Егіздер психогенетикасының зерттеу объектісі

Бір және екі жұмыртқалы егіздер
Егіздердің психикалық дамуына әсер ететін факторлар
Пайдаланған әдебиеттер
Егіздер деп бір мезгілде екі немесе екіден көп туылған балаларды айтады. Егіздерді пайда болуына қарай екі топка бөледі. Бір жұмырткалы егіздер (БЕ) және әр түрлі жұмыртқалы егіздер (ӨЕ).Бір жұмыртқалы егіздер бір сперматозоид ұрықтандырған жұмыртқа жасушасының (бластуланың) тендей екі белікке бөлінуінен дамиды. Әр түрлі жұмыртқалы егіздер бір уакытта ігісіп-жетілген екі жұмыртқа жасушасының екі сперматозоидтен ұрықтануынан пайда болады. Сондыктан бір жұмыртқалы егіздердің генотипі біркелкі, барлық белгілері ұқсас, міндетті түрде бір жынысты (не ұл, не қыз) болады. Әр түрлі жүмыртқалы егіздердің генотипі әр түрлі, бір жынысты немесе екі жынысты болуы мүмкін. Адамда егіз туудың жиілігі орташа есеппен алғанда, 1 % шамасында болады, олардың 1/3 бір жұмыртқалы егіздер. Әр түрлі жұмыртқалы егіздер бір катар белгілері бойынша бір-біріне ұксас болмайды. Мысалы, кан топтары, бетте секпілдің болуы. Алғаш рет бұл әдісті адам генетикасында қолданған ағылшын антропологі Ф. Гальтон болды. Қазір бұл әдісті көптеген генетикалық зерттеулерде кеңінен қолданады. Егіздік әдісті адамның тұқым куалаушылық касиеті мен сыртқы орта жағдайын, белгілердің дамуындағы айырмашылықтарды зерттеу үшін пайдаланады.
1. Бочков, Н.П. Генетика человека наследственность и патология/ Н.П. Бочков.- М: Медицина, 1978.
2. Александров, А.А. Психогенетика: учеб. пособие / А.А. Александров.- М.; СПб: Питер, 2007
3. Психология развития: учебник / Под ред. Т.Д.Марцинковской.- 2-е изд., перераб. и доп.- М.: Academia, 2005.
4. Жұмабаев, С. Жас ерекшелік физиологиясы мен мектеп гигиенасы: оқу құралы / С. Жұмабаев.- Алматы: Респ. баспа кабинеті, 1996.
        
        Қазақстан Республикасының  Білім  және  Ғылым  Министірлігі
Шәкәрім атындағы Семей мемлекеттік университеті
СӨЖ
Тақырыбы:Егіздер психогенетикасының зерттеу объектісі.
Тексерген:Абдуллина ... ... ... деп бір ... екі немесе екіден көп туылған балаларды
айтады. Егіздерді пайда болуына ... екі ... ... Бір ... (БЕ) және әр ... жұмыртқалы егіздер (ӨЕ).Бір жұмыртқалы егіздер
бір сперматозоид ұрықтандырған жұмыртқа жасушасының (бластуланың) тендей
екі белікке бөлінуінен дамиды. Әр түрлі жұмыртқалы егіздер бір ... екі ... ... екі ... ... ... Сондыктан бір жұмыртқалы егіздердің генотипі біркелкі, барлық
белгілері ұқсас, міндетті түрде бір жынысты (не ұл, не қыз) ... ... ... ... генотипі әр түрлі, бір жынысты немесе екі
жынысты болуы мүмкін. Адамда егіз туудың жиілігі орташа есеппен ... 1
% ... ... ... 1/3 бір жұмыртқалы егіздер. Әр түрлі жұмыртқалы
егіздер бір ... ... ... ... ... ... Мысалы, кан
топтары, бетте секпілдің болуы. Алғаш рет бұл әдісті адам генетикасында
қолданған ... ... Ф. ... ... ... бұл әдісті көптеген
генетикалық зерттеулерде кеңінен қолданады. Егіздік әдісті адамның тұқым
куалаушылық касиеті мен сыртқы орта жағдайын, белгілердің дамуындағы
айырмашылықтарды зерттеу үшін пайдаланады. ... ... ... ... екі ... ... пен ... өзара әсерінен калыптасады.
Мұны мына үлгіден көруге болады. Бір жұмыртқалы егіздер арасында пайда
болған айырмашылықтарға генотиптің әртүрлілігі емес, ортаның физикалык және
химияық ... ... ... ... да ... ... ... егіздер (монозиготалы) генетикалық жағынан –
ұқсас,бірдей,пара-пар,тең (идентичный).
Екі жұмыртқалы егіздер (дизиготалы) генетикалық жағынан – әр түрлі,бір-
біріне ұқсамайды,тең емес (неидентичный).Монозиготалы және дизиготалы
егіздерді ... ... ... деп аталады.Кей жағдайда
эмбриондардың дұрыс бөлінбеуі салдарынан дене бөліктері мен ішкі ... ... ... ... монозиготалы сиам егіздері дүнеге
келген.Кейбір жағдайда оларды күрделі операциялар жасау арқылы ажыратуға
болады.
Кейбірі бөлінбей өсіп-жетіліп,өмірге ... де ... ... ... – екі егіздің біреуі ғана дұрыс жетілгендігі,ал
екіншісінің дамуында дефектілері болатындығы ... сиам ... ... сирек жағдай.
Дұрыс дамып жетілмеген егіздерді анықтайтын ғылым тератология деп
аталады.Тератология сөзі грек ... ... ... ... ұсқынсыз
, «логос» — ғылым деген мағынаны білдіреді.Құбыжық балалардың дүниеге келуі
бір жұмыртқалы ... ... ... ... ... генотиптің
әртүрлілігі емес,ортаның физикалық және химиялық факторларымен қатар
әлеуметтік жағдайлардың да әсері болады.
Егіздердің ... ... екі ... ... әсер ... ... орта ... ( ата-анасы )
➢ егіздердің бір-бірімен қарым-қатынасы
Қоршаған орта әсері егіздердің ұқсастықтары және олардың өзіндік дамуға
ұмтылуынан көрінеді.Егіздердің бір-бірімен ... ... ... ... және ... ... ... қарым-
қатынас қалыптасады.Мұндай доминантты фактілер монозиготалы да дизиготалы
егіздерде де көрінеді.Негізінен біреуінің «басқарушы» ... ... ... ... ... ... және ... оқу үлгерімдеріне байланысты
болады.
Ал,дизиготалы егіздерде туылу кезегіне,бойы мен салмағына қарай қарым-
қатынас жасайтындығын айтады. Келесі бір ғалым А.Гезелл егіздерге қоршаған
орта әсеріне ... ... ... мен ... ... мен ... күмән тудырған. Жалпы тәрбие мен тұқым қуалаушылық жеке
тұлғаның дамуына,оның даму құрылымының өзгеруіне әсер етеді. Мысалы:
зерттеулерде дизиготалы егіздерде туғанынан аффектілі ... ... ... ... дайын тұру.Егіздер ана
жатырында бірге орналасады,өмірге бірге аяқ ... ... ... ... кішкене кезінен басталады. Егіздер бір-бірінен мінез бітістері
арқылы ажыратылады.Бірі белсенді,екіншісі салмақты болады.Бір жынысты
егіздер өскен сайын өзіндік ерекшеліктерін көрсеткісі келіп, «кім ... ... ... (лидерліктің) тағы бір белгісі –
дұрыс дамымай қалу және біреуінің аурушаң болуы.Анасы мұндай балаға көбірек
көңіл бөледі,сонда екіншісінде қызғаныш сезімі ... ... да ... ... ... ... ... жағдайларды
болдырмас үшін ата-ана егіздерге бірдей көңіл бөліп және егіздер арасындағы
теңдік пен бауырмалдылықты қалыптастыру керек. Сонда егіздер ... ... егіз ... жасаған қамқорлығын қайталайды.Ал әр
түрлі жынысты егіздерге қарасақ,қыз бала дамуы жағынан ұл баладан басым
болады.Қыз бала анасының айтқанын, істеген ісін ... ұл ... және ... ... ... зиян ... ... кезең – жасөспірімдік кезең. Бұл уақытқа дейін ұл бала
өзін төмен ... ... ... құлқының өзгеруіне себепші болады.Бір-
бірімен «өзара тығыз байланысқан» егіздердің арасында бір-біріне берілген
достық сезімі маңызды рөл атқарады.Олар бір-бірінен ... ... ... ... ... қоршаған ортада өздерін бір
адам деп санайды.Мұндай егіздер бірінің атын атағанда ... өз ... ... ... де ұқсастық көбіне монозиготалы егіздерде көрінеді.Бұл жағдайда ата-
анасы егіздердің «клон» (яғни,көшірме) еместігіне назар аудару керекті.
Бірақ, жасалатын әрбір ... ... ... ... ... ... ... олардың арасында бәсекелестік сезімін тудырып
алмау керек.Соның салдарынан « өз бетімен жеке дара » егіздер типі
қалыптасуы мүмкін.Ұқсастықтарына ашумен «қарсылық» білдіріп ... келе бұл ... соңы ... туғызуы мүмкін.Мұндай егіздерде
қарым-қатынас жарыс түрінде болады,біреуі бір істі бастаса, екіншісі оны
басып озуға тырысады.Кейде керісінше екі егіз ... ... өзін ... ... ... оқыса,екіншісі керісінше
бұзық,сабағы төмен болады.Бірі — спортпен айналысса,екіншісі – өнерге
бейім болады т.с.с.Бұл егіздер арасындағы қарама-қайшылық пен жарысу
мектепте байқалады.Сондықтан ата-аналар,мұғалімдер ... ... ... қарап келістіріп отыруға тиіспіз.
Егіздердің бір-бірімен « өзара шекті байланысқан» түрі – өте жақсы одақ.
Олар бір-бірін жақсы түсінеді,сенімді,жанұя шеңберінде ғана қалмайды,басқа
құрбыларымен ... кез ... ... ... де және ... болса да,болмаса да өз бетімен өмір сүре алады.
Егіздер әдісін Ф. Гальтон 1865 жылы ойлап тапса, оны ары ... ...... (1924 ж). Сименс зиготалықты зерттеудің сенімді тәсілін
(полисимптомды салыстыру әдісін) жасап шығарды. Бұл әдіс егіздердің
бірқатар ... ... ... ... ... сезімталдылық деңгейі, реактивтік жылдамдығы
т.б.) бойынша ұқсастық не айырмашылық деңгейін бағалауға негізделген. Әрбір
бөлек тұрған жағдайда егіздердің зиготалылығы ... ... ... сол ... ... пайдалану кезінде бұл әдіс неғұрлым
сенімді диагностика өткізуге мүмкіндік береді. Қала берсе ... ... ... тек ... ғана емес, сонымен қатар ДЗЕ-ді де пайдалануды
ұсынған.
4Әлемде 70-80 млн.-ға жуық егіз ... ... бар ... ... 30%-ы жоғарыдағыдай генетикалық процестердің себебінен
пайда болады екен.Әдеттегі жүктілік 39-40 ... ... екі ... ... 36 ... үш ... егіздер кезінде 33-34 аптаға, төрт
балалы егіздер кезінде 30 аптаға, ал бес балалы егіздер кезінде 28-29
аптаға ... ... ... егіздердің туылу көрсеткіштері әр түрлі. Мысалы, егіздер
Қытайда, Жапонияда және Африка елдерінде көптеп туылады. Ал Еуропа елдері
ең соңғы ... ... ... ... уақытта егіздердің дүниеге келуі 2,5
есеге артқан. Оның да себебін нақты айту қиын. Кейбіреулер ... ... ... ... ... ... емдеудің себебі болуы мүмкін
дегенді айтады. Егіздердің екінші түрі әйелдің етккірі ... ... ... ұрық ... көмегімен пайда болады. Негізі, қалыпты
жағдайдағы етеккір кезінде бір ғана аналық ұрық жасушасы жетіледі (бірақ
бұл үнемі солай ... ... ... Ал кей ... бір ... ... ұрық ... жетіліп кетеді. Ол екі жасуша да сперматозоид
арқылы ұрықтанып, жатырда бір-бірінен бөлек түрде дамитын екі түрлі ұрық
пайда болады. Олар бір-біріне аздап ... ... ... қасиеттері әр
түрлі болады.Егіз балаларды дүниеге әкелу қаншалықты қуанышы мол жағдай
болса, соншалықты деңгейде әйел ағзасына күш түсіретін биологиялық процес
болады. Мысалы, ... екі ... ... қосқандағы салмақ қалыпты
жағдайдағы бір баланың салмағынан ауыр келеді, зәр шығару жүйесіне ауырлық
түседі, ағзасындағы ... көп ... ... ... ... созылады. Ондай кездерде жүкті әйелдің күтімі үнемі қадағалауда
болып, іштегі балалардың денсаулығына зиян келтіретін заттар мен ... ... жүру ... ... ... Н.П. Генетика человека наследственность и патология/ Н.П.
Бочков.- М: Медицина, 1978.
2. Александров, А.А. ... ... ... / А.А. ... СПб: Питер, 2007
3. Психология развития: учебник / Под ред. Т.Д.Марцинковской.- 2-е изд.,
перераб. и доп.- М.: ... ... ... С. Жас ерекшелік физиологиясы мен мектеп гигиенасы: оқу
құралы / С. ... ... ... ... ... 1996.

Пән: Биология
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 5 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Егіздер психогенетикасының зерттеу объектісі жайлы3 бет
Егіздер психогенетикасының зерттеу объектісі жайлы мәлімет6 бет
«М.Мақатаевтың» портреті38 бет
«қайым және алаш» сценарий6 бет
Адам генетикасы4 бет
Адам генетикасын зерттеу әдістері14 бет
Айтыс өнері31 бет
Бәйге8 бет
Домбыра философиясы10 бет
Драматургиядағы тарихи тұлғалар бейнесі6 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь