Шәкәрім Құдайбердиевтың өмірі мен шығармашылығы

Өмірбаяны
Шығармашылығы
Ауыз әдебиетіне қосқан үлесі
Шәкәрім Құдайбердиев қазіргі Шығыс Қазақстан облысы, Абай ауданы, Қарауыл ауылында 1858 жылы дүниеге келген. Шәкәрім – қазақ ақыны, ойшыл, композитор, аудармашы. Әкесінен жастай жетім қалып, немере ағасы Абай Құнанбайұлының қолында тәрбиеленгеи. Бұл жағдай Шәкәрімнің дүние көзқарасының қалыптасуына, ақындық шеберлігінің шындалуына зор әсер етті. Орыс, араб, парсы, түрік тілдерін жетік менгерген. Батыс, Шығыс әдебиеттерін жетік білген. Жеті жасынан бастап өлең жазып, омірінің ақырына дейін ағартушылық бағыт ұстаған. Абайдың жаңашылдық дәстүрін дамытып, Абайдан кейінгі екінші реалист ақын болған. Шәкәрім шығармасы сан-салалығымен ерекшеленеді. "Жастарға", "Жастық туралы", "Кәрілік туралы" өлендері Абай үлгісінде жазылған. "Өмір", "Сәнқойлар", "Ызақорлар". "Анық асық әулие", "Шын сырым". "Арман", "Насихат" өлеңдерінің авторы. Шәкәрім ауыз әдебиетінің суырыпсалма ақындар поэзиясының жазба әдебиетке ауысуына зор қызмет етті.
        
        Реферат
ШӘКӘРІМ ҚҰДАЙБЕРДИЕВТЫҢ ӨМІРІ МЕН ШЫҒАРМАШЫЛЫҒЫ
Шәкәрім Құдайбердиев қазіргі Шығыс Қазақстан облысы, Абай ... ... 1858 жылы ... ... ...... ... ойшыл,
композитор, аудармашы. Әкесінен жастай жетім қалып, ... ... ... ... ... Бұл жағдай Шәкәрімнің дүние
көзқарасының қалыптасуына, ақындық ... ... зор әсер ... ... парсы, түрік тілдерін жетік менгерген. Батыс, Шығыс
әдебиеттерін жетік ... Жеті ... ... өлең ... ... ... ... бағыт ұстаған. Абайдың жаңашылдық ... ... ... ... реалист ақын болған. Шәкәрім шығармасы сан-
салалығымен ерекшеленеді. "Жастарға", "Жастық ... ... ... Абай үлгісінде жазылған. "Өмір", "Сәнқойлар", "Ызақорлар". "Анық
асық әулие", "Шын сырым". "Арман", "Насихат" өлеңдерінің авторы. ... ... ... ақындар поэзиясының жазба әдебиетке ауысуына
зор қызмет етті. Лирикалық жанр ... ... ... ... ... мол еңбек сіңірген. "Қалқаман-Мамыр", "Еңлік - ... ... ... ... ... - Мария"романының,
"Кодар өлімі". "Крез патша" шығармаларының авторы. 1905 жылы ... ... ... ... ... сапарын пайдаланып, ақын өзінің
байырғы арманын жүзеге асырады. Стамбул, ... ... ... ... ... ... Осылай жинаған материалдар негізінде
"Түрік, қырғыз, қазақ һәм хандар шежіресі" ... ... ... ... мақсатымен "Мұсылмандық шарты" деген енбегін жазды.
Орыс, Батыс әдебиетінің тамаша үлгілерін қазақ оқырмандарына ... ... аса ... ... Өзін ғұмыр ... ... деп ... ... хат ... ... ... Гарриет Бичер-Стоудың "Том ағайдың ... ... ... ... "Үш ... т.б. ... ... "Боран". "Дубровский" повестерін қазақ тіліне аударды, Физулидің
"Ләйлі – ... ... ... ... ... ... ... жағынан Шәкәрім үнемі демократтық, халықтық ... ... ... Бұл ... 20 ... ... озат ойлы қазақ
зиялыларымен үндес болды. Алашорда қайраткерлерінің ... ... ... ... ... ... эпикалық жанрдың дамуына үлес
қосты.
Қандай ұлы ақынның ақындығы болса да, бір ... ... бұрқ ... Шәкерімнің де жасынан сөз өнеріне жаттығып, оны ұдайы ... бар өлең ... ... ... тартқандай,
Қармақ салып шабаққа.
Бұл "Мұтылғанның" он үшінші шумағы. Демек, жасы он ... ... ... өнер мен ... ... ынта алғаш оянған. Ой-сезімде
саңылау ашылып, әлдебір қуат қармаққа ... ... ... "жыбырлатып
тартқанын" сезіндім дейді ақын.
Ақынның жан әлемі осы өзгеше хәл мен күйден енді айырылмайды. ... ... ... ... оқыдым. Алғызып кітап шеттен де, көңілге
біраз тоқыдым" және "Білмегенді ... ... ... ... сайын
ұнадым, Жолына түстім осының" деуімен паш етеді. Тағы бір дәлел ... ... ... ... ... ... мені" деп басталатын өлеңі.
Онда ақын "Елу бес жыл жинаған қазынамды, ... ... ойға ... "Елу бес жыл" ... ... ... басы 17-18 жас ... анық.
Бірбеткей ілім іздеу мен ақындыққа берілмектік мақсатты алға қоюына
ағасы Абай ... ... 1875-80 ... жасы ... ... соң, Абайдың
Семейде қысқы айларда ұзақ жатып ... ... ... ... ... үстіне үйіп, қадалып оқи бергені" мәлім. Нәтижесінде: "Абаймен қай
елдің мақтаған жақсылары, атақты шешендері ... да ... ... ... ... ... - дейді Мұхаң. Міне, атағы "бір Тобықты
емес, сан Тобықтыдай ... ... жете ... Абайдай білгіш, кемел,
шешен жүйрік болуға өзі тұрғылас талапты жастардың ... ... ... ... құмартады. Бұл уақыттың бедерін ақынның өзі:
Өлең мен сөзді шеберлеп,
Айтқаным мақұл келер деп,
Ындын қойып ентелеп,
Жарайды деп осыным.
Білімге салып тілекті,
Сыбанып едім ... ... ... ... ... жас ... ... 25 жасқа дейінгі өлеңдерінен бүгінге
жеткені болымсыз. Олар 22 жасында ... үш ... ... "Жаз ... және ... ... айтысы". Бұлардың алдыңғы екеуі шағын
табиғат лирикасы, ал соңғысы ұзақтау сюжетті ... Оны ... ... ... ... түрінде, Әбдіахмет, Таңсыққожа, Байділда есімді үш құрдасын
әзіл ете шығарған, өйткені, өлең сөзі: "Өкпелеме бұл ... үш ... ... "Шын ... атты ... ... үш ... бұл өлең жазылған" деп
басталады. Бұл "ақынның ... ... ... ... айқындайтын"
(М.Мағауин) өлең. Сондықтан оны байыппен ... жөн. ... ... ... ... құса хәлі, осыған байланысты махаббат сырын
ақтарғаны ап-айқын сезіледі. Олай болса, ақын ... ... сұлу ... ... ... ... ... "Абай" журналының 1994 жылғы 9
санында ... ... ... ... ... ... ... әскерден қашып Семей өңіріне бас ... ... ... ... Құнанбай Шыңғыс тауының Арқалық деген жерінен жер беріп, кейін бұл
ауылды — "Бәкең" немесе "Бай" ауыл деп атап ... ... ... қаласынан
туған інісі Махмұтты да көшіріп әкеледі. Ысқақтан төрт ұл, бір қыз, ... екі ұл, бір қыз өсіп ... Бай ... мен ... ... ... құда ... белгілі. Осы жайларды айта келіп: "Ысқақтың інісі
Махмұттың қызы Айғаншаны Шәкәрім Құдайбердіұлы алып ... ... ... Т. ... Бұл мөлшері 1882 жылы болған ... Құда ... ... ... ... әйелі Мәуенге үйленген, үйлі-баранды болған шағы
еді. Іс насырға шаба ма қайтеді, деген уайыммен ақыл сұрай келген ... ... ... ... ... ... ... болмас па еді" деп
кейіпті. Сонда ... ... мен де аз ... ... ... Бай ауылында
осы күнге әйел үстіне әйел ... ... жоқ қой. Құда ... ... ... ма, Абай аға?" ... ... Шәкерім мен Айғанша бір-бірін шын құлай
сүйген. "Шын ... ... ... шумағы осының куәсі:
Өзіңсің аямай әурелеп қор кылған,
Көңілде сәулемсің, кездегі нұрым-ау,
Ахылды астыртын ұрлаған, ұрым-ау.
Өмір бойы өртеніп жүргенімше,
Не өлтір, не ... осы шын ... ... ... ... ... ... күйдірген жұмбақ ару, Т.
Досаевтың мәліметіне сүйенгенде, ноғай Махмұт қызы Айғанша сұлу ... ... ... "Нартайлақ - Айсұлу", кейінірек "Қалкаман-Мамыр",
"Еңлік-Кебек", "Ләйлі-Мәжнүн" іспетті махаббат дастандарына қалам ... ... ... өзі ... де ... ... кетелік, Айғанша бүкіл Ырғызбайға танымал келін болып,ол кісі
етжеңді ... ... "Май ... деп ... Шәкерім осы
Айғаншадан Қапыр, Қабыш, Ахат, Зият деген төрт ұл, ... ... ... еқі
қыз сүйеді. Шәкерім бірінші әйелі ... де алты бала ... ... көпбалалы болса да жоғарыда айтылған Құнанбай салған үлгі ... ... ... Осы ... ерке ... ... ... ызақор
да ашуланшақ болдым дейді кария.
Әдебиет зерттеушілері ... "Шын ... ... ... ... деп ... Өйткені, жырда ауыз әдебиетіне тән
образды бейнелер мол. Сондай-ақ, бұл ақынның ақындық шеберлігі ... ... ... ... де ... туынды.
Жалпысында бала күніндегі байыз таппаған ізденгіш мінезіне қарап,
ақынның 18 бен 25 жас ... ... ... аз ... ... ... әр ... байланысты шығарып отырған. Мәселен,
ағасы Әмір 27 жасында кез жұмғанда жиырма жастағы ақын оған ... ... ... шығарыпты. Суырып салма, ақын болам деп ... ... ... Ауыз ... аса жақын Шәкәрімнің осындай экспромттық-
импровизациялық жырлары аз ... ... ... ... ... ... жеткен өлеңдері азғантай.
Балалық-жастық аралас,
Көрсеқызар, мисыз бас.
Мақтанқұмар мен бір мас,
Ғылымньщ сезбей көп нұрын, -
деуімен ... өзі де ... ... ... налып, санын соқтырған
өкінішін жасырмай айтады. Жасы 20-ға аяқ ... ... ... сайланғанын
ескеру керек. Демек, 1878-80 жылдары татымды өлең-жырлар жазуы неғайбіл.
Қалай десек те, Абайдың өз өлендерін ... ... ... ... ... туындыларын жинап сақтауды қажетсінбеген сыңайлы.
Сақталмаған, өзі айтқандай, ... ... ... ... ... ... арналған және шығыс әдебиетіне еліктеп
жазылған жыр-өлендер болуы ықтимал.
Өйткені, көзі ... ... ... ... жасынан бұрынғы
жырау, жыршы, суырып салма ақындардың, мұрасын жете ... ... ... ... ... ... "Мың бір түн", ... сияқты шығыс
классикалық әдебиеті кең тараған кезтұғын. ... ... ... ... өзі: ... мені ерте - ... жыры" деген. Тағы бір жай -тарих
десе ішкен асын жерге қоятын Шәкәрім ... ... ... қатысты аңыз-
әңгімелерге қанық болған. "Нартайлақ әңгімесі" соның бір ... 25 ... ... ... қатысты дерек-дәйектеріміз әзірге осы.

Пән: Тарихи тұлғалар
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 5 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Қазақ этнопадагогикасының ғылыми негIзIн қалаушы педагог-ғалымдар14 бет
Шәкәрім Құдайбергеновтың өмірі мен шығармашылығы32 бет
Шәкәрім Құдайбердіұлы өмірбаяны6 бет
Шәкәрім Құдайбердіұлынің өмірбаяны5 бет
Шәкәрім Құдайбердіұлының өмірбаяны13 бет
Оқу – тәрбие үрдісінде бала мінезін тәрбиелеу38 бет
Ультрадыбыстық зерттеу: міндеттері, проблемасы және шешу жолдары10 бет
«Мұтылған» философиясы4 бет
А. Байтұрсынов, М. Дулатов, Ш. Құдайбердиев, М. Жұмабаев жайында қысқаша мәліметтер6 бет
А.С.Пушкиннің шығармаларын аударудағы Шәкәрім Құдайбердіұлының шеберлігі80 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь