Қазақстан Республикасының ақша-несие саясаты

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...3

1. Ақша.несие саясатының жалпы теориялық негіздері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..5
1.1. Ақша.несие саясатының мәні, түсінігі және мақсаты ... ... ... ... ... ... ... ... ..5
1.2. Ақша.несие саясатының түрлері, құралдары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 7

2. Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкінің ақша.несие саясатын талдау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..12
2.1. Қазақстан Республикасының ақша.несие саясатының мақсаты мен бағыттары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..12
2.2. Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкінің ақша.несие саясатының құралдары және оларды экономикалық даму кезеңдерінде қолдану ерекшеліктері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .16
2.3. ҚР әлемдік дағдарыс жылдарындағы ақша.несие саясаты ... ... ... ... ... ... 18

3. Қазақстан Республикасы ақша.несие саясатын жетілдіру ... ... ... ... ... ... ... 23
3.1. Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкінің ақша.несие саясатын жүргізудегі 2012 жылға арналған негізгі бағыттары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 23
3.2. Қазақстан Республикасының экономикасы дамуының 2012.2014
жылдарға арналған ақша.несие саясатының нұсқаулары ... ... ... ... ... ... ... ... 28

Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 32

Пайдаланған әдебиеттер тізімі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .34

Қосымша А
Ақша-несие саясаты - бұл айналыстағы ақша жиынын, несие көлемiн, сыйақы мөлшерлемесiн өзгертуге, жалпы банк жүйесiнiң қызметiн реттеуге бағытталған шаралар жиынтығы.
Мемлекетті реттеу саясатының бір бағыты болып табылады. Ол - нарықтық экономиканың тірегі ретінде экономикалық дамудың ажырамас элементін білдіреді. Ақша – несие саясаты Қазақстан Республикасында ҚР Ұлттық Банкімен елдің банктік пайыздық ставкаларын, валюта курсын, төлем қабілеттілігін анықтау жолымен іске асады. Сонымен қатар ақша массасы көлемінің кеңеюіне немесе оның қысқаруына бағытталуы мүмкін. ҚР Ұлттық банкі түрлі күрделі операцияларды орындайтын және ақша айналымын реттейтін, ұлттық валютаның тұрақтылығын қамтамассыз ететін негізгі буын болғандықтан бірінші деңгейлі банк болып есептеледі.
Ақша-несие саясаты бүгінгі таңда несиелеуге болатын экономика секторын дұрыс таңдай білуге, сондай-ақ несие беру мүмкіндігі туралы, төлем балансы сұрақтарын шешуде банк үшін бірінші реттік маңызы бар басқа факторлар мен қарыз алушының несиелік қабілетіне қарап өз клиентін таңдаудағы біліктілігіне негізделеді.
1. Н.Қ Мамыров, М.Ә Тілеужанова. Оқу құралы “Макроэкономика”- Алматы, 2003 ж.
2. А.Ә Ілияс “Ақша-кредит саясаты”- Алматы -2008ж.
3. Мақыш С. Б. “Қазақстан Республикадағы Банктік жүйесі” Қаржы-Қаражат. - Алматы, 2008ж.
4. “Қазақстан Республикасының Ұлттық банкi туралы” ҚР-сы Президентiнiң Заң күшi бар Жарлығы, 1995 жылғы 30 наурыз №2155, 7 қараша 2009 жылы өзгертулер енгізілді.
5. Смағұлова Р.О., Мәдіханова Қ.Ә., Тұсаева Ә.Қ., Сатыбалдиева Ж.Ш.
«Қаржы, ақша айналымы және несие»: Оқу құралы. –Алматы: Экономика, 2008.
6. Сейтқасымов Ғ.С., . «Ақша, несие, банк». –Алматы: Экономика, 2001.
7. ҚР Президенті Н.Ә.Назарбаевтың «ДАҒДАРЫСТАН ЖАҢАРУ МЕН ДАМУҒА» атты халыққа жолдауы, 2012 ж.
        
        МАЗМҰНЫ
Кіріспе.....................................................................
..................................................3
1. Ақша-несие саясатының жалпы теориялық
негіздері......................................5
1.1. Ақша-несие саясатының мәні, түсінігі және
мақсаты..................................5
1.2. ... ... ... ... ... ... Банкінің ақша-несие саясатын
талдау......................................................................
................................................12
2.1. Қазақстан Республикасының ақша-несие саясатының мақсаты мен бағыттары
............................................................................
..................................12
2.2. Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкінің ақша-несие саясатының ... ... ... даму кезеңдерінде қолдану
ерекшеліктері...............................................................
..........................................16
2.3. ҚР әлемдік дағдарыс жылдарындағы ақша-несие
саясаты........................18
3. Қазақстан Республикасы ақша-несие саясатын
жетілдіру............................23
3.1. Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкінің ақша-несие ... ... ... ... негізгі бағыттары
........................................23
3.2. Қазақстан Республикасының   экономикасы дамуының 2012-2014
жылдарға ... ... ... ... ... ... - бұл айналыстағы ақша ... ... ... мөлшерлемесiн өзгертуге, жалпы банк жүйесiнiң ... ... ... ... реттеу саясатының бір ... ... Ол - ... ... ... ретінде
экономикалық дамудың ажырамас ... ... Ақша ... ... ... ... ҚР ... Банкімен
елдің банктік пайыздық ставкаларын, ... ... ... ... ... іске ... ... ақша ... ... кеңеюіне немесе ... ... ... ҚР ... ... ... ... орындайтын және ақша ... ... ... ... ... ... буын болғандықтан ... ... ... ... ... бүгінгі таңда несиелеуге болатын ... ... ... ... сондай-ақ несие беру
мүмкіндігі ... ... ... сұрақтарын шешуде ... ... ... ... бар басқа ... мен ... ... ... қарап өз ... ... ... ақша-несие саясаты нақты сектордың дамуына, нарықтың
барлық ... ... ... ... ... және ... ортаны қалыптастыруда. ... ... ... ... ... ... ... қарыз алушы және кепіл.
Ақша-несие саясатының көмегімен мемлекет бос ақша ұсынысына әсер
етеді. ... ол ... ... және оның үй ... реттейді. Сонымен қатар қаржы нарығының тұрақтылығын сақтауға,
сақтандыру, бағалы ... ... ... және ... ... ... нақты секторын банктердің несиелеуін әрі қарай өсіру үшін
жағдай жасауға, сондай-ақ ... ... ... ... ... ... ... бар елдерде қазіргі кезде ЭМР-де
қолданатын ақша-несие ... ... ... ал ...... ... мемлекетте ақша эмиссиясын жасауға монополиялық құқығы бар.
Несиелі қатынастар сферасында Орталық банктен басқа ... ... ... банктер және арнайы ... ... ... және ... ... Олар ... ... қатысады, бірақ
ақша айналысын және мемлекеттегі жеке ссудалық капиталдың ... ... әсер ете ... ... ... ... ... Нұрсұлтан Әбішұлы
Назарбаев «ДАҒДАРЫСТАН ЖАҢАРУ МЕН ДАМУҒА» атты халыққа жолдауында: ... ... жаңа ... ... ... ... ... қабілетті,
әлеуеті зор, экономикасы қуатты ел құрудамыз. Бұл жолда біз үшін ең ... ... ... ... мен тұрақтылығы», - деп айтып кеткендей,
біз үшін ең бастысы – бұл ... ... ... Өз кезегінде, бұл
ақша-несие саясатын жүргізу, оның ... мен ... ... ... оның ... ... қадағалау тиіс.
Курстық жұмыстың мақсаты – инфляциялық тежелуді қамтамасыз
ету және ... ... ... қадағалау қызметтерін
жүзеге асыру.
Курстық жұмыстың міндеттері:
- ақша-несие ... ... ... ... қарастыру;
- ҚР ақша-несие саясатын талдау;
- Қазақстан Республикасы ақша-несие ... ... ... жұмыстың зерттеу пәні – мемлекетті реттеу саясатының ... ... ...... ... оның жүзеге асырылуы,
дағдарыс жылдарындағы жағдайы, болжанып отырған іс-шаралары.
Курстық жұмыстың объектісі – ҚР ... ... ... жазу ... ... ... Заңдар жинағы,
статистикалық ақпарат көздері, мерзімді басылымдар, сонымен қатар шетелдік
және отандық ... ... ... ... ... ... ... Ақша-несие саясатының мәні, түсінігі, мақсаты
Ақша-несие саясаты – бұл айналыстағы ақша жиынын, ... ... ... өзгертуге, жалпы банк жүйесiнiң қызметiн реттеуге
бағытталған шаралар ... ... ... қаржы нарығының
тұрақтылығын сақтауға, сақтандыру нарығының, бағалы қағаздар нарығының әрі
қарай дамуына және банк ... ... ... ... ... банктердің несиелеуін әрі қарай өсіру үшін жағдай жасауға, сондай-
ақ жинақтаушы зейнетақы қорларының жетілдірілуіне мүмкіндік туғызады. [1]
Ақша-несие ... ... ... ... қамтамасыз ету және ... ... ... қызметтерін жүзеге асыру. Ақша-несие саясаты ... ... ... ... мақсатындағы саясатына
толық ... ... және ... ... ақша-несие
саясатына ... ... ... ... сенімін
қамтамасыз етеді.
Еліміздің ақша- несие саясаты халықаралық ... ... ... ... көшу барысында Қазақстан Республикасындағы ... ... мен ... ... технологиясын ұштастыра білудің
маңызы зор. Қазақстан Республикасының осы ... ... ... нарықтық қатынаспен сипатталады. Бұл қатынаста жаңа ақша-
несие жүйесі қалыптасып, қаржы ... жаңа ... ... болып
жатыр.
Ақша-несие саясатының макроэкономикалық деңгейдегi субъектiсi – Ұлттық
банк болып табылады. Ал ... ... ... банк ... ... ... ... және қолма-қол ақшасыз ... ... ... ... ... ... ... валютаның
тұрақтылығын, яғни оның төлем қабілеттілігі мен ... ... ... ... қамтамасыз етуді көздейді. Кез келген Ұлттық
банктің ... - ... ақша ... ... мен ... ... тұрлаулылығын
қамтамасыз ету, банк ... ... ... ... жүйесінің тиімділігі мен ... ету. [3] Осы ... ... үшін ... негізінен мынадай қызметтерді ... ... ... ... ... ақша-несиелік қатынастарды ... ... ... қатынастарды жүргізу;
• банктердің банкісі болу;
• үкімет ... ... ... ... ... ... ... табады.
Ақша-несие саясатын іске асыру ... ... ... ... ... ... ... асырады:
1) қарыздар беру;
2) депозиттер қабылдау;
3) валюталық интервенциялар;
4) Қазақстан Ұлттық Банкінің қысқа мерзімді ноталарын шығару;
5) мемлекеттік және басқа да ... ... ... алу және сату,
оның ішінде кері сатып алу ... ... ... ... ... ... ... Ұлттық Банкі Басқармасынын шешімі бойынша басқа да
операциялар.[4]
Қазақстан Ұлттық Банкі ақша-несие саясатының ... ... ... ... ... жалпы көлемін реттейді. Қазақстан Ұлттық
Банкі ақша-несие саясаты мақсатында қысқа мерзімді ноталарды ... ... те ... ... құқылы.
Қысқа мерзімді ноталарды шығару, орналастыру, айналысқа жіберу және отеу
тәртібі мен талаптарын айкындайды. Қазақстан Ұлттық банкінің қысқа ... - ... ... ... ... ... ... қағаздар.
Мемлекеттік және өзге де бағалы қағаздарды сатып алу және сатуды Қазақстан
Ұлттық Банкі жалпы ақша-несие саясаты ... ... ... [5]
Ақша-несие саясаты өте күрделі табыстау механизмінен тұрады. ... ... әр ... сапалы жұмысына тәуелді. Ақша-несие
саясатының төрт түрлі ... ... ... ... банк ... ... ... ақша ұсынысының мәнінің
өзгеруі;
2) Ақша нарығыңдағы пайыз мөлшерлемесінің өзгеруі;
3)Пайыз мөлшерлемесінің динамикасына ... ... ... ... шығындардың) реакциясы;
4)Жиынтық  сұраныстың   өзгеруіне   ... өнім ... ... мөлшерлемесінің өзгерісі экономикалық агенттердің
қоржын активтерінің құрылымының өзгеруіне байланысты ... ал ... ... банктің ақша саясатын кеңейтуінің салдары. Мұндай
саясаттың салдары ретінде активтің ... ... ... алу, ... ... пайыз мөлшерлемесінің төмендеуі байқалады.
Ақшаға сұраныс пайыз мөлшерлемесінің өзгеруіне байланысты ... ... ақша ... өсуіне, пайыз мөлшерлемесінің болымсыз өзгеруі әсер
етеді. Және ... ... ... ... мөлшерлемесінің өзгерісіне
әлсіз әсер етсе, онда ақша ұсынысының өсуі ... ... ... алып ... ... ... ... мөлшерлемесінің өзгерісіне
байланысты жиынтық сұранысты түзету болады. Әдетте пайыз мөлшерлемесінің
динамикасына инвестициялық ... әсер ... деп ... ... ... ... мөлшерлемесінің едәуір өзгерісі болды деп жорамалдасақ,
онда пайыз мөлшерлемесінің ... ... ... ... ... ... тұрақты болса, онда осы шарттан
жиынтық табыстың мультипликаторлык мәнінің ... ... ... ... ... ... байланысты ақша саясатының
төмендеуі немесе мүлдем нәтижесіз болуы мүмкін.
Мысалы, ақша ... ... ... ... ... ... ... жиынтық сұраныс реакциясының болмауы, онім көлемі мен ... ... ... ... Мүңдай құбылыс нарықтық экономикаға
көшіп жатқан мемлекеттерде байқалады. Ақша ... ... ... сапалы жұмысынан басқа да қиындықтар кездеседі. Орталық
банктің пайыз мөлшерлемесін өзгертуі экономикаға өр ... ... әсер ... ... да ... банк пайыз мелшерлемесін бір ... ... тұру ... ... ... демек
мультипликатор арқылы өнім көлеміне әсер ... ... ... ... ... мөлшерлемесі өседі, демек ақша ұсынысын ... ... ... ... Орталық банк ақша ұсынысын өсіруі қажет.
Мұндай жағдай ЖҮӨ ... ... ... және инфляцияның пайда
болуына әкеледі. Экономикадағы құлдырау және ақшаға сұраныстың ... ... банк ... ... ... ... үшін,
ақша ұсынысын азайтуы қажет. Бірақ ... ... ... сұранысты
төмендетіп, экономикадағы құлдырауды шиеленістіре түседі.
Ақша-несие саясатының ... ... де ... жөн. ... ... банк ақша ұсынысын өсіру қажет деп есептесе, онда ол құнды қағаздар
нарығынан облигация сатып алу ... ақша ... ... ... Бірақ ақша
ұсынысының өсуімен қатар пайыз мөлшерлемесі төмендей бастайды. Мұндай
шаралардан кейін ақша ... ... бұл ... ақша ... ... төмендеуіне әсер етеді. Ақша-несие саясаты келемді
сыртқы ... ие бола ... ... экономикадағы инвестициялық
белсенділік өзгерісіне байланысты пайыз ... ... ... әсер ... ... саясаты салық-бюджет және сыртқы экономикалық саясатпен
тығыз байланысты. Егер де Орталық банк тұрақты ... ... ... ... онда ... ... ішкі ақша ... болуы мүмкін емес, өйткені
айнымалы курсты ұстау мақсатындағы әрекеттер, валюталық резервтердің көбеюі
және азаюы ... ақша ... ... ... ... валюта
сатып алғанда экономикадағы ақша ұсынысы артады.) Салық-бюджет және ақша
саясаттарын бір-біріне сәйкес ... ... ... ... ... ... түрлері, құралдары
Шаруашылық жағдайына байланысты ақша-несие саясатының екi түрi бар:
1) рекстрикциялық ақша-несие саясаты;
2) экспанциялық ... ... ... ... - ... ... банктердiң
несиелiк операциялар көлемiн шектеуге және қатаң шарт ... ... ... деңгейiн арттыруға бағытталатын шаралар жиынтығы.
Экспанциялық ақша-несие саясаты – ... беру ... ... ақша ... ... бақылаудың әлсiздiгiмен және сыйақы
мөлшерлемесiнiң төмендеуiне байланысты ... ... ... ... ... ... ... бағыты: инфляцияны төмендету және теңгенiң
тұрақтылығын қамтамасыз ету
Ақша ... ... ... ... ... ... ... өсуі;
ә) толық жұмысбастылық;
б) бағаны тұрақтандыру;
в) төлем балансын тұрақтандыру.
Аралық мақсат:
а) ақша жиыны;
ә) пайыз мөлшерлемесі;
б) айырбас курсы.
Соңғы мақсаттар жалпы экономикалық ... ... ... ... сыртқы сауда, құрылымдық және басқа да ... ... ... ... ... аталған саясаттардың бір бағыты ретінде
қарастырылады. Аралық мақсаттар нарықтық жағдайда тікелей ... ... ... ... ... ... ... жетуде Ұлттық банк ақша-несие саясатын ... ... ақша ... келесідей ақша-несие саясатының ... ... ... ... ... ... ... қаржыландыру
мөлшерлемесiн ақша нарығының жалпы жағдайына несие бойынша сұраныс пен
ұсынысқа, ... ... ... белгiлейдi.
-ҚҰБ-те жинақталатын ең төменгі міндетті резервтер нормасын белгілеу,
оның ішінде сырттан тартылған ... ... ... ... ... ... ... қағаздарын сатып алу және сату бойынша ақша
нарығындағы ... ... және ... ... ... ... басқыншылық;
-кейбір жағдайларда несиелік операциялардың ... ... мен ... ... ... шектеулер еңгізу;
-ресми есепке алу (дисконттық ( мөлшерлемесі. Ресми қайта қаржыландыру
мөлшерлемесін ақша нарығының ... ... ... бойынша сұраныс пен
ұсынысқа,инфляция деңгейіне байланысты белгілейді.ҚҰБ ... ... ... ... ... ... асыратын
аумақтағы нарықтың мүдделендіру ... ... ету ... ... берудің лимиті, пайыз мөлшерлемесін тікелей реттеу. Ұлттық банк
коммерциялық банктердің ... ... ... ... норма
арқылы шектеп отырады.Ұлттық банк коммерциялық банктермен өзара келісімге
келеді.
ә) міндетті резервтер нормасының өзгеруі. Ақша-несиені ... ... ... ... ... банк ... банк ... міндетті резервті
нормасын бір мезгілде өзгерту арқылы әрбір ... ... ... әсер ете ... резервтер – бұл әрбір коммерциялық банктер салымдардың бір
бөлігін міндетті түрде ... қоры ... ... ... ... ... есептеу мөлшерлемесінің өзгерісі. Коммерциялық банктер Ұлттық банктен
несие ... ақша ... ... мақсатымен бірінші дәрежедегі банк
несиенің мөлшерлемесін жиі өзгертіп отырады. ... ... ... банктер алатын несиелерін азайтуға мәжбүр болады, керісінше,
төмендетсе – несие көлемі өседі).
в) ашық нарықтағы операциялар. ... ... ашық ... ақша ... ... мақсатында мемлекеттің құнды қағаздарын сатуы және сатып
алуы. Мұның мағынасы: Ұлттық банк ақша эмиссиясын ... және ... ... ... ... ... ... қағаздарды
сатып, бұл қағаздарды сатып алған банктердің ... ... ... ... есептен шығару. Керісінше, ақша шығаруын және несиелерді ... үшін ... банк ... ... ... қайта сатып алып, оның
құнын банктердің резервтік шотына ... және ... ... ... айырмашылықтар бар. Жанама
құралдарды тиімді пайдалану ақша нарығының дамуымен ... ... ... ... ... ... кезеңінде, тікелей және
жанама құралдар пайдаланылады, ... ... ... ... ... бос ақша ұсынысына әсер етеді. Осылай ол
несие сұранысына және оның үй ... ... ... ... ... ... тұрақтылығын сақтауға, бағалы қағаздар
нарығының толық және сенімді түрде ... ... ... ... несиелеуін әрі қарай өсіру үшін ... ... ... ... – тауардың жалпы эквиваленттілігінің тиянақталған түрі,
құнның эквиваленттік формасы мен тұтыну құны біте қайнасқан ерекше тауар.
Ақша жүйесінің элементтеріне ... ... Бұл ... ... ... ... үшін қолданылады.
Қазақстанда – теңге.
2.Баға масштабы. Бұл ... ... ... ... ақша данасының металға
бағаланған салмақ мөлшері.
3.Ақша түрлері. Бұған ... ... ... банкноттар, монеталар,
қазыналық билеттер.
4.Эмиссиялық жүйе – айырбасқа арнап заңды ... ақша мен ... ... ... ... ... – ақша айналымын реттеп отыратын мемлекеттік
және мемлекеттік емес мекемелер.
6.Валюталық паритет – екі ... ... ... ... білдіреді.
Ақша айналысы заңы – құн заңының айналыс аясындағы көрінісі. Ол
тауар–ақша ... ... ... ... ... тән. ... заңы мына ... белгіленеді:
M · V = P · Q
Мұнда: M – айналыстағы ақшаның саны; V – ақшаның айналыс жылдамжығы; Р ... ... ... Q – ... ... мен ... саны.
Ақша түрлеріне байланысты айналыс жүйесі екі типке бөлінеді:
- металл ақшаның ... ...... ... және күміс монеталар
жүреді, несие ақшалар металл- ақшаға еркін ... ... және ... ... ... жүйесі. Бұл жүйеде айналыстан алтын
шығарылады.
Қазіргі кезеңде ақша өз ... ... ... ақшаға
және терісінше өтеді.
Ақша массасы дегеніміз халық шаруашылығындағы ... мен ... ... ететін сатып алу мен төлемдердің жиынтығы.
Ақша массасының құрамы әр мемлекеттің өз несие-ақша жүйесімен, яғни
ақша нарығы ... ... ... ... ... ақша ... құрылымына келсек, онда ол ... ... Мо ... қолма-қол ақшалар.
2. М1= Мо + ағымдағы депозиттер.
3. М2= М1+мерзімсіз депозиттер.
4. М3 = М2 + ... ... бар ірі ... + ... емес ... шоттар.
Ақша ұсынысы – экономикадағы қазіргі уақыт мезетінде бар ақша ... ... ... үш ... ашық ... операциялар,
міндетті резервтер нормасы, есеп мөлшерлемесі.
Ақша ұсынысының көлемі: M = CU + ... ... ... 3 ... ... ... ... - MB=Cu + Re
2.Депозиттерді резервтеу нормасы – rr;
3.Ақшаның депонерлеу коэффиценті – cr.
Ақша сұранысы - процент ... ... ... ... ... ... келу үшін және ... қағаздар сатып алу үшін,
өздерінің қарамағында ... ... ... ... ... ... ... банктің ақшаға бақылау жасауы.
2 сурет. LM қисығын шығару.
Бұл ... ... пен ... ... ... ... көрсетеді.
Ал табыс пен қойылым өз кезегінде ақша – несие ... ... ... ... ... ақша-несие саясаты - бұл айналыстағы ақша жиынын,
несие ... ... ... ... жалпы банк жүйесiнiң
қызметiн реттеуге бағытталған шаралар ... Ол - ... ... ... ... ... ажырамас
элементін ... ... ... ... ... ақша-несие саясатын талдау
2.1. Қазақстан Республикасының ақша-несие саясатының
мақсаты мен бағыттары
2011 жылы ... ... даму ... ... ... АҚШ-тың, сондай-ақ экономикалық дағдарысқа көбірек ұшыраған басқа
елдердің орталық банктері мен ... ... ... ... уақытша әлсіретуге ғана әкелгенін, бірақ дағдарысты еңсере
алмағанын көрсетті. ... ... ... ... ... ... тұратын қабылданған шаралар осы ... ... ... ... ынталандыруға әкеледі.
2007-2008 жылдары АҚШ-тан бастау алған бастапқы дағдарыс күшімен
салыстырғанда қазіргі ... ... ... ... ... деп ... ... Аймақтар арасындағы терең өзара тәуелді қаржы-
экономикалық қатынастардың ... ... ... ... ... ... бірден басқа аймақтарда тізбектеліп орын алуына
итермелейді.
Алдын ала деректер ... ... ... ... (еуро) айналыс
аймағындағы ЖІӨ 2011 ... ... ... ... Бұл 2009 ... ... ... қалпына келу уақытынан бергі ең нашар ... ... ... ... ... ... күйінде қалып
отыр және банкроттықтың бүтін ел деңгейіндегі перспективасы да шындыққа
айнала бастауда.
2010 жылғы мамырда ... мүше ... ... ... ... ... ... мақсаттағы компания – Еуропалық қаржылық тұрақтылық
қорын (бұдан әрі – ЕҚТҚ) құру ... ... ... ЕҚТҚ ... қиындықтар кезінде еуроаймақ мемлекеттеріне қаржылай көмек
көрсету арқылы Еуропада қаржылық тұрақтылықты сақтауға бағытталған. ... Азия ... ... ... ... Еуропа Орталық Банкі (бұдан әрі – ЕОБ) АҚШ ФРЖ-
мен, ... ... ... ... ... және ... ... бірлесіп өтімділікпен проблемалардың алдын алу үшін доллармен үш
айлық кредиттер беру ... ... Бұл ... ... ... ресурстарымен қамтамасыз етуге бағытталған. [8]
Төлемдер жасамау дағдарысын болдырмау және ... ... үшін АҚШ ... резервтік жүйесі (бұдан әрі – АҚШ ФРЖ) 2008-
2011 жылдары шамамен көлемі 1,6 ... АҚШ ... ... екі жеңілдету
бағдарламасын жүргізді. Ақша-кредит саясатының құралы ... ... ... ... ... ... ... өте төмен
болған жағдайда, ол арқылы ұлттық валютаның бағамын төмендету және ... ... үшін ... ... ... пайдаланады.
Дамыған елдердің орталық банктерінің есептік ставкалары төмен күйінде
қалып отыр. Алайда 2011 жылғы сәуірде ЕОБ соңғы екі жылда бірінші рет ... ... ... ... Ол 25 базалық тармаққа ... ... АҚШ пен ... ... банк ... ... алмау және құлдырау аясына кіру тәуекелінің болу қаупі болғандықтан
бұл елдердің орталық банктері тарапынан ... ... ... ... ... сипатталған монетарлық саясаты инфляцияның жоғарғы
қарқынының қисынды салдары болары сөзсіз.
Инфляциялық ... ... ... ішкі сұранысты
ынталандыруға ... ... өз ... ... күрт ... ... ... «дүмпуі» салдарынан
көтерілді. Мемлекеттік инвестициялардың қомақты өсуі ... ... ... әкеп ... және Қытай үкіметін өзінің ... ... ... ... бұл ... ... ... сұранысының шарасыз
төмендеуіне әкелуі мүмкін.
Әлемдік экономиканың келтірілген дағдарыстық құбылыстарының дамуына
байланысты Қазақстанның қаржы ... одан әрі ... ... әсер ... ... ...... қаржы құрылымдарында сырттан
қарыз алуға мүмкіндіктері шектеулі күйінде қалады ... ... ... ... ... ... қажетсініп отыр); әлемдік
экономикадағы стагфляциялық үрдістер күшеюде. Жалпы экономикалық тұрғыдан
алғанда Қазақстан ... ... ... бағаларының қалыптасқан
қолайлы конъюнктурасы ... ... ... ... ... ... ... екендігін атап өткен жөн.
Қазақстан экономикасының тұрақты дамуы жоғарыда көрсетілген экспорттау
тауарларының қолайлы бағаларымен де, Қазақстан Республикасы Үкіметінің ... ... ... ... ... қарсы бағдарламаны іске
асыруымен де ... ... ... ... ... ... ... депозиттік базаның өсуі осы жағдайдағы негізгі көрсеткіштер болып
табылады.
Соңғы үш жылда бірінші рет банк ... ... ... ... ... ... ... кредиторлардың
әлеуетті заемшыларға сенімінің төмендігімен, сондай-ақ банктердің несие
портфелі сапасының төмендігімен ... ... ... ... ... ... ақша-
кредит саясатының шаралары сыртқы күйзелістер нәтижесінде жылдың бірінші
жартысында жылдам дамыған ... ... ... ... ... 2011 жылғы қазанның соңында жылдық инфляция деңгейі өзінің
мақсатты дәлізі 6-8%-ға қайтып келді.
Дамыған елдерде дағдарыстың ... ... ... ... ... күрт ауытқуының алдын алуға бағытталған ақша-
кредит саясатын жүргізу нәтижесінде Қазақстанның ... ... әсер ... ... ... ... ықтимал айналымдарына Қазақстан
экономикасының орнықты болуы елдің алтынвалюта резервтерімен және ... ... ... ... «беріктік қорының» болуымен
нығайтылады.
Сыртқы нарықтарда ахуалдың дамуының тұрақсыздығына байланысты, сондай-
ақ ... ... ... ... ... ақша-кредит саясатының
қысқа мерзімді саясатын ескере отырып Қазақстан Республикасының ақша-кредит
саясатын 2012 жылғы шеңберде ғана ... ... ... ... және ... балансының негізгі өлшемдері, оның ішінде ақша-кредит
саясатының кейінгі жылдарға арналған ... 2012 ... ... ... ... [8]
2012 жылы Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкі жүргізетін ... ... ... ... ... баға тұрақтылығын қамтамасыз ... ... ... төменгі деңгейін, ... ... алғы ... ... болып қала береді.
Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкі негізгі мақсаты ... ... ... баға ... айқындады, инфляциялық
таргеттеу қағидаттарына өту ... ұзақ ... ... перспективада негізгі күштер ақша-кредит саясаты құралдарының
тиімділігін жетілдіруге және ... ... ... шаралардың
ақша нарығының жай-күйіне ықпалын күшейтуге шоғырландырылатын болады.
Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкі Қазақстан ... ... ... ... ... ... ақша ұсынысын икемді реттеу
бойынша ... ... ... Ақша ... ... ... ... туындаған жағдайда Қазақстан Республикасының Ұлттық ... беру ... ... көлемін ұлғайтатын болады.
Сонымен қатар Қазақстан Республикасының ... ... ... ... ... деңгейде болуын және қосымша инфляциялық қысым
көрсетпеуге ... ... ... ... ... және ... ... банктердің
депозиттерін тарту Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкі үшін ... ... ... ... қаржы нарығындағы сыйақы ставкаларын
реттеу бойынша негізгі құралдар болып қала береді.
2012 жылы ақша нарығындағы өтімділікпен ахуал ... ... ... осы құралдардың мерзімін мынадай нақты деңгейде сақтауды
болжамдайды: Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкінің ... ... ... – 3, 6 және 9 ай, банктерден тартылатын депозиттер бойынша – 7 ... 1 ... ... ... ... ... Қазақстан Республикасы
Ұлттық Банкінің ставкалары дәлізінде қысқа ... ... ... ... ... ... арттыруға және нарықтық ставкаларды
ұстап тұруға бағытталатын болады.
Бұдан басқа, ашық ... ... ... тиімді пайдалану
мүмкіндігі (open market ... ... ... ... ... ... (операциялардың көлемдері, мерзімдері,
кепілмен қамтамасыз ету ... ... ... Осы ... ... Ұлттық Банкі ең үздік шетелдік практиканы одан әрі қолдану
мүмкіндігі бар дамыған елдердің тәжірибесін ... ... бұл ... ... мен ... ... ... ақша нарығындағы қаржы құралдары ... ... ... мүмкіндік береді.
Қажет болған жағдайда Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкі
банктердің ... ... ... ... үшін ... қаржыландыру
заемдарын береді. Бұл ретте Қазақстан Республикасының ... ... ... сұраныстың айтарлықтай өсуін ... Осы ... 1 ... ... жылы Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкі ең төменгі резервтік
талаптар тетігін оны қолдану тиімділігін ... ... одан ... жұмысын жалғастырады.
Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкінің валюта саясаты Қазақстан
экономикасының ішкі және сыртқы бәсеке қабілеттілігінің ... ... ... бейімделген. Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкі бағам
саясатын жүргізу кезінде үнемі өзгеріп ... ... ... ұлттық валютаның нақты бағамының отандық өндірістің бәсеке
қабілеттілігіне теріс ықпал ететін айтарлықтай ауытқуларына жол ... ... ... ... ... ... ... сауда
жағдайларына осы арқылы, ішкі ... ... ... құра отырып,
барабар сезінетін болады. Мемлекет жаңа технологиялар, жабдық ... ... ... ... ... ... ... осы саясатты
қатаң қолдай отырып, жедел даму траекториясына шыға ... ... ... ... экономикалық ахуалға байланысты
теңге бағамының икемділігін арттыру мақсатында өзінің валюта нарығына
қатысуын одан әрі ... ... ... ... түпкілікті өзгеруі энергия ресурстарына әлемдік
бағаның күрт және айтарлықтай төмендеуі және олардың ұзақ ... ... ... ... ... Қазақстан Республикасының негізгі сауда
әріптестері елдеріндегі ... ... ... ... күрт ... даму ... ... ақша-кредит саясатының
шаралары жылдық инфляция деңгейін 6-8% ... ... ... ... қысымда ынталандыратын артық ақша ұсынысының ұлғаюы тиісінше,
Қазақстан Республикасы ... ... ... ... ... ... ... Банкі Бірыңғай экономикалық
кеңістіктің жұмыс істеуі шеңберінде өтетін ... ... ... ақша-кредит және валюта саясатының сол немесе өзге ... ... ... ... Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкінің ақша-несие саясатының құралдары
және оларды экономикалық даму кезеңдерінде ... ... ... бастап Қазақстан экономикасы жоғары өсу қарқынын көрсетіп
отыр. ... ... ... ... 2011 ... ... өсуі 7,5% ... ретте ауыл шаруашылығы, сауда, байланыс ... ... ... өсуі ... ... ... бойынша 2011 жылы көш бастады.
Қазақстан экспортының негізгі баптарының қолайлы баға конъюнктурасы
сыртқы сауда ... ... ... ... ... ала деректер бойынша
2011 жылы төлем балансының ағымдағы операцияларының шоты 13,6 ... ... ... ... 7,3%-ы) ... ... ... тікелей шетелдік инвестициялардың әкелінуі жалғасуда, олардың
көлемі 2011 жылдың қорытындылары бойынша 13,1 млрд. АҚШ ... ... ... жылы ... ... дамуы 2011 жылдың 1-жартыжылдығында
инфляцияның аздап жылдамдауымен сипатталды. Қазақстан Республикасы Үкіметі
мен ... ... ... ... ... ... ... 2011 жылға белгіленген мақсатты дәліздің ... ... ... ... ... 2011 ... ... бойынша жылдық
инфляция 7,4% (2010 жылғы желтоқсанда 7,8%) деңгейінде қалыптасты.
3-сурет. Инфляцияның өзгеру динамикасы.
2011 жылы инфляция ... ... ... бірқатар құрылымдық
проблемалар мен факторларға байланысты болды, олардың ішінде әлемдік тауар
нарықтарындағы ... ... ... пен ... ... ... баға ... тетігінің тиімсіздігі, тауарлар мен
қызметтердің жекелеген нарықтарындағы төмен бәсекелестік ... ... ... ... ... Кеден одағының ағымдағы кезеңде жұмыс ... ... ... баға ... ... ... Бұл ... егер
өзара сауда көлемінің айтарлықтай болмауына байланысты ... ... ... ... ... әсер ... Ресейдің тұтыну
нарығы Қазақстандағы инфляцияға белгілі бір дәрежеде ықпал етеді. [13]
Белгіленген бағдарларға қол ... ... ... ... ... ... ... болды. Бұл ақша
ұсынысын төмен деңгейде ұстаумен қатар жүрді.
1-кесте. Ақша ... ... |2009 ... |2010 желт. |2011 ... ... Ақша ... |2 450 836 |2 572 217 |2 836 110 ... ... | | | ... ... (тар |1 961 737 |2 142 999 |2 739 327 ... | | | ... МО |913 443 |1 148 489 |1 365 698 ... ... | | | ... | | | ... М1 |2 457 677 |3 116 049 |3 843 783 ... М2 |5 335 204 |6 570 099 |7 966 334 ... М3 (ақша массасы) |7 487 306 |8 482 828 |9 751 067 ... ... ... ... ақша ... ... кеңейді, ақша
массасының өсу қарқыны 15,0% ... бұл ... ... өсу ... секторының дамуының оң динамикасы байқалады, бұл банктердің
кредиттік белсенділігінің біртіндеп ... ... ... ... ... ... көп ... өтеді. Олардың ресурстық базасы ағымдағы
сәтте сыртқы борыштың қалған бөлігін ... ... ... береді.
Соған байланысты отандық банктер кредиттік ресурстардың сыртқы экономикалық
қаржы көздеріне қатты тәуелді емес.
Банктердің ... ... үш ... ... ... жылы ... аздап өсуі байқалады. Мәселен, 2011 ... ... ... ... ... ... отырып, 8,8 трлн.
теңгеге жетті. Бұл ретте ұлттық валютамен кредиттеу 29,6%-ға 5681,6 ... ... ... ал ... ... ... 3,4%-ға 3099,7 млрд.
теңгеге дейін төмендеді.
2011 жылы резиденттердің оң динамика көрсеткен ... ... ... ... ... көзі ... ... ... ... |2008 |2009 |2010 |2011 |
| ... ... ... |желтоқ. |
|Резиденттердің депозиттері , % |39,1 |21,5 |11,6 |14,3 |
| | | | | |
| | | | | |
| | | | | ... ... |2,8 |28,5 |15,9 |24,1 |
| | | | | |
| | | | | |
| | | | | |
| | | | | ... емес заңды тұлғалардың |60,2 |18,9 |9,8 |10,2 |
| | | | | |
| | | | | ... ... , % |32,0 |5,9 |29,1 |20,5 |
| | | | | |
| | | | | |
| | | | | |
| | | | | ... ... депозиттер, % |54,0 |50,0 |-11,0 |2,8 |
| | | | | |
| | | | | ... ... ... ... 2011 жылы ... 8385,4
млрд. теңгеге дейін ұлғайды, бұл ретте ... ... ... ... жеке ... ... ... 2011 жылы шетел валютасындағы
депозиттер 2,8%-ға 2629,7 млрд. теңгеге дейін, ... ... ... ... ... ... ... қорландыру базасын қалыптастыру кезінде ішкі ... ... ... қаржы жүйесінің тұрақтылығын қамтамасыз ету
және депозиторлардың ... ... ... ... Республикасының
Ұлттық Банкі 2011 жылы «Қазақстанның депозиттерге кепілдік беру ... ... 10%-ға 133,1 ... ... ... ... ... секторына сенімін көтеруге бұдан ... ... ... барынша азайту мәселелері бойынша заңның
қабылдануы ықпал ететін ... Бұл заң 2012 ... ... ... ... ... бойынша 5 млн. теңге мөлшеріндегі кепілдікті өтеу
сомасының тұрақты негізде сақталуын көздейді.
2.3. ҚР ... ... ... ... ... ... ... жылдары қабылдаған бұрын-соңды болмаған
дағдарысқа қарсы шараларының арқасында ... ... ... туындаған рецессиядан шыға бастады. Жақын жылдары, әсіресе,
2010 жылы дағдарысқа қарсы шараларды аяқтау жөніндегі ... ... ... ... елдердің де, дамушы елдердің мемлекеттік органдарының
алдында тұратын негізгі мәселелердің бірі ... қала ... Бұл ... ... ... үшін оңтайлы сәтті айқындау айтарлықтай күрделі
міндет болып табылады.
Бір ... ... ... ... ... ... әлемдік
экономикада дағдарыстың жаңа лебін туындатуы мүмкін. Экономика субъектілері
ресурстарының жеткіліксіздігінен қызметін өз бетінше ... ... ... ... ... ... дағдарысқа қарсы белсенді шараларды одан әрі
жалғастыру ... ... ... жүктемені ұлғайту ... ... ... едәуір өсуі арқылы экономиканың одан әрі
дамуы үшін тәуекел қаупін тудыруы ... ... ... ... ... ... ... өтімділіктің жинақталуына әкеп
соқты, төмен инвестициялық белсенділік жағдайында ол жаңа ... ... әкеп ... мүмкін. Сондай-ақ «жұмсақ» ақша-кредит саясатын
жалғастыру қосымша инфляциялық тәуекелдерді туындатуы ... ... ... ... яғни мемлекеттің
экономикаға одан әрі айтарлықтай қолдау көрсетуден ... бас ... ... сақтаған жағдайда экономиканың өсу қарқынын ... ... ... Бұл ... әлемдік экономикадағы экономикалық
және қаржылық жағдайлардың 2009 жылдың екінші жартысынан бастап жақсаруына
қарамастан өсудің ... ... баяу ... деп ... ... макроэкономикалық дамуында 2009 жылы да
түбегейлі бетбұрыс болды.
2009 жылғы 3-тоқсаннан бастап ... ... ... ... келуі
байқалады, ол 2009 жылдың бірінші жартыжылдығында ... ... ... өтеді. 2009 жылдың алдын ала ... ... ... ... ... 2009 жылы экономиканың өсу ... ... ... ... ... қарамастан мемлекеттік қолдау шаралары
экономика субъектілерінің оң күтулерін қалпына келтіруге және экономикалық
ахуалды тұрақтандыруға ... ... ... ... инфляциялық әлеует 2009
жылы ең төменгі деңгейде болды.
4-сурет. Инфляция деңгейі
Инфляция қарқынының тұрақты ... ... 2009 ... бойынша 6,2% деңгейінде (2008 жылы желтоқсанда – 9,5%)
қалыптасты.[8]
2010 жылы Қазақстан Республикасындағы ... ... одан ... ... ол ... ... болуымен байланысты.
Тұтынушылық сұраныстың кеңеюі бюджеттен төленетін жалақыны, ... және ... 2010 жылы ... ... ... етілуі мүмкін. Сонымен қатар Қазақстан Республикасы, Ресей
Федерациясы және Беларусь ... ... ... құрылуымен байланысты
әкелінетін өнімге салынатын кедендік ... ... ... ... ... да мүмкін.
Елдің нарығындағы ахуал 2010 жылы біртіндеп жақсаратын болады, алайда
экономикалық және қаржы тәуекелдерінің сақталуына ... ... ... ... ... алғанда Қазақстан Республикасы экономикасының одан әрі дамуы
көптеген факторларға байланысты, олардың әсерін қазіргі ... ... ... ... ... ал ... Қазақстан Республикасы Үкіметінің және
Ұлттық Банктің тарапынан бақылау айтарлықтай қиындық туғызады.
Әлемдік және ішкі ... ... және ... жағдайында Қазақстан Республикасының Ұлттық ... ... бір ... - 2010 ... арналған негізгі бағыттарын әзірлеуге
шешім қабылдады. ... ... ... ... ... Банкі ақша-кредит саясатының үш жылдық кезеңге
арналған негізгі бағыттарын әзірлеу практикасына оралатын ... ... 2009 ... ... ... ... ... – 2009 жылдың басында ішкі валюта нарығында теріс
девальвациялық ... ... өсуі ... Бұл ... ... ... ... айырбастау бағамының тұрақтылығын қамтамасыз
ету және нақты емес ... бір АҚШ ... үшін 120 ... ±2% ... ... ... күш салды.
2008 жылғы қазаннан бастап 2009 жылғы ақпан аралығындағы ... ... ... ... ... ... ... бағамының
тұрақтылығын қамтамасыз етуге 9 млрд. АҚШ долларынан астам қаржы жұмсады.
Алтынвалюта резервтерінің көлемі осы ... ... ... ... 2009 жылдың басында әлемдік экономикада қалыптасқан ахуал,
оның ішінде Қазақстан Республикасының сауда-әріптес елдері ... және ... ... ... ... табылатын энергия
ресурстары бағаларының айтарлықтай төмендеуі төлем балансының 2009 жылғы
көрсеткіштерінің тұрақтылығын ... ... және ... ... ... соқты.
Ақша-кредит саясатын жүргізу кезіндегі тәсілдердің міндетті түрде
өзгеруі жағдайында Қазақстан Республикасының ... ... ... ... ... етуден және инфляциялық таргеттеуге көшу саясатын
жалғастырудан валюталық дәлізді белгілеуге ... ... ... ... тәжірибеге жасалған талдау бағамды жаңа деңгейде
кейіннен ... ... ... ... бір ... ... ... жалғыз дұрыс шешім болып табылатынын көрсетті.
Соған байланысты Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкі 2009 жылғы
ақпанда теңгенің айырбастау ... бір АҚШ ... үшін 150 ... ... жаңа ... белгіледі. Бұл нарықтағы девальвациялық күтулерді
төмендетіп қана қоймай, ... ... ... қабілеттілігін
қайта қалпына келтіруді және алтынвалюта ... ... ... шаралардың, сондай-ақ қазақстандық экспорттың негізгі
позияцияларының ... ... ... ... ... ішкі ... ахуал тұрақтанып, 2009 жылдың аяғында ұлттық валютаның ... ... ... ... ... ... ... көлемін толықтыра алды. 2009 жылдың аяғында ол 23,2 млрд. ... ... бұл 2008 ... ... 16,8% ... ең төменгі әлеует Қазақстан Республикасының Ұлттық
Банкіне ақша-кредит ... ... ... ... ... ұлттық
валютаға деген сенімін ... ... ... ... ... мүмкіндік берді.
Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкі ол үшін ... ... ... ... беру ... шаралар қабылдады. Осы ... ... ... ... ... ... осы операциялар
бойынша кепілдікті қамтамасыз ету ретінде қабылданатын құралдардың ... ... ... ... ставкасы 10,5%-дан бұрын-соңды
болмаған ең төменгі деңгей – 7,0% дейін біртіндеп ... 2009 ... ... ... ең ... ... ... нормативтері
ішкі міндеттемелер бойынша 2%-дан 1,5%-ға дейін және өзге ... ... 2,5% ... ... ... ... құрылымдау үстіндегі
банктердің ағымдағы өтімділігіне қолдау көрсету үшін 2009 жылғы қарашада
осы банктердің ... ... ... 0% ... ... ... ... [8]
Сонымен қатар Қазақстан Республикасы ... ... ... ... және Қазақстан Республикасы Қаржы нарығын және
қаржы ... ... мен ... ... ... ... ... іс-қимылдарының жоспары шеңберіндегі банк ... ... ... ... ... ... байланысты
ахуалды едәуір жақсартуға ықпал етті. Нәтижесінде 2009 жылдың 2-тоқсанынан
бастап Қазақстан Республикасы ... ... ... ... ... ... ... экономикасындағы жоғары тәуекелдердің
сақталуы және нақты сектор ... ... ... деген сұраныстың
шектелуі, сондай-ақ банктердің несие портфелі сапасының төмен болуы
кредиттік ... ... әсер ... ... ... ... және банктерден тартылатын депозиттер және
Қазақстан Республикасының ... ... ... қысқа мерзімді ноталары
бойынша мерзімдерінің ұлғаюына ... ... ... ... ... құралдарындағы өтімділіктің едәуір көлемін жинақтады.
3. Қазақстан Республикасы ақша-несие саясатын жетілдіру
3.1. Қазақстан ... ... ... ... ... ... ... арналған негізгі бағыттары
Мемлекет басшысы Нұрсұлтан Назарбаевтың төрағалығымен Үкімет мүшелері,
әкімдер, орталық мемлекеттік ... «Нұр ... ХДП және ... басшылары қатысқан кеңейтілген отырысында ақша – несие саясаты жөнінде:
«Сыртқы жағдайлар біздің сауда әріптестеріміздің валюталарын құнсыздандыруы
мүмкін. ... банк және ... бұл ... ... ... ... өнімдерімен бәсекелестікке түсу үшін теңгенің қалыпты
жағдайын қамтамасыз етуі ... деп ... ... болатын. [13]
Қазақстан Республикасының Үкіметі (бұдан әрі – Үкімет) мен Қазақстан
Республикасы Ұлттық Банкінің ... әрі – ... ... 2011 ... ... және ақша-кредит саясатын жүргізуінің
нәтижесінде елде макроэкономикалық, қаржылық және әлеуметтік ... ... жылы ... елдерде дағдарыстың тереңдеуіне қарамастан,
Қазақстан экономикасы жоғары ... ... ... ала деректер бойынша
нақты Жалпы ішкі өнім (бұдан әрі – ЖІӨ) 2011 жылы 7,5% өсті.
Экономиканың өсіміне ішкі ... ... мен жыл бойы ... ... ... сақталуы әсер етті.
Ең көп өсім қарқыны ауыл шаруашылығында – 26,7% , ... ... – 18,7% ... ... ... өсімі 3,5%, құрылыста
– 2,7 % құрады.
Алдын ала бағалау бойынша еңбек өнiмдiлiгі 2011 жылы 104, ... ... өсім ел ... ... ... ... ... табысы өсуде және еңбек ... ... ... ... ... 2011 жылы жан басына шаққанда ЖІӨ 11
мың АҚШ долларынан асты. 2011 жылғы нақты ... ... ... ...... ... ... деңгейі 2011 жылдың соңында ... ... пен ... ... ... ... бойынша тиімді әрекеті
жылдық инфляция деңгейін жоспарланған 6–8% дәлізде ... ... ... 2001 ... соңында инфляция деңгейі 7,4 % құрады, бұл 2010 ... 0,4 ... ... ... алтын-валюта резерві мен Ұлттық қордағы
елеулі жинақтармен қамтамасыз ... 2011 жылы ... ... резерві
73 млрд. АҚШ долларын құрады және бір ... 23,2 %-ға ... оның ... валютасындағы Ұлттық қор активтері 41%-дан 43,7 млрд. АҚШ ... ... ... ... ... даму серпіні белгіленді, бұл банктердің
кредиттік ... ... ... ... ... ... ... қыркүйек айының қорытындысы бойынша банк секторының борышы 2007 жылы
45,9 млрд. АҚШ ... 16,5 ... АҚШ ... дейін қысқарды.
Мемлекеттік бюджеттің тапшылығы төмендеді және ЖІӨ-ге 2,2%-ды құрады.
2011 жыл ішінде экономикадағы банк кредиттерінің жалпы көлемі 15,7 ... ... банк ... ... көлемі 14,3 %-ға, оның ішінде
тұрғындар депозиті 24,1 %-ға өсті.
2011 жылы ... ... ... ... ... ... жобаларын іске асыру болып табылды. Өткен жылы
1 ... ... ... 237 жоба іске қосылып, шамамен алғанда 20 мың ... ... ең ... ... және орта ... ... мақсатында
«Бизнестің жол картасы - 2020» бағдарламасы белсенді түрде іске ... ... ... ... үш ... ... жалпы сомасы ... ... 930 жоба ... ... ... ... ... бойынша жүргізілген жұмыс
Қазақстанның Дүниежүзілік Банкі «Doing ... ... ... ... ... жағдай жасалған әлемнің 50 елінің қатарына
кіруіне мүмкіндік берді.
Экономикадағы оң ... ... ... макроэкономикалық
тұрақтылық Standard&Poor`s және Fitch агенттіктері ... ... ... және ... ... дейін жақсартуға мүмкіндік берді.
Беларусьтің, Қазақстанның және Ресейдің Кеден одағы (бұдан әрі - КО)
табысты жұмыс істеуде, Кеден ... ... ... ... ... аяқталып, 70 халықаралық келісімді қамтитын Кеден одағының ... ... ... 2012 ... 1 ... ... Бірыңғай
экономикалық кеңістіктің халықаралық шарттары пакеті өз күшіне енді – бұл
біздің мемлекеттеріміздің ... ... ... білдіреді.
Өткен жылы біз айтарлықтай нәтижелерге қол жеткіздік. Сонымен бірге ел
экономикасына әсер етеді мүмкін сыртқы ... де ... ... ... ... ЕО және АҚШ экономикаларында
рецессияға және 2012 жылдың өзінде Қытайда өсу ... күрт ... ... ... ... ... ... Халықаралық ұйымдар әлемдік
экономиканың дамуы жөніндегі болжамын төмендеу жағына қарай ... ... ... қор (бұдан әрі – ХВҚ) әлемдік экономиканың 2012 жылға
арналған өсу ... ... ... төмендетті, ал бұдан бұрын 4 % өсімі
болжанған болатын, ... Банк 2,5 %-ға ... ... ... ... 2012 ... арналған еуроаймақтың ЖІӨ өсу ... 0,8 % ... ... 0,4 %-ға төмендетті.
Бұл жағдайларда 2012 жылы экономикалық саясаттың негізгі бағыттары
мыналар болады:
1) макроэкономикалық тұрақтылықты ... ету және ... ... ... тұрақтылығын қамтамасыз ету;
2) адами капиталдың бәсекеге қабілеттілігін арттыру және әлеуметтік
міндеттемелерді орындау;
3) - өңірлік ... одан әрі ... ... экономикалық кеңістік шеңберінде интеграциялық процестерді
жалғастыру;
5) мемлекеттік басқару жүйесін жаңғырту.
Макроэкономикалық тұрақтылық үйлестірілген ... және ... ... және ... ... жоспарлы 6-8 % дәлізде ұстау
есебінен қамтамасыз етіледі.
Салық-бюджет саясаты әзірленген ... ... ... ... ... және экономиканың теңгерімді өсуі ... ... ... ішкі ... ... кері ... төмендету
мақсатында контрциклды бюджет саясаты жүргізілетін ... ... ... ... «қызып кетуіне» жол бермеу үшін ... ... ... ... ... ... кезеңінде ішкі
сұранысты қолдау үшін шығыстар ұлғайтылатын болады. [8]
Тұрақты ... ... ... ету үшін ... және ... ... мемлекеттік қолдау
арқылы әртараптандыру жалғастырылатын болады. Ағымдағы жылы индустриялық-
инновациялық жобаларды іске асыру басталады, оның ішінде ... ... ... ... ... ... ... тереңнен
өңдеу кешені, құбыр жүйелері елорданы қоса алғанда, елдің ... ... ... ... ... кен ... газ өңдеу зауыты
бар.
Ірі жоғары технологиялық индустриялық жобаларды іске асыру және жүйе
құраушы кәсіпорындарды қолдау ... 2020» және ... ... ... ... шеңберінде қамтамасыз етіледі.
Лицензиялық-рұқсат беру жүйесін және мемлекеттік органдардың бақылау-
қадағалау ... ... ... бизнес-ахуалды жақсарту бойынша
жұмыстар жалғасады. Рұқсат беру заңнамасының жаңа принциптері ... жол ... 2020» ... ... ... ісін жаңа бастаған және жас ... ... ... жаңа ... ... ... ... тетік шеңберінде 10
млн. теңгеге дейінгі мөлшерде банк кредиттерін беру көзделеді, бұл ... ... ... ... қоры ... кепілдендірілетін болады.
Экономиканың әлеуметтік маңызы бар секторына инвестициялауды
ынталандыру мақсатында ... және ... ... ... ... арқылы мемлекеттік-жеке меншік әріптестік тетіктерін
пайдалануды ... ... ... болады.
Ауыл шаруашылығын дамыту үшін бірыңғай бидай холдингі және аграрлық
өндіріске жеке инвестициялар тәуекелін ... үшін ... ... ... ... ... құрылады.
Тауарларды делдалсыз сататын фермерлер мен бөлшек ... ... ... ... құру ... «Тұтынушылар
кооперативі туралы» және «Ауылдық тұтынушылар кооперациясы» туралы заңдарға
өзгерістер енгізілетін болады.
Өңірлік даму ... және ... ... ... азаматтарын өздерінің әлеуметтік және экономикалық
құқықтарын іске асыруға тең ... ... және ... ... ... ... мемлекеттік басқару және ... ... ... ... ... белсенді дамыту және еңбек ресурстарының ұтқырлығын
арттыру арқылы ... мен ... ... ... бағытталған осы қалаларды дамытудың жаңа Бағдарламалары
әзірленетін болады.
Әлеуметтік жаңғырту білім беру және денсаулық сақтау жүйесін одан ... ... ... ... ... Қазақстанда адами капиталдың
сапалы өсімін жалғастыруға бағытталатын болады. Жұмыспен қамтуды қамтамасыз
ету мақсатында кең ... ... ... және ... ... ... ... кәсіпкерлікті дамытуға көмек көрсетуге, ... ... ... ... ... ... 2020
бағдарламасы іске қосылады.
Қазақстандықтарды қол жетімді тұрғын үймен қамтамасыз ету мақсатында
«Қол жетімді ... үй 2020» ... ... ... жыл сайын
6 миллион шаршы метр жаңа тұрғын үй ... ... ... ... тұрғын алаңдарды пайдалануға беру 1 ... ... ... ... ... ... кіруі жолымен жаһандық экономикаға
интеграциялану Қазақстанның сыртқы саяси басымдықтарының бірі ... 2012 жылы ... ... ... ... ... ... байланысты, ДСҰ Хатшылығымен бірге 2012 жылдың соңына дейін екіжақты
және ... ... ... ... ... ... ДСҰ-ға кіруінің Жол картасы әзірленді.
Беларусь Республикасы, Қазақстан Республикасы мен Ресей Федерациясы
интеграцияның келесі кезеңі – ... ... одақ құру ... ... ... ... тұрақтылықты қамтамасыз ету және әрбір
елдің мүдделерін қорғау қағидаттарында ұзақ ... ... құру ... ... ... одан әрі ... және
дамыту мүмкіндіктерін барынша пайдалану қажет.
Мемлекеттік басқару жүйесін ... ... ... ... ... жөніндегі реформаларды тереңдету, бөлінетін
бюджет қаражатын мақсаттар мен нақты нәтижелерге өзара ... ... ... жүйесін жетілдіру арқылы жүзеге асырылатын болады.
Мемлекеттік қызметтерді көрсету сапасын жақсарту, мемлекеттік қызметті ... ... және ... ... ... арттыруға
ерекше назар аударылатын болады.
Мемлекеттік қызметтердің сапасын арттыру және мемлекеттік ... ... ... сот және ... ... жүйесін жаңғыртылатын болады,
«электрондық үкіметті» дамыту жалғасады, ... ... ... ... ... ... жылы Қазақстан Республикасы Ұлттық ... ... ... ... ... бағыты баға тұрақтылығын қамтамасыз
ету, яғни макроэкономикалық алғышарттарға барабар қалыптасып жатқан жылдық
инфляцияның төмен деңгейін ... ... қала ... ... ... ... ... саясатының тиімді
құралдарын жетілдіруге және ... ... ... ... ақша ... ... ... күшейтуге бағытталатын болады.
Қазақстан Республикасының ақша-кредит саясатын жүргізу ... ақша ... ... ... ... шаралар қабылданатын
болады. Инфляциялық қысымды ынталандыратын артық ақша ұсынысын ұлғайту
стерилизацияланған операциялардың өсуімен нивелирленетін ... ... ... Банк ... ... оңтайлы деңгейде
болуына және қосымша инфляциялық қысым көрсетпеуіне ынталанатын болады.
Қысқа мерзімді ноталарды шығару және екінші ... ... ... банктердің артық өтімділігін стерилизациялау, сондай-ақ
қаржы нарығында сыйақы ставкасын реттеу жөніндегі негізгі құралдар болып
қалады.
2012 жылы ... Банк ең ... ... талаптарды, атап айтқанда
оны қолданудың тиімділігін арттыру бөлігінде ... ... ... ... ... ішкі және сыртқы бәсекеге
қабілеттілігі арасындағы теңгерімді қамтамасыз етуге ... ... ... ... ... ... ... үнемі өзгеруі
жағдайында отандық бәсекеге қабілеттілікке теріс әсерін ... ... ... нақты бағамының едәуір ауытқуына жол берілмейтін болады.
Айырбастау бағамы саясаты әлемдік бағаның өзгеруіне, сыртқы ... ішкі ... ... үшін ... ... ... барабар ден
қоятын болады.
Экономикалық жағдайға байланысты Қазақстан ... ... ... ... икемділігін арттыру мақсатында валюталық нарықта
өзінің қатысуын одан әрі төмендетуге ұмтылатын болады. ... және ... ... ... да бір ... ... ... экономикалық кеңістіктің қызмет атқаруы ... ... ... ... ... ... болады.
Осылайша, 2012 жылы Үкімет пен ... Банк ... ... ... ... өсуін орташа 6-7 % деңгейінде қамтамасыз етуге
мүмкіндік береді, бұл орта ... ... ... өсімінің қарқынын 7%
деңгейінде қамтамасыз етуге сәйкес келеді. ... ... 6-8 ... ... Қазақстан Республикасының   экономикасы дамуының 2012-2014 жылдарға
арналған ақша-несие саясатының нұсқаулары
Қазақстан Республикасының Ұлттық ... ... ... ... ... ... ... әзірлеу шеңберінде келесі үш жылға
арналған сценарийлік болжамдарды қарады.
Көрсетілген сценарийлер Қазақстан ... ... ... ... ... арналған болжамдарын қалыптастыру
кезіндегі Қазақстан Республикасы Үкіметінің бағаларымен үйлестірілген және
келісілген.
Қазақстан Республикасының экономикасына ықпал ету ... ... ... жылдарға арналған ақша-кредит саясатын әзірлеу кезінде
мұнайдың әлемдік бағасының орташа жылдық ... ... ... негізгі өлшемі болып айқындалды. Мұнайдың мынадай ... ... ... ... үш сценарийі қарастырылды (2-
кесте).
3-кесте. Мұнай бағасының болжамы.
|Болжам мерзімі |2012 |2013 |2014 ... |ІІ |ІІІ |І |ІІ |ІІІ |І |ІІ |ІІІ | ... ... бір ... үшін ... |40 |90 |100 |40 |70 |100 |40 |70 |100 | ... ... ақша-кредит саясатының негізгі көрсеткіштерінің
болжамдары төлем балансының жеткілікті ... ... ... ... негізделген.
Сценарийлер Қазақстан Республикасы Экономикалық даму және ... ... ... ... ... ... ... көмекке арналған шығыстарын 2012-2014 жылдар бойы ... ... ... ... құрылды. Көрсетілген шығыстар жиынтық
сұраныстың артуын білдіреді, ол тиісті жиынтық ұсыныспен теңдестіріледі.
Соңғысы ... ... ... ... өсу үшін ... ... ... тиісті шаралармен қамтамасыз етілуі тиіс.
2012-2014 жылдары инфляция аясының ағымдағы деңгейде ... ... ... ... ... ... ... бәсекелес ортаның дамымауы, нарықты монополизациялаудың жоғары
дәрежесі, сауда инфрақұрылымының нашар ... ... ... ... ... тұрақсыздығы болып қала береді. Әлемдік тауар
нарықтарына қатысты ... ... ... ... ... сонымен қатар жанар-жағар май материалдарының (ЖЖМ) әлемдік
бағасына байланысты. Соңғылары ЖЖМ баға ... ... ... ... ... және ... көрсету арқылы инфляция деңгейіне екі ... ... ... ... ... ЖЖМ құны ... ... ретте 2012-2014 жылдары монетарлық факторлардың ... ... ... ... ... ... аз
болады. Бұл Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкінің тарапынан ақша ұсынысын
барабар ... ... ... ... ... ... Республикасының экономикасын дамытудың
барлық сценарийлерін іске асыру кезінде ... ... ... ... ... баға ... ... ету болып табылады,
бұл инфляцияны 6,0-8,0% ... ... ... ... сценарий – орташа перспективадағы әлемдік тауар және ... ... ... ... ... ... ... сценарийді іске асыру кезінде 2014 жылы экономиканың 2%-ға ... ... ... ... ... 2012 жылы ... ... аздап
қысқаруы күтіледі.
Осы сценарий шеңберінде іскерлік белсенділіктің төмендеуі, жиынтық
сұраныстың қысқаруы, төлем ... ... ... және ... ... ... балансы болжамының пессимистік сценарийі 2012 жылы тауар
экспортының 45,1%-ға 43,1 ... АҚШ ... ... ... ... ... жылмен салыстырғанда 2014 жылы кейіннен 2%-ға 44,1 млрд. АҚШ долл.
дейін өсуін ... ... Бұл ... ... өсу қарқынының баяулауы
және кірістердің қысқаруы салдарынан болжамды жылдары тауар импорты 2014
жылы 31,3 ... АҚШ ... ... ... аздап өсуімен 2012 жылы 23,4%-ға
30,4 млрд. АҚШ ... ... ... деп ... Сонымен бір мезгілде
тауар ... ... ... ... төленетін кірістердің
төмендеуімен жойылады. Осыған ... ... ... ... ... ... шотының тапшылығы ЖІӨ-нің 5%-нан аспайды.
Әлемдік қаржы нарықтары негізінен сыртқы қарыз алу үшін жабық болады.
Алайда, болжамдық кезеңнің бастапқы ... ... ... ... ... жасалған шарттар есебінен қамтамасыз ... ... оның ... ... ... ... ... жобаларын қаржыландыру мақсатында айтарлықтай
көлемі байқалатын болады. Қазақстан Республикасының Ұлттық қорына таза
түсімдердің ... және ... ... ... берілген
трансферттің сақталуы жағдайында қаралып отырған кезеңде Қазақстан
Республикасы Ұлттық ... ... ... ... ... ... көрсетілген факторлардың қиылысуы капиталмен және қаржымен
операциялар шоты ... ... ... ... ... ... жалпы төлем балансының тапшылығы ... ... ... бұл ... және ... ... импортын
қаржыландырудың жеткілікті деңгейдегі халықаралық резервтерін сақтауға
мүмкіндік ... ... ... ... 2012 жылы ақша ... ... ... 2013-2014 жылдары ақша ұсынысы ұлғаяды, алайда
оның өсу қарқыны шектеулі болады.
Ақша ұсынысының түрлі ... ... ... ... ... ... ... болады (Қосымша А).
Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкінің ... ... ... іске ... ... ... ... сценарий әлемдік тауар және қаржы нарықтарында ахуалдың кейбір
тұрақтылығын болжамдайды.
Екінші сценарийді іске ... ... ... ... ... салыстырғанда жоғары, бірақ 2011 жылы ... ... ... болады. Нәтижесінде, 2012-2014 жылдары Қазақстан
экономикасының өсу қарқыны 2011 ... ... ... ... үшін әлемдік баға 2012 жылы 90 АҚШ долл. және 2013-2014
жылдары 70 АҚШ ... ... ... ... ... оң сальдосы 20-26 млрд.
АҚШ долл. шегінде болады деп күтіледі, ол шетелдік инвесторларға кірістер
төлеумен жойылады. Тұтастай ... ... шот ... ... ... ... дейін шекте болады деп болжамдалып отыр.
2012-2014 жылдары Қазақстанға тікелей ... жыл ... ... ең ... Солтүстік-Каспий жобасындағы инвестициялардың
қысқаруы және Қазақстан Республикасы Ұлттық қорының сыртқы активтерінің өсу
қарқынының төмендеуі есебінен ... және ... ... және кемшіліктер» қоса алғанда) шотының дефициті қысқарады деп
күтіледі.
Нәтижесінде төлем балансының осы ... ... ... ... ... ... ... дейін шегінде теріс сальдомен күтіледі және
тиісінше Қазақстан Республикасы Ұлттық ... ... ... ... олардың деңгейі кемінде 3 айлық тауар және қызмет көрсету
импортын жабатын барынша аз қажетті көлемінен жоғары деңгейде қалады.
Ақша ұсынысын ... ... ... ... ... ЖІӨ өсу
қарқынына сәйкес келетін ... Бұл ... ... ... ... ... ... барынша қолайлы макроэкономикалық ахуал
монеталандыру деңгейінің өсуіне ықпал ететін ... ... ... ... сәйкес 2012-2014 жылдары Қазақстандағы экономикалық
өсу қарқыны өткен сценарийлермен салыстырғанда барынша жоғары ... ... ... осы ... барысында мұнай баррелі үшін
100 АҚШ долл. бағасын ескере ... ... ... ... оң әсерді және 2011 жылы басталған үрдістердің жалғасуын
пайымдайды. Бұл ... ... ... ... ... сұраныстың
және резидент еместерге төленетін кірістердің ұлғаюымен жойылады. Осыған
байланысты, 2012-2014 жылдардағы ағымдағы ... ... ... ... ... ... және қаржымен операциялар шоты ... ... ... қоса алғанда) ең бастысы, Қазақстан Республикасы Ұлттық
қорының сыртқы активтерінің өсу қарқынының ... ... ... ... ... ... кезеңде жалпы төлем балансы ... ... ... ... ... ... деп күтіледі, бұл Қазақстан
Республикасы Ұлттық Банкінің халықаралық резервтерін 2011 ... ... ... ... ... ... сұраныс өткен сценарийлермен салыстырғанда барынша жоғары болып
табылады. Бұл ретте 2012 жылы нақты, сол сияқты ... ЖІӨ ... ... отырғандықтан оның қарқыны 2013-2014 жылдары тұрақтандырылады,
ақша ұсынысының динамикасы ... ЖІӨ ... ... ... ... болжамдық кезеңдегі монеталандырудың өсуін қамтамасыз ... ... ... ... зерттеу мынандай қорытынды жасауға мүмкіндік
береді:
1. Нарыққа өту ... ... ... ... ақша – ... даму ... қалыптастыру ... ... ... ... ... ... ... кезек күттірмей ... ... ... ... үшін ... ... екендігін айқындады. ... ... ... ... реттеу сұрақтарының
өзектілігі белгілі бір деңгейде ақша-несие саясатын ... ... ... ... ... ... бірге оны іске асыру кезіндегі құралдарды
дұрыс таңдаумен ... ... ... ... ... ... инфляция
мен жұмыссыздықтың ... ... тән ... ... Бұл ... орындау үшін ол ... ... ... ... ... ... ғана
Ұлттық банктің инфляцияны ... ... ... ... ... және ... ... ақша-несие
саясатына деген нарықтың ... ... ... ... тұрақтылығын айқындау, инфляциялық таргеттеу қағидаттарына ... ұзақ ... ... Таяу ... ... ... ... құралдарының тиімділігін жетілдіруге және
арттыруға, сондай-ақ ... ... ақша ... ... ... шоғырландырылатын болады.
Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкі Қазақстан Республикасының ақша-
кредит саясатын жүргізу кезінде экономикадағы ақша ... ... ... шаралар қабылдайтын болады. Ақша нарығында қысқа мерзімді өтімділік
тапшылығы туындаған жағдайда Қазақстан ... ... ... беру ... ... ... ұлғайтатын болады.
Сонымен қатар, Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкі ... ... ... деңгейде болуын және қосымша инфляциялық қысым
көрсетпеуге ... ... ... ... ... және ... ... банктердің
депозиттерін тарту Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкі үшін банктердің
артық өтімділігін айықтыру, сондай-ақ қаржы ... ... ... ... ... ... ... қала береді.
3. Ұлттық банктің ақша-несие саясаты инфляцияны минимизациялауға
бағытталады. Елдің макроэкономиклық тұрақтылығы, қаржы секторының ... ... ... ... ... ... ... жағдайлың жақсаруы
Ұлттық банктің жаңа сапалы ... ... ... ... болды. Бұл банк
стратегиясы ақша-несие саясатын нақты жүргізуге, осы арқылы ... ... мен ... ... және ақша ... ... қоюда. Ақша-несие саясатының қазiргi кезеңдегi
тиiмдiлiгi Орталық банктiң саясатына деген сенiмдiлiкпен тығыз байланысты.
Ақша-кредит ... ... ...... ... ... ету, инфляция өсімінің ... ... ... бір ... экономикалық өрлеуді ынталандыру үшін
нақтылы айырбас бағамының икемділігін сақтап тұру. Осы орайда Ұлттық ... рөл ... ... ... Қор ... ашықтығын және ұтымды
құрылуы мен пайдаланылуын қамтамасыз етуге тиіс деп санаймыз.
Қорыта ... ... үшін ... ... ашық нарықта ... ... ... ... резервтердің ... ... ... - ... ... ... ... мақсаттарына жету
үшін елімізде ақша-несие саясаты дұрыс әрі ... ... ... ... Н.Қ ... М.Ә Тілеужанова. Оқу құралы “Макроэкономика”- Алматы,
2003 ж.
2. А.Ә Ілияс “Ақша-кредит саясаты”- Алматы -2008ж.
3. Мақыш С. Б. “Қазақстан ... ... ... Қаржы-Қаражат. -
Алматы, 2008ж.
4. “Қазақстан Республикасының Ұлттық банкi туралы” ... ... күшi бар ... 1995 ... 30 ... №2155, 7 ... 2009 ... енгізілді.
5. Смағұлова Р.О., Мәдіханова Қ.Ә., Тұсаева Ә.Қ., Сатыбалдиева Ж.Ш.
«Қаржы, ақша айналымы және ... Оқу ... ... ... ... Ғ.С., . ... несие, банк». –Алматы: Экономика, 2001.
7. ҚР Президенті Н.Ә.Назарбаевтың «ДАҒДАРЫСТАН ЖАҢАРУ МЕН ... ... ... 2012 ж.
8. www.Nationalbank.kz
9. www.stat.kz
10. www.mf.minfin.kz
11. ... ... ...

Пән: Қаржы
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 36 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Қазақстан Республикасы ұлттық банкінің ақша-несие саясатын жетілдіру жолдары63 бет
"Ақша-несие саясаты"7 бет
Ақша несие саясаты мақсаттары мен құралдары23 бет
Ақша-несие саясатының теориялары8 бет
Мемлекеттің ақша-несие саясаты туралы ақпарат33 бет
Қазіргі кезеңдегі Қазақстан Республикасының ақша-несиелік саясаты41 бет
1922-1924 жж. ақша реформалары9 бет
1922-1924 жж. ақша реформасын жүргізудін, себептері және оның мазмұны6 бет
«Қоғамдық ұдайы өндірістегі ақшаның мәні, функциялары және рөлі»6 бет
Ағымдағы операциялар шоты15 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь