Құқықтық сана және құқықтық мәдениет туралы

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .3
1 Құқықтық сана ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .
1.1 Құқықтық сана, жалпы түсінігі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .
1.2 Құқықтық сананың құқықтың әлеуметтiк функциясын жүзеге
асырудағы рөлi ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .
2 Құқықтық мәдениет ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..
2.1 Құқықтық мәдениеттің мәні ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
2.2 Қазіргі кезеңде құқықтық мәдениеттің қалыптасу жағдайы ... ... ... ... ... ..
2.3 Құқықтық мәдениеттi қалыптастырудағы құқықтық тәрбиенiң маңызы
Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .
Қолданылған әдебиеттер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
Жұмыстың тақырыбы “Құқықтық сана және құқықтық мәдениет” деп танылады. Сана – объективтi шындықты идеалды түрде бейнелеудiң адамға ғана тән ең жоғарғы нысаны. Сана адамның өз болмысы мен объективтi дүниенiң мән-жайын, мазмұнын, ұғымын бiлуiнде белсендi қызмет атқаратын психикалық процестердiң заңды нәтижесi болып табылады. Сана - шындықты бейнелеудiң механизмi мен нысандарын тарихи дамудың сатыларына сәйкес айқындайтын философия, социология және психологияның және жалпы танымның ең басты категорияларының бiрi.
Құқықтық сана – қоғамдық сананың бiр түрi. Саяси жане моральдық санамен тығыз байланысты. Мазмұны жағынан тиiстi мемлекетте қолданылып отырған құқық нормалары, заңдық пен құқықтық тәртiбi қылмыс және оны жазалау. қоғам мүшелерiнiң құқықтары мен көзқарастары жатады. Антогонистiк қоғамда таптардың өзiне тән құқықтық санасы болады. оның мазмұны әр таптың қоғамның экономикалық, саяси, мәдени өмiрiнде алатын орнына байланысты.
Тақырыптың өзектiлiгi - отандық мемлекеттiлiктiң жаңа даму сатысы, меншiк түрiнiң өзгеруi, экономикалық реттеудiң тәсiлдерiнiң өзгеруi құқықтық тәрбие нысанының әдеттегi қалыптасқан салттарының өзгеруiн талап етедi. Алайда бұрынғы қалыптасқан ережелердi жаңа талаптарға сай етiп өзгерту де жаңа құқықтық тәрбиенiң алдына қойған негiзгi мақсаттардың бiрi болып табылады.
Қылмыстылықтың өршiп, азаматтардың әлеуметтiк қорғалуының деңгейi төмендеген кезде азаматтарға олардың құқықтарын түсiндiру, олардың мүмкiндiктердiн айқындаудың маңызы өте зор.
1 Жоламанов Қ.Ж. Мемлекет және құқық теориясы.- Алматы:
2 Жоламанов Қ.Ж., Мухтарова А.Қ., Тәуекелев А.Н. Мемлекет және құқық теориясы.-Алматы: бас. Қаз МЗУ, 2009.
3 Лазарев Н.Н. Общая Теория государства и права,- М.,2009.
4 Сапарғалиев Ғ.С. Мемлекет және құқық теориясы. – Алматы: Жеті жарғы, 2008.
5 Сапарғалиев Ғ.С., Ибраева А.С. Мемлекет және құқық теориясы. – Алматы: Жеті жарғы, 2007.
6 Храпанюк В.Н. Теория государства и права.- М., 2006.
7 Храпанюк В.Н. Теория государства и права.- М,2008.
8 Теория государства и права под ред. Матузова Н.И.и Малько А.В.-М., 2007
9 Марченко М.Н., Дерябина Е.М. Теория государства и права. Учебное пособие. –Москва: Проспект, 2012.
10 Малько А.В. Теория государства и права в вопросах и ответах: Учебно-методическое пособие. -5еиздание, переработанное и дополненное. –М. 2006.
11 Храпанюк В.И. Теория государства и права, М. 2003.
12 Марченко М.Н. Теория государства и права. Учебник. М., 2004.
13 Мухамеджанов Э., Сафарова Т. Общественные объединения как институт гражданского общества // Юрист. 2011. № 3.
14 Сулейменов М. Система права и система законодательства Казахстана: выбор пути // Юрист. 2011. № 4.
        
        МАЗМҰНЫ
Кіріспе.....................................................................
................................................3
1 ... ... ... ... ... ... ... әлеуметтiк функциясын жүзеге
асырудағы
рөлi .......................................................................
..............................
2 Құқықтық
мәдениет....................................................................
..........................
2.1 Құқықтық мәдениеттің
мәні........................................................................
...
2.2 ... ... ... ... ... ... мәдениеттi қалыптастырудағы құқықтық тәрбиенiң маңызы
Қорытынды...................................................................
..........................................
Қолданылған
әдебиеттер..................................................................
.....................
КIРIСПЕ
 
Жұмыстың  тақырыбы “Құқықтық сана және құқықтық мәдениет” ... Сана – ... ... ... түрде бейнелеудiң адамға ғана
тән ең жоғарғы нысаны. Сана адамның өз болмысы мен объективтi дүниенiң ... ... ... ... ... ... ... психикалық
процестердiң заңды нәтижесi болып табылады. Сана - шындықты бейнелеудiң
механизмi мен ... ... ... ... ... айқындайтын
философия, социология және психологияның және ... ... ең ... ... сана – қоғамдық сананың бiр түрi. Саяси жане ... ... ... ... жағынан тиiстi мемлекетте ... ... ... ... пен ... ... ... және оны
жазалау. қоғам мүшелерiнiң құқықтары мен көзқарастары жатады. Антогонистiк
қоғамда таптардың өзiне тән ... ... ... оның ... әр ... ... саяси, мәдени өмiрiнде алатын орнына байланысты.
 Тақырыптың өзектiлiгi - отандық мемлекеттiлiктiң жаңа даму сатысы,
меншiк ... ... ... ... ... ... тәрбие нысанының әдеттегi қалыптасқан салттарының өзгеруiн талап
етедi. Алайда бұрынғы қалыптасқан ... жаңа ... сай ... де жаңа ... ... ... ... негiзгi мақсаттардың бiрi
болып табылады.
Қылмыстылықтың ... ... ... ... ... ... ... олардың құқықтарын түсiндiру, олардың
мүмкiндiктердiн айқындаудың маңызы өте зор.
Қазақстандық қоғамдағы құқықтық мәдениет ... ... ... ... мен ... ... бағытталған ұлттық
идеяның қажеттiлiгiн айта кету ... ... ... ... ... даму ... ... деңгейi өте нашар, ал ... ... өзi осы ... ... ... ескерсек,
бұның неге апарып соқтыратыны айқын. Жоқ ... ... ... ... ... ... керi әсерiн көптеп тигiзуде. Осының негiзiнде
мемлекет азаматтарды қорғау функциясын ... бiр ... ... ... ... ... ... екi парралельдi әлемде қатар өмiр сүрiп келедi;
оның бiрi – фантомдық легитимдiлiк, яғни заңның қағаз жүзiнде ғана ... ...... ... ... ... заң да, құқық та қағаз
жүзiнде қала ... Бұл ... ... ... ретiнде жоққа
шығарып,құқықтық нигилизмге ... ... ... ... орын алу ... ... экономика деңгейi және көптеген азаматтардың өмiр сүру
деңгейiнiң құлдырауы. Қоғамда ертеңгi ... ... ... өршiп келедi. Бұның барлығы әлеуметтiк теңсiздiк негiзiнде болып
отыр. 
Мынаны атап өткен жөн: ... ... ... ... ... әлеуметтiк бақылау нолрмаларына түбегейлi ... ... ... ... ... ... келiспейтiндiгi,
қазiргi қоғамдағы құықтық мәдениет және ... ... йiн ... ... аз ғана ... кейiн бұл қылмыспен күресу деңгейiнiң де құлдырауына
әкелiп ... рас. ... ... ... ... жас ... ... ойластырып табу керектiгiн атап өткiм келедi. Мiне, соның
негiзiнде құқықтық мәдениеттi әлеуметтiк құндылық ретiнде ... ... ... ... ... құралдарының шексiз мүмкiндiктерiнiң бар
екендiгiн атап айтайық және осы ... ... ... ... үшiн жұмыс жасатуымыз керек. 
Жұмыста Ғ.Сапарғалиев, А.Ибраева сияқты қазақстандық авторлардың,
сонымен ... ... ... В.Н., ... ... ... ... қолданылды.
1 Құқықтық сана
1.1 ... ... ... ... сана – ... пен ... және ... теориясының
категориясы. Құқықтық сана құқықтық мәні бар құбылыстардың көрінісімен және
құқықтық мәні бар ... ... ... ... құқықтық
тәртіппен байланысты қоғамдық, топтық, жеке сана аясын қамтиды. ... ... ... ... ... оның мәдени-
құқықтық, демократиялық не авторитарлық дәстүрлерімен айқындалады.
Философияда қоғамдық — сана ... ... ... идеядар мен
көзқарастардың материалдық қатынастардың жемісі. Сонымен ... ... ... ... ықпалын тигізіп оны дамытуға үлесін қосады.
Ал, ... сана ... ... алып ... ... түрлерге
бөлінеді: саяси, көркем, теориялық, кәдімгі, эстетикалық, діни, атникалық
және т.б. Құқықтық сана қоғамдық сананың бір ... ... ... ... саналардың түрлеріне қарағанда құқықтық сананың өзіне ғана тән
ерекшеліктері бар:
1. ... сана ... ... ... жүйе әділ сот
қызметтерінің айнасы ... ... ... ... ... ... ... немесе оны қолдану барысындағы ... ... ... ... мен ... ... сана ... ой-
елегінен өткізіп баға береді. Соның нәтижесінде индивидтердің мемлекеттегі
әділеттілікке деген көзқарастары қалыптасады.
2. ... сана ... ... ... мемлекет пен құқық пайда
болғанда қалыптасады және әртүрлі мағындағы қасиеттерге ие болады. Мысалы,
құл ... ... құл ... құқықтық саналары негізінде
құлдарды қанау, басып жаншу, баю ... ... ... ... ... құқықтық санасының негізгі өзегі — азаттық, ... ... ... I ... ... ... б.ғ.дейінгі I-
II ғасырлардағы Қытайдағы ... ... және ... ... және т.б. сондай қарулы көтерілістер). Таптық қоғамда сана да
таптық сипат алады.
3. Құқықтық сана ... ... ... ие ... ... ... мен бағыттар әрқашанда құқықтық санаға өзінің әсерін тигізеді.
Заңның өзі қоғамда жүргізіліп отырған ... ... ... ... саясат тоталитарлық жүйені және жеке адамның басына табынушылықты
мемлекеттік дәрежеде нығайту болса, қоғамдық кұқықтық сана сол ... ... ... ... санасына «халық жауы» ұғымын жаппай
қабылдатты, заңды екенін сіңірді. Фашизм де сондай сана ... ... сана ... ... орын ... оның ... ... эстетикалық, теориялық, кәдімгі, діни, этикалық ... мен ... ... ... және ... ... бір ... құқықтық санаға мол әсер етуі мүмкін. Мұндай ... ... ... ... нерегрессивтік, неконформистік,
нениглистік және ... ... мен ... ... мүмкін.
Құқықтық сана дегеніміз қоғамдық сананың формасы ретінде ... ... ... ... ... ... мен ... сотқа және тілегіндегі құқыққа деген ... ... ... ... ... ... ... негізін жеке адамдардың меншікке деген
қатынастары құрайды. Сонымен қатар құқықтық сана құқықтың ... ... ... ... ... ... Атап ... пен қарым - қатынастық бұзылған жағдайда бүкіл құқықтық реттеу
дағларысқа үшырауы әбден мүмкін. Құқықтық сананың қоғам өміріне ... ... ... сана ... ... ... белсенді түрде өзінің әсерін
тигізеді. ... ... ... ... ... құқықтық саналары неғұрлым жоғары болған сайын сапалы ... ... мен ... ... жалпы ұлттық мүддені жеке
топтық, таптық, партиялық мүддеден жоғары қояды.
2. Құқықтық сана мемлекет қабылдаған нормативтік-құқықтық кесімдерден
өзінің көрінісін ... ... ... ... ... ... ... қолдану
процесінде ерекше рөл атқарады, әділеттілік пен ... ... ... ... ... қызметтегі лауазымды тұлғаның жеке
адамнан пара алуы, бюрократияға жол ... ... ... ... ... ... санасын дағдарысқа ұшыратып, нигилистік
көзқарас қалыптастырады.
4. Құқықтық сана құқық бұзушылықпен күресудің, оның алдын ... ... ... сана ... жоғары болған сайын
мемлекеттегі қоғамдық тәртіп те нығая ... ... ... ... ...... еркі ... болуында. Сана, елестету, қабылдау, сезім, ... ... ... адамдар бір-бірімен қоғамдық қатынастарға барады.
Қоршаған орта, дүние тек қана адамның санасында ... қана ... ... ... мен ... еңбегінің негізінде өзгеріске ұшырайды.
Сондықтан адамнын айналадағы шындыққа деген құндылық қатынасы қоғамдық және
жекелік ... сана ... ... ... ... ... әлеуметтiк функциясын жүзеге асырудағы
рөлi 
Қоғамдық сананың формаларына құқық, мораль, ғылым, ... ... т.б. ... ... қоғадық сананың формалары қоршаған ортаның қыр-
сырын өзінше танып, сол ... ... ... ... ... ... діннің қоғамдык, ... ... ... ... ол ... ... дүниенің құбылыстарын діни жолмен не
кұдайдың атымен байланыстырып түсіндіреді.
Құқықтық сана ... ... бір ... бола ... ... мен ... ұғына отырып, олардың өзгеруін бейнелейді. Құқық
арқылы қоғамдық пайдалы және қоғамдық зияңды әрекеттер байқалады, сондықтан
құқық өзіне ... ... бір ... қалыптастырады. Бұндай құқыққа
деген көзқарас болымды, дұрыс, яғни тұлға қоғамдағы құқықтын орнын, ... ... ... ... ... оған бағынуға бейімділігін
білдіреді. Керісінше, құқықтың қоғамдағы маңызын жоққа шығару, оның ... ... ... ... ... тырысқан көзқарастар да
болады.
Кұқық әуел баста әлеуметтік құбылыс және ... ... ... ... ретінде, адамдардың әділеттілік ұғымына негізделген
құқықтық нормалар, ... ... ... ... қалыптасады.
Әділеттілік деген бұл жерде бостандық, теңдік және коғамдық татулық,
келісім деп ... ... ... дамуының объективті қажеттіліктерін
бейнелей отырып құқықтық сана құқықтың қайнар көзі болып табылады.
Құқықтық сана, құқықтық мәдениет және құқықтық ... ... ... ... ... қағидасына айналуы тиіс.
Құқықтық сана дегеніміз – тұлғаның қолданыстағы немесе ... ... ... ... мен сезімдерінен, оларға тиісінше баға
беру мүмкіндіктерінің жиынтығы болып табылады.
Бұдан құқықтық сананың ... ... ... және ... ... көреміз. Өйткені, құқықтық психология қолданыстағы
құқық нормаларын жетілдіруге, жаңа құқықтық ... ... ... ... ... ... идея ... сананың
өз дәрежесіне көтерілуінің нәтижесінде адам, қоғам, мемлекет мүддесі үшін
қажетті ... ... ... ... ... сана ... ... мақсаты – адам, азамат, қоғам мүддесіне
сәйкес келетін, олардың ... ... ... ... игілік үшін қабылдау қажеттілігінің негізгі бастамашысы ... ... ... ...... нормаларын білу, толық
түсіну, оларды  басшылыққа ала отырып, адамзаттың ортақ мүддесіне қызмет
істеуді ... ... ... ... ... байланысты және содан
негіз алып дамиды, жетіледі. Субъектінің өзінің іс-әрекетінде ... ... алуы оның ... ... ... ... ... – қоғам мүшелерінің құқықтық санасы мен құқықтық
мәдениетін қалыптастырудағы мемлекеттік органдар мен ... ... ... ... болып табылады. Мемлекет неғұрлым құқықтық тәрбиеге
ерекше мән берсе – ... ... ... ... ... ... биік
дәрежеден көрініс табады. Өйткені, құқықтық сана, мәдениет, құқықтық ғылым
– тәртіптің қайнар ... ...  — ... ... ... көзі, негізі Президент
дәрісіндегі осы айтылған идеяларды жүзеге асыру үшін не істеуіміз ... ... ... Ол үшін – отбасында, балабақшада,  орта мектепте,
жоғары оқу ... ... ... ... ... ... ... сай
жетілдіру қажет. Әрбір отбасы бала ... ... ... ... ... ... ... сіңіріп, оларды заңды
құрметтеуге, әділеттілікке, турашылдық жолға түсетіндей етіп ...... Ата Заңы ... ... ... азаматтың басты құндылықтары – құқықтары мен бостандықтары туралы
айқындалған түсініктердің ... ... ... ... ... құрылысының негізгі ұғымдарын түсіндіру
қажет. Орта мектепте оқылатын құқық негіздері пәнін қайта сапалы ... ... ... заңы ... ... ... керек,
осы пәнге бөлінген сағат санын көбейтіп, бір ... ... ... пән ... ... заң ... ... талап қойған жөн.
Өйткені, білім ... ... ... ... ... оқу орындарында қазіргі кезде «Мемлекет және құқық негіздері»
пәні балама пән ретінде оқытылады. Яғни, студенттердің ... ... ... ... Бұл ... емес. Мемлекет және құқық негіздері пәні
барлық жоғары оқу орындарының оқу бағдарламасында міндетті түрде ... ... ... ... дәрісінде, сондай-ақ, Президенттің «Жалпыға
ортақ  еңбек қоғамына қарай 20 ... ... ... да ... ... даярлау, жоғары білімді оқу орындарын бітірген жастардың
құқықтық білімді меңгеру қажеттілігі нақты көрсетілген. ... ... ... пән ... жаңа ... ... қажеттілігі өзінен-өзі туындап
отыр. Құқықтық білімді жетілдіру саласында бұқаралық ақпарат құралдарының
маңызы да ерекше. ... ... ... ... ... ... арнасы да қажет. Бұқаралық ақпарат ... ... ... беру мен ... ... ... құқықтық білімі болғаны жөн.
Университеттерде журналист ... ... ... ... ... мамандық ашып, болашақ ... заң ... ... ... ... енгізіп, сауатты, білімді журналист-
заңгерлерді дайындауды  жүзеге асырған  дұрыс болар еді, ... ... ... ... ... ... білімді, сананы, тәрбиені жетілдіру кең байтақ ... ... ... ... биік ... жүзеге асырылуы керек.
Қазіргі кезде Қазақстанның көптеген жоғары және арнаулы ... ... ... ... жарысқа түскендей көбейіп кетті.
Көптеген оқу орындарында болашақ ... ... ... ... ұстаздар
жетіспейді, заң оқу орындарында оқитын ... ... ... оқу ... заң ... зәру, көптеген заң
мамандарын даярлайтын оқу мекемелерінің ұстаздары, басшылары ... ... бере ... да, басшылық жасай отырып, ... ... мен ... ... ... ... ... кемшіліктер болған ретте құқықтық білім деңгейінің өз дәрежесінде
көтерілуі қиын шаруа. Сапасыз ... ... көбі ... ... ... отырғаны да осыдан. Бұл ағаттықтарды жою үшін ... ... ... ... ... ... ... жаңаша
бағдарлама қажет сияқты.
Құқықтық сана сезімнің басты мақсаты – адам, азамат, қоғам мүддесіне
сәйкес ... ... ... ... ... нормаларды
ортақ игілік үшін қабылдау қажеттілігінің негізгі бастамашысы ... ... ... ...... нормаларын білу, толық
түсіну, оларды ... ала ... ... ортақ мүддесіне қызмет
істеуді білдіреді.
Құқықтық нақтылықты, құқықтың және ... ... ... ықпал
ететін факторларды ерекше түрде тану құқықтық сана ... ... ... ... ғылыммен қатар, құықтық сана қоғамдық сананың
нысаны болып саналады, оның өмір шындығын ... ... тән ... бар. ... сана дегеніміз, адамдардың қолданылып жүрген жәен
тілек ететін құқыққа көзқарасын білдіретін түсініктер мен ... мен ... ... Мысалы, азаматтардың жаңа заңға мақұлдау
немесе жақтырмау, ... ... ... ... ... пайымдау және
т.б. түріндегі әсері. Құқықтық сананың мәні оның ... ... ... заң ... ... ... қатынастармен және
әлеуметтік топтардың мүдделерімен арақатынасын ... ... ... ... ... ... болуға тиіс екендігін анықтайды. Ол
субъектінің ... ... ... нормаларын сақтауға немесе бұзуға деген
белгілі бір көзқарасын қалыптастырады. Соның нәтижесінде мұндай баға ... ... ... айналуы мүмкін. Құқықтық сана ... ... ... ... ... ... басқа нысандарымен
өзара әрекет етеді. Мәселен, меншіктің экономикалық санамен қатынастары
тұрмыс ... мен ... ... ... ... бірі ... ... қатынастары- ізгілік пен зұлымдық тұрғысынан,
құқықытық санамен ... ... ... тану ... ... сана ... сабақтастығымен, мәдени-тарихи
мазмұнымен күшті. Құқық туралы көзқарастар, ... ... ... ... ұрпаққа сол арқылы беріліп отырады. Өткендегі құқықтық
жетістіктердің қазіргімен, бір ... ... ... ... ... мемлекеттердің құқықтық жүйелерінің батыс
конституционализмі мен дәстүрлі ... ... мен ... ... ... ... құқық туралы, ретеу
әдістері мен жауакершілік түрлері туралы түсініктері ... ... ... мен ... ... сананың ерекшеліктері де осыдан. Жағымды
құқықтағы өзгерістердің ... ... ... ... ... сана құқық
жүйесі мен қоғамдық қатынастарға күшті кері әсер етеді, дамуға себепші
болуы не ... ... ... ... ... ... бабасы
болған негізін қалаушылардың озық құқықтық санасының Солтүстік Америкадағы
қоғамдық процестерді ... ... пен ... ... ... Адам мен азамат құқықтарының, заң ... ... ... сот ... ... ... орнықты, олар
осыдан екі жүз жылдан астам уақыт бұрын Тәуелсіздік декларациясы мен ... ... ... және олар дүниежүзілік құқықтық
санаға ... осы ... ... ... жоқ. Және ... бір, ... мысал: көптеген жылдар бойы қалыптасқан әлеуметтік дейтін
құқықтық сана ... ... ... ... ... ортақ зейнетақылық құқық қатынастарын ... ... ... ... ... Құқықтық сана- сан қырлы
феномен. Оның жеке адам мен ... ... даму ... ... ... бар. ... ... негізгі екі элемент: құқықтық психология
және құқықтық идеология құрайды.
Құқық теориясында ... сана ... ... 3 ... ... реттеушілік міндеттерге бөлінеді.
Танымдық міндет құқықтық шындық құбылыстарын субъектінің ... мен ... ... ... тұрғысынан ой ... ... ... міндет құқықтық шындық құбылыстарын
ұқсастыруда, оларды ... ... ... ... болып
табылады.
Құқықтық сананы иеленушіге байланысты құқықтық ... ... ... және ... ... сана ... ... айтуға болады.
Жеке құқықтық сана адам күнделікті қатысатын алуан-түрлі ... мен ... ... ... өзінің психикалы-
физиологиялық ерекшеліктерінің ... ... Жеке ... мәдениеті
мен білімі деңгейінің әртүрлі болуы, адамдардың ... ... ... ... болмауы жеке құқықтық сана деңгейінің әртүрлі болуына
себепші болады. Құқықтық сана деңгейін көтеру үшін ... ... ... ... ... ... жасаудың, азаматарға құқықтық
тәрбие берудің де маңызы аз емес.
Топтық құқықтық сана ... ... ... мен ... кіретін жеке
адамдардың ерекшеліктерімен анықталады. Құқықтық құндылықтар әрбір ... ... ... ... ... құқықтық сана заңдылық пен
әділеттік идеяларын мүлде құрметтемейтіндерінде ... ... ... қоғамда бар құқықтық идеологиядан шеттеу, ... ескі ... ... ... ... ... ... құқықтық сана құқыққа және құқықтық өмір шындығының жалпы
қоғамда ... ... ... ... Қоғамдық құқықтық
санада қоғамда жеке ... ... және жеке ... ешкімнің
тиіспеушілігіне кепілдік бере алатын теңдесі жоқ әлеуметтік құндылық
ретінде ... ... ... ... ... оның екеуі де жоқ.
Заңдардағы барлық уақытта дер кезінде жаңартыла бермейтін жаңсақтықтар
мен жетілмегендіктің қоғамдық құқықтық санадағы құқық бейнесінің ... әсер ... ... ... ... мен қызметтік көзқарастың ... оған ... ... ... ... ... ... құқықтық
санада құқықтың мәнін қажеттіліктің пен әділеттіктің шоғырланған көрінісі
ретінде емес, қайта күштеу ретінде қабылдау мен ... ... ... да ... ... сақтауға азаматтан гөрі, мемлекет көбірек
мүдделі деген пікір таралып кеткен.
Мазмұнының толықтыққа жақындау ... ... ... қарай
құқықтық сана құқық теориясында дағдылы, кәсіби(заңгерлердің құқықтық
санасы) және ғылыми болып бөлінеді.
Дағдылы құқықтық сана ... ... ... ... ... және ... тәжірибесінің ықпалымен туындайтын құқық пен
заңдылық жөніндегі сезімі мен ... ... ... Бұл- ... ең ... ... толық емес және үздік-создық, фрагментарлық
болған соң ол сонымен ... ... ... ... ... және
құқық қолданудың кемшіліктерін байқауда “қырағы” болып келеді.
Кәсіби құқықтық сана бір түр ... ... ... ... ... шығаруда, құқықты түсіндіруде және құқық қолдануда
өзекті рөл атқарады. Ол ... ... ... бір ... ... ... дәлдік және формалдылық, ілеспе заң
нормаларын, іс-әрекеттің секторын немесе ... ... ... ... белгіленген, жазудан ерекше стилі мен заң тілін қалыптастырады. Бұл-
құқықтық сананың біршама толық түрі.
Ғылыми құқықтық сана ... және ... өмір ... теориялық тұрғысында ой елегінен өткізу арқылы қалыптасады, ... ... ... ... мемлекет пен заңдарды дамыту
жолдарын негіздеуде белсенді рөл атқарады. Құқықтық сананың осы ең ... ... ... және мемлекеттанушы ғалымдар болып табылады.
2 Құқықтық мәдениет
2.1 Құқықтық мәдениеттің ... ... сөз ... тіліне арабтың «маданият» - қала, қалалық
деген сөзінен енген. Бұл - орта ғасырдағы мұсылман ... ... ... ... Бізге үйреншікті болып кеткен «мәдениет»
ұғымы - тәрбие және ... ... ... ... ... ... ... нәтижесі ретінде барлық халықтардың рухани қайнар бұлағы.
Оның терең тамыры сонау көне заманда ... ... ... ... адамның қолымен, санасымен
жасалған барлық құндылықтар жүйесін білдіруге саяды. Осылай анықталған
мәдениет мына ... ... ... ... мәдениетті адам
қызметінің заттық түріндегі қарау, өндірістік құралдары және ... ... ... 2. ... ... ... өнер ... мемлекеттік өмір мен қоғамдық тұрмыстағы жетістіктерінің
жиынтығы жатады. Бұл ... ... ... мен ... ... бір ... ... саналады.
Әдетте, мәдениеттің бір бөлігі болу үшін осы ... ... да ... объективтенндірілуі, яғни заттануы тиіс. Оның ... ... ... ... ... ... ... аңыз,
әдет-ғұрып, дәстүр арқылы өтуі болады.
Мәдениет уақыт пен ... ... Ол ... ... ... сүрмейді. Демек, түрлі әлеуметтік қауымдасулардың ерекше ... ... ... ... біз ... ... қаланың,
ұжымның, ұлттың және т.т. мәдениетін зерттейміз. Жеке тұлғаның ... ... оның ... ... қызмет жасау әдістерінің, оның ойлары мен
түсініктерінің, іс-әрекетінің нәтижелерінің ... Жеке ... ... оның өзі ... ... топтың мәдениетінің
шеңберінде қалыптасады, бірақ ... ... ... ... Бұл ... ... ... мәдениеті ресми-идеологиялық құбылыс ретінде жеке адамның саяси
және ... ... ... құндылықты-нормалық кешенінің,
сонымен қатар құқықтық ортадағы жүріс-тұрысы мен қызметінің қалыптасуына
және дамуына ... пен ... ... ... Бұл ... ... көзқарастарды, рухани байлық, қазыналарды және т.б. бекітеді:
құқықтық идеология мен ... ... ... ... мен ... жеке ... ... топтың, бүкіл қоғамның құқықтық сана-
сезіміне жаңа ... ... ... және ... ... ... үлгілерді, көзқарастар мен құндылықтардың
бөлшектерін енгізу арқылы жүзеге асады.
Әлеуметтік-психологиялық ... ... ... ... ... сияқты құқықтық нормаладың және ... ... ... ... мен ... ... келуімен, құқықтың
әлеуметтік тиімділігіне жетуімен сипатталады.
Демек, құқықтық ... ... яғни ... ... ... ... мәнімен шектелмейді. ... - ... ... белсенді енуі, қалыптасқан ұстанымдарға ықпал
жасауы, ұжымдары мен әлеуметтік топтардың мүшелерін ілгерішіл нормалардың,
олардың ... ... ... ... ... болып
табылады. Сонымен, құқықтық мәдениет жеке адам мен ... ... ... ... ... ... ... Бірақ құқықтық
мәдениеттің шынайы жағдайы ресми ұстанымдары мен мұрат тұтушы ... ... ... мүмкін. Құқықтық білімнің деңгейіне байланысты
оған жеке адамның, әлеуметтік таптардың ... ... ... ... ... ... мәдениеттің қалыптасу жағдайы.
Құқықтық мәдениеттің мазмұнының негізіне жалпы азаматқа, ... ... тән ... қазыналары, түсініктері мен мұраттары жатады.
Жеке адамның ... ... ... ... ... ... ... жүйесін орнатуын мен өнегелі ... ... ... деңгейіне байланысты индивидтің әлеуметтену үдерісіне жалпы
тәрбие, мәдени кұндылықтармен катар арнаулы кұқықтық тәрбие, құндылықтар
әсер етеді.
Бүгінгі ... ... ... ... пен азаматтық қоғамның
талаптарына сай отбасы, мектеп, теледидар, бұқаралық ... ... ... ... ... өз міндетіне қатысты қызметті ұйымдастырады.
Қазақстанда бірте-бірте осы арнаға бағытталған насихат, білім беру ... ... ... ... ... ... құқықтық санасын қалыптастырудың объективті және субъективті
кедергілер, қиыншылықтары аз емес. Еліміздің Орта ... ... ... ... сияқты жоғары оқу орындарында өткізілген
сауалнамалардың нәтижелері көрсеткендей, ... ... ... ... әлі ... ... 15-20%-ы ғана бас
белгілерін, мазмұнын ашып ... Ал ... ... ... құқық
жөнінде хабардар болуы мен саяси-құқықтық мәдениеті орташадан ... ... ... ... алу ... ... 65-70% құқықтың
негізін өткенімен, 15-16%-ы ғана оны өмірде қолдануы мүмкін дейді, ал 18-
20%-ы мектепте беретін құқықтық ... ... ... ... ... ... ... жастар құқықты құрметтеудің, білуге талпынудың өте ... ... ... де ... ... ... құқықтық жүйе
адам құқын қорғауы өте төмен екенін көрсетеді: ... оған ... ... адам ... ... кепілдігі оның әлеуметтік тегімен
өлшенетінін көрсетеді. Ал халықтың 45-48%-ының Ата ... ... ... Студенттердің басым көпшілігі құқықты жоққа шығарудың
негізгі себебі ... оның ... не ... ... ... асырылатынында деп көрсетеді. Бұл ежелгі Рим ... ... ... ... ... ... ... гөрі заңның әрекетсіздігінің зияны басым деп анықтаған. ... ... В.М. ... ... ... ... ... құқықтық ведомстволық мөлшер шығармашылығынан гөрі ... ... ... Бұл өтпелі кезеңде әкімшілік және құқық орындарында
кең тараған құбылыс. Ал осы кезеңде ерекше аномиялық ... ... ... ... ... ... туындайды. Біздің
өтпелі қоғамда әлеуметтік-құқықтық нигилизмнің орын алуына негіз жолқ ... өріс ... ... ... заңдарды алғашқы болып билік
басындағылардың, құқықты қолданушылардың ... ... ... ... ... орындарында бастау алса, жемқорлық пен көлеңкелі
экономика ... кең етек ... онда ... ... ... сенімсіздігінің төркіні белгілі. Осындай құқықтық теңсіздіктен,
одан қорқу, оған енжар қарау сияқты құбылыс көпшіліктің заңды жек ... ... ... қажетсінбеуін тудырды. Бұл әлі де ... ... ... ... ... ... Яғни ... дәнін еккенмен, оның жемісін көру ағартушылық жұмыс, білім
беру, құқықтық тәрбие және құқықтық ... ... ... көп ... ... ... жасауды талап ... Бұл ... ... ... ... ... жазып қана қоймай, оны
дұрыс орындауды қажет етеді. Ал егер де ... ... ... өз ... ... ... пен парықсыздық танытса, ол
әлеуметтік болмыстың қайшылықты тұстарын айна-қатесіз ... ... ... ... құқықтық саяси-
экономикалық түбегейлі қайта құрудың тиімді, әрі нәтижелі ... ... ... ... белсенділігі, яғни қоғамның мүлдем өзгеруіне
бағытталған саналы, мақсатты ... ... ... ... ... дара
тұлғаның рухани, ой жағынан еркіндіктің негізін жасайтын белгілі әлеуметтік-
саяси, әлеуметтік-құқықтық жағдайлардың ... ... ... ... ие ... жеке адам ... әлеуметін өркендетуге ынталы
болады. Бірақ қаншалықты ... ... ... ... қаланғаны
жөнінде жар салып, әлемге әйгілеп жатқанымызбен оны айыра бағалауымыз ... хақ. Сөз ... ... ... ... ... заңдық
негіздердің жетілмеуі зор кедергілер тудырып келді. Құқықтық ... ... ... ... ... ... ... күтілмеген теріс
салдарларды тудырады. Мысалы. “ҚР-дағы азаматтарды ... ... ... ... ... ... ... мен
Конституцияға қайшы келеді. Конституция және міндетті әлеуметтік сақтандыру
туралы т.б. заңдарда “мүгедек болған, асыраушысынан айырылған жағдайда ... де ... ... оған ең ... ... мен зейнетақының мөлшеріне,
әлеуметтік қамсыздандырылуына кепілдік беріледі” (28 бап). Бірақ зейнетақы
заңы оны елемейді (21 бап) және ... ... да ең ... ... ... ... (39 ... жағдайда азаматтық қоғамның және құқықтық мемлекеттің дамуын
қамтамасыз ететін қозғаушы күштің бірі - ... ... ... ... ... Конституция халықтың еркін білдіретін құрылымның
қайта құрылуын ... ... ... ... ... ... басқару орындарына жатқызылады, ал екіншіден әкімдер
сайланбай тағайындалады. Заңның шектеулі мүмкіндігі өзін-өзі басқарудың сан
алуандығын ескере алмайды, сондықтан оның ... ... ... ... ... қабылдау қажеті бар. Ол жарғы мен ... ... ... өтпелі кезеңде жаңадан қалыптастырылып жатқан кұқықтық
жүйенің жетілмеуі, қайшылықтары, ... ... ... мен ... ... шенеуніктердің, құқықтық колданушы
қызметкерлердің қиянаттық жасауы көптеген адам құқын бұзатын ... ... ... ... нигилизмнің жаппай өркендеуіне әкелді.
Алайда, оны дендеу ең ... ... ... ... негіздерді түземей, жетілдірмей мүмкін ... ... оны ... ... ... ... арнаулы
құқықтық тәрбиені жүргізуді жүзеге асырмай, әлеуметтендірудің тиімділігі
қажетті деңгейде болуы екі талай. Яғни, бұл ... ... ... ... ғана нәтижесі барынша тиімдірек болмақ.
2.3 Құқықтық мәдениеттi қалыптастырудағы құқықтық тәрбиенiң маңызы
Қазақстан Республикасының Конституциясында — Қазақстан ... ... ... ... және ... мемлекет  ретінде
орнықтыратыны   аталған. Бұл  ... ... ... ... Сондай-
ақ,   Қазақстан Республикасының Конституциясының  1 – бабында:  «Қазақстан
Республикасының ең  қымбат қазынасы – адам  және адамның ... ... ... — деп  баян ... ... ... мен құқықтық мемлекеттің қалыптасуының ... бірі – ... ... ... ... ... ... әсіресе  оның  құрамды  бөлігі – адам құқығының
мәдениеті. Адам  құқықтары туралы  ақпаратпен  ... ... ... ... ... ... ... бұл салада  адам құқығы
мәдениетін  ... ... ... ... – білім  беру 
ұжымдары  десек  қателеспейміз.
«Адам құқығы туралы айтқан ... ... біз адам мен ... ... ... ... дейді М.Новицкий» [2].
Заңгер ғалымдарымыз: «Адам құқығы–адам мүдделерін ... өзі заң ... ... ... ... іс-әрекеттің (мінез-
құлықтың) өлшемі (шамасы)» — деп анықтама берген  [3]. ... ... ... ... және оған тумысынан берілген, ажырамайтын, табиғи
ретінде танылады   және   ең  жоғары ... ... ... ... ... мен  бостандықтарын  сақтау  және  қорғау  мемлекет  
функцияларының   бірі.
Тұлға мен мемлекеттің  қарым – қатынасы  ... ... ... ... ... ... дамуда.  Мемлекет пен  ... ... ... ... және ... ... ... басты мақсаты адам  және  азаматтың ... ету ... ... көруге болады.
Қоғам тәртіпке негізделіп, қалыптасып,  өмір сүреді. Қоғамдағы  тәртіп 
түрлі ... ... ... ...... ... әсерімен, яғни күшімен ... ... ... ... құқықтық тәртіп орнығатыны,  ал  құқытық   нормалар 
негізінен  заңнан  нәр алып ... ... мен  ... ... ... ... ... оған мойынсыну- ... ... ... және ... ... мінез-құлық  пен  іс-
әрекеттерді  үйлестіруді  ... ... ең ... ... бірі – ... ... алдын алу. Бұны ... ... ... ... ... ... қорғау органдары қызметкерлері,  ұстаздар 
мен  ата-аналар,  азаматтар  да түсінуде. Құқық  бұзушылық  жөнінде «Құқық
бұзушылық дегеніміз – ... ... ... ... жеке ... ... соңы заң алдындағы жауаптылыққа апаратын құқыққа қайшы әрекеті
немесе әрекетсіздігі», — деп көрсетілген [4]. ... ... ... ... ... келешегі болмайды. Бұл бәрімізге белгілі және оны жақсы
түсінеміз. Дегенмен, ... ... ... ... бейім  азаматтар да
кездеседі  және  бұл — ... ... орын ... әкеп ... ... бұзушылық — қоғам өміріне  тән  ... ... ... ... ... ... заманнан осы  күнге дейін  әр
түрлі пікірлер айтылып келеді.  Солардың ... ... ... ең  ... ... және  биологиялық  жағдайлар  ... ... ... ... ... ... алдын  алуға, қоғамдық тәртіпті
сақтауға, заңды жауапкершілікті сезінуге  өз  үлесін қосатын,  ... бірі — оқу ... ... ... Оқу ... азаматтық, патриоттық, адамгершілік, салауаттық, құқықтық,
мәдени, шығармашылық т.б. қасиеттерін  дамыту  және қалыптастыру ... ... Бұл ұжым ... ... ... пен  ... бұзушылық  пен  келеңсіз  жағдайларды  барынша  болдырмау және 
алдын алу,   оның  зияндылығы мен қауіптілігін түсіндіруде  — ... ... ... ... оның  мақсат – міндеттерін   дұрыс
түсіндірудің  ... ... ... ... беру жан — ... ... бір ... «Құқықтық тәрбие  мақсаты – оқушыларда
құқықтық мәдениет пен ... ...... қалыптастырып, оларды 
құқықтық  заңдылық талаптарын түсінуге әрі мойындауға баулу», — ... ... ... туралы» Заңның талаптарын орындау әлі  де  ...... ... – нормативтік базаны нығайтуды, 
құқықтық тәрбиені  шығармашылықпен  ұйымдастыруды, жаңа ... ... ... ... ... ... ... Сондықтан 
мұғалім жаңа   заңдылықтармен  танысып, оны жұмыс барысында басшылыққа 
алып пайдалануды, оқу-тәрбие үрдісінде ұтымды, ... ... ... ... әдістерін,  түрлі  формаларын  ... ... ... қолданғаны жөн. Жастарды құқықтық  сауаттылыққа 
тәрбиелеу – олардың  қылмысқа ұрынбауына, өздігінен ... ... ... ... ... ... жағымсыз  жағдайлардан 
тартынуына,  қоғамға ... ... ... ... ... тәуелсіз мемлекетті нығайту, өскелең ұрпаққа адамгершілік,
патриоттық, азаматтық тәрбие  беру  біздің баршамызға  ... ... өзі ... отыр. Құқықтық тәрбиені   ұстаздар қауымы    ата –
аналармен, құқық   қорғау органдары ... ... ... ... мекемелерімен, спорттық   ұйымдармен,  қоғамдық 
бірлестіктермен  бірлесіп,  тәрбиенің өзге  ... ... ... ... нәтижелі  болмақ.
Оқу орны мен отбасында  балалар  әлеуметтік ... ... ... ... әдеп,заңды мінез-құлық,  орынды
әрекет- қылық, ... ... ... ... ... негізгі маңызды түрі болып табылатын әдептік нормалардың
құқытық сипаты болмағанымен, оның  ережелеріне сусындап ... ... ... зиян ... ... ... өзінің орнын  тауып,
елжанды, ... ... ... ... ... нормалар құқықтық
нормаларға  негіз, арқау болып, ... бір ... ... ар-ұятын,
намысын қалыптастыруға, қоғамдық тәртіпті сақтауға ұйтқы болады.  ... ... ... ... нормалардан нәр алады, соларға арқа
сүйейді. Неғұрлым ... ... ... нормалар арқау болса,
соғұрлым заңдардың әділеттілік, адамгершілік мәні жоғары ... ... ... беру баланың жеке тұлғасын ... ... ... ... пен қоғамдық меншікке қатынасты көзқарасты дарытудың
асыл міндеттерін ... ... ... ... ... беру ісіне
үнемі маңыз беріп келеді. Қазақстан ... ... ... ... оларды сөзсіз сақтау және орындау -ұзақ уақыт тәрбие жұмысын
жүргізудің жемісі. Көбіне құқықтық ... ... ... ... ... не ... жөнді түсінбеушілік қоғамға жат қылықтарды
туғызады. Сондықтан да әр ... ... ... ... ... қана ... оның күнделікті мінез-құлық нормасына айналдыру үшін
күресу құқықтық тәрбиенің міндеті болып табылады.
Құқықтың тәрбие негізі ... ... ... ... бір жағы отбасында жатыр. Бізде отбасы әр қилы: маскүнемдікпен ... ұрыс ... көз ... басқалардың, мемлекеттің есебінен
арам жолға барып ... ... ... бар. ... отбасында өскен
баланың оқуға, еңбекке қалай қарайтыны өз-өзінен түсінікті емес пе? ... ... бала ... ... ... ... бір ... жақын
тұрады.
Ауыл жастарының арасында құқықтық тәрбие жұмысын ... бар. ... ... ... пен ... тәрбие мәселесі
жөнінде жоғары ұйымдары таранынан белгіленген шаралар жүзеге ... ... ... ... ... ... тура ... үйрететін әділеттілік әдістеріне сүйенеді. Адам мұндай жағдайда
өзінің ар-ұятына жүгінеді.Оқушы ... ... ... әлеуметтік
игіліктерді қате бағалауы мүмкін. Мұның өзі оның көбіне көп құқықтың
тәрбиені бұзуына ... ... ... ... — 2030″ стратегиялық бағдарламасында Отан
қорғау мен оның қауіпсіздігіне ерекше мөн бергені мәлім. Қарулы күштерінің
бір ... ... ішкі ... де ... ... Ішкі әскер барлық
қазақстандықтардың, қарапайым азаматтардың мүддесін қорғаушы — ... ... Бұл ... ... және ... ... құқықтық тәрбие
жұмысын жүргізудегі басты бағытының бірі — оқушылар арасында заң тәртібін
бұзушылықтың ... алу ... ... кең жол ашып ... ... сөз ету, оны ... жеткізіп бере білу аса
қиын өнер. Бүған тек қана білімді болу ... ... ... ... ... адамдардың жүрегіне барар кілтті таба білер
тәрбиеші болу ... ... ... ... ... қалыптасуының шешуші
кезеңі болып табылады. Осы жылдары адамгершілігі, дүниетанымы, ... ... ... және ... ... ... ... мен
шыншылдығы, қайырымдылығы мен ұстамдылығы, жігерлілігі мен ... ... ... ... және ... өмір ... ... қоғам заңдылықтарын бұзуға төзімсіздік, қоғамдық
тәртіпті сақтау да енеді. Құқықтық мәдениет екі тұрғыдан ... ... ... ... қатынастар, құқықтық мекемелер әрекетін
оқушының ... 2.  ... ... және психологиялық мәнінің
құқықтық санаға ... ... ... ... ... ... оның санасы, мінез-құлқы,
жүріс-тұрысы туралы болғанда, көптеген сұрақтар туындайды. ... ... ... ... ... әр ... ... ниетін, ойын, сезімі, ұмтылысын толық және ... ... ... ... етеді.
Демократияны жетілдіру мемлекеттік және қоғамдық өмірдің құқықтық ... ... ... ... және ... ... құқықтық негізін
бекіту процесі төмендегідей маңызды шараларды ... ... ... ... ... ... ... заңның орындалуын бекіту;
-қоғамдық тәртіп орнатуға әрбір азаматтың қатынасуы. Бұдан заңдылық
пен құқықтық тәртіптің бекітілуіне ... ... ... ... ... ... ... мәдениеті мен оның құқықтық мәдениетінің арасында тығыз
байланыс бар. Сондықтан да ... ... ... ... ... бөлігі ретінде қарастырамыз.
Қоғамдық қайта құру кезеңінде құқықтың мәдениетті қалыптастыру ... жеңу орын ... ... мен қоғамның өрбір мүшесінің бүкіл өмірін қамтып жатады.
Құқықтық ... ... ... адам тек ... ... ... ғана оған ... аударады да, құқықтық талаптарды мойындамаған
көп ... ... ...... мәдениеттің елеулі кемшілігі. Заңды білмеу,
оны бұзу жауапкершіліктен құтқармайды. Бұл ... ... заң және ... ... ... ... ... мәдениет оқушыдан жан-жақты
құқықтық білімдерді талап етеді. ... ... ...... ... Бұл ... қоғамның, мемлекеттің көптеген маңызды
салаларында көрінеді. Ең бастысы адамгершілікті адам тұлғасының сапалық
қасиеттерін қалыптастыруға ... ... ... ... бірі — орынды
тәртіп және мінез-құлық тәрбиесінің жоғары деңгейінде болуы. ... ... ... ...... тәртіп пен мінез-құлық, жан-
жақты құқықтық білімдері мен ... ... ... қорғау іс-әрекетінің
терең бірлігі.
Құқықты құрметтеу, әділдікті, борышты, жауапкершілікті, заңдылықты, сезіну
— адам тұлғасының жоғарыдан ... ... ... ... ... ... ... екендігін түсіну қиын емес.
Қазіргі кезеңде қоғамның ... ... ... ... ... орта мектептерде мектеп басшыларынан, мұғалімдерден құқықтық
тәрбиені зор шеберлікпен, шығармашылықпен іске ... ... ... ... негізгі  белгісі  – халықтың  құқықтық 
мәдениетінің  болуы.  Құқықтық  ... ... ... ... бірі ... ... Ол  екі ... тұрады: жеке тұлғалардың
мәдениеті және ... ... ... ... ... мен   
құқықтық  мәдениет, құқықтық мәдениет пен   ... ... ... ... Құқықтық   мәдениет   құқықтық  санамен ... кең ... ... ... ... ... ... жөніндегі   білімінен  ... ... білу ... ... емес ... да, ... ... реттейтін  заң талаптарын  әрине   әрбір  азамат  білгені 
жөн.  ... ... ... ... мен ... ... оны  өзгелердің және мемлекеттің мүддесіне  қайшы  келтірмей  
түсініп саналы орындауы, ... ... өз ... ... ... іс. ... ... Ғ.Сапарғалиев және А.Ибраева  өз
еңбектерінде:  «Тұлғаның құқықтық ... –   ... ... ... және ... тұрады. Ал мұның өзі құқықтық ұйғарымдарды
жете түсініп барып орындаудан білінеді (көрінеді)» — деп  ... ... ... ... ... ... әсіресе мыналарды  баса
көрсетуге болады: біріншіден, кез  келген азамат өзінің құқығын, бостандығы
мен міндетін анық түсінуі әрі оны ... ... ... ... ... іс ... өз  өмір  тәжірибесінде пайдалана 
алуы  тиіс»   [8].
Құқықтық  ... ... ... ... болашағын
айқындаушы  көрсеткіштердің   бірі десек, өскелең   ұрпаққа сапалы құқықтық
білім  мен  саналы тәрбие  беру ұстаздар ... ... ... ... ... нормативтік — құықықтық  құжаттармен 
үздіксіз танысып, жұмыс ... ... ... ... үрдіске
айналдыруды, салалық мекемелермен, отбасымен  тығыз ынтымақтастық   қарым –
қатынас орнатуды  және  қажырлы еңбекті  қажет етеді.    ... ... бала ... ... ... қарым — қатынас мәдениетін көтеру,
оның талабын ескеру  де ... ... деп  ... ... ... ... ... индустриялық-инновациялық дамуын қамтамасыз етудің,
оның зияткерлік әлеуетін арттырудың маңызды шарты болып табылатын ғылыми
және ... беру ... ... ... болмақ.
Ғылым-білім беру қызметінің құрамдас бөлігі, өз кезегінде, құқықтық
білім беру, құқықтық насихат, яғни ... ... ... болып
табылады. Осыған орай, азаматтардың құқықтық ... оның ... ... ... ... сауаттылықты арттыру жөніндегі
жұмысты жалғастыру қажет. Халық арасында интернет-ресурстарды қоса ... ... ... ... ... ... сапасын арттыру мен
көлемін кеңейту, заңнаманы және ... ... ... ... атап ... ... ... өмірінде жиі қолданылатын
құқық салаларында ғылыми зерттеулерді жандандыру қажет.
Құқықтық саясат тұжырымдамасының қағидаларын іске асыру ... ... ... мен ... ... құқықтық
мемлекет құрылымының жаңа кезеңінің ... ... ... ... ... заңнаманы Тұжырымдамада белгіленген мемлекеттің құқықтық
саясатының негізгі бағыттарына сәйкес кешенді дамыту және тиімді ... ... одан әрі ... адам мен ... ... мен ... ... еліміздің орнықты әлеуметтік-
экономикалық ... ... ... ... ... ... ететін болады.
Құқықтық мемлекетті орнықтыруда еліміздің құқықтық мәдениетін көтеру
басты мақсатымыз ... Ол үшін ... ... ... сараптап
алғанымыз жөн. Сондықтан біздің ұсыныстарымыз төмендегідей болмақ:
1. Жалпы білім беру мектептерінің алғашқы сыныптарынан ... ... ... ... оның оқу бағдарлдамасына «Кәмелетке толмағандардың
құқықтары мен міндеттері» туралы Конституциялық ... ... ... ... ... ... нормалар енгізілуі тиіс.
Кәмелетке толмағандардың құқықтарының бұзылуы және олардың құқықбұзушылыққа
қатысулары мектеп оқушыларының өз ... мен ... ... ... ... ... ... мен
міндеттерін білетін болса келеңсіз жағдай туғызатын мұғалімдерді орнына қоя
біледі және құқықтық мемлекеттің басты ... ... ... ... Ауыл ... құқықтық сауаттылық жағынан толық қамтылмай отыр. Оны
Президенттің Жолдауларын насихаттауға барған ... ... ... ... әрбір ауданға қарасты ауылдарда аудандағы әділет
бөлімінен құқықтық ... ... ... ... бір заңгерден
бекітілуі тиіс. Әйтпесе ауылдан ... ... ... ... ... ... ... сауаттылық деңгейінің кемшілігі байқалып
отырады.
3. Құқықтық ... ... ... бағытталған, мамандандырылған
интернет-сайттар ашылуы қажет. Азаматтардың ... ... ... арттыруға мүмкіндік туар еді.
4. Ғалым, заңгерлерді, саясаттанушыларды, құқық қорғау, сот және өзге ... ... ... практикалық қызметкерлерін тарта отырып,
құқықтық пәндердің оқытушыларын қайта даярлау және ... ... ... ... әлеуметтену барысында арнаулы құқықтық мәдениет
максаттары да шешіледі. Демек, жеке тұлға мен ... ... ... ... ... сіңісуі қамтамасыз етіледі.
Өйткені құқықтық әлеуметтену ... ... ... ... ... ... ... дүниетаным, құқықтық
құндылықтар енгізіледі, жүріс-тұрыстың үлгілерін қолдануды үйретеді. Түптің
түбінде құқықтық заңды қадірлейтін, ... ... ... ... ... қоғамға пайдалы кісілер қалыптасады. Осыны
орындау - бүгінгі қоғамымыздың өзекжарды мәселесі. ... ... және ... ... ... ... саяси басқару мен
білім беру саласының қызметінде лайықты орнын алуы тиіс.
Қорытынды
Философияда ... — сана ... ... туындайтын идеядар мен
көзқарастардың материалдық қатынастардың жемісі. Сонымен қатар ... ... ... ... тигізіп оны дамытуға үлесін қосады.
Ал, қоғамдық сана құрамдық жағынан алып ... ... ... ... көркем, теориялық, кәдімгі, эстетикалық, діни, атникалық
және т.б. Құқықтық сана ... ... бір ... ... ... ... саналардың түрлеріне қарағанда құқықтық сананың өзіне ғана тән
ерекшеліктері бар:
1. ... сана ... ... құқықтық жүйе әділ сот
қызметтерінің айнасы болып табылады. Құқықтық ... ... ... ... ... оны ... барысындағы заңсыздық пен
бассыздықтан туындайтын әрекеттер мен көріністерді ой-өріс, сана арқылы ... ... баға ... ... нәтижесінде индивидтердің мемлекеттегі
әділеттілікке деген көзқарастары қалыптасады.
2. Құқықтық сана қоғам ... ... ... пен құқық пайда
болғанда қалыптасады және әртүрлі мағындағы қасиеттерге ие ... ... ... ... құл ... ... саналары негізінде
құлдарды қанау, басып жаншу, баю сияқты ... ... ... ... ... санасының негізгі өзегі — азаттық, тектік,
бостандық (Мысалы, б.ғ.дейінгі I ғасырдағы Римдегі Спартак, ... ... ... ... ... ... және ... қастар»
көтерілістері және т.б. сондай қарулы көтерілістер). Таптық қоғамда сана да
таптық сипат алады.
3. Құқықтық сана ... ... ... ие ... ... саяси
процестер мен бағыттар әрқашанда құқықтық санаға өзінің әсерін тигізеді.
Заңның өзі ... ... ... саясатқа тәуелді. Мысалы, сталинизм
кезінде саясат тоталитарлық жүйені және жеке ... ... ... ... ... ... қоғамдық кұқықтық сана сол ... ... ... ... санасына «халық жауы» ұғымын жаппай
қабылдатты, заңды екенін сіңірді. Фашизм де сондай сана қалыптасты.
4. ... сана ... ... орын ... ... саяси, көркем, эстетикалық, теориялық, кәдімгі, діни, этикалық
саналардың ... мен ... ... қалыптасады және дамиды. Бірақ, бір
сананың түрі ... ... мол әсер етуі ... ... ... ... ... непрогрессивтік, нерегрессивтік, неконформистік,
нениглистік және инфантильдік қасиеттер мен мінез-құлықты ... ... ... ... ... ... құқық қолдану процесінде
ерекше рөл атқарады, әділеттілік пен әділетсіздікке ... ... ... мемлекеттік қызметтегі лауазымды тұлғаның жеке адамнан
пара алуы, бюрократияға жол беруі ақпараттық араластықтың нәтижесінде бүкіл
халықтың құқықтық ... ... ... ... ... сана ... ... күресудің, оның алдын алудың
мүмкіндіктерін ... ... сана ... жоғары болған сайын
мемлекеттегі қоғамдық тәртіп те нығая ... ... ... про құқықтық сана а где құқықтық мәдениет
Қолданылған әдебиеттер
1 Жоламанов Қ.Ж. Мемлекет және құқық теориясы.- Алматы:
2 ... Қ.Ж., ... А.Қ., ... А.Н. Мемлекет және құқық
теориясы.-Алматы: бас. Қаз МЗУ, 2009.
3 Лазарев Н.Н. Общая Теория государства и ... ... ... Ғ.С. ... және ... теориясы. – Алматы: Жеті жарғы,
2008.
5 Сапарғалиев Ғ.С., Ибраева А.С. Мемлекет және құқық теориясы. –
Алматы: Жеті жарғы, 2007.
6 ... В.Н. ... ... и ... М., ... ... В.Н. Теория государства и права.- М,2008.
8 Теория ... и ... под ред. ... Н.И.и ... ... ... М.Н., Дерябина Е.М. Теория государства и права. Учебное
пособие. –Москва: Проспект, 2012. 
10 ... А.В. ... ... и права в вопросах и ответах: Учебно-
методическое пособие. -5еиздание, ... и ... –М. ... ... В.И. ... государства и права, М. 2003.
12 Марченко М.Н. Теория ... и ... ... М., ... ... ... как институт
гражданского общества // Юрист. 2011. № 3.
14 Сулейменов М. Система ... и ... ... ... пути // ... 2011. № ... по ... везде год издания
в целом хорошо,

Пән: Құқық, Криминалистика
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 28 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Саяси мәдениет және саяси сана6 бет
Тілдік санадағы мәдениет ұғымы64 бет
Құқықтық сана және мәдениет8 бет
Құқықтық сана және құқықтық мәдениет13 бет
Алғашқы қауымдық және дәстүрлі өнер дегеніміз не?4 бет
Бастауыш сынып оқушыларына музыка пәні арқылы эстетикалық тәрбие беру6 бет
Мәдениет - әлеуметтік таным белгісі10 бет
Халықтық педагогиканың тәрбиелік мәні. Халықтық педагогиканың мазмұнын ашу. Халықтық педагогиканы (жаңылтпаш, мақал-мәтелдер, жұмбақ, ырымдыр, нақылдар) қолданып тәрбие сағатын өткізуге материалдар жинастыру. Тәрбие сағатының үлгісі15 бет
Халықтық тәрбие әлеуметтік-педагогикалық құбылыс ретінде6 бет
Қазіргі жаратылыстану концепциялары пәнінен лекциялар жинағы56 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь