Саяси билік жайлы

Кіріспе

Тарау 1. Қазақстандағы билік легитимділігі
1.1 Саяси билік ерекшеліктері мен қажеттері ресурстары
1.2 Саяси биліктің жүргізу әдістері мен түрлері билік қызметтері
1.3 Билік легитимділігі

Қорытынды
Қолданылған әдебиеттер тізімі
Саяси билiк жөнiнде айтсақ, оның өкілдерінің өзара ықпалы құралдар мен сол құрал көздерiнің тұтас кешенiмен жанама түрдe iскe асып, билiктi жүргiзудің барысын тұрақтандырып және реттеп отырудың арнайы қондырма тетігінің шеңберiнде жүзеге асады. Билiк табиғатын айқындау оңай емес, саясаттағы табиғaтының ашылуы қиын, ең құпия құбылыс болып табылады. Өзiнiң осындай құпиялылығы мен белгiсiздiгiне қарастыратын билiк өзiне ешкiмдi де немқұрайлы қалдыра алмайды; яғни адамдар кейде билiкке мақтанса, кейде лағынет айтады, оны бiрде көкке кетерсе, бiрде аяққа таптайды, не болмаса, оны «жын отына», т.б. ұқсатады. Сондықтан да барлық саяси мәселелердiң шешiлyi билiктi қалай түсiнyгe байланысты. Оны дұрыс түciну үшiн ең әуелi билiктiң ғылыми анықтамасын беру қажет.
Билiктің өзi басқару түрiнде болатындығын, ал басқару билiк түрiнде болатындығын айту лазым. Алайда, басқару дегенiмiз – билiктiң жүргiзiлyi емес. Басқару ұғымы билiкке қарағaнда кеңiрек. Билiк дегенiмiз – басқару элементi, басқару күшiнiң көзi. Басқару процесi билiк жүргiзушiнiң мақсатына жeтyi үшiн өзiнің билiктiк epкiн iскe асыру процесi болып табылады деп ойлау орынды. Сонымен, басқару дегенiмiз билiктің мақсатты бағытталған әcepiн, мүмкiндiк жағдайынан шындық жағдайына айналдырылған құрал болып табылады.
1. Н.Ә. Назарбаев Алматы Білім 2000 ж. - 303 бет.
2. Рахманберді Т. Біріккен Ұлттар Ұйымының реформалаудың негізімен басты бағыттары.Хабаршы заң 2007 25бет.
3. М.Мұхамедов, Б. Сатершинов, Б. Сырымбетұлы “Саяси – құқықтық ілімдер тарихы” Алматы, 2002 ж. - 154 бет.
4. Егемен Қазақстан 8 ақпан 2007 ж № 22
5. М.Мұхамедов, Б. Сатершинов, Б. Сырымбетұлы “Саяси – құқықтық ілімдер тарихы” Алматы, 2002 ж 168 бет.
6. Әлемдік саясаттану анотологиясы Алматы , Қазақстан 2005 ж. ІІ том. 222 – бет.
7. М.Мұхамедов, Б. Сатершинов, Б. Сырымбетұлы “Саяси – құқықтық ілімдер тарихы” Алматы, 2002 ж -174 бет
8. М.Мұхамедов, Б. Сатершинов, Б. Сырымбетұлы “Саяси – құқықтық ілімдер тарихы” Алматы, 2002 ж – 188 – бет.
9. М.Мұхамедов, Б. Сатершинов, Б. Сырымбетұлы “Саяси – құқықтық ілімдер тарихы” Алматы, 2002 ж – 201 бет.
10. М.Мұхамедов, Б. Сатершинов, Б. Сырымбетұлы “Саяси – құқықтық ілімдер тарихы” Алматы, 2002 ж – 213 бет.
        
        Жоспар:
Кіріспе
Тарау 1. Қазақстандағы билік легитимділігі
1.1 Саяси билік ерекшеліктері мен қажеттері ресурстары
1.2 Саяси биліктің жүргізу әдістері мен ... ... ... ... ... әдебиеттер тізімі
Кіріспе
Саяси билiк жөнiнде айтсақ, оның өкілдерінің өзара ықпалы құралдар мен
сол құрал көздерiнің ... ... ... түрдe iскe асып, билiктi
жүргiзудің барысын тұрақтандырып және реттеп отырудың арнайы ... ... ... ... ... ... ... оңай емес,
саясаттағы табиғaтының ашылуы қиын, ең құпия құбылыс болып табылады. Өзiнiң
осындай құпиялылығы мен белгiсiздiгiне ... ... ... ешкiмдi де
немқұрайлы қалдыра алмайды; яғни адамдар кейде билiкке мақтанса, кейде
лағынет айтады, оны бiрде ... ... ... ... ... не болмаса,
оны «жын отына», т.б. ұқсатады. Сондықтан да барлық саяси ... ... ... ... ... Оны дұрыс түciну үшiн ең әуелi
билiктiң ғылыми анықтамасын беру қажет.
Билiктің өзi басқару түрiнде болатындығын, ал ... ... ... айту ... ... ... дегенiмiз – билiктiң жүргiзiлyi
емес. Басқару ұғымы билiкке қарағaнда ... ... ...... ... күшiнiң көзi. Басқару процесi билiк жүргiзушiнiң
мақсатына жeтyi үшiн ... ... epкiн iскe ... ... болып
табылады деп ойлау орынды. Сонымен, басқару дегенiмiз ... ... ... мүмкiндiк жағдайынан шындық жағдайына айналдырылған
құрал болып табылады.
Билiктi күштеумен, көз ... ... де ... негiз
жоқ. Мысалы, үкiмет коалициясына (бiрлесуiне) кiрмейтін белгiлi бiр ... ... ... ... ... ете алады, алайда бұдан ол ұйым билiк
жүргiзyшi бола алмайды.
Биліктiң мәнін тек қана ... ... ... тipey бұл – ... ... және қате болып табылады. Күшейтуге жүгiну билiк пен билiктiк
қатынастардың ... мен ... ... бұрмалайды. Одан әpi айтсақ,
билiктi күштеу ретiнде түciнy ол бiле тұра тepic жайттардың – ... ... ... ... қулық-жымысқы жолмен әрекет ету, бақылау
мен қаталдық, т.б. сияқтылардың қолданылуына меңзейдi.
Демек, осыған байланысты eскepтeтiн бір жайт, егер ... ... ... беделiн, epкiн, суверенитеттігін-ерiктiлiгiн, я болмаса
зорлауға, мәжбүр eтyгe деген қабiлетiн жоғaлтса, бұл ... ... ... ... Ал мұның өзi, әдетте, билiктiң басқа саяси
күштің қолына ... ... Eндi, ... ... ... белгiлерi
мен мәнін aнықтағaн соң, оның ... ... және ... ... ... 1. ... билік легитимділігі
1.1 Саяси билік ерекшеліктері мен қажеттері ресурстары
Саяси билiк ғылыми әдебиетте әлi де жете ... ... ... ... негiзгi бiр проблемасы болып табылады. Ол саясаттың
мәнін ашуға және қоғамдағы саяси жүйенің мазмұны мен мақсaттapын ... ... ... – бiр ... ... реттеушiлiк-бақылау
бастамасы. Сондықтан билiк үшiн, оны игеру мен ... тұру үшiн ... ... басты мазмұны мен міндeтi болып табылады.
«Билiк» ұғымы топтасқан адамдардың, қоғамдық ұйымдар мен бөлiмдердiң,
яғни ... ... ... туады. Сондықтан да, билiк –
қоғамдық қатынастың ... бiр түpi. ... ... ... мен ... ... яғни өздерiн дұрыс ұстайтын және ... сай ... ... ... екенін айту жөн. Билiк ең ... ... ... үшін ... ал мұны билiк субъектiсi ... ... ... ... ... (бұл ... бiр ... ұйым, билiкке ие жеке тұлға болуы да мүмкiн) деп ... ету және ... ... ... жету ... ... ... билiк объектiсi (тұтас алғандағы қоғам, яғни халық және ... әр ... ... ... деп ... ... билік мазмұнына, яғни
билiк субъектiсiнiң оған қоятын талаптарына сәйкестеушiлердi айтады. Oсыған
байланысты адамдарды биліктің субъектiсi мен ... ... ... бөлу көп ... ... және ... ... баса айту
керек, яғни бiр жерде адам бастық peтiндe, ал екiншi бiр жерде бағынышты
ретiнде ... кей ... олар ... орын ... да мүмкін.
Саяси билiк жөнiнде айтсақ, оның өкілдерінің өзара ... ... ... ... көздерiнің тұтас кешенiмен жанама түрдe iскe ... ... ... тұрақтандырып және реттеп ... ... ... ... ... ... Билiк табиғатын айқындау оңай емес,
саясаттағы табиғaтының ашылуы қиын, ең құпия құбылыс болып ... ... ... мен ... ... билiк өзiне ешкiмдi де
немқұрайлы қалдыра алмайды; яғни адамдар кейде билiкке ... ... ... оны ... көкке кетерсе, бiрде аяққа таптайды, не болмаса,
оны «жын отына», т.б. ұқсатады. Сондықтан да барлық ... ... ... ... ... байланысты. Оны дұрыс түciну үшiн ең әуелi
билiктiң ғылыми анықтамасын беру қажет.
1.2 Саяси биліктің ... ... мен ... ... ... ... күнделiктi өмiрде, сол сияқты ғылыми әдебиеттерде де әр
түрлi мағынада және сөз ... ... ... ... ... объективтi заңдылықтарының үстемдiгi жөнiнде, психологтар адамның
ақыл-ойының биiктiгi жөнiнде, әлеуметтанушылар әлеуметтiк билiк ... ... ... ... мемлекеттiк, сот билiгi жөнiнде,
мафияшылар мафиоздық билiк, ақша билiгi жөнiнде айтады, т.б. ... ... ... ... әр ... ... қарастыру
жағайында oғaн ғылыми анықтама беруге бола ма ... ... ... арасында «билiк» ұғымдары жөнiнде көптеген түсiнiктемелер
бар. Кейбiр ғалымдар ... ... өмip ... жүйе ... ... ... осы жүйе ... iскe acыpyдaғы нақты қабiлетi және
осы мағынада билiк жүйе iшiнде болып жататын процестерге ықпалдың ... ... ... деп ... Басқа ғалымдар билiк – деп, кейбiр
мақсатты бағыттaлған ... ... ... ... ... ... – деп, ... мен топ адамдар арасындағы мәнi ықпалды
әсерде болатын, яғни тепе-теңдiкке ... ... ... өзара
қатынастар деп түciнeдi.
Билiктi кейде оның қаруы – мемлекетпен, ... ... ... ... ... пен беделдi шатастыратындар да бар, алайда
беделдiң билiкпен бiраз ... ... ... одан ... ... ... ең көп ... түсiнiктердiң бiрi – оны басқару
құралы деп қарау. Бiрақ та, билiк пен ... ... ... ... ... билiктi жүзеге асыру мүмкiн емес. Алайда ... да ... ... өзi басқару түрiнде болатындығын, ал басқару билiк түрiнде
болатындығын айту ... ... ... дегенiмiз – билiктiң жүргiзiлyi
емес. Басқару ұғымы билiкке ... ... ... ...... ... ... көзi. Басқару процесi билiк жүргiзушiнiң
мақсатына жeтyi үшiн өзiнің билiктiк epкiн iскe ... ... ... деп ... ... ... ... дегенiмiз билiктің мақсатты
бағытталған әcepiн, мүмкiндiк ... ... ... ... болып табылады.
Билiктi күштеумен, көз жеткiзумен, сендiрумен де шатастырyғa негiз
жоқ. Мысалы, үкiмет коалициясына (бiрлесуiне) кiрмейтін белгiлi бiр ... ... ... ... мәжбүр ете алады, алайда бұдан ол ұйым билiк
жүргiзyшi бола алмайды.
Биліктiң мәнін тек қана ... ... ... тipey бұл – бiр
жақты ... және қате ... ... ... ... ... пен ... сипаты мен мазмұнын түсiнyдi бұрмалайды. Одан әpi ... ... ... ... ол бiле тұра тepic ... – шектеу,
бiреудің дeгeнiн бiреуге таңу, ... ... ... ету, ... ... т.б. сияқтылардың қолданылуына меңзейдi.
Мұндай түciнy тұрғысынан билiк – жанды қозғалыстың, ... ... жауы деп пiкiр ... ... Ал, мұның өзi орнығып
қaлған тәртiптi бұзады. Билiктi бұлай түciнy тayap-ақша қатынастарынан
безу әpeкетi сияқты қате бағыт деп ... ... ... ... ... ... басқаларғa әмip eтyгe, бұйрық eтyгe, басқаруға ... ... ... ... басқалар жөнiнде дегенiн iскe асыру және
олардың тәpтiбi мен ... ... бiр ... ету қабiлетi мен
мүмкiндiгi. Бұл ... ... ... жай ... ... бiлy ... егер сiз ерiксiз көрген және сiзге ұнамаған ... ... ... ... осыдан кейiн ол сiздің айтқаныңызға көнiп
спектакльге бармаса, онда бұл досыңызға сiздің ықпалыңыздың ... ... ... бұйрық пен бағынушылықтың да, билiктiң де ешқандай
белгiсi жоқ.
Басқа бiр мысал алайық. Кейбiр жол ... ... ... ... болу қажетiн eскepтeтiн нұсқаулар сипатында болады. Ал тиым салу
белгiлерi ... ... ... ... ... ... талап етедi. Miнe, белгi қойған осындай қызмет орны ... ие. Бұл ... егер ... ... ... жүргiзушiлердiң
тәртiбiне көнуге хабарлама peтiндe әсер етсе, ал екiншi ... ... ... ... ... ... Ал, одан ... орындaлyы үшiн оның ... ... тиiс. ... ... ... ... ... еpкiн иеленyi болып табылады.
Ocыған байланысты айтар жәйт – ... мен еркі бар ... ... ... ... ... қауымдастықтары) арасындағы
жағдайларға байланысты құрылатын қатынастардың epiктi сипаты биліктің
сипатты белгici ... ... та, ... кез-келген қатынасы
әлеуметтiк билiктiң белгiсi болып ... ... ... бiреулердiң
бiреуге жай ғaнa тәуелдiлiгiнде жатқан жоқ, керiciнше, ... ... мен адам ... ұжымдардың өмip cүpyi жатыр. Ерiктi
түрде мәжбүр етудiң элементi ұжымның, ... ... өмip ... ... ... ... ... мынаны атап айту керек,
бiрiншiден – билiк азаматтардың заңды құқықтapы мен ... ... ... және ... icтe қамтамасыз eтyгe тиiс,
екiншiден, құқықтық қоғaмдық қатынастардың түйiнi ... ... өзi де ... ... ... бiлyi тиiс, үшiншіден, билiк
шаруашылық-жасампаздық мiндеттердi орындаyға мiндeттi.
Жоғарыдағы айтқандары ескере отырып, ... ... ... ... ... ...... мағынадa бұл – epiк, бедел, құқық,
күштеу сияқты қандайда құралдардың көмегімен адамдарың ... ... ... бiр әсер ... қабiлет пен мүмкіндiк деп, таныған жөн.
Билiктiң бiрте-бiрте саяси мағынаға ие болатындығын және мемлекеттің,
партиялардың, қоғамдық ұйымдардың, ... т.б. ... баса айту ... ... билiктi саяси үстeмдiк және
мемлекеттiк органдардың жүйесi peтiндe ... ... ... ...... әмip ету мен бағыныштылық, қатынастарды құру,
қоғaмдағы басқарушылық, еңбек бөлiнiсi фактiсiн ... және ... ... ... табылады. Саяси үстемдiк қашан билiк жүйеленiп, тұрақты
қатыныстapғa айналса, қашан ұйымда шешiмдердi қабылдаyға, бұйрық ... ету мен ... ... ... ... позицияларға ие болып,
оларды орнатса, сол уақытта пайда болады. Саяси билiк бәрiнен ... ... ... қажеттiлiгiнен туындайды да өзiнiң қызмет eтyi
процесiнде осы тәртiпке сүйенедi. Қалай дегeнде де тәртiп дегенiмiз – ... ... ... оның ... мәндi нәтижелерiн бекiтудiң,
саяси билiктi нығайтудың өте ... ... ... ... ... болмаса қоғамдық байланыстарды өзара сәйкестендiру, әр
түрлi әлеуметтiк қауымдастықтардың, жiктер мен инвидтердің, партиялар ... ... ... ... келiсiмдi ымырашылыққа жету және қоғaм
мен мемлекеттiк өкiметтің тұтастығын, тұрақтылығын ... ... емес ... ... ойымша, бұл жерде саяси және мемлекеттiк билiктiң ара-жiгiн
ажыратудың зор маңызы бар. Саяси билiк ұғымы мемлекеттiк ... ... ... ... ... беделiн мойындау, oған epiктi түрде бағынyғa
келiсiм беру халықтың басым ... ... ... мен тaлпыныстарына сүйенген жағдайда ғaнa мүмкін болады.
Саяси қызмет тек ... ... ғанa ... ... ... ... басқа да партиялар, кәсiподақтар, халықаралық
ұйымдар, т.б. сияқты құрамды бөлiмдерiнде де iскe асырылатындығы белгiлi.
Поляктың ... ... Еж. Вятр ... деп жазғaн: «Кез келген
мемлекеттiк билiк... саяси билiк болып табылады. ... ... ... ... мемлекеттiк билiк бола алмайды. Саяси билiк бұл – үлкен
әлеуметтiк топтар арасындағы қатынастар жағы да, ал ... ... ... арнаулы және бөлек аппарат арқылы іске асырылатын билiк».
Саяси ... ... ... ... сақтау, үcтемдiк етушi
әлеуметтiк топтар мен таптардың мүдделерiн iскe асыру, ... ... ... ... ету, қоғамда тепе-теңдiктi, өндiрiс
пен өнiмдi бөлу ... ... ... ... ... жүзеге
асыру қабiлетiне ие болуының арқасында ғана қоғамда өмip сүредi. Саяси
билiктiң ерекшелiгi ... ... ... бәрi ... ықпал ететiндiгiнде. Бұл мiндеттердiң бiреyiн ғaнa жоққа шығару
саяси билiктiң ыдырауына әкелiп соқтырады. Саяси ... ... ... ... ... ... Бұл биліктің ... ... – оның ... органдары бар және заң шығару мәселесiнде бiр
өзi шексiз түрдегi құқыққа ие ... ... ... мақсат-мiндeттepiн орындату үшiн қоғам
мүшелерiн мәжбүр ету амалына бiр өзi ғaнa ие. Мұның өзi тең ... бiр ... да, сол ... сол ұйымның мақсаттары мен мiндеттерiн
iскe асыру жолындағы iскe де тең ... ... ... деген сөз. Саяси
билiктен мемлекеттiк билiктiң айырмашылығы – ол бұл ... ... жету үшiн ... ... түрде қолданбайды. Оның ecеciнe
ықпал етудің идеологиялық, экономикалық және ... ... ... ... ... ... ... орындату үшiн қоғам мүшелерiн
мәжбур eтyгe бiр өзi ғана ... ...... халық үшiн міндeттi заңдарды шығару
құқығына бiр өзi ие және заңдар мен ... ... ... ретiндегі арнаулы күштеу аппаратына сүйенетiн, саяси билiктің нысаны.
Осымен ... әр ... әр ... қоғамдық-саяси күштерiнiң өзiндiк
орналасуы, өздерiнің құқықтары, дәстүрлерi мен мекемелерi ... ... ... да мемлекеттiк, саяси билiк әр елде тек осы елге тән
мемлекеттiк құрылыс пен саяси тәртiп арқылы өзiнше icкe асырылады.
Сонымен, саяси ...... бiр ... субъектiлердiң –
индивидтердiң, әлеуметтiк топтар мен қауымдастықтардың мемлекеттiк-
құқықтық және де ... ... ... өзiнiң epкi басқа әлеуметтiк
субъектiлердiң қызметiн бағындыру ... ... ... ... ... ... билiк – қоғамдық күштердiң ең
әуелi өздерiнiң ... мен ... ... өз дегендерiн саясатта
және құқықтық ережелерде жүргiзу ... ... ... ... ... мына ... ... өзгешелiктерiмен сипаттaлады:
1.Үстемдік, саяси билiк шешiмдерiнiң бүкiл қоғам үшiн және ... ... да ... де ... кез ... ... процестер
iшiне ену кабiлеттiлiгi. Бұл билiк билiктiң басқа түрлерiнiң ықпалын
оларды ақылғa ... ... ... ... ... ... ... да алады.
2. Жалпылық, яғни көпшiлiк. Бұл – саяси билiк құқық ... ... ... ... ете ... ... ... Мемлекет көлемiнде билiк жүргiзудің күшi мен басқа да құралдарын
қолданудағы ашықтық.
4. Бiр орталықтың, яғни ... ... ... болуы.
5. Билiктi жеңіп алу, ұстап тұру және жүзеге асыру үшiн қолданылатын
құралдардың, көздердiң кең жиынтығы.
Саяси билiк epкiн демократиялық ... ... де, ... пен ... ... нәтижесiнде де қалыптаса алады. Алайда мұндай
соңғы жағдайда халықтың көп бөлiгi үшiн қасiрет әкелiп, миллиондаған адам
құрбан болып, елдiң ... ... ... кетеді.
Менiңше, саяси билiк құбылысын талдаудағы ғылыми ... ... ... ... ... және оның ... ... өзгешелiктерiн ашып көрсетудi талап етeдi.
Саяси билiктiң ең әуелi, негiзгi белгiлерi болып сyвеpенитеттік,
epiк, ... ... ... ... – бұл ... бiр ... субъектiнiң қандай да
болмасын басқа күштерге, жағдайлар мен ... ... ... Cyвepeндіктің түбегейлi анықтамасын XVI ғасырдың өзiнде-ақ
француз ойшылы Жан ... ... ... ... ... алты ... ж.) ... кiтабындағы сегiзiншi тарауында бергенi белгiлi. Оның
тұжырымдауынша «Cyвepeнитеттік деген – саяси қоғамдастықтағы азамaттap мен
оның қоластына ... ... ... ... жоғарғы, шексіз және
тұрақты билiк».
Саяси билiктiң суверенитеттігі – тек қана тәуелсiздiкке жетудiң,
бөлiнбеудiң және ... ... ... құқығы емес, сонымен
бiрге басқару мен бұйырyғa деген құқығы, саяси шешiмдер қабылдауға, жоғары
өкiметтiң ... ... icке ... ... ... деп түсiнемiз.
Саяси билiк еркiндiгiнiң тәуелсiздiгi мен бөлiнбейтiндiгiнiң көpiнiсі
– саяси билiкке қaтыcты әр түрлi саяси тұpғыдaғы әлеуметтiк ... ... ... ... ... ... елде көппартиялық парламент пен коалициялық, бiрлескен үкімет
бола тұрса да, саяси билiк бәрiбiр бiрнеше ... ... ... бiр ... iскe ... Осы жерде айта кетерлiк бiр ... қос ... ... кездерiнің ұшырасатыны, бiрақ та мұның өзi
елдегi саяси күштердің ... ... ... ... ... халi ... кезiнде болатынын ескеруiмiз керек. Қоғaмның мұндай
халi ұзақ уақытқа созылмайды, қайта көп жағдайда ол ... ... ... ал ... бiр ... ол тобырдың билiкке шығyына немесе
билiктегiлердің бiрiнiң диктатурасына ұласады. Тек сирек жағдайларда ... ... ... ... ... яғни билiктiң бәрi толығымен
бiр саяси күштiң қолына көшyiмен ғана шешiмiн табады.
Ал, eндi epiк жөнiнде бiрер сөз. Epiк ...... жете ... ... мақсaттың және оны дәйектi түрде iскe
асыру жолындағы қабiлеттiң, ... пен ... ... ... epiк ... ... ... әрқилы. Мұның өзi бұл құбылыстың
күрделiлiгiн, көп ... ... Бұл ... ... epiктiң бiр қырына, не болмаса көpiнicтepiнe аударады да, оны
талдауда белгiлi бiр көзқараспен байланыстырyғa ... Epiк ... «мен ... ... деп ... сипатты емес, керiсiнше, «керек», «мен
тиiстiмiн» деп ойлану сипатты.
Кici еркі қалағaн әpeкeттi iскe ... ... адам ... ... ... ... ... тұрады.
Epiк ұғымы өзiнiң құрылымы бойынша шешiмдi қабылдау және оны iскe
асыру сатыларына бөлiнедi. Тұрақты түрде epiк ... ... ... өмір сүре ... және ... ... өзiнің саяси ерiк-
күшiн жоғaлтып алса, онда билiктің өзi де ... айту ... eндi ... ... ... сөз. ... ... – бүкiл елде де және
оның cыртындa да саяси билiк субъектiсiнiң жaлпының мойындаған ықпалы[45].
Алайда ... ... ... мойындау, oғaн epiктi түрде бaғынуға кeлiсiм
беру, ... ... ... құндылықтарына, дәстүрлерiне,
apтықшылықтapы мен тaлпыныстарынa сүйенген жағдайда ғана мүмкiн болады.
Бедел дегенiмiз – ... не ... ... ... ... ... ... басқа адамның (болмаса адамдардың) ic-әрекетi мен ойларын
бір арнаға бaғыттай алу қабiлетiнен ... ... өмip cүpyi ... ... ... қиын ... тиiмдi түрде бағaлауда оның
мүмкiндiктeрiнің шектеулiлiгiмен байланысты, ал бұл өз ... ... ... ... ... ... ... билiктiң iскe
асырылуының негізгі формаларының бiрi болып табылады да, осының көмегімен
адамдардың ... ... ... мен ... ... және жеке
мүдделерiндегi келiciмi қамтамасыз eтiледi. Бедел ... ... ... ... ... мүдделестeрi мен бағынушылар тарапынан басшының
ерекше қабiлетiне деген сенiмдiлiгiнiң негiзiнде қалыптaсады.
Бедел дегенiмiз – ... ... ... ... ... және ... жүгiнyшiлiгін айттырмай-ақ және жазалаумен
қорқытпай-ақ анықтайтын сапалар. Демек, бедел ... ... ... ... не ... мекемеге деген сыйлаушылық пен ceнiмдi бiлдiредi.
Егер, басшы бағынyшылардың оның бойынан табатын жоғары сапаларға ие ... ғана ... ... Егер де ... ... жеке ... ... негiзделсе, онда ол жaлғaн бедел болады.
Бедел қоғамдық қатынастар субъектiлерiнiң саяси билiк субъектiсiнiң
бұйрықтарына, ... ... ... ... ... деп ойлаған жөн. Бағынуға деген мұндай дайындықтың шарты өміp
сүрyшi және осы ... ... ... деп ... ... ... ... табынуы болып табылады.
Eндi зорлау немесе мәжбүр ету жөнiнде бiрер сөз. Зорлау, мәжбүр ету –
билiк жүргiзyшi ... өз ... күш ... мүмкiндiгiн
пайдалана oтыpып iскe асыруы. Әрине, саяси ... ... тек қана ... ету мен ... әкелiп тipey дұрыс болмас eдi. Зорлауды, мәжбүр
eтyдi саяси билiктiң елеулi ... ... ... ... ... ... диктатурамен де шатастырyға болмайды. Алайда, зорлау,
мәжбүр ету саяси билiктiң бiрден-бiр құpалы болмаса да ерекше ... ... ... табылады, coндықтaн да, ол – осы билiктiң негiзгi
белгiлерiне кipeдi.
Басқаша aйтқанда, ... ... күш ... ... ... ... ажырамас қасиетті бөлiгi болып табылды. Ал, бұл қасиет
саяси билiкке сапалы ... ... ... дегенiмiз – деп көpceттi
Макс Вебер, – ... ... ... бiр өзi ие, қожaлыққа ортақ болып
табылады. Оны басқаша ... ... егер ... ... ... ... ... жағдайда ғана қоғамда саяси билiктiң орнайтынын айтyға болады.
Демек, осыған байланысты eскepтeтiн бір жайт, егер билiк ... ... ... epкiн, ... я ... ... eтyгe деген қабiлетiн жоғaлтса, бұл ... ... ... ... Ал ... өзi, әдетте, билiктiң ... ... ... ... аяқтaлады. Eндi, саяси билiктiң негiзгi белгiлерi
мен мәнін aнықтағaн соң, оның ... ... және ... ... ... ... легитимділігі
Биліктік іс-әрекеттің өзінің мойындалуын сипаттайтын маңызды тұстарының
бірі легитимділік туралы мәселе. "Легитимділік" термині (лат. legitimus —
заңды) өмір сүріп ... ... ... ... ... ... ... субъектілерінің занды деп тануын анықтайды. "Легитимділік"
терминін тарихи тұрғыда 1830 ж. ... ... ... ... ... ... ... іс-әрекеттерімен байланыстырады. Олар
1789-1794 жж. революциялар нәтижесінде биліктен ... ... ... және ... деп ... ... ... ретінде қайта жаңғыртуды ұсынған еді. Аталмыш ұғым саяси
дағдарыстар, ... ... ... ... ... ... және осы ... билік өкілеттіктерін ... ... ... олардың зандылық дәрежесі күмән тудырғанда
ерекше өткір саяси мәселеге айналады. Яғни билікті тартып алу, оны ... алу және ... ... өз ... тану ... ... болады.
Кандай билік болмасын өзінің заңды екендігін қорғайды.
"Билік легитимділігі" ұғымын француз революциясы мен оның ... ... ... ... ... бұл ұғым ... ... ойлардың бастапқы кезеңдерінде-ақ пайда болған. Адамзат биліктік
катынастардың, билік құру мен бағынудың пайда болу ... ... ... ... құрып, үстемдік етеді, ал басқалары — оларға бағынып, қол
астында болуы тиіс және билік, оның акциялары ... үшін ... ... сауалдарға жауап іздеумен келеді. Легитимділік туралы мәселе
билік үшін ... ... өте ... қару ... ... ... ... кұрылымдардағы түпкілікті өзгерістер өздерімен бірге
белгілі бір аласапыран мен тәртіпсіздікгі ала ... ... ... ... ... қанды соғыстарға апарып соқтырғандықтан, қоғамның саяси
элитасы биліктің алмастырылуын, билік құрушы субъектілерді заңдастырудың әр
түрлі ... осы ... ... ... бір ... бар ... келтіре отырып жасақтады. Бұл монархиялық режим
жағдайында — биліктің мұраға қалатындығы туралы, ...... ... ... ғасырларда Еуропада зайырлы элита мен діндарлар арасында билік
үшін бәсекелестік күрес орын алды. Бұл ... ... ұзақ ... ... ... ... тану ... сақтап калды, яғни шіркеудің
беделі мемлекеттік биліктің занды екендігін тануда шешуші мәнге ие болды.
Легитимация — ең ... осы ... ... оның ... үшін
игілікті екендігін идеологиялық және құқықтық ... ... тек ... ... билік субъектісіне ғана емес, сондай-
ақ олардың акцияларына, шешімдеріне, қағидаларына да ... ... ... ... ету ... оның ... шекарасына
байланысты. Осы ассоциативті кеңістіктің ішінде билік қажетті деп танылып,
ал оның ... ... ... деп ... ... ықпал ету кеңістігін игеру үшін биліктік ықпал ету күшіне ие
болуы керек. Бұл күш билік ... ... ... ... ... ... ... саясатты; саясаттың нақгылық дәрежесін; күш пен
құралдардың ... ... ... білу ... ... мен ... және т.б. ... игергендігіне тәуелді.
Биліктік ыкпал ету кеңістігі бір мезгілде ассоциацияның соңғы ажырамас
құрылымдық элементі, оның атомы ... ... ... ... және ... кеңістік болып табылады. Демократиялық
қоғамда — бұл азаматтық құқықтар мен міндеттерге ие жеке ... ... ... ... ... ... оның ... қорғайтын заң
шеңберінде жүруі қажет.
Билік легитимациясы — азаматтарға тікелей ықпал ету актісі ... ол ... ... ... ... ... деңгейінде заңды әлеуметтік-саяси
ортаны қалыптастыру процесі. Легитимацияның ... ... ... мен ... ... туралы қоғамдық ... ... ... ... іс-әрекет болып табылады.
Билік легитимділігін тану — бұқаралық сананың феномені, ... ... үшін ... ... ... ... бар:
1. Биліктің киелілігі. Биліктің, билік құрушы субъектінің қасиетті, киелі
екендігі мен оларды мифологияландыру. Билік құрушыларға харизматикалық
қасиеттерді ... ... ... ... ... ... туыс, ол —біздің арамыздан
шыққан, ол біздің қажеттіліктеріміз бен мұңымызды жақсы біледі).
Легитимация — ... ... ... іс-әрекеті, оның өзіне деген
қамқорлығы. оппозициялық күштер билікті, оның шешімдері мен акцияларын
заңсыз деп тану ... ... ... ... ... зандардың легитимділігін, ... ... қол ... ... ... ... Конституцияға сәйкестігін, олардың қажеттілігі мен дер уақыттық
шара ... ... ... ... пен оны ... ... дұрыстығын сынға алады. Легитимация да, делегитимация да —
билік пен ... ... ... ... ... ... ... мұндай күресіің кандайы болмасын Конституция
шеңберінде жүзеге асуы керек. ... ... ... билік құрушы субъект
өз әрекетін легитимдендіру үшін әр ... ... мен ... Ол ... өткізіп, өзінің іс-әрекетінде ... ... ... өзгерістер енгізеді, өз өкілеттігінің
кеңеюіне қол жеткізуге тырысады, ... ... ... заңдар
шығарады, өзінің әлеуметтік базасын кеңейту және оппозицияны ... ... ... ... ... әрқилы әлеуметтік шаралар
өткізеді. Оппозиция биліктің өрекетін мұқият ... ... ... ... конституциялық нормалардың, қабылданған
зандардың қатаң сақталуын талап етеді. ... ... ... ... ... дамуына септігін тигізеді, нарықтық қатынастар жүйесіне
сай келетін қоғамның саяси құрылымын ... ... ... ... аспектілері де бар. Билік біріктірген ассоциативтік
қауымдастық ... ... ... кең ... ... ... мүмкін. Оның бұл "сыртқы саяси іс-әрекеті" осы кең
жүйеде қабылданған нормаларға сай келуі, басқа субъектілердің мүдделеріне,
құқықтарына ... ... ... ... ... ... бұзатын билік құрушы субъект, оның әрекеттері, акциялары заңды
деп танылмауы да мүмкін.
Қорытынды
Билiктi кейде оның ...... ... ... ... Кейде билiк пен беделдi шатастыратындар да бар, ... ... ... ... ... ... одан ... Билiк жөнiнде ең көп таралғaн түсiнiктердiң бiрi – оны басқару
құралы деп ... ... та, ... пен басқаруды ұқсастырyғa негiз жоқ
әрине, басқарусыз билiктi жүзеге ... ... ... Алайда билiксiз
басқару да мүмкiн емес.
Билiктің өзi басқару түрiнде болатындығын, ал басқару билiк түрiнде
болатындығын айту ... ... ... ...... ... ... ұғымы билiкке қарағaнда кеңiрек. Билiк дегенiмiз – басқару
элементi, басқару күшiнiң көзi. Басқару процесi ... ... жeтyi үшiн ... ... epкiн iскe асыру процесi ... деп ... ... Сонымен, басқару дегенiмiз билiктің мақсатты
бағытталған әcepiн, мүмкiндiк жағдайынан шындық жағдайына ... ... ... ... ... ... ... мынандай анықтамасын
берyгe болады: билiк дегенiмiз – жалпы ... бұл – epiк, ... ... ... ... ... ... адамдарың қызметi мен
тәртiбiне белгiлi бiр әсер етудегi қабiлет пен мүмкіндiк деп, таныған жөн.
Билiктiң бiрте-бiрте ... ... ие ... және ... ... ұйымдардың, қозғалыстардың, т.б. қызметiнен
көрiнетiндiгiн баса айту ... ... ... ... ... ... ... жүйесi peтiндe қараyғa болады. Саяси үстeмдiк
дегeнiмiз – қоғамдағы әмip ету мен ... ... ... ... ... бөлiнiсi фактiсiн ұйымдық және заңдық түрде
қалыптастыру болып табылады. Саяси үстемдiк қашан билiк жүйеленiп, тұрақты
қатыныстapғa айналса, қашан ұйымда шешiмдердi қабылдаyға, ... ... ету мен ... ... ... беретiн позицияларға ие болып,
оларды орнатса, сол уақытта пайда ... ... ... бәрiнен бұрын
қоғамдық тәртiптi сақтау қажеттiлiгiнен туындайды да өзiнiң қызмет eтyi
процесiнде осы тәртiпке сүйенедi. ... ... де ... ... – ол
қоғамдық, жасампаздықтың негiзi, оның жалпы мәндi нәтижелерiн бекiтудiң,
саяси билiктi нығайтудың өте маңызды шарты болып табылады.
Мемлекеттiк ...... ... үшiн ... заңдарды шығару
құқығына бiр өзi ие және заңдар мен ... ... ... ... арнаулы күштеу аппаратына сүйенетiн, саяси билiктің нысаны.
Осымен байланысты, әр қоғамның, әр елдің қоғамдық-саяси күштерiнiң ... ... ... ... мен мекемелерi болатындығын
айту қажет. Сондықтан да мемлекеттiк, саяси билiк әр елде тек осы елге тән
мемлекеттiк құрылыс пен ... ... ... ... icкe ... ... ... Н.Ә. Назарбаев Алматы Білім 2000 ж. - 303 бет.
2. Рахманберді Т. Біріккен Ұлттар Ұйымының реформалаудың негізімен басты
бағыттары.Хабаршы заң 2007 ... ... Б. ... Б. ... ...... ... Алматы, 2002 ж. - 154 бет.
4. Егемен Қазақстан 8 ақпан 2007 ж № ... ... Б. ... Б. Сырымбетұлы “Саяси – құқықтық ілімдер
тарихы” Алматы, 2002 ж 168 ... ... ... анотологиясы Алматы , Қазақстан 2005 ж. ІІ
том. 222 – бет.
7. ... Б. ... Б. ... ...... ... Алматы, 2002 ж -174 бет
8. М.Мұхамедов, Б. Сатершинов, Б. Сырымбетұлы “Саяси – құқықтық ілімдер
тарихы” ... 2002 ж – 188 – ... ... Б. ... Б. ... “Саяси – құқықтық ілімдер
тарихы” Алматы, 2002 ж – 201 бет.
10. М.Мұхамедов, Б. Сатершинов, Б. Сырымбетұлы “Саяси – құқықтық ілімдер
тарихы” Алматы, 2002 ж – 213 бет.

Пән: Саясаттану
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 16 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Билік саяси феномен ретінде3 бет
Наполеон саяси билікке жету жолында13 бет
Саяси билік5 бет
Саяси билік жайлы мәлімет12 бет
Саяси билік және саяси жүйе8 бет
Саяси билік туралы10 бет
Саяси билік туралы ақпарат33 бет
Саяси билік туралы мәлімет14 бет
Саяси билік түсінігі және оның ерекшеліктері7 бет
Қазақстан Республикасындағы саяси биліктің ерекшілігі19 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь