Мемлекеттік секторды басқарудың шетелдік тәжірибесі

Әлемдік тәжірибе барлық елдерде мемлекеттік сектор мемлекеттің маңызды тірегі екенін көрсетіп отыр. Мемлекеттік сектордың маштабы мен құрылымы көбінесе ұлттық шаруашылықтың жалпы жағдайына, әлеуметтік, тарихи, саяси және өзгеде факторларға тәуелді болады. Мемлекеттік сектордың экономикалық жаңа бір саласына қатысу шаралары мемлекет алға қойған салалық басымдықтарға тәуелді. Көбінесе мемлекеттік кәсіпкерлік үлкен инвесицияларды талап ететін, немесе кейбір себептерге байланысты жеке өндіріске жол берілмейтін салаларда жүзеге асырылады. Ол байланыс, транспорт, энергетика, металлургия саласында, сонымен бірге әлеуметтік салада , мәдениетте, ғылымда жоғары орын алған.
ХХ-ХХІ ғасырларда мемлекеттің экономикалық ролінің күшеюі әлемнің барлық елдеріне тән. Мұны көптеген дамыған елдерде мемлекеттік бюджет мөлшерінің өсу тенденциясы көрсетіп отыр. Мемлекеттік сектордың экономикадағы маштабы мен ролі жекелеген елдерде әртүрлі. АҚШ және Япония сияқты мемлекеттер негізгі шешуші салалар мен өндіріске шоғырландырылған шағын мемлекеттік секторға ие. Құрылған құқықтың мемлекеттік реттеудің шешуші жүйесі арқылы кәсіпкерлік немесе жеке меншікті тиімді пайдалануды икемді ынталандырушы қолдау сол қолдаудың ұтымды жауапкершіктің механизммен үйлестіріліп жүзеге асырылады. Дәл осы жүйе осы мемлекеттерде жалпы ұлттық мүдденің басымдылығын қамтамасыз етеді. Швецияда басқаша жүйе: онда консалидацияланған мемлекеттік жүйе елдің жиынтық ресурсының үштен бірін пайдаланып, шығыстар жиынтық ұлттық өнімнің 62% -не жетеді [1].
Экономиканың құрылымы қарастырылып отырған тұрғыда өзгеріссіз болып табылмайды. Барлық мемлекеттерде, оның ішінде нарықтық экономикасы дамыған- Англия, Францияда мемлекеттік кәсіпорындарды жекешелендіру процессі белсенді түрде жүргізіледі. Меншіктің құрылымын өзгерту бойынша мұндай динамикалық процестің себебі- жекешелендірілетін кәсіпорын қызметінің тиімділігін арттыру.
Франция. Францияның мемлекеттік секторы ел экономикасында маңызды роль атқарады. Мұндай жүйе соғыстан кейінгі елдің даму кезеңінде қалыптасуын бастады, өйткені екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Германия басшылығы француз өнеркәсіпшілеріне соғыс аяқталған соң үлкен табыстарға уәде беріп, Франция мүддесіне қарсы әрекет етуге мәжбүрледі. Осындай жағдайда өнеркәсіптің маңызды салаларына бақылауды жоғалтып
        
        Мемлекеттік секторды басқарудың шетелдік  тәжірибесі
Әлемдік тәжірибе барлық ... ... ... ... ... ... көрсетіп отыр. Мемлекеттік сектордың маштабы мен
құрылымы көбінесе ұлттық шаруашылықтың ... ... ... ... және ... ... ... болады. Мемлекеттік сектордың
экономикалық жаңа бір саласына қатысу шаралары ... алға ... ... ... Көбінесе мемлекеттік ... ... ... ... немесе кейбір себептерге байланысты жеке
өндіріске жол берілмейтін салаларда ... ... Ол ... ... металлургия саласында, сонымен бірге ... , ... ... ... орын ... ғасырларда мемлекеттің экономикалық ролінің күшеюі ... ... тән. Мұны ... ... ... ... бюджет
мөлшерінің өсу тенденциясы көрсетіп отыр. ... ... ... мен ролі ... ... ... АҚШ ... сияқты мемлекеттер негізгі шешуші салалар мен ... ... ... ... ие. ... құқықтың
мемлекеттік реттеудің шешуші жүйесі арқылы кәсіпкерлік немесе жеке меншікті
тиімді пайдалануды икемді ынталандырушы ... сол ... ... механизммен үйлестіріліп жүзеге асырылады. Дәл осы жүйе осы
мемлекеттерде жалпы ұлттық мүдденің басымдылығын ... ... ... жүйе: онда консалидацияланған мемлекеттік жүйе елдің
жиынтық ресурсының үштен бірін пайдаланып, шығыстар жиынтық ұлттық ... -не ... ... ... ... отырған тұрғыда өзгеріссіз болып
табылмайды. Барлық мемлекеттерде, оның ішінде ... ... ... ... ... кәсіпорындарды жекешелендіру процессі
белсенді түрде жүргізіледі. Меншіктің құрылымын ... ... ... ... себебі- жекешелендірілетін кәсіпорын қызметінің
тиімділігін арттыру.
Франция. Францияның мемлекеттік секторы ел экономикасында ... ... ... жүйе ... ... ... даму кезеңінде
қалыптасуын бастады, өйткені екінші дүниежүзілік соғыс ... ... ... ... ... аяқталған соң үлкен табыстарға
уәде беріп, ... ... ... ... ... ... ... өнеркәсіптің маңызды салаларына бақылауды жоғалтып алмауы үшін
француз үкіметіне көптеген өнеркәсіптік кәсіпорындарды ұлттандыруға ... және бұл осы ... ... ... ... ... болу ... Мұнан әрі мемлекеттік сектор ұлғая берді.
1986 жылы Ж.Ширак үкіметімен басталған француздың жекешелендіру
бағдарламасы 1988 жылы ... 1993 жылы ... мен ... ... ... ... қайта жаңартылды. Франция өз бюджетінің
тапшылығын ІЖӨ-ге 1998 жылға 5,3%-тен 3%-ке түсіру ... ... ... орай Маастихт критериін қанағаттандыру үшін қажет
болатын. Жекешелендіру ... 50 ... жуық ... ... Франциядағы акционерлер сананың 1994 жылы
4,5 млн. 5,7 млн-ға жетуіне әсер ... ... ... ... ерекшелігі жекешелендірілген комнанияларды
бақылаудың үкіметте сақталуында еді.
Қазіргі жағдайда Франция автомобиль ... ... ... ... ... ... топтар үлкен жетістікпен жұмыс
істеуде. Олар акционерлік ... ... ... ... ... ... ... мемлекетке тиесілі [3].
Осылайша асыра ұлттандыру мұндай шаралардың тиімсіздігін ... 1980 жылы күні ... ... ... келе ... ... бұрынғы иелеріне қайтарып беру саясаты жүргізіле бастады
[4].
Бұл мысал экономиканы ... ... ... ... жеке ... ... ұлғайтуға бағытталған
ырықтандырылған саясатқа алмасқанын көрсетіп ... ... ... ... тәуелді «жекешелендіру-
ұлттандыру» сынды екі кезеңнің айқын алмасуы байқалатын елдердің ... жылы ... ... ... ... ... ... бір бөлігін ұлттандырып алды. Олардың құрамына көмір, газ, құрыш
балқыту, электротехника және т.б. ... ... 1951 ... ... ... ... балқыту кәсіпорындары мен жүк транспорттарын
қайтарып берді. 1964 жылы ... ... ... ... ... Ұлыбританиядағы үлкен ауқымды - ... ... 1979 жылы ... Бұл ... ... кәсіпорындарды
жеке секторға берудің озық бағдарламасының бірі. Оның ... ... ... жеке ... ... 1979 жылдан 1975 жылдар аралығында
жекешелендіруден түскен жалпы сомасы 97 мдрд. долларды Ұлыбритания ... ... ... ... ... Гэз, ... ... және Бритиш Петролеум
сияқты ірі жекешелендірілген компаниялардан алды.
Ұлыбританияның мемлекеттік қаржы жағдайына ... ... ... ... «Евромани» (1996 жылы,ақпан) мәліметтері бойынша 1981
жылы салық төлеушілерге субсидия ... ... ... аптасына 50 млн. фунт-стерлинг болды, қазіргі уақытта бұл
компаниялар салық түрінде ... ... алып ... ... ... ... емес еді.
Британдық жекешелендіру бағдарламасының негізгі ерекшелігі оның
бірте-бірте , ... ... ... ... ... ... ... нормативтік актілердің мұқият дайындалғандығы болатын.
Ұлыбритания акцияға кеңінен ... ... ... ... ... назарға алып, ұсынылған бағаға жеңілдіктер ... ... ... ... кең ... ... компаниялары мен банк
делдалдығы ... ... қол ... ... ... ... ... отырған кәсіпорындар мен құрылымдар жұмысшыларына акцияны сатып
алудың түрлі бағдарламасын жасауды ынталандырды.
Атап ... және бір ... ... ... ... бақылау мен лицензиялауды, жоғары баға режимін қалыптастыруды қоса
алғанда табиғи монополия ... ... ... ... еді, ... ... ... арттырудағы мүмкіндігін шектеді,
тиімділікке әсер етпейтін инвестицияларды ... ... ... ... ... ... ... лейбористердің келуі ауқымды ұлттандырумен, ал
консерваторлардың келуі қайта ұлттандырудан көрінеді. ... ... ... экономикасының үнемі өзгеретін нәтижесіне ... ... мен ... ... ... ... аса белсенді.
Швеция. Швецияның мемлекеттік секторының маңызды ролі швед ... сай ... ақша ... әлеуметтік және экономикалық
мақсаттарға аккумуляциялау және қайта бөлу. Мемлекеттік ... ... екі ... бар: орталық үкімет және билік органдары. Төменгі
деңгей ... ... ... ... ... Олар ... ... бүтін бөлікті құра отырып, экономика сферасындағы орны бойынша,
қызмет масштабы ... ... ... ... ... ... ... сектор мен мемлекеттік меншік – түрлі ... ... деп – ... ... ... ... ... кәсіпорындар
түсіндіріледі. Швецияда мемлекеттік меншіктің үлес ... өте ... ... ... ... араласу көлемі сияқты сипатталатын
мемлекеттік сектор мөлшері бойынша Швеция дамыған елдер ... ... ... мөлшері мемлекеттік секторда жұмысбасты тұрғындар,
ІЖӨ, салықтар, тұтыну, мемлекеттік шығындардың үлес ... ... ... ... 1988 жылы онда ... ... 31%-і, ... тұтыну ІЖӨ-нің 30% құрады, ал ... ... - 3%. ... ... мен трансфертті қоса алғандағы
мемлекеттік шығындар үлесі 1989 жылы ІЖӨ-нің 61%-не жетті. Ол 1960 жылы 33%-
тен 1970 жылы 45%, 1975 жылы 50%, 1982 жылы 67%-ке ... өсті ... ... ... ол ... ... ... онжылдықта мемлекеттік
сектор барлық елдерде артты, бірақ Швецияда өте белсенді болды
Коммуналдық меншік шектеулі және ... ... мен үй ... ... ... ... ... негізінен шикізат салаларына бағдарланған:
тау-кен өндірісі, қара металлургия, сонымен бірге кеме ... ... және ... Бұл ... ... немесе мемлекетке
тиесілі кәсіпорындарға барлық тауарлар мен қызметтердің жартысынан астамы
тиесілі. Дегенмен, 70-ші ... ... ... ... әсіресе, коалициалық үкіметтің 1977 ... ... кеме ... және ... жеке компаниялар және оларды ... ... ... ... жұмысбастылықты сақтау мақсатында
болды. Үкімет бұл компанияларды 1982 жылы ... ... ... ... ... ... аяқтап бітіргенше белсенді түрде
субсидияландырды.
Мемлекеттік меншік акционерлік қоғам немесе мемлекеттік кәсіпорындар
формасында болады. Соңғысы қаржылық және кадр ... ... ... ие. Баға ... ... өз ... ... Олар
шығындарды жауып, алынған капиталға табыс алып келуі тиіс.
1970 жылы мемлекеттік кәсіпорындар қызметін ... ... ... ... 1983 жылы одан шикізат ... ... ірі ... тобы ... ... ... қалған фирмалар
«Прокордиа» деген атқа ие болды. Қазір ол химиялық, фармацевтикалық, ... ... ... ... ... өндіру мен қызметтер көрсетудегі
25-ке жуық фирманы біріктіреді. 1987 жылы «Прокордиада» жұмыс істеушілер
саны 28 мың ... ... ... мемлекеттік және аралас кәсіпорындар құрамына тау-
кен компаниясы АКАБ, ... АССИ және НСБ, ... кеме ... ... және ... ... 1987 жылы бұл компанияларда жұмыс істеушілер саны 48 мың адам, ал
мемлекеттік компанияларда 150 мың ... ... ... маңызды мақсаттарды орындауға арналған
және жекелеген жағдайларда заң ... ... ... ... Пошта мен
байланыс – екі ірі мемлекеттік монополияға мемлекеттік кәсіпорындарда жұмыс
істеушілердің 60%-нен жоғарысы тиесілі. Екінші маңызды сфера – ... ... ... жол ... ... темір жолды 95% құрайды,
онда 33 мың адам жұмыс істейді. Электр энергия өндірісінің жартысына жуығы
«Ваттенфалль» ... ... ... Соңғы жылдары ол энергияның
жаңа көздерінде (күн, жел, су), сонымен бірге дәстүрлі (көмір. торф, ... ... ... жүргізумен айналысты.
Орталық үкімет ел экономикасына түрлі экономикалық құралдар ... ... ... – мемлекеттік бюджет.
Швецияда мемлекеттік шығындардың 50%-тен астамын ... ... яғни ... жеке ... ... (үй ... ... оның ішінде зейнетақы, тұрғын субсидиялары, балаларға
жәрдемақылар, ауыл шаруашылық және өнеркәсіптік ... ... ... ... ... де ... кіреді.
Жалпы мемлекеттік шығындардан трансферттік төлемдерді шегеріп тастағаннан
қалған құралдар мемлекеттік тұтыну мен инвестицияны ... ... ... ... 90% ... оның ішінде 2/3 денсаулық сақтауға,
білім беруге, мемлекеттік әкімшілікке және т.б. жұмсалады.
Мемлекеттік тұтынудың үлкен ... ... ...
дәрігерлердің, ұстаздардың, т.б. жалақысы құрайды. Коммуналдық шығындардың
негізгі бөлігі денсаулық сақтау мен әлеуметтік ... ... ... ... жуығы) білім беруге (21%-ке жуығы), ... және ... (12%), ... және ... (5%) және ... пен ... әлеуметтік сақтандыру үлгісінің негізі – бөлу ... ... ... ... әлеуметтік жәрдемақылардың бірнеше түрі.
1988 жылы үй шаруашылығына ... ... ... ... ... ... құрады, оның ішінде 50%-тен астамы зейнетақылар. Әлеуметтік
сақтандыру секторы шығындарының ... 134 ... ... жетті.
Мемлекеттік шығындарды қаржыландыру Швецияда ... ... ... ... ... табыс көздері бар. Мұнан басқа
коммундар, ландстингтер және әлеуметтік ... ... ... ... дотация алады.Соңғысы үшін негізгі табыс көзі- жанама
табыстар.
1988 жылы мемлекетке төленген ... ... ... ... 340 ... ... құрады, немесе орталық үкімет табысының
барлығының 90% (378 млрд. крона). Бұл соманың 50 %-ін жанама ... ... ... ... ... ... ... үшін қаржыландырудың негізгі көзі – табысқа
салынатын салық ( 60 %). Коммуналарға мемлекеттік ... 1988 ... ... ... болды, бұл комуна табысының 25 % (270 млрд. крона) құрады,
төменгі салыққа байланысты коммуналарға дотация, салық салудан ... ... ... мен ... ... табылады.
Әлеуметтік қызметтер секторында кәсіпкерлер мен еңбек ... ... ...... ... көзі ... ... сектор қызмет көрсету сферасында жақсы дамыған. Барлық
қызмет сферасының ... ... ... ... мемлекеттің үлесі
-92 %, оның ішінде денсаулық сақтауда -92 %, білім беру мен ... ... 88,7 %, ... ... – 98,2. ... ... ... бойынша
мемлекетке қызмет көрсету секторында жұмыс істеушінің 49 % тиесілі, ал егер
мемлекеттік компанияларды қоса есептегенде – 56 % ... ... ... тиімділігін арттыруда маңызды. Оған
транспорт және байланыс, білім беру ... ... ... ... ... сапа мен ... ... әсер етеді. Мұнда жеке және
мемлекеттік сектордың өзара әсері айқын ... ... ... өсуі ... ... салықтық және басқа да түсімдер арқылы
ең алдымен тұрғындарға мемлекеттік ... ... ... ... ол өз ... ... ... тиімділігіне әсер етеді,
мұнда жеке сектор негізін құрайды.
Қытай. Қытайдағы жылдам өсуші ... емес ... жеке ... ... ... ... әрине соңғысына поселка немесе
ауылдық деңгейде ... ... және ... ауылдық кәсіпорын
ретінде танымал ... ... ... ... ... ... ... тұрғысынан алғанда мемлекеттік және ұжымдық меншіктегі
кәсіпорындар арасындағы айырмашылық ... ... ... ... ... ... ... құқығы жергілікті үкіметке
беріліп, қалдық табыс соларға бекітілген жағдайдада, орталық үкімет ... ... ... мен ... ... ... ... бөлудің
абсолютті құқығына ие. Дегенмен орталық үкімет поселкелік және ... ... , ... ... ... ... мұндай құқыққа
ие емес [5].
Қытайдағы көптеген ... емес ... ... қала, уезд
деңгейіндегі үкіметпен бақыланады. 1985 жылғы ... ... ... санауға сай орталық, ... ... ... ... бақыланатын мемлекеттік кәсіпорындардың ұлттық өнеркәсіптік
өнімдегі үлесі сәйкесінше, 20,45 және 9 % құрады[6].
Қытайдың реформаторлық тәжірибесі өте қызықты болып табылады, ... ... жою ... ... модернизация жүргізілді, бұл меншік
формасының, мүдденің, ... және ... ... ... ... ... Мемлекеттік меншік пен мемлекеттік реттеудің
ролі әрекет етуші ... ... ... қала ... Халық шаруашылық
жоспарлау тек күшінде қалып қана қоймай, күшейтіліп және жаңа қызметтермен
толықтырылды. Жеке ... ... ... ... ... ең
алдымен өндірістің бәсекеге қабілеттілігі мен ... ... ... Бұл ... реттеуші және кординирующ жүйені жойып, жоспарлы
экономикадан нарықтық экономикаға қарапайым өту ... ... ... ... ... инвестицияның өсуі мен технологиялық
және ... ... ... ... ... саяси
бақылауында өзгеріссіз реттелетін, нақты тарихи ... мен ... ... ... мен бағытта кеңейетін нарық [7].
Өкінішке орай, өтпелі экономикалы ... ... ... заң ... ... мен ... ... қызметтерді қамтсмасыз
ету сияқты мемлекеттің маңызды қызметтерінің жойылуымен байланысты болып
шықты. Білім беру мен денсаулық сақтауда зиянды ... ... ... ... ... ... ... адамдардың өмір деңгейі төмендеп қана қоймай, сонымен ... даму ... ... экономистер бүгін тікелей мемлекеттің бақылауы мен
экономиканың социалистік даму ... ... ... сенімді, мемлекеттің
белсенді қатысуынсыз қоғам дамуыда мүмкін емес еді.
Талдау мемлекеттік сектор ... ... мен ... ... ... ... құндылықтар жиынтығы екенін көрсетіп отыр.
Бұл жиынтық кономикалық тиімділік алу үшін басқаруды ... ... ... ... әлеуметтік мәселелерді шешу, бюджетті ... ... ... ... ... ... Шетелдік тәжірибені
ескере отрырып, мемлекеттік секторды басқаруда оның ... ... ... әдістер мен тәсілдер әдістемесін өңдеу қажет.
Жоғарыда аталған шетелдік тәжірибе Қазақстандық тәжірибеде толығымен
ескеріліп, пайдаланыла алады. Бұл ең ... ... ... ... жеке дара ... , ... меншікті жеке
қолға беру тәсілінің әртүрлілігі, қажетті шаруашылық ... ... ... меншік иесін жылдам ауыстыруға бағдарлану емес, кәсіпорынның
тиімділігін арттыру , мемлекеттік ... ... ... ... ... жүргізудегі маңызды сұрақтың бірі тұрғындар мен
инвесторларды сенімді ақпаратпен ... ету . ... ... ... ... ... ... мүлік құнын бағалау
әдістері, дауларды реттеу тәжірибесі, мемлекеттің жекешелендірілген
кәсіпорындарға вето ... ... ... ... ... «купондық» жекешелендіру мен
«ақшалай» коммерциялық жекешелендірудің аяқталуына байланысты біз үшін
батыстық тәжірибе мәні арта ... деп ... ... ... ... тиімді меншік иесін іздеу сияқты басты ... ... ... ... ... ... алғанда бастапқы шарттардың ерекшелігі ... ... ... болжамдайды, оны тікелей пайдалану немесе көшіріп ... жоқ ... ... меншікті басқарудың әдісі ... ... ... есебінен әртүрлі ... ... ... ... ... алып қана ... ... бірге өз елінің
индустриясының алыптарын басқару мен ... ... ... ... ... ... артуы мен қысқаруы нақты
қалыптасқан жағдайға байланысты ... ... ... ... ... ... қолданатынын көрсетіп отыр.
Пайдалынылған әдебиеттер тізімі:
1. Энклунд Клас. Эффективная экономика- шведская модель: Пер. со швед,
Москва, ... ... ... №9 2003 ... Прогнозирование и планирование в условиях рынка: Под. Ред. Т.Г.
Морозовой, А.В. Пикулькина. – Москва.: ЮНИТИ-ДАНА, 2001. – ... ... ... ... ... 1993, С. ... Che J. And Qian Y. ... China`s Township-Village
Enterprises. Stanford Universiti. Mimeo. 1994
6. Granick D. Chinese State Enterprises: A Regional Property ... Chicago, III.: ... of Chicago Press, ... ... К. ... ... и условия ее эффективности
(методологический аспект) // Экономист, №1, 2003. С. 55-56

Пән: Мемлекеттік басқару
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 10 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 200 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Корпоративтік басқару20 бет
Мемлекеттік қарыздарды басқарудың теориялық негіздері мен оны реттеудің тәжірибесі20 бет
Инновация - өндіріс тиімділігін жоғарылатудың негізгі көзі5 бет
Сыртқы борыш және оның жай-күйін талдау22 бет
Қазақстан Республикасының несиелік ұйымдарының қызметіне қаржылық қадағалауының мақсаты мен мiндеттерi26 бет
Қазақстан Республикасының несиелік ұйымдарының қызметіне қаржылық қағалау34 бет
«Өнім сапасын арттырудың шетелдік тәжірибесі»10 бет
Аграрлық секторды мемлекеттік реттеудің қажеттілігі мен мүмкіндіктері20 бет
Активтерді басқарудың шетелдік тәжірибесі3 бет
Алыс, жақын шетелдік қазақтар тілінің зерттелуі63 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь