиялық өзгерістердің ортасы болып ... ... өзі ... элемент көміртегі болатын көптеген ірі молекулалардың өзара
әрекеттесуінің нәтижесі. ... ... ... тек тірі ағзаларда ғана
түзіледі деп есептегендіктен, оларды ... ... деп ... Тек
көміртегінің кейбір қосылыстары, мысалы, ... (ІV) ... ... және оның ... т. б. ... ... жатады.
Енді осы органикалық заттардың негізін құрайтын көміртегі атомдарының
өзара байланысына назар ... ... ... ... төрт ... ... ... қосылып, ұзын тізбектер түзумен қатар
тармақталған қысқа тізбектер түзеді:
– С – С – С – С – С – – С – С – С – С – С ... С ... С ... ... ... ... ... сақина тәрізденіп қосылады да
тұйықталған қосылыстар ... C
= С С =
C ... ... ... мен ... ... қосылыстардың
қаңқасын құрайды. Көміртегі әртүрлі және тұрақты қосылыстар ... ... ... ... сан ... ... ететін бірден-бір
элемент.
Көмірсулардың құрылымы.
Көмірсулар құрамына көміртегі, сутегі және оттегі атомдары кіреді.
Жасушалар ... ... ... қосылыстар 1% мөлшерінде болады.
Көмірсулардың қарапайымы – ... ... ... ... ... жеміс шырынында және балда көп мөлшерде кездесетін фруктоза,
нуклин қышқылдары мен ... ... ... ... мен дезоксирибоза т.
б. жатады. Моносахаридтер – суда ... ... ... ... дәмі ... ... екі молекуласының байланысуынан дисахарид түзіледі.
Оның мысалы ретінде қызылша қанты – ... ... мен ... екенін көруге болады.
Бірнеше моносахарид молекулаларынан полисахарид (грекше “поли” – ... ... ... ... қатарына жатады. ... ... ... суда ... ... ... Ең кең ... полтсахаридтерге крахмал, гликоген түрінде
бауыр және бұлшықет жасушаларына 5% ... ... ... Ал ... қоры – ... қажет болса, олар қайтадан мономерлерге, яғни
глюкозаға ыдырайды.
Өсімдік жасушаларында крахмал мен ... ... ... ... көп мөлшерде картоп түйінінің т. б. өсімдік ... ... оның ... 70%-ке дейін болады. Өсімдіктерге беріктік, тірек
қасиет беретін талшықтар (ағаш сүрегі), т. б. жасунықтан ... ... ... ... молекуласы болады.
Көмірсуларының биологиялық рөлі.
1. Көмірсулар жасушаның барлық тіршілік әрекетінде қозғалысқа,
секрецияға, биосинтезге бөлінуге, т. б. ... ... көзі ... ... ... ... тотығу реакцияларының нәтижесінде
көмірсулар қарапайым заттарға дейін ... (СО2 және Н2О) ... бір ... ... ... 17,6 кДж энергия босап
шығады.
2. Көмірсулар құрылыс материалының қызметін атқарады. ... ... ... жасунықтан тұрады.
Липидтердің құрылымы.
Құрамындағы элементтердің арақатынасына және құрамына байланысты
липидтер ... ... ... ... ... липидтерге тән жалпы қасиет –
олардың полярлы еместігі. Сондықтан да липидтер полярлы емес ... ... ... ... ... ... ал суда мүлде ерімейді.
Липидтердің ішіндегі ең көп тарағаны және белгілісі – майлар. Майлар ... ... ... ... мен май ... тұрады. Олардың
қатарына бәрімізге белгілі жануар және өсімдік майлары, маргарин және т. б.
жатады. Майлардың ... ... ... ... кіретін май
қышқылдарының табиғи сипатында. Май ... ... және ... ... ... ... ... құрамында қаныққан қышқылдар көп.
Жасушаларда ... ... ... зат ... ... ... ... құрамының 90%-ке жуығы майдан тұратын жасушалар да бар.
Мысалы, жануарлардың тері ... май ... ... ... ... ... жасушалардан тұрады. Май сүттің құрамында да болады.
Липидтерге сонымен қатар май тәрізді ... ... ... еритін А, Д дәрумендері (витаминдер), кейбір гармондар ... ... ... Лепидтердің суда ерімейтін қасиеті, олардың құрылыс материалдары
қызметін атқаруына мүмкіндік береді.
2. Лепидтер ... ... Ма й ... ... ... мен суға
дейін ыдырайды, оның әр грамы молекуласынан 38,9 кг/Дж энергия
бөлінеді.
3. Май, су ... 1 кг май ... ... одан 1,1 ... ... ... ұзақ ұйқыға кететін, сол сияқты сусыз шөлді
жерлерде ... ... ... ағзасындағы тотыға отырып
ыдыраған майдың суын пайдаланады.
4. Лепидтер ... ... ... Май ... нашар
өткізетіндіктен, тері астында қалың май қабатын түзіп, дене
температурасын тұрақты сақтауға ... ... ... ... ... май ... қалыңдығы 1 метрге дейін жетеді, бұл
оның поляр теңіздеріндегі суық суда ... ... ... ...... жиналған заттар ролін атқарады. Жануарлар ... ... ... жиналған май қорын тіршілік
барысында біртіндеп жұмсайтын.
Биологиялық молекулалардың пайда болуы. Тірі ... ... ... молекулалар пайда болады. Оларды мономерлер (“моно” бір) деп
атайды. Мономерлер қосылып, ірі ...... ... ... ... ... үлкен) құрайды. Ондай органикалық
қосылыстар: жүн, каучук, жібек және ... ... ... ... ... ... химиктер жасанды монимер – пластмассаны ала
бастады. Ағза өсімдік текті және ... ... ... ... мол ... қабылдайды. Олар әртүрлі ферменттердің әсерінен
мономерлерге дейін ... Ол ... сол ... тән ... ... тірі ағзалар органикалық қосылыстар төрт түрінен тұрады. Олар
көмірсулар, лепидтер және ақуыз бен ... ...

Пән: Биология
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 3 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Биология сабақтарында цитологиялық білімдерді қолдану әдістемесі64 бет
Медицинада тін жасушаларын қолдану9 бет
Цитология негіздері. Жасушаның химиялық құрылысы26 бет
“Клиникалық биохимия” пәнінен дәрістер27 бет
Астық түйір массасының жабысуы5 бет
Билирубин4 бет
Зат алмасудың типтік бұзылыстары15 бет
Ағзадағы су мен минералды тұздар4 бет
Ақуыз, май, көмірсулар мен минералды тұздардың ағза үшін маңызы7 бет
Биосинтезге әсер ететін көмірсулар28 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь