Құқық туралы

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .3
1 Құқықтың пайда болусы мен дамуы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..5
2 Құқықтың мәні оның белгілері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
3 Құқықты түсіну жолдары және қызметтері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
4 Құкықтың принциптері (қағидаттары) ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..
Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
Құқық дегеніміз - мемлекет белгілеген немесе санкциялаған жалпыға бірдей міндетті мінез-құлық ережелерінің (нормаларының) жүйесі, олар арқылы қоғам мен жеке тұлғалардың аса маңызды мүдделері жүзеге асырылады. Құқықты анықтаудың нормативтік және кең ауқымды амал-тәсілдері бар.
Нормативтік амал-тәсілдер түрғысынан құқықты анықтағанда аса маңызды белгілер ретінде мыналар ерекшеленеді: құқық нормаларының мемлекеттік-ерікті, нормативтік, шартты анықталған және биліктік сипаттары.
Кең ауқымды амал-тәсілдер түрғысынан құқықты анықтаған кезде аса маңызды белгілер ретінде мыналар ерекшеленеді: міндетті мінез-құлық ережелерінің өзара пайдалылығы, олардың әділдігі; құқықтық қатынастарға құқық үғымына әлі шартты түрде бекітілмеген нормаларды енгізу, қолдану; құқық пен заңдарды бөлу.
Құқық қоғамдық қатынастарды реттеу мен тәртіпке келтіруде маңызды рөл атқарады. Құқық қағидаттары - оның мән-маңызын айқындайтын және білдіретін негізгі бастаулар. Құқықтың негізгі қағидаттарына: құқық теңдігі, құқықтар мен міндеттердің бірлігі, гуманизм, әлеуметтік әділеттілік, демократизм жатады. Құқық функциясы дегеніміз қоғамдық қатынастарға құқықтың ықпал етуінің негізгі бағыттары. Құқық функциялары ішінара ішкі және сыртқы болып екіге бөлінеді. Ішкі (жалпы) функцияларға мыналар жатады: саяси, әкономикалық, әлеуметтік, тәрбиелік. Сыртқыларға (заңдық) мыналар жатады: реттеуші және қорғаушы. Құқықтың реттеушілік функциясы арқылы мінез-құлық ережелері белгіленеді және олардың жүзеге асырылуы үйлестіріледі. Құқықтың қорғаушылық функциялары аса маңызды қоғамдық қатынастарды қорғауға (сақтауға) бағытталады. Қорғаушылық функциялары негізінде ең алдымен мінез-құлықтық рұқсат етілмейтін ережелер жатады.
1. Ағдарбеков Төкіжан. Құқық негіздері: оқу құралы /А.Әлайдар, А.Алайдаров. - Алматы, 2008. - 264 б.
2. Ағдарбеков Төкіжан. Мемлекет және құқық теориясы: оқулық. - Алматы, 2003.-246 6.
3. Ағдарбеков Төкіжан. Мемлекет және құқық теориясының негізгі мәселелері: оқу құралы.- Алматы: Заң әдебиеті, 2008. - 946 б.
4. Булгакова Дилляра Асхатовна. Мемлекет және құқық теориясы: оқу құралы. - Алматы: Заң әдебиеті, 2004. - 200 б.
5. Булгакова Дилляра Асхатовна. Мемлекет және құқық теориясы: оқу құралы. - Алматы: Заң әдебиеті, 2005. - 115 6.
6. Дулатбеков Нұрлан. Мемлекет және құқық негіздері. - Астана: Фолиант, 2001.-252 6.
7. Жоламан Қабидолла Досмұхамедұлы. Мемлекет және құқық теориясы: оқу құралы.- Алматы: Нүр-Пресс, 2007. - 296 6.
8. Қазақстан Республикасының еңбек туралы негізгі заң актілері. - Алматы: Юрист, 2005. - 80 б.
9. Мемлекет және құқық негіздері: оқулық / құраст. Е. Баянов. - Алматы: Жеті жарғы, 2001. - 624 6.
10. Өзбекұлы Сәкен. Мемлекет және құқық теориясы: оқу қүралы / Ө. Қопабаева. - Алматы: Жеті жарғы, 2006. - 258 6.
        
        Мазмұны
Кіріспе
............................................................................
.............................................3
1 Құқықтың ... ... ... ... мәні ... ... ... ... ... ... ... ... ... - ... ... ... ... жалпыға
бірдей міндетті мінез-құлық ережелерінің (нормаларының) жүйесі, олар арқылы
қоғам мен жеке ... аса ... ... ... асырылады. Құқықты
анықтаудың нормативтік және кең ауқымды амал-тәсілдері бар.
Нормативтік амал-тәсілдер түрғысынан құқықты анықтағанда аса ... ... ... ... ... нормаларының мемлекеттік-
ерікті, нормативтік, шартты анықталған және биліктік сипаттары.
Кең ауқымды амал-тәсілдер түрғысынан құқықты ... ... ... ... ретінде мыналар ерекшеленеді: ... ... ... ... ... ... құқықтық қатынастарға
құқық үғымына әлі шартты түрде бекітілмеген нормаларды енгізу, қолдану;
құқық пен ... ... ... ... реттеу мен тәртіпке келтіруде маңызды рөл
атқарады. Құқық қағидаттары - оның мән-маңызын айқындайтын және ... ... ... ... ... ... теңдігі, құқықтар
мен міндеттердің бірлігі, гуманизм, әлеуметтік әділеттілік, демократизм
жатады. Құқық функциясы ... ... ... құқықтың ықпал
етуінің негізгі бағыттары. Құқық функциялары ішінара ішкі және сыртқы болып
екіге бөлінеді. Ішкі ... ... ... ... ... әлеуметтік, тәрбиелік. Сыртқыларға (заңдық) мыналар жатады:
реттеуші және ... ... ... ... ... мінез-құлық
ережелері белгіленеді және олардың жүзеге асырылуы үйлестіріледі. Құқықтың
қорғаушылық функциялары аса маңызды ... ... ... бағытталады. Қорғаушылық функциялары негізінде ең алдымен мінез-
құлықтық рұқсат етілмейтін ережелер жатады.
«Құқық» терминінің көптеген мәні бар, ол заң ... ... және ... ... ... Кең ... ... болғандықтан,
әрбір адамның құкыктың мәні туралы ... да бір ... ... ... «құқық» термині бірнеше мағынада қолданылады.
Біріншіден, «құкық»— ресми ... ... жеке және ... ... заңға
сүйене отырып, әрекет жасау мүмкіндігі. Мысалы, азаматтардың еңбек ету
бостандығы, ... ... ... ... ... да ... ... болады. Осы келтірілген жағдайларда
«құқық» түсінігі субъективтік (тұлғалар) мағынада қолданылады.
Субъектиивтік (тұлгалар) ...... ... ... ... нормалардың құкық тұлғаларына берген құқықтық
мүмкіндіктері. ... ... ... қатынастарға катысатын
тұлғалардың мінез-құлқының шегін анықтайды. Тұлғанын құқығы ... ... ... ... құқығымен байланысты болғандықтан, екі
жақта да құқықтык міндеттер ... ... ... әр ... ... ... құқығы бар. Сол кұқықты пайдаланып, оқуға түскеннен кейін азамат ... ішкі ... ... оқу ... ... ... ... кәсіпкерлікпен шұғылданып, заңи негізде ... ие ... Ол ... өз игілігі үшін пайдаланады. Сонымен қатар, өз мүлкін
пайдаланғанда ... ... ... мүдделеріне зиян келтірмеуі керек.
Сондыктан Қазақстан Республикасының Конституциясында былай деп жазылған:
«Меншік міндет ... оны ... ... ... ... ... де
кызмет етуге тиіс» .
Субъективтік (тұлғалық) құқықтық ...... ... ... ... заңи ... ... орындату үшін басқа 
Курстык жумыс максаты где
1 Құқықтың пайда болуы мен дамуы
Алғашқы қауымдық қоғамның экономикалық , ... ... ... ... обьективтік даму процестері бір-бірімен тығыз
байланыста өзгеріп, жаңарып ... ... пен ... ... ... ... қарулар өмірге келіп, адамның тәжірибесі өсіп
молайды. Қоғамдық еңбек төрт күрделі ... ... ... Жер ... ... Саудагерлер тобы
Бұның бәрі еңбектің өнімділігін арттырды, қоғамның шығысынан кірісін
асырды. Сөйтіп қоғамдық байлық қалыптаса бастады, оны ... ... ... ... ... ... әлеуметтік қайшылықтарды өмірге
әкелді. Олар төмендегі негізгі обьективтік заңдардың – ... ... ... жеке ... ... ... мен ... арасындағы
күрестің басталуы әсерінен туындайтын қайшылықтарды реттеп, қоғамды басқару
үшін өмірге мемлекет пен ... ... ... адам ... ... өмір сүруінің негізгі
обьективтік ... ... Ол — ... ... ... ... реттеп, басқаруы және әлеуметтік нормалардың
(әдет-ғұрып, салт-дәстүр, мораль, діни нормалары) қоғамның даму процесінде
бірте-бірте құқықтық нормаларға ... ... ... ... ... бекіткен құқықтың жаңа түрлері пайда болды:заң, заңға ... ... ... заң күші бар ... шешімдері.
Құқық мемлекетпен бірге қоғамның объективтік даму ... ... ... ... қоғамдағы әлеуметтік нормалар: әдет –
ғұрып, салт – дәстүр, мораль, діни өсиеттер, ... ... ... ... екінші қатардағы нормаға айналып, құқық әлеуметтік негізгі ... Адам ... ... ... өмір ... келді. Сол көне заманнан
ғалымдар құқық пен мемлекет қашан пайда болды, қалай дамып ...... ... ... зерттеулер жақсы білу қоғамды дұрыс, сапалы
реттеп – басқаруға өте қажет.
Құқық екі жолмен дамыды. Біріншіден, ... ... ... ... нормаларға сүйенді. Мысалы, Индияда Ману заңына
сүйенді, ал мұсылман елдерінде – ... ... ... жеке ... ... ... ... өзі бекіткен нормалар арқылы
реттеп, басқарды.
Адам қоғамы мыңдаған жыл өмір сүріп ... Жеке ... ... ... болып, сол мемлекеттің билігіне, құқықтық тәртібіне
бағынып, өзінің іс-әрекетін, мінезін, тәртібін ... ... ... келеді. Адамдар ежелгі заманнан мемлекет пен құқық қашан
пайда болды, ... ... ... ... ... ... ... келеді.
Енді мемлекеттің және құқықтың пайда болуы туралы ... ... ... ... теория – мемлекет пен құқық Алланың әмірімен қалыптасып,
дамып келеді деп түсіндіреді.
Реалистік теория – ... ... ... ... ішкі ... ... ескеріп, жаңарып жатады. Оның дамуына сыртқы жағдайлардың
әсері мол ... – деп ... ... ... бірлігін, дамуын,
оның мемлекетпен байланысын субъектілердің құқығының міндеттері болатын
және мемлекеттің ... ... ... ... ... Бұл ... ... адамдардың құқықтық тәртібін жан – жақты ғылыми ... ... ... Леон Дюги, С.М.Муромцев, Г.Н.Шершеневич,
Р.Паунд. Құқықтық әлеуметтік ... ... ... ... құқықтық
мемлекетті жақтайды.
Нормативтік теория – құқық әлеуметтік өмірдің сыртқы қарым – қатынасын
реттеп , басқарып, адамдардың мүдде – мақсатын орындау деп ... ... ... жеке өзін ... ... ... зерттеуді
жақтайды.Құқықтың белгі -  нышандарын жақсы зерттеуді , құқықтық мемлекетті
жақтады.Нормативтік ... ... ... қарай сатылап зерттеуді,
бақылауды ұсынады. Бұл ... ... ... ... теория – құқық саяси – экономикалық үстемдік жүргізетін
таптың мүдде – мақсатын қорғайтын нормативтік ... ... ... екі ... ... — деп ... экономикалық базис пен
үстем таптың мүддесі.
Бұл теорияның тарихи даму процесін 3 кезеңге бөлуге болады: Бірінші
кезең – ... ... ... және оның ... ... ... екінші
кезең – құқықтың болашағына көз – қарасы; үшінші кезең – марксистік көз –
қарасты бұрмалау.
Бірінші ... ... ... ... ... ... еді –
құқықтың экономикалық және таптың күреспен тығыз байланыста болуы. Екінші
кезеңде – ... ... ... теориясының мазмұнын біржақты
зерттеп, оның процестік рөлін, маңызын ... ... ... ... ... ... ... кезеңде кейбір
елдердің басшылары марксизмнің ... ... ... ... ... тоталитарлық саясатын қорғау үшін пайдаланды.
Жоғарыда көрсетілген құқық  теорияларының жеке ... ... ... да ... Бірақ барлығының мазмұнын біріктіргенде бірнеше дұрыс
қорытынды тұжырымдар шығаруға болады:
-         ... ... ... ... ... қоғам болшақ емес;
-         Құқық қоғамдық және жеке адамдардың ...... ... ... ... ... барлық түрлерін қорғайтын негізгі куш;
-         Құқық мемлекетті қалыптастырған және оның бақылауындағы, қоғамдық
тәртіпті қорғайтын құрал.
Сонымен, құқық жеке тұлғалардың ... ... ... ... ... ... ... құрал. Құқық қоғамның объективтік
дамуын қамтамасыз етіп, өндіріс пен сұраныстың ара – қатынасын ... күш – ... ... бұл ... жақтаушылардың пайымдауынша, мемлекетті,
құқықты ешкім ойлап тапқан жоқ, олар адамның өзі сияқты ... ... ... ... ... ұғымдар деп атайды. Бұл
теорияның мазмұны көне дәуірде қалыптасқан. Теорияның мазмұны – ... және ... ... байланысты құқықтары мен бостандықтарын
ешкім шектей немесе жоя ... – деп ... ...... ... қарсы келетін мемлекеттік заң болуға тиіс емес ... ... ... орта ... ... Локк, Руссо, Монтескье,
Гольбах,Радищев т.б.өте жақсы дамытқан. Дамыған елдерде табиғи әлеуметтік
норма мен ... бір – ... ... ... ... жоқ. Олар ... басқарады.
Тарихи теория – осы теорияны ұстанғандар мемлекет пен құқық тарихтан
бастау алып, тарихпен бірге жетілді дейді. Бұл ... ... ... рухани сана – сезімнің даму процесінен өмірге келіп, ... ... Оған ... ... жоқ – деп уағыздаған. Адамдар
субъективтік  жолмен табиғи бостандықтар мен құқықтарды жоя ... ... даму ... ... ... ... ... өзгертіге болады.Бұл теорияның өкілдері : Густав Гуго, Карл
Савинын,Фридрих Пухта, Штиль т.б.
Патриархалдық теория ... ... ... ... азаматтардың саналы түрде өздерінің мүдде-мақсаттарын іске
асыру үшін ... одақ деп ... ... ірі ... ... бірте-бірте мемлекеттің басшысына айналған.Отбасы басшысы — әке,
мемлекеттің басшысы – монарх.
Психологиялық теория – адамдардың психологиялық біріккен көзқарасы, іс-
әрекеті, ... ... – бәрі ... ... ... ... ... қолдайды және тағы басқалар. XX ғасырдың басында ... ... ... ... мазмұны: құқық адамдардың психикасының ... ... ... ... іс – ... жұмысына әсер етуі.
Адамның ішкі сана – сезімі мен сыртқы тәртібінің, мінезінің, іс – ... ... ... сана деп ... ... ... ... бөледі: жеке тұлғалық (автономдық) және оң жағымды ( ... ... ... құқық – жеке адамның ішкі ұятынан қалыптасатын елегізу, қатты
қиналу. Оң ... ... ...... ... ... абыройына
сенушіліктен қалыптасатын психикалық көзқарас.
Нормативтік теория – құқық ... ... ... ...
қатынасын реттеп, басқарып, адамдардың мүдде – мақсатын орындау ... Заң ... ... жеке өзін ... пен идеологияға қоспай
зерттеуді жақтайды. Құқықтың белгі – нышандарын жақсы зерттеуді, ... ... ... мәні мен ... ... ... мәні бар, ол заң ғылым. Күнделікті өмірде
және қызмет бабында қолданылады. Кең мағыналы түсінік болғандықтан, әрбір
адамның құқықтың мәні ... ... да бір ... ... ... ... «құқық» термин бірнеше мағынада қолданылады. Біріншіден,
«құқық» термині бірнеше мағынада ... ... ... - ... ... және ... ... заңға сүйене отырып, әрекет жасау
мүмкін. Мысалы, азаматтардың еңбек ету бостандығы, білім алу, ... ... ... ... ... Занды тұлғаларды да құқықтық
мүмкіндіктері болады. Осы ... ... ... ... ... қолданылады.
Субъективтік (тұлғапар) құқық - тұлғалардың мүддесін қанағаттандыру
мақсатымен құқықтық нормалардың ... ... ... ... ... ... ... қатынастарға қатысатын
тұлғалардың мінез-қүлқының шегін анықтайды. Тұлғаның құқығы ... ... ... тұлғаның құқығымен байланысты болғандықтан, жақта
да құқықтық міндеттер пайда болады. Мысалы, әр азаматтың оқып, білім ... бар. Сол ... ... оқуға түскеннен кейін азамат оқу орнының
ішкі тәртібіне бағынуға, оқу бағдарламасын орындауга міндетті.
Заңды тұлға кәсіпкерлікпен шүғылданып, заңды негізде мүліккке ... Ол ... өз ... үшін ... Соңымен қатар, өз мүлкін
пайдаланғанда қоғамның.басқа адамдарды мүдделеріне зиян келтірмеуі ... ... ... ... ... деп жазылған:
"Меншік міндет жүктейді, оны пайдалану сонымен қатар қоғам игілігіне қызмет
етуге тиіс" (6-бап).
Субъективтік (тұлғалық) құқықтық міндет - ... ... ... ... ... мүддесін (талабы орындату үшін басқа құқық тұлғасына
жүктелген міндет. Бұл ... ... ... ... ... ... ... мәжбүрлеу арқылы қамтамасыз етіледі.
Екіншіден, «құқық» дегенеміз құқық нормаларының жүйеге келтірілгсн
жиынтығы. Бұл объективтік ... ... ... ... ... жеке
адамның еркіне байланысты емес. Сонымен, объективтік мағынадағы құқық ... ... ... ... ... ... ... туралы
Конституция былай дейді: «Қазақстан Рсспубликасыңда қолданылатын құқық
Конституцияның, соған ... ... өзге де ... Республиканың халықаралық ... және өзге ... ... ... ... ... және
Жоғарғы Соты нормативтік қаулыларының нормалары болып табыладың (4-бап).
Үшіншіден, «құқық» термині оку пәнін ... үғым ... ... ... түрлі салаларга бөлінеді: конституциялық құқык,
әкімшілік құқык, еңбек іс құқығы, отбасы құқығы, азаматтық құқық, қылмыстық
құқық, қаржылық құқық т.б. ... ... - ... туыстас қоғамдық
қатынастарды реттейтін құқықтық нормалардың жиынтығы. Мысалы, азаматтық
құқық - ... және ... емес ... реттейтін құқықтық
нормалардың жиынтығы.
Қылмыстық құқық - қылмыс жасауға, ... ... ... ... ... ... ... термині тұлғагтық құқық пен объективтік құқықтың
жиынтығы ретінде де қолданылады. Осыған байланысты ... ... ... бар. Мысалы, қазіргі жағдайда елімізде Казакстанңың құқық ... ... ... ... ... терең түсінген адам оның түрлі
жағдайда мағынасы әр ... ... да ... ... ... өзі ... күрделі әлеуметтік қүбылыс екендігінің белгісі.
Құқықтың түрлі түсінігінің болуы - оның ... ... де ... ... Егер ... ... ... тұлғалардың
мемлекетте, қоғамда құқықтық мәртебесі қандай екенін анықтау, түсіну
қажеттігі туады. Азаматтарға сан қилы ... мен ... ... ... ... ... ... онда қоғамда шынайы тендік
орнатылған болып- есептеледі. Ал, ... ... ... сөз ... қалыптаскан зандар жүйесі әлеуметтік түрғыдан сипатталады.
Әрине, құқық туралы зерттеушілердің көзқарасы бір ... ... ... деп ... болмайды. Негізінен, құқықты таптық және жалпы
әлеуметтік тұрғыдан ... ... кең орын алып ... ... ілім
құқықты, оған байланысты қүбылыстарды тек таптық түрғыдан ғана ... ілім ... ... - ... ... саяси құралы, тек соның жоғын жоқтап,
мүддесін қорғайды. Ал өркениеттік түрғыдағы ілім бойынша құқық қоғамдағы
барлық адамдардың ... ... ... ... ... ... ... ілім болса да құқық әлеуметтік мәні бар екенін айтады.
Бірақ маркстік ілім ... ... ... өте тар ... ... ... қүл ... дәуірде құқық ашықтан- ашық. тек қүл
иеленушілердің мүдделерін ... ... ... ... ... ... бұл ... барлық қоғамдарға, түрлі ... ... ... ... тек ... таптың еркін білдіретін
болса, ондай қоғамда ... тап ... орын ... ... ол ... ... замандағы өркениетті мемлекеттерде құқық ... ... ... ... ... ... ... мойындау
керек. Қазақстан мемлекетінде қалыптасып келе жатқан құқыққа да осындай
жалпы ... ... ... шындыққа сай келеді десек қателеспейміз.
Қазакстан Республикасында қабылданған заңдарды таңдайтын болсақ, ... да ... ... ... ... ... белгілі бір топқа
артықшылық жасайтынын таба алмаймыз. Қазақстан заңдары барлық әлеуметтік
топтардың ... ... ... ... мүдделерін қанағаттандыруға
бағытталған.
Құқықтың жалпы әлеуметтік: мәнін мойындай отырып, оған ... ... ... - ... бірдей міндетті, мемлекет күшімен қамтамасыз етілетін,
қоғамдық қатынастарды реттейтін, заңға және басқа да ... ... ... ... ... ... ... құқықтың негізгі
белгілерін қарастырайық.
Жүйелілігі. Құқық - бірнеше бөлшектен түратын жүйелі құрылыс. Оның бір
бөлігі - табиғи ... ... адам мен ... ... ... талаптармен анықталады Мысалы, адамның өмірі, денсаулығы ... ... ... ... қамтамасыз етуге бағытталган
құқықтық нормалар табиғи құқыққа жатады. ... ... ... деп жазылған:
«Әркімнің өмір сүруге құқығы бар. Ешкімнің өз бетінше адам ... ... жоқ» (15 бап). ... ... ... бөлігі - мемлекеттегі
қолданылатын барлық заңдардың жиынтығы. Құқықтың жүйенін үшінші бөлігі -
субъективтік құқықтар. Осы ... ... ... ... ... ... ... түсінуге, жүзеге асыруға болмайды. Мысалы,
тек әр адамның өмір сүруге құқығы бар деп жарияланса, оның жүзеге асырылуы
қамтамасыз ... ... өз ... сақтауға, қорғауга мүмкіндігі
болмаса, аталған құқық қағаз ... ғана ... ... ... еді. ... қажетті рухани және мүліктік игілікті пайдалану үшін өзі белсенді
әрекет жасауы ... ... ... ... ... ... мемлекеттің тануы, қорғауы, қажет болған жағдайда қамтамасыз етуі.
Нормативтік сипаты - ... ... ... ... ... ережелерден, рәсімдерден түрады. Қағида - тұлғалардың мінез-
құлықтары туралы ереже. Былайша айтқанда, қоғамдық қатынасқа қатысушылар өз
іс-әрекеттерін, мінезін белгілі ... ... ... ... Сондықтан құқықтың нормалары тұлгалардың іс-әрекетінің, мінезі-
құлқының үлгісі. Мысалы, әркім ... қай ... қай ... және ... ... өзі ... және оны ... керсетпеуге хақылы.
Тұлғалардың мінез-қүлқын анықтау ... ... ... ... ... арнаға бағыттап, жолға салады. реттейді, жөндейді,
үйымдастырады, тұрақтандырады, бассыздықтан қорғайды.
Формальдық анықтылық - ... тағы да бір ... ... ... ... ... ... көрсетеді. Құқықты, оны құратын
заңдарды, басқа да нормативтік актілерді жасайтын, жалпы алғанда, мемлекет.
Мемлекет органдардан тұрады, демек, мемлекет ... ... ... - ... ... Олар жай ережелер емес, мемлекет атымен жасалатый
болғандықтан ресми сипаты бар ережелер. Әрбір ереже, қағида заң шығарушының
тұлғалардың мінез-құлқы туралы ойын ... ... ... ... ... ... дұрыс қолданылуын қамтамасыз етпесе, олар
тек қағаз бетінде ғана жазылып қалған болар еді. Мемлекет, оның ... ... ... ... жәрдемдеседі, жағдай жасайды. Мысалы,
Қазақстан Рсспубликасының Конституииясы ... ... ... ... Егер ... ... мен ... қол сүғылса,
мемлекет оларды корғанды. Занды бұзғандар құқықтық ... ... ... ... ... ... тағы бір белгісі - адамдардың еркін білдіруі. ... ... ... ... ... бірден-
бір бастауы - халық. Халық билікті ... ... ... және
еркін сайлау арқылы жүзеге асырады, сондай-ақ өз билігін жүзеге ... ... ... ... ... ... өзі ... қабылдай
алады. Мұндай жағдайда заң тікелей халықтын еркін паш етеді. Оған мысал,
1995 ... 30 ... ... ... Конституцияны қабылдауы.
Конституция - құқықтың өзегі, үйтқысы. Олай болса, Қазақстанда қалыптасып
келе жатқан ... ... көп ... ... ... ... ойын ... десек, ешбір асыра сілтеу болмайды. Халықгың ойын, еркін ... да ... ... ... ... ... жүзеге асырады.
Халық Президент сайлайды. Ол халык атынан әрекет жасап, өз өкілеттігінін
шеңберінде нормативті ... - заң күші бар ... жай ... ... қабылдайды. Президенттің нормативті актілері Қазакстан
құқығын қалыптастыратын бастау болып есептеледі. Құқықты құратын нормалар
тек бір адамның немесе әлеуметтік ... ... ... ... ... Ол - ... үшін қызмет істейді.
3 Құкықты түсіну жолдары және қызметтері
Құқық негізі жөнінде әңгімелегеңде, бәрінен ... ... ... ... оның ... ... негіз болатын қозғаушы күштердің мағынасы әңгімеге
арқау болады. Мұндай қозғаушы күштер мемлекеттің құқық шығармашылық ісі,
үстем ... ... ... және ең соңында қоғамның материалды ... ... ... ... кең ... түсіндіреді. Сондай бола
түрса да «құқық негіздері» дегеніміз - ... ... ... түрде бекітілген, жалпыга бірдей міңдетті мемлекст қамтамасыз ететін
қоғамның ерік-жігері.
Әдетте құқық негіздері төрт түрге бөлінеді: құқықтық ... ... ... ... нормативтік-құқықтық актілер.
Құқықтық әдеттер - қоғам өмірінен шыққан, адамдардың қарым-қатынасын
реттейтін, мемлекет күшімен қамтамасыз етілетін ресми түрде ... ... ... даласында құқықтық әдст-ғүрыптар қоғамды қатынастардың
негізгі реттеушісі болған.
Оған дәлел «Қасым ханның ... ... (XV ғ.), ... ... ескі ... ғ.), Тәуке ханның «Жеті жарғысы» (XVII ғ.). ... ... ... ... үлгі ... де ... ұлттық құқықтық әдеттерін
дамытқан. Қиыннан қиыс ... ... ... шешімдері ұқсас істерді
қарағанда күші бар ... ... ... ... XIX ... ... ... ережелерде құқықтық нормалар жазылып, нормативті
актілер ретінде пайдаланылған. Солармен қатар қазақ ... ... ... ... де ... қатынастардын реттеушісі болып
отырған.
Құқық прецеденті - ... ... ... ... ... ... ... төменгі мемлекст органдарына үқсас істерді шешкенде негіз болады.
Құқық прецендентінің шыққан елі - Англия. ... ... ... прецеденті
Англия А.Қ.Ш, Үндістан, Австралия мемлекеттерінде құқықтың негізгі қайнар
көзі болып табылады.
Құқықтың ... екі ... көп ... өз ... ... ... бекітілген, мемлекет күшімен қамтамасыз етілетін келісім-шарт.
Қазіргі заманда іс құқықтық келісім-шарттар ... ... ... ... көзі ... ... ... - кұқықтың ең басты қайнар көзі негізі
ретінде танылады.
Тәуелсіз Қазақстан Республикасында ұлттық құқық тек қана нормативтік
актілер ... ... ... нәр ... ... - Қазақстан
Республикасының Конституциясы. Конституцияның ең ... ... күші ... ... ... ... ол тікелей қолданылады. Одан төмен ... ... ... ... ерекше қатынастарды реттейді. Одан
кейінгі - жай ... ... ... мен қосымшыларды
республикалық референдум немесе Парламент енгізеді. Конституциялық және жай
заңдарды Парламент қабылдайды. Парламент Президентке бір ... ... заң ... өкілеттігін беруге қақылы. ... ... ... заң күші бар Жарлық шығаруға қақылы. Президент өз
өкілеттігіне ... ... ... ... ... шығарады.
Қазақстан Республикасының Үкіметі өз құзырындағы ... ... ... аумағында міндетті күші бар қаулылар ... ... өз ... ... ... ... ... құқылы. Ол Қазақстан құкығының құрамды бөлшегі болып есептеледі.
Қазақстан Республикасының Жоғарғы Соты да ... ... ... ... ... ... құқылы.
Заң дегеніміз, ең жоғары нормативтік күші бар ... ... ... ... ... - заң ... ... асыратын Республиканың ең жоғары органы.
Заң термині әдебиетте екі мағынада қолданылады - ... және ... ... ... заңға нормативтік актілердің барлық түрлері:
нақты ... ... ... ... бұйрықтар, нұсқаулар,
ережелер, жарғылар т.б. жатідызылады.
Ал, «тар» түрғыдан қарайтын болсақ, заңға тек кана ... деп ... ... ғана ... Заң, өз ... ... болсак,
нормативті құқықтық актілердің арасында ерекше орны бар, ерекше ... акт ... ... ... айтсак, «заң» - төрағасы сияқты,
басқа нормативтік-құқықтық актілердін төрінен орын ... акт. Оның ... ... ... ... ең ... заң ... органы -
Парламент шығарады. Екіншіден, заң ... ең ... ... ... Заң ... қоғамдық қатынастардың бүкіл қоғамның
мүдделеріне қатысы бар. Үшіншіден, заңның ең жоғары құқықтық күші ... өз ... ... ... ... топтарға бөлінеді: Конституция,
конституциялық заң, жай заң. Мүның ішінде ең жоғары құқықктық күші бары ... ... ... ... актілер Конституция негізінде,
соған сәйкес жасалып, қабылдануы керек. Қазақстан Конституциясы ... заң ... ... күші ... төмен түрады.
Сондықтан конституциялық заң деп аталса да, Конституцияға ... ... ... ... заң ... ... ... Құқықтық күшіне қарай конституциялық заңнан кейін жай ... ... күші әр ... болса да, аталған зандар ең маңызды
нормативті актілер болып саналады. Басқа ... ... ... ... ... ... ... құрамында заңдардың ерекше орны болуы,
айрықша қызмет атқаруы заң мен Құқықтың арақатысын анықтауға ... ... ... ... мемлекет жасайды» деген түжырым - заңнан
құқықты ажыратудың қажет екенінің белгісі. Құқықты қалыптастыратын қоғам.
Құқық ... ... ... ... жиынтығын Құқық
қалыптасуынын объективтік ... ... заң ... ... ... ... ... - қоғамдық қатынастардың өздігінен
шынайы қалыптасып, ... және ... ... байланыстары
әдеттегі, бірыңғай жолмен, үлгілермен; ... ... ... ... ... ... әділдік, дұрыстық - құқық қалыптасуының негізгі
принциптері болып табылады. Демек, заң шығарушылықтын алғышарты, ... ... ... - ... ... Заң ... неғұрлым
құқықтың талаптарын толығынан ескеретін болса, соғұрлым заң құқыққа сәйкес
болады. Мүңдайда заңды құқықтық заң деп ... ... бар. ... заң ... ... жөнге салып, реттеуге, дамытуға
атсалысады, екіншіден, құқықтық заі әділдікті, ... ... ... көпшіліктің еркін білдіріп, халықтық сипатқа ие ... ... пен ... ... және ... арақатынасын дұрыс
анықтаудың зор адамгершілік ... бар. ... ... бұл ... мәнін де естен шығармаған жөн. Заңның құқық талаптарына сай
келуі оның ... ... ... бұл жағдайды заң ... ... ... ... Республикасы Президентінің ұсынысы бойынша
Конституцияға өзгертулер мен ... ... ... ... жылы 7 ... ... Республикасы Конституциясына өзгерістер мен
толықтырулар енгізілді.
Қазақстан Республикасының ... оның ... ... ... ... ... санының үштен екісінің дауысымен бір жылдан
аспайтын мерзімге заң ... ... ... ... ... ... ... қорғаудың басымдылығын белгілеуге, сондай-ақ
осы жоба жедел қаралады деп жариялауға құқығы бар. ... ... заң ... бір ай ... қарауға тиісті. Егер Парламент осы
таланты орындамаса, онда ... заң күші бар ... ... ... ... ... белгілеген тәртіппен Парламент жаңа ... ... ... ... мен жергілікті органдар актілеріне қарағанда
басым болып келетін заң негізінде қабылданған ... ... ... мен ... жатады. Олардың құрамында бастапқы
нормалардың болуы жиі кездеседі. Солай бола ... да олар ... ... жөн.
Жекелеген ведомстволардың заң негізінде өздерінін жасаған нормативтік
актілері сол ведомство ішіндегі ... ... ... ... ... кейбіріне, мысалы, темір жол қатынасы, ішкі істер
министрліктеріне ... ... ... ... ... ... мен ... актілер шығаруға құқықтар беріледі. Кейде заңмен кереғар болып келетін
нормативтік актілердін ... да ... орын алып ... кездесіп
отырады. Оларда тіпті азаматтардың құқығы мен мүдделеріне нүқсан келтірген
жағдайлар кездесуі мүмкін. Мүндай жағдайларда ахуалды жөндеу ... ... ... ... ... ... қабылданатын нормативтік актілерді жергілікті жерлерде
мемлекеттік биліктің аумақтық органдары мен ... ... ... ... ... ... ... ыкпалы мен әрекеті сол
өлке, облыс, қала, аудан, кент, ауыл аумақта түратын ... ... ... ... ... ... ішкі ... шешу мақсатында шығарады. Бұл актілердін ықпалдары мен әсерлері
тек осы шектеулі үжым ... ... ... ... ғана ... ... түсу ... және өзін-өзі басқарудьщ
бастаулары терендетіліп әрі қарай ... ... ... ... ... әрі ... ... орын алуы мүмкін. Бүған
мемлекеттің алдын-ала берген рұқсатымен немесе ... ... ... соң ... күшке ие болатын, қоғамдық бірлестіктер,
еңбек үжымдары, азаматтардың топтанып бас қосу ... ... ... жатады, олардың локалдық та жергілікті де маңызы болуы
мүмкін.
Қазақстан ... жаңа заң ... оның аты ... ... туралы». Осы заңның қолдану саласы өте кең.
Заң актілері мен өзге де ... ... ... ... ... ... енгізу, өзгерту, толықтыру, олардың қолданылуын тоқтату
немесе тоқтата түру оларды жариялау ... ... ... ... ... қабылдайтын мемлекеттік органдардың қызметін
реттейтін заң актілерімен, осы ... ... ... ... сонын ішінде олар ... ... және ... басқа да нормативтік құқықтық актілермен айқындалады.
Құқықтың қызметтері. Құқықтың әлеуметтік мақсаты оның ... ... Оның ... ... ... ... ... іс-әрекеттеріне әсер етуге бағытталады. Құқың қызметінің негізгі
бағыттары мыналар:
1) Реттеу қызметі. Бұл қызметтің мәні - ... ... ... ... ... ... нормалары азаматтардың түрлі жағдайлардағы
құқыңтық мәртебесін анықтайды. Конституция азаматтарға сан қилы ... ... ... жөне ... ... үшін ... ... қатысу мүмкіндіктерін туғызады. Құқықтар мен бостандықтар
түрақты құбылыстар, өзінің ... ... ... оларды үнемі
пайдалануға болады. Сондықтан құқықтар мен бостандықтарды паш ... ... ... қоғамдық қатынастарды реттейтін құрал ... ... салу ... ... ... жеке адамның, қоғамның және
мемлекет органының ... ... ... салады. Зиянды іс-
әрекеттердің алдын алуға арналған ... ... ... ... ... ... ... саңтандырады, құқықтық нормалардың
қағидаларын бұзбауды талап етеді;
3) Заңды игіліктерді ... ... ... ... ... мен бостандықтар белгілі бір игілікті ... өз ... ... үшін беріледі. Мысалы, әркімнің өзінің жеке
басының бостандығына құқығы бар. Оған ешкім қол сұға алмайды. Егер адамды
заңсыз бас ... ... ... ... адам ... ... ... көзделген реттерде және тек соттың ... ... ... және қамауда ұстауға болады. Соның өзінде де
түтқындалған адамға сотка ... ... ... Тұрғын үйге қол
сүғылмауы керек. Соттың шешімінсіз түрғын ... ... жол ... ... пайда болған меншікті мемлекет қорғайды. Соттың шешімінсіз
ешкімді де өз мүлкінен ... ... ... ... ... ... ... жатады. Мемлекет кәсіпкерлік қызмет
еркіндігіне кепілдік ... және оны ... мен ... ... ... ... ... ұйымдардың, бірлестіктердің құқықтары
мен бостандықтарын паш етумен ... ... ... ... ... ... қарастырады.
Құқықтың тәрбиелік қызметі де ерекше. Құқықтың нормалары адамдардың
санасына әсер ету арқылы құқықтың ... ... ... ... заңды бұзудың алдын алу қызметін де ... Осы ... ... ... ... ... жатады. Осыларға
қоса құқық мемлекетті, қоғамды және азаматтардың ... ... ... де ... ... ... ... (қағидаттары)
Құқықтың қағидаттары - бұл кұқықтың ерекше әлеуметтік ... ... ... ... бастамалар, ережелер, идеялар. Олар
кұқықтың заңдылығын, табиғатын және әлеуметтік ... ... ... ... ... ... тапқан немесе олардың мәнінен туындайтын
жүріс-түрыс ережелері болып табылады. Таралу саласына ... ... ... және ... қағидаларды бөліп қарастырады.
Жалпы құкықтық қағидалар барлық құқық салаларында күшке ие болып
келеді. Оларға мына ... ... заң мен сот ... ... ... ... мен ... біртұтастығы;
сендіру мен мәжбүрлеуді үйлестіру.
Салааралық қағидалар бірнеше құқык саласының ерекше мәнді ... ... ... жарыспалылық және сот өндірісінің жариялылығы
және т.б. қағидаларды бөліп атауға болады.
Салалық қағидалар тек бір ... ... ғана ... ... азаматтық құқықта - мүліктік қатынастардағы тараптардың теңдігі
қағидасы; қылмыстық құқықта - кінәсіздік презумпциясы.
Құкық қағидалары ... ... ... қатысады, себебі, олар
қүкықтық әсер етудің жалпы бағыттарын анықтап қана қоймай, ... бір ... ... ... де енуі ... жүйе деп ... байланыстарымен және өзара қатынастары мен
біріккен жеке әлементтерден түратын күрделі үйымдасқан ... ... - бұл ... түтастықтың құрамды бөлігі. Демек, жүйе ішкі
қүрылысты, қүрылымды, байланысты, бөлшекке даралап бөлуді мегзейді. ... жүйе ... бір ... ... принциптер бойынша реттелген жеке
әлементтерден түратын біртүтас қүрылым болып табылады. Құқық теориясында
жүйе деп ... ... ... ... ... ... ақикат бар құқықтың ішкі қүрылымы түсініледі.
Құқықтың жүйесі оның ішкі бірлігін білдіреді, ол қалыптасқан ... ... ... Оның ... ... ... ... -
құқық нормасы болып табылады. Құқық нормаларының көбінің бір түгасқа
бірііуі, ... ... ... ... ... жеке ... тән
емес жаңа сапа туғызады.
Жүйелер туралы жалпы теория идеяларын құқық жүйесін ... ... ... Оның аса маңызды белгілері: біріншіден, құқық
нормаларының тұтастығы, ... ... ... ... ... ... ... жүйесінің сырткы қасиеті ретінде айыруға болады.
Оның ең ... ... - ... жоқтығы, үйлесімсіз ережелердін болмауы.
Әрбір жүйе екі негізгі бөліктің, біріншіден, құрылымды - ... ... ... тым ... бір тұтастықтың шеңберінде біршама дербес
әлементтердің жекеленуі мен ... ... ... ... ... ... ... көздейді.
Кұқық саласы - өздерінің реттейтін біртектес қоғамдық қатынастардың
ортақ болуы ... ... ... ... мен ... тобы. Сондықтан оларды жіктеп, жеке дербес топтарға біріктіру
қажет. Құқық нормалары объективті түрде ... ... олар ... ... ... ... ... қатынастардың шығармашылығына байланысты
ерекшеленеді. Біртектес қатынастардың белгілі бір түрін реттейтін құқық
нормалары құқықтық ... ... ... конституциялық құқық құқықтың жетекші саласы болып
табылады. Бұған мемлекеттің құрылысын, органдар ... ... ... ... пен ... ... бостандықтары мен
міндеттерін, өкіметтін өкілді органдарының сайлану тәртібін және ... ... ... ... мен ... ... Бұл ... қаралып бекітіледі.
Мемлекеттік құқық - құқықтың саласы, оны ... ... ... мен ... Қазақстан азаматтарының құқықтық жағдайын,
олардың күқықтарын, боставдықтары мен ... ... ... құрылысын және оның мемлекеттік органдарынын
жүйесін бекітетін мемлекеттік - ... ... ... ... құқықтық нормалары коғамның саяси және әкономикалық жүйесін
әлеуметтік даму мен ... ... ... пен ... ... ... қызметінің негіздерін белгілейді, мемлекет пен адамның
өзара қарым-қатынастарын реттейді.
Мемлекеттік құқық - құқықтың ... ... ... ол ... және ... үйымдардың негіздерін бекітеді.
Қаржы құқығы - мемлекеттің қаржы қызметінің барысында ... ... ... ... нормалардыңщ жиынтығы. Қаржы
құқығы мемлекеттік және басқа органдардың ақша қаражаттарын жинауға, бөлуге
және қайта бөлуге ... ... ... ... нормалардан
түрады.
Еңбек құқығы - кәсіпорындарда, мекемелерде және басқа занды тұлғапарда
жүмысшылар мен қызметшілердің еңбектерін реттейтін және ... ... ... ... ... ... әкімшілік пен кәсіподақ
комитетінің еңбекшілердің өндірісті басқаруға қатысулары туралы қарым-
қатынастарын, еңбек ... ... мен ... ... дауларын қарау
жөніндегі қатынастарды тәртіптейтін құқық саласы.
Әлеуметтік қамсыздандыру ... - ... ... ... ... ... ету ... толығынан немесе
жартылай жоғалтқан, асыраушысынан айрылған жағдайда, сондай-ақ көп балалы
отбасыларын материалдық ... ... ету және ... ... ... ... ... нормалардың жүйесі.
Азаматтық құқық - ауқымы ... ең ... ... ... ... ... жеке қатынастарды: мемлекеттік, ... ... ... ... ... ... сондай-ақ
мүліктік емес те қатынастарды реттейтін нормаларды ... ... ... азаматтық құқық өзінің такырыбымен ... ... ... ... тең ... ... кұқық - шаруашылық қызметке басшылық жасаудың және оны
жүзеге асырудың тәртібін белгілейтін, сонымен бірге ... ... ... ... ... қалыптасатын шаруашылық қатынастарды
реттейтін және тиімді әрі ... ... ... ... ... ... ... жиынтығы.
Отбасы құқығы некеге тұрудыц шарты мен ... оны ... ... ... мен ... асырап алынғандармен
және басқа туыстардың арасындағы жеке және мүліктік емес қатынастарды
тәртіптейді.
Жер құқығы - ... ... оның ... ... және ... мүдделері үшін жерді ғылыми негізде, үтымды және ... мен ... ... оны ... ... ... ... жер пайдаланушы ретінде әртүрлі ұйымдар мен азаматтардың
құқықтарын қорғау, жер қатынастары саласында зандылықты ... ... ... құқығы - құқықгың саласы, оның нормалары шаруа және
фермер ауыл руашылықтарының, олардын сайланатын органдарының, ... ... ... және ... ... ... мен қызметінің нысандары мен тәртібін, ауыл шаруапіылығы саласындағы
қызметпен байланысты пайда болатын өзге де қатынастарды реттейді.
Әкологиялық құқық - ... ... ... ... ... және жақсартуға, қоршаған ортаны қорғауға бағытталған қоғамдық
қатынастарды реттейтін нормалар жүйесі. Орман, су, ... және ... ... салаға жатады.
Қылмыстық кұкық - құқықтың дербес саласы, яғни Қазақстан Республикасы
заң шығарушы жоғары ... ... ... ... ... табылатының және оны жасағаны үшін қандай жазалар болуы мүмкін
екендігін белгілейтін заң ... ... ... ... ... ... ... мен сипатын және қылмыс жасаған
адамдарға оны қолданудың шарттарын бекітеді.
Халықаралық құқық - ... жәие ... ... ... арасындағы қатынастарды реттейтін зандық принциптер
мен нормалардьщ жиынтығы
Құқық қолдану оны жүзеге асыру үшін жасалады. ... ... ... ... ... ... азаматтар заң жолымен жүру туралы
міндеттеме алады. Осыған байланысты ... ... ... екі ... ... ол екі ... ... 1) мемлекеттік органдар,
лауазымды ... ... ... істеу керек; 2) азаматтар, олардың
бірлестіктері және үйымдары өз әрекеттерімен құқықты жүзеге асыруы ... ... ... ... ... бар: 1) ... ... сақтау тыйым салатын нормалар арқылы жүзеге асырылады. Бұл тәсілдің
мәні - ... ... ... ... бой тарту; 2) Құқықты орындау.
Құқықты орындаудың мәні - ... ... ... ... үшін ... жасау. 3) Құқықты пайдалану. Тұлға өзіне берілген ... ... ... ма, жок па өз еркі. 4) Құқықгы қолдану. Бұл билік
кызметін жүргізу арқылы жүзеге ... ... екі ... жүзеге
асырылады: 1) билік жүргізетін кызмет ... ... ... ... 2) ... істі шешу ... ... бірнеше сатыдан түрады: 1) істің нақтылы мән-жайларын
анықтау; 2) істің зани негізін анықтау; 3) құқықтық норманы ... ... ... 4 ) ... ... ... сатыда зани айғақтар және зани кұрам анықталуы керек. Олар -
басты айғақ немесе басты айғақтарды анықтайтындар. Осы ... заңи ... ... зани жолмен шешуге жеткілікті болуы қажет. Кейде анықталатын
мән-жайлардың көлемі заңда белгіленеді.
Екінші сатыда істін ... ... ... керек: қолдануға қажетті
құқықтық ... ... оның ... дүрыстығын тексеру; норманың
түпнүсқасы екендігін анықтау; оның кеңістіктегі, мерзімдегі ... ... ... ... ... ... айқьшдау. Осы айтылған
әрекеттердің барлығы заңцылықгы, қүкықтық тәртіпті ... үшін ... ... ... ... - қаралған іс бойынша құқық қолдану
актісін қабылдау. Мүндай акт істің тағдырын шешеді. Сондықган бұл жүмысқа
жауаптылыкден қарау ... Осы ... ... негізделіп, заң бойынша
жасалуы қажет. Құқық қолданатын акт - мемлекет ... ... ... ... ... ... бар, ... құқықтары мен міндеттерінің
бар жоғын анықтайтын, соған сәйкес шараларды белгілейтін ... ... ... ... - қүзырлы мемлекеттік органдар мен лауазым
иелерінің ққжаттарында хатталған немесе ауызекі түріндегі ... ... Бұл акт ... ... ... ... заңдык күшке ие
болады және құқықтық қатынастарды туындатады, өзгертеді немесе тоқтатады.
Құқық қолдану ... ... ... ... ... ... реттік сипатта болады.
Заң шығарушының, басқа да ... ... ... еркін
түсініксіз баяндауға немесе қайшылығы барлығын білдіруге, сондай-ақ белгілі
бір құқық нормаларын дұрыс түсінбеу және өмірде дұрыс қолданбау сарынынын -
оның аңғарылуына ... заң ... ... яғни ... мен
қолданылу щегін анықтау жөніндегі қызметті анықты түсіндіру деп ... ... ... ... өзі қоғам өміріндегі қүбылыс
ретінде саяси режим мен зандылықтың жай-күйінен ... азат бола ... істе ... ... субъектісінің кұқықтық санасы манызды рөл атқарады,
ол зандарды, заң нормаларын екі жолмен немесе, кем дегенде, екі ... ... ... Бұл, ... ... яғни заң
нормаларын ойша түсіндіріп беру, ол заң нормаларының мазмүнын бейнебір «өзі
үшін» анықтайды. Өз құқықтары мен ... ... ... тараптың
сол нормаларға байланысты міндеттері мен құқықтары түсініледі, тарап қоятын
талаптардьш зандылығы анықталады.
Екіншіден, бұл - ... яғни заң, ... ... ... ... ... беру, ол заң нормаларының ... ... ... ашып ... ... нормалары түсіндірмесінің нысаны
нақтылайтын нүсқаулары болатын арнаулы ... беру ... ... ... ... жоқ және ... ... заң күшін жоюымен
бірге өзінің қолданылуын тоқтата отырып, өздері заң нормаларын түсіндіретін
нормативтік актілермен бірге әрекет етеді. Құқық ... ... ... актілерінің өзінде де, сот шешімдерінде де б.олуы ... әр ... ... ... түседі. Қарым-қатынас
нәтижесінде адамдар арасында өзара әрекеттестік қалыптасады, түсіністік
пайда ... ... ... және ... беру ... ... ... әлеуметтік нормалар арқылы реттеледі, олардың арасында құқық
нормалары ерекше орын йеленеді. ... ... ... мен нормативті
құқықтық актілерде ... ... ... ... ... ... ізгілік, теңдік, бостандық идеялары құқықтың ... ... ... - ... ... қамтамасыз етілетін, әділеттілік
туралы адамдардың ... ... ... ... ... міндетті
нормалардың жиынтығы.
Қүкық нормалары өзара үйлесімді жүмыс ... ... Осы ... олар
салаларға, салашықтарға және күқық институттарына бөлінеді. Мүндай ... ... деп ... ... ... нормаларынан түрады, аталған нормалар құқық саласын
қүрайды, салалар ішінде ... ... ... ... ... ... құқык салалары күқық салашықтарына
бөлінеді.
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі
Ағдарбеков Төкіжан. Құқық ... оқу ... ... - ... 2008. - 264 ... ... Мемлекет және құқық теориясы: оқулық. - Алматы, 2003.-
246 6.
Ағдарбеков Төкіжан. Мемлекет және ... ... ... ... ... ... Заң әдебиеті, 2008. - 946 б.
Булгакова Дилляра Асхатовна. Мемлекет және құқық теориясы: оқу ... ... Заң ... 2004. - 200 ... Дилляра Асхатовна. Мемлекет және құқық теориясы: оқу ... ... Заң ... 2005. - 115 6.
Дулатбеков Нұрлан. Мемлекет және құқық негіздері. - Астана: Фолиант, 2001.-
252 6.
Жоламан Қабидолла Досмұхамедұлы. Мемлекет және құқық ... оқу ... ... 2007. - 296 ... Республикасының еңбек туралы негізгі заң актілері. - Алматы:
Юрист, 2005. - 80 б.
Мемлекет және құқық негіздері: оқулық / ... Е. ... - ... ... 2001. - 624 ... ... Мемлекет және құқық теориясы: оқу қүралы / Ө. Қопабаева.
- Алматы: Жеті жарғы, 2006. - 258 6.

Пән: Құқық, Криминалистика
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 25 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Азаматтық қоғам және құқықгық мемлекет туралы теориялар17 бет
Азаматтық құқықтық қатынастар туралы22 бет
Азаматтық-құқықтық жауапкершілік туралы түсінік26 бет
Заттық құқық жәнеменшік құқығы туралы жалпы ережелер40 бет
Міндеттемелік құқық туралы13 бет
Міндеттемелік құқық туралы ақпарат40 бет
Мұрагерлік құқық туралы мәлімет116 бет
Қылмыстық құқықтағы жаза туралы73 бет
Авторлық құқық туралы ақпарат78 бет
Авторлық құқық. Сабақтас құқық туралы жалпы түсінік28 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь