Көркемсөз өкілдерінің шығармаларындағы имандылық идеясы

Имандылық тәрбие
Ислам діні
«Құтты білік» дастаны
Пайдаланған әдебиеттер
Еліміз тәуелсіздігін алып, егеменді ел болғалы тәлім– тәрбие, адамгершілік және өнеге мәселесіне назар аударылғанмен, ол кешенді жүргізілмей отырғаны шындық. Осы себепті елімізде әр түрлі дін ағымдары қаптап, ойларына келгендерін жасап жүр. Бұл еліміздегі ұлттық тұрақтылыққа нұсқан келтіріп, бармақ тістетері шындық.
Мемлекетіміз құқықтық– демократиялық және азаматтық қоғам құру үстінде. Ол үшін Республика тұрғындарын, имандылыққа шақырып, тәлім-тәрбиені өрістету қажет. Елбасымыз Нұрсұлтан Назарбаев: «Біз – тегіміз Түркі, дініміз– Ислам екенін ұмытпауымыз керек. Ол үшін қасиетті кітап– Құран Кәрімді насихаттауды естен шығармауымыз керек. Халық Алласына, Тәңірге сеніп, ертеңгі күнін, ар жақтағы ана дүниеге баратын күнін, ойлап, дүниедегі мынау бүгінгі күннің күйбеңімен жүре бермей, Мұхаммет Пайғамбарымыздың хадистеріне сәйкес өмір сүрсе деймін. Дінімізді, Ділімізді, Тілімізді сақтау– Ұлттығымызды, Мемлекеттігімізді сақтау. Ұлттық идея сөз болғанда– оның көш басында дініміз тұруы керек. Саясат күнде өзгереді, ал дін – мәңгілік - деп көрсеткен еді. Ислам дініне бет бұру, тілімізді сақтау, салт–дәстүрімізді жаңғырту, имандылыққа, инабаттылыққа тәрбиелейді. Осы орайда ислам дінінің керек екендігін ақын-жыраулардың қадап айтқан жыр–толғауларынан байқаймыз. Әсіресе, діннің адамдарға тигізер ықпалы Бұқар жырау толғауларында көп кездеседі. Бас– аяғы он бір тілектен тұратын «Бірінші тілек тілеңіз» толғауында Аллаға деген сүйіспеншілік, құлшылық пен бес уақыт намаз, тыныштық пен адамгершілік, адалдық, тазалық туралы айтылады.
1 «Қазақ тілі мен әдебиеті» журналы 05.2004 жыл
2 «Ахлақ – тәрбие негізі» кітабы 2006 жыл
3 «Имандылық әлемі» газеттері 2004-2006 жылдар
4 «Руханият» журналы. Алақай саны 2003 қой жылы
5 «Ислам діні» діни кітабы
        
        КӨРКЕМСӨЗ ӨКІЛДЕРІНІҢ ШЫҒАРМАЛАРЫНДАҒЫ ИМАНДЫЛЫҚ ИДЕЯСЫ
Еліміз тәуелсіздігін алып, егеменді ел ... ... ... және ... ... назар аударылғанмен, ол ... ... ... Осы ... ... әр ... дін ағымдары
қаптап, ойларына келгендерін жасап жүр. Бұл еліміздегі ұлттық тұрақтылыққа
нұсқан келтіріп, бармақ тістетері шындық.
Мемлекетіміз құқықтық– демократиялық және ... ... құру ... үшін ... ... ... шақырып, тәлім-тәрбиені
өрістету қажет. Елбасымыз Нұрсұлтан Назарбаев: «Біз – ... ... ... екенін ұмытпауымыз керек. Ол үшін қасиетті ... ... ... естен шығармауымыз керек. Халық ... ... ... ... ар ... ана ... ... күнін, ойлап,
дүниедегі мынау бүгінгі ... ... жүре ... ... ... ... өмір ... деймін. Дінімізді,
Ділімізді, Тілімізді сақтау– Ұлттығымызды, Мемлекеттігімізді сақтау. ... сөз ... оның көш ... ... ... ... ... күнде
өзгереді, ал дін – мәңгілік - деп көрсеткен еді. ... ... бет ... ... ... ... имандылыққа, инабаттылыққа
тәрбиелейді. Осы орайда ислам дінінің керек ... ... ... ... ... ... ... адамдарға тигізер
ықпалы Бұқар жырау толғауларында көп кездеседі. ... аяғы он бір ... ... ... тілеңіз» толғауында Аллаға деген сүйіспеншілік,
құлшылық пен бес уақыт намаз, тыныштық пен адамгершілік, ... ... ... ... ... Аллаға жазбасқа.
Екінші тілек тілеңіз,
Ер шұғыл пасық залымның
Тіліне еріп азбасқа.
Бесінші ... ... ... бес ... қаза ... ... игі тілектер ислам дінінің шарттарына арналған. Ұлы жырау
Бұқар шын ықыласпен Алла ... ... ... иман айтып жүру
керектігін толғау ... ... ... ... қаратқан,
Ең алдымен Алланы айт.
Бойыңа жан таратқан,
Аты жақсы тәңірді айт.
Төрт шадияр ... ... ... ... ... сөзі ... ... сүннеті,
Бес уақытты намазды айт.
Тәңірім салса иманды айт.
Мұндай толғау жолдарын біз оның өсиеттері қатарында қарауымыз керек.
Немесе:
Ибраһим Халил жасады,
Тәңірім үйі мешітті.
Құдайды ... ... ... құл ... ... ұл ... тағалам өзі берер нәсіпті...- деген
толғау жолдарында Бұқар он ... мың ... ... бір Алла ... ... ... қайта жалғыз жаратушының құдіретін сүйіспеншілікпен
жырлаған.
Осындай ақындардың бірі– зар заман ақындарының көрнекті өкілі ... да ... пен діни ... ... ... ... өлеңдеріне байыппен үңілсек, діни сауатты адам болғаны
байқалады:
Келе жатыр жақындап,
Ай мен күннің арасы.
Таңда тақшар болғанда,
Таразыны аударар.
Залымның ... ... ... ... ... ... деді құдайым
Бес намазының қазасын,
Құрт-құмырсқа, жын-шайтан
Кетірер оның мазасын.
Дозақтың белгісі,
Қалғанға бар арасын.
Мұсайтып қылмас құдайым,
Ол зәлімнің ... ... ... ... себептен қорқамын.
Ой жіберіп, оқып қарасақ, ақын сөзінің мағынасы тереңде.
Сондықтан Шортанбай ақын:
Кешпеді деді құдайым,
Бес намаздың қазасын.
Құрт-құмырсқа, жын-шайтан,
Кетірер оның мазасын, - ... ақын Абай да өз өлең ... ... ... деген
ниетіміздің түзу жолда болу керек екендігін:
Адамды сүй, алланың хикметін сез
Не қызық бар ... онан ... ... өзі де рас, сөзі де ... сөз ... ... ... де осы шын ойласаң, тағат та осы,
Екі дүние бұл тасдиқ – хақтың досы.
Осыларды бұзатын және үш іс ... ... ... – онан шошы. - деп
дін жолы құдайға құлшылық ету, екі ... ... сену ... айта ... ... ... ... адамды бұзатын қасиеттерден
аулақ болу керектігін үндейді.
Ұлы ақын:
Адамзаттың бәрін сүй бауырым деп,
Және хақ жолы осы деп әділетті,- деп ... әділ ... ... ... талдағанда XI ғасырда өмір сүрген ұлы бабамыз
Ж.Баласағұнидың ... ... ... ... ... өзегі, алтын
дінгегіне назар аудармай ... ... ... ... сөйлемін «Әзиз,
уә, күллі ұлылықтың иесі, жер мен көкті жаратқан, тірі жанның ... ... ... ... тәңірге ырзамыз» - деп бастайды. Ақынның былай
бастауының өзінде терең мән – мағына ... ... ... ... ... ... ... мен өзен – суын еркін жайлап, табиғаттың ... ... одан өз ... тауып, өзін сол табиғаттың ерекше бөлшегіндей
сезінген көне түріктер аспанды жер ... ... ... ... ал ... сол тіршілікті тербетіп өсірген– Ана ретінде қасиет ... Жай ғана ... ... киіз ... ... ... Анау көкте нұрын төгіп тұрған күнді Тәңір деп танысақ, ол ... ... ... ... нәрсе, ата-бабамыз рухы деп қарау
керек. Сол шаңырақтан уықтар тараса, ол – біз ... Ал ... ... ... өмір ... жатқан адам мен ... деп ... ... ... бір ... ... ... дәстүрін қалыптастырса,
екінші саласы– жалпы адамды, ата–ананы, аруақты қадірлеу ғұрпын құрайды.
Әке-шешені пір ... ... ... ... ... исі ... асыл ... бірі. Өмір беріп, өнеге көрсеткен әкемен
дүниеге келтіріп ақ сүтін ... ... ... қарызды түсініп, оны
өтеуге ұмтылу, имандылықтың белгісі. Көне түркілер аруақтың адамды желеп-
жебеп ... ... ... қанды шайқастарда, қиын кездерде
аузына «Алла» деген сөзбен бірге «Аруақ» сөзін де алып ... ... ... «Қос ... деген ұғымдар жиі айтылады. Автордың ойынша, адам
екі дүние барын ұмытпау керек. Иманды боламын ... ... ... ... айтылады: надан, білімсіз, қызғаншақ адамдардан аулақ бол. Барға
қанағат, жоққа аманат ет. ... ... ... ізет ... ... ... адалынан же. Обал– сауапты ұмытпа, тірі жанға қиянат
жасама. Бұл дүниеде ... ... о ... ... ... ... күні шықпаса, азабын үрім–бұтағың тартады. Сондықтан ізгілік ... ... ... ... пен ... қылық амалы,
Мұныменен ер екі дүниені алады,- делінген
226 бәйітте. Ақын ... қас ... деп ... ... ... сөзден тайқу,
шарапқа аңсары ауу, т.б. сынайды. Осындай имансыздыққа бой ... ... ... ... безеді, тағдыры тәлкекке ұшырайды дейді ғұлама ақын.
Ойшыл ... ... ... ... және ... деп екі ... ... неліктен сондай болатындығы туралы ой толғамдары әрі қызықты, ... ... ... өзін ... бөлуге болады дейді. Біріншілері– ана сүті
арқылы сүйекке сіңген ... ... ... ... Олар ... адам ... ... ... ... ... ... еш, салғанша ажал құрығын.
Екіншілері– араласқан жақсы адамдарға, инабатты ортаға байланысты өмір
сүре жақсы атанған ... ... ... ... ... ... жақсы бола бастайды,
Жауызға ерсе, жауыздықтан қашпайды.
Сондықтан ондай адамдар жақсы болғысы келсе, ... ... ... ... Ал жаман адамдар да екі түрлі болады. Біріншісі– дүниеге туа
оңбаған боп келгендер. Олардың түзелуі– түзелмеуі күмәнді.
Жаман ... ... ... бірі ... арылмас өз кірінен.
Дүниені бүлдіретін, маңайына әлек салатын имансыз адамдар ... ... ... ... Олар ата ... ... қасиеттері болғанмен,
жаман қылықтарды өмір сүре келе бойына ... ... адам ... ... ... ... оның мінезін түзеуге әрекет еткені сауап. ... ... ... бой ... ... мінезінің қалыптасуына өмір сүрген
ортасының әсері өте үлкен.
Ж. Баласағұнидың имандылық идеялары «Мейір» ұғымы арқылы да ... жан сөзі ... ... дарытып, сылап–сипар жаныңды.
Имандылық тәрбиенің жарқырап көрінер тұстары– кедейлерге, ... ... ... ... ... ... ... білген дана атанар ақыры,
Білім елге пайда берер ашығы.
Егер құдайға құлшылық еткің келсе, әуелі бүкіл ілім– білімді үйренуің
керек. ... тану тек ... ... ғана ... ... ... ... Ислам діні ғылым– білімнің, оқудың жақтаушысы ... ... ... ... сұрап білуден арланба, күнің білім сұраумен өтсін» ... үгіт ... ... ... Баласағұни тәрбиенің, адамның өзін-өзі тәрбиелеу күшіне сенеді. Оның
ойынша, күнәсі көп адамдар да өмірден күдер үзбеуі керек. ... ... ... түзеу. Адасқанның айыбы жоқ, қайтып үйірін тапқан соң ... ... түсу ... кеш ... ... ... дастанда жолдастық,
достық, ағайын-туыс туралы да айтылады. Ол ... ... ... ... досты
артық көреді.
Сондықтан пиғылы арам қандастан без алысқа,
Одан көрі сен адал дос, танысқа.
Достықтың да түр-түрі болады. ... ... үшін дос ... ... ... ... ... Екіншісі– малы шыққанша, үшіншісі– қаны
шыққанша дос. Ал ... дос – жаны ... ... ... ... қиса ... қимайтын, қуанышыңды, қайғыңды бөлісетін адам.
Ж. Баласағұнидың имандылық идеяларының бір бөлігін оның патриотизмі алып
жатыр. ... ... ... ... ... ... ... жастарды еңбекқорлыққа, отансүйгіштікке шақырады, ерлікті, батырлықты,
қайсарлықты, намыскерлікті дәріптейді. Ақын ел үшін ерінбей еңбек ... үшін ... пида ... даяр ... ... ең ... ... есептейді.
«Құтты білік» дастанының өн бойында иманды ... ізгі ... ... ... рух ауруына ұшырататын кеселдердің бет–
пердесі ашылады.
Қорытындылай келгенде, ислам діні адамға ождан, сенім бостандығын өзінің
қолына берді. ... ... ... өз ... ... ... мұны
дәлелдей түседі. Сөйтіп, Құран адамдарға ... ... ... өзге діндерге қарсылық көрсетпеуге, олармен қатар өмір сүріп,
қарым-қатынас жасауды қолдайды. «Өзіңе не қаласаң, ... де соны ... ... ... ... ... пәк ... «адамдық қасиетіңді
сақта»- деген Мұхаммед пайғамбар сүрелері Құранды толықтыра, ... Бұл ... тек ... ғана ... барша адамзат баласына
арналған. Сөйтіп, исламның қарапайым нормаларының өзі адамгершілік ... ... ... ... ... өткен тарихына көз
салғанымызда дін жолында атақты жыраулар, билер, ел ... ... ... адам ... сенімділікті, сенімділік арқылы имандылықты
дамытқанын көреміз. Имандылығы мол адам ... ... ... ... салдар төмендегіше:
1. Ақын-жыраулар өз шығармалары арқылы жас ұрпаққты иманды болуға шақырады.
2. Ислам дінінің адамзатты тәрбиелеуге үлкен рөл атқаратыны көрінеді.
3. Бүгінде ... ... ... ... ... маңызы, адамға
берер тәлімі артып отыр. Бейбітшілік, бірлік, ынтымақ- бәрі де ... ... ... ... ... Сондықтан дінімізді
қастерлеп, таза ұстайық!
Пайдаланған әдебиеттер:
1 «Қазақ тілі мен әдебиеті» журналы 05.2004 жыл
2 «Ахлақ – тәрбие негізі» ... 2006 ... ... әлемі» газеттері 2004-2006 жылдар
4 «Руханият» журналы. Алақай саны 2003 қой жылы
5 «Ислам діні» діни кітабы

Пән: Дін
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 6 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Үш тұғырлы тілдің ұшпағы11 бет
О.Әубәкіровтің сықақ әңгімелері11 бет
Ұлы ғалым Ибн-Теймианің (р.а.) оқушысы Ибн ал-Кайимнің(р.а) кітабы13 бет
Дін және жастар тәрбиесі51 бет
Имандылықтың сыры10 бет
Полиэтникалық аудиториядағы студенттердің танымдылық іс-әрекеттері55 бет
Халық-педагогикасындағы-имандылық-пен-адамгершілік-тәрбиесі36 бет
Қазақ философиясы тарихын логикалық-құрылымды кестелер арқылы оқыту әдістемесі6 бет
Convolvulaceae vent. Тұқымдасының дәрілік түрлері өкілдерінің морфо-анатомиялық ерекшеліктері36 бет
Pseudomonas туысы өкілдерінің фенолды биодеградациялау қабілеттіктерін зерттеу25 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь