Мемлекеттің экономикадағы рөлі

Экономиканы нарықтық шаруашылық жағдайындағы мазмұны, қолданылып жүрген әлеуметтік- экономикалық жүйені өзгерген жағдайға бейімдеу және тұрақтандыру мақсатында құқығы бар, мемлекеттік мекемелер мен қоғамдық ұйымдарда жүзеге асырылатын заңдық, атқарушы және бақылау сипатындағы типтік шаралар жүйесі- мемлекеттік басқарудың экономикалық аспектісінің негізгі көрсеткіші болып табылады. Әлемдік жахандану шеңберінде Қазақстан үшін, бір уақытта үш талапты бірдей сақтау- басты бағыт болып табылады: әлемдік экономикаға бірігу, халықаралық аренада бәсекелестікті сақтау және ел ішінде осы үдерістердің маңызды және елеулі өзгерістерге әкелуін қамтамасыз етеді. Қазіргі кезде экономиканың жағдайына тұрақты дамып отырған және нарықтық экономика төтенше және т.б. жағдайларда дамып келе жатқан шаруашылықтың бір жүйесінен екінші жүйесіне және тағы басқаға байланысты «мемлекет-нарық» арақатынасындағы түрлі идеяларының толығымен іске асырылуы болып табылады. Еліміз өз тәуелсіздігіне ие болғаннан бері біздің жас мемлекетімізбен оның Үкіметі талай сыннан өтіп келе жатқаны белгілі. Сол тұста ел басшылығының атқарып жатқан жұмыстарына риза болып, болашаққа деген сенімімізді қайта қалыптастырып едік. Экономикамыз жылына 8-9 пайыздық қарқынмен алға басып, елімізде жаңа сипаттағы кәсіпорындар мен өндіріс орындары ашылып, мемлекет қазынасы қаржыға толыға бастады. Мемлекеттік басқаруда Қазақстан Үкіметі Елбасының тікелей тапсырмасына сәйкес экономикалық даму тұрақтылығын қамтамасыз етудің бірінші кезекті міндеттері туралы жоспарды әзірлеп, бекіткен болатын. Жүргізілген тұрақтандыру шараларының нәтижесінде және құрылымдық, әкімшілік, бюджеттік және салық реформаларын жүргізу арқылы Қазақстан экономикасының беріктігімен қайта даму әлеуеті сақталды.
20 ғасырдың соңында әлемдік экономикалық практика мемлекеттің белсенді реттеуші рөлінсіз тиімді нарықтық экономика жоқ және болуы мүмкін емес деген даусыз қорытындыға келді. Ұлттың экономикалық өміріндегі мемлекеттің орны мен рөлін дәл осылай түсіну белгілі экономист Луис Малкернді : «Менің ойымша, кез-келген ел үшін мемлекеттің экономикадағы рөлін қате айқындаудан жаман ешнәрсе болуы мүмкін емес» деп айтуға мәжбүр етті. Алайда нарықтық экономикаға мемлекеттің араласуы
Қолданылған әдебиеттер тізімі:

1. «Мемлекеттік басқару теориясы» Ихданов Ж., Сансызбаева Ғ., Есенжігітова Р.; Экономика баспасы, 2007 ж.;
2. «Экономиканы мемлекеттік реттеу» Төреғожина М.Б.
Экономика баспасы, 2008 ж.;
3. «Егемен Қазақстан» Үкімет, 2008 жыл, 18 қазан;
4. «Егемен Қазақстан» Парламент, 2008 жыл, 27 қараша;
5. «Егемен Қазақстан» Үкімет, 2008 жыл, 10қазан;
6. «Жетісу», «Қазақстан Республикасының Президенті
Н.Ә.Назарбаевтың 2009-2012 жылдарға арнлған қазақстан халқына арналған жолдауы;
7. «Государственное регулирование национальной экнономики»
Учебник.- М.: Экономисть. 2005.
        
        Мемлекеттің экономикадағы рөлі
Экономиканы нарықтық шаруашылық жағдайындағы мазмұны, қолданылып жүрген
әлеуметтік- экономикалық жүйені өзгерген ... ... ... ... ... бар, ... мекемелер мен қоғамдық
ұйымдарда жүзеге асырылатын заңдық, атқарушы және бақылау ... ... ... ... ... ... аспектісінің
негізгі көрсеткіші болып табылады. Әлемдік ... ... ... бір уақытта үш талапты бірдей сақтау- басты бағыт болып табылады:
әлемдік экономикаға ... ... ... бәсекелестікті сақтау және
ел ішінде осы үдерістердің ... және ... ... ... ... Қазіргі кезде экономиканың жағдайына тұрақты дамып
отырған және нарықтық экономика төтенше және т.б. ... ... ... шаруашылықтың бір жүйесінен екінші ... және тағы ... ... арақатынасындағы түрлі идеяларының толығымен
іске асырылуы болып табылады. Еліміз өз тәуелсіздігіне ие ... ... жас ... оның Үкіметі талай сыннан өтіп келе ... Сол ... ел ... атқарып жатқан жұмыстарына риза болып,
болашаққа деген сенімімізді қайта ... ... ... ... 8-
9 пайыздық қарқынмен алға басып, елімізде жаңа сипаттағы кәсіпорындар мен
өндіріс ... ... ... ... қаржыға толыға бастады.
Мемлекеттік ... ... ... ... ... ... ... даму тұрақтылығын қамтамасыз етудің бірінші кезекті
міндеттері туралы ... ... ... ... ... шараларының нәтижесінде және құрылымдық, әкімшілік, бюджеттік
және салық реформаларын жүргізу ... ... ... ... даму ... ... ... ... әлемдік экономикалық практика мемлекеттің белсенді
реттеуші рөлінсіз тиімді нарықтық ... жоқ және ... ... ... ... ... келді. Ұлттың экономикалық өміріндегі мемлекеттің
орны мен рөлін дәл осылай түсіну белгілі экономист Луис Малкернді : ... ... ел үшін ... ... ... қате ... ... болуы мүмкін емес» деп айтуға мәжбүр етті. ... ... ... ... оның ... мен ... түрлі
кезеңдерінде әртүрлі болды. Қоғамның нақты жай-күйіне, оның ... даму ... ... ... пен экономиканың өзара қарым-
қатынасының бес үлгісін шартты ... ... ... ... ... реттеу тарихы орта ғасырдың соңынан
басталады. Сол уақытта меркантилистер мектебі ... ... ... Ол ... экономикаға белсенді араласуын жариялады.
Меркантилистер ел ... ... ... ... ... деп белгіледі.
Осыған байланысты олар экспортты көтеріп, импортты тежеді.
15 ғасырдың соңғы ширегі- 16 ғасырдың ... ерте ... ... ... ... ... көебйтуге бағытталған саясат кезеңі деп
саналады. Кенже қалған (поздний) меркантилизм сауда жасау мүмкін болмаған
ұлы ... ... ... (17ғ.) ... ... ... мына қаиғдаттар белгіленді:
- сауданың дамуы (сыртқы сауданың мақсаты- елге алтын мен
күмістің түсуі);
- шекарадан ақша ... ... ... бас ... импортқа тыйым салудан бас тарту;
- рыноктарды, оның ішінде отарларды да жаулап алу;
- белсенді сауда балансы (алғаннан аз ... ... ... ... ... ... пайда);
- ұлттық өнеркәсіпті қолдау (арзан ... ... және ... жоғары баждар);
Меркантилизм өкілдерінің арасында- Томас Мен (1571-1641) және Джон
Локк (1632-1704) болды.
Негізгі идеялары:
- сыртқы ... ... ... ... ... ... байлықтың негізгі көзі;
- ақшаның атаулы мөлшері ғана емес, олардың айналу жылдамдығының да
маңызы бар;
- рудниктері жоқ ел тек ... және ... байи ... Лау ... ... ... ақшаны шығаруды ұйымдастырушы-
қағаз ақшалардың ешқандай табиғи бағасы жоқ, алайда айналымның және
сауданың қажетіне ... ... ... ... ... қажет деп
бекітті.
Физиократтар. Классикалық ... ... ... ... (сөзбе-сөз- табиғат әміршісі) болып табылады.
Мектептің негізін салушы- Франсуа Кенэ (1694-1774).
Теорияның аса маңызды ... ... ... ... сауда емес, жер және еңбек;
- ақша- ауыстыру құралы және байлық болып табылмайды;
- бүкіл байлық егін шаруашылығынан ... ... ... ... егер байлықты өндіру шығындарын шегерсе, онда
бүкіл байлықтың сомасынан қалғанды тек жер ғана ... ... ... тек ... ғана ... каптиалды негізгі (бастапқы аванстар) және айналымға (жыл сайынғы
аванстар) бөлу.
Экономиканың және ... ... ... ... ... ... ... басты өкілдері- Адам Смит, Давид Рикрадо, Жан-Батист Сэй, Джон
Стюарт Милль болды.
Бұл теорияның мәні экономикалық жүйе ... ... ... ... ... ... ... деген түсінікке негізделген.
Классикалық көзқарасқа сәйкес мемлекет адам өмірінің қауіпсіздігі мен
оның меншігін қамтамасыз етуге, ... ... ... айтқанда жеке адам
өз бетімен істей алмайтынды не осыны тиімсіз жасайтынды жасауы тиіс.
Адам Смит (халықтардың ... ... мен ... ... атты өз ... кәсіпкердің өзінің жеке мүдделеріне жетуге деген
ұмтылысы ең ... оның да, ... ... да ... ... ... ... негізгі қозғаушы күші болып табылатынын
дәлелдеді.
Шаруашылық қызметтің ... ... ... ... ал атап ... ... ... таңдау еркіндігі,
бәсекелестік еркіндігі және сауда жасау ... ... ... еркіндікке кепілдік берілуге тиіс екеніне басты назар
аударылды.
Кенсиандық ... ... ... АҚШ экономикасының терең
құлдырауынан кейін Дж.Кейнс классиктердің мемлекеттің экономикадағы рөліне
көзқарастарын жоққа шығарды. Тоқырау ... ... ... ... ... ... деп атауға болады. Оның
теориясы бойынша еркін нарықтық экономиканың дағдарыстан шығуын іс- ... ... ... болмау есебінің мемлекет экономикаға белсенді
араласуы тиіс. Кейнс капиталистік дағдарыстың себебі, тауарларды ... ... ... ... ... ... ықпал етуі деп санады.
Ол оралымды кредит-ақша саясатын, жаңа бюджеттік- ... ... ... ... ... ... кредит-ақша саяасты ең маңызды кедергілердің ... ... ... ... ... ... Кейнс бұған
айналымдағы ақшаның мөлшерін ... ... қол ... ... деп
санады. Ақша массасын көбейткенде нақты еңбекақы азаяды, бұл инвестиициялық
сұранысты және ... ... ... ... ... ... көмегімен мемлекетке ... ... және осы ... ... ... ... ұсынды. Бұл жұмыссыздықты азайтып қана қоймай, әлеуметтік
жағдайды да жақсартады деп пайымдады.
Кейнсиандық ... ... ... ... ... ... ... бюджет арқылы қайта бөлінетін ұлттық кірістің
үлесі;
- мемлекеттік және аралас кәсіпорындар құру негізінде
мемлекеттік кәсіпкерліктің ауқымды аймағын құру;
- ... ... ... ... ... ... жоғары қарқының және жұмыспен
қамтудың жоғары деңгейін сақтау үшін бюджет-қаржы және
кредит-қаржы ... ... ... ... ... ... ... соғыстан кейінгі екіден астам
оңжылдықтар ішіндегі кезеңдік ауытқуаларды әлсіретуге мүмкіндік берді,
алайда шамамен 70- ... ... ... ... реттеу мен іс-
жүзіндегі экономикалық ахуал мүмкіндіктерінің арасындағы сәйкессіздік
айқындала батады. Кейнсиандық үлгі тек ... ... ... жағдайында
ғана тұрақты болуы мүмкін. Ұлттық кірістің өсуінің ... ... ... ... ... қайта бөлуге мүмкіндік тудырды.
Алайда 70-ші жылдары артық өндіру жағдайы күрт ... ... ... бір ... өсе алмайды дейтін Филлипс заңы жоққа ... ... ... жолдары ғана дағдарыс шиыршығын ... ... ... мемлекеттік реттеу жүйесі түбегейлі қайта
құрылды және жаңа консервативтік емес үлгісі ... ... ... ... ... ... ой-пікірдің неокласскалық үгісінің тұжырымдамаларына қаланды.
Мемлекеттік реттеу үлгісін өзгерту ... ... ... арқылы ықпал
етуден бас тартуға және оның орнына ұсынысқа ықпал етудің ... ... ... Ұсыныс экономикасын ... ... ... ... жаңғыртуды және жеке кәсіпкерлік еркіндігін қайта
қалпына келтіру қажет деп санайды. Экономикалық өркендеу екі негізден: ... ... яғни ... ... ... және ... алынған
қаржы (кредит) есебінен жүзеге асырылатын капитал жинақтау ... ... ... осы теорияға сәйкес мемлекет капитал жинақтау
үдерісі мен өндіріс өнімділігін арттыру үшін жағдайды қамтамасыз етуі тиіс.
Осы жолдағы ... ... ... салықтар мен инфляция. Жоғары
салықтар ... ... ... өсуін шектейді, ал дағдарыс кредитті
қымбаттатады және ... ... үшін ... ... қаржыны пайдалануды
қиындатады. Сондықтан да неоконсерваторлар ... ... ... ... іс-шараларды жүзеге асыруға және кәсіпкерлерге
салық жеңілдігін беруді ... ... ... ... бюджеттің кірістерін
қысқартады, әрі оның тапшылығын арттырады, ал ... өзі ... ... ... ... ... қысқарту, сұранысты қолдау және
ауқымды әлеуметтік бағдарламаларды жүзеге асыру үшін бюджетті пайдаланудан
бас ... ... ... ... Бұған мемлекеттік меншікті
жекешелендіру саясатын да жатқызуға болады.
Келесі іс-шаралар кешені- қайта реттеу саясатын іске ... бұл ... ... ... ... ... ... қарсы заңнаманы
ырықтандыруды (жеңілдету), жұмыс күші ... ... ... және ... ... ... ... экономикаға тек жанама
ықпал етуі мүмкін. Елдің ... ... іске ... ... ... ... тиесілі.
Мемлекет пен экономиканың өзара қарықатынастарының марксистік үлгісі.
Маркс бойынша, мемлекеттің экономикалық қызметі, біріншіден, өндіріс ... ... ... ... ... ... ... ретінде және екіншіден, толықтай экономикалық жүйедегі билеуші
сектор ретінде қаралады.
мемлекеттік меншік ... ... ... ... орталықтан
реттеу қажет ететіні шындық. Ресурстарды пайдалануға қатысты барлық
шешімдер осы ... ... ... ... ... өнімдер
өндірілу тиіс, оның мөлшері мен сапасы қандай, сондаақ ол ... ... қай ... өндіріледі дегендей бүкіл қажетті
ақпаратты жинап өңдейді, содан ... ... ... үшін ... тапсырыс жасайды..
Барлығына жұмыс беретін ресурстарды жүйелі басқарудың ... ... ... ... ... ... ... жоюға болады.
Бағалар мен еңбекақыны қоса алғанда экономиканы ... ... ... ... бөлуді іске асыру мүмкін. Бұдан басқа ... ... ... және ... проблемаларды шешу үшін керек
бағыттағы шектелген ресурстарды шоғырландыруға болады.
Осы үлгі шеңберінде ... ... ... ... беру ... ... элементтерін енгізу, алынатын пайда мөлшері, сатылған
өнімнің мөлшері бойынша ... ... ... ... ... қаралған үлгілер қайсібір мектептің экономикаға ... ... ... ... түрлі кезеңдеріндегі
көзқарастарының айырмашылықтарын көрсетеді. ... ... ... ... етудің түрлі шараларының көмегімен қол ... ... ... ... ... тап өз ... жалғыз ғана дұрыс болып
табылатын әдістемелік ... ... ... ... ... ... табылады.
Халқымыздың өсіп-өркендеуі, бейбітшілік, саяси және экономикалық
тұрақтылық, көпұлтты және көпконфессиялы Қазақтсанның толеранттылығы, ... ... ... ... ... ... қарым-қатынас –
мұның бәрі тәуелсіздік жылдарында біз бірге қол ... ... ... біз бұл ... шын мәнінде мақтан тұтамыз.
Еліміздің өскелең дамуын және оның ... ... ... ... ... әрдайым жүргізіп отырады.
Бүгін біз баршамыз ұлтаралық және конфессияаралық келісімде қол
жеткізген жетістіктерімізді сақтап, одан әрі ... ... ... ... ... де жоғары дәрежелі әріптестік қатынастарды
сақтауға мүдделіміз.
Қазақстан қазірдің өзінде ... ... және ... ... ... ... ... да бұл үдерістердің біздің ішкі
істерімізге ықпалы тек ... ... өсе ... ... ... ... ... жоқ. Әлемдік экономиканың тұрақсыздығы, жылдан асты біздің
экономикалық жүйеміздің беріктігін сынап келеді. Осындай жағдайда ... ... ... ... ... даму ... ... экономикадағы үрдістерге
мониторингтің және жүйелі талдаудың арқасында алдын-ала мұқият тексерілген
жаңа теңдестірілген шешімдер қабылдадық.
Әлемдік экономикаға өрлеу де, сол ... ... тән, ... жағдайында тұрақтандыру шараларын үнемі көздеп отыру қажет. Біздің
елдің Ұлттық қоры мен алтын-валюта резерві осындай өзіндік бір «қауіпсіздік
жастығы» болып ... Нақ осы ... ... ... тұрақтандыруға және
сыртқы үрдістердің ел экономикасына келеңсіз ықпалын ... ... ... ... ... тұрақтандырылды. Ел банктері сыртқы да, ішкі ... ... ... жол ... ... ... ... түрлі жақсыаттанушылық мақсаттарға жұмсағысы
келгендер көп болғаны белгілі. Елбасының тапсырмасы ... ... ... ... ... ... барынша зардап шеккен үш
маңызды бағыт бойынша қолдау көрсетті.
Бірінші- бұл үлескерлер.
Үкімет азаматтар мен ... ... ... ... үшін ... ... Әркім өз ақшасын кімге сенетінің өзі шешеді. Ол кезде ешкім
Үкіметтен кеңес ... ... ... өз ... қиын жағдайда
қалдыра алмады.
Біз үлескер проблемасының шешімін уақытында таптық, деді Елбасы.
Үкімет банктерде ... ... ... ... ... халықтық
қаражатты қайтаруға тиіс.
Екінші бағыт- шағын бизнес.
Банктер кредит беруді қысқартқаның ескере отырып,шағын және ... ... ... ... та, институттық та қолдау
көрсетіледі. Өткен жылдың аяғында бөлінген 48,8 млрд. тенге ... ... орта ... ... 2000 нан ... ... ... жылы жергілікті және республикалық бюджет қаражатынан шағын
бизнеске 95,5 млрд. тенге бөлінді.
Бұл соманың 50 ... ... ... қоры ... ... қатар, елбасының тапсырмасы бойынша ... ... ... шектен тыс және қажетсіз бюрократиялық рәсімдерді жою
жөніндегі жұмысты жалғастыруда. Бұл жұмысты одан әрі ... да ... ... ... ... біз елдің азық-түлік қауіпсіздігін қамтамасыз ету ... ... ... ... ... ... іске ... алғанда бүкіләлемде азық-түлік қымбаттауына байланысты біз
елде жетіспейтін өнімдер шығаруды ... ... ... ... ... ... алғанда, биылғы жылы бюджеттің және даму ... АӨК үшін 127 ... ... ... ... ... ... белсенді іске асыру кезенінде тұр, біздің
азаматтардың ... ... ... ... шешілуде, қазірдің
өзінде әкімшілік реформаның алғашқы оң нәтижелері бар.
«Қазақстанның 30 корпоративтік көшбасшысы» бағдарламасын іске ... ... атап ... ... құны 53 ... АҚШ ... ... жобадан тұратын «Базалық тізім» ... Бұл ... ... ... ... өзінде көретін боламыз, ал бағдарлама
2015 жылға дейін жалғасады. Осылардың нәтижесінде ... ... ... экономикалық өсім сақталып қалды. ІЖӨ-нің өсуі 5%-дан
астамды құрады және оның ... ... ... өсуін
қамтамасыз ету жөніндегі міндетке сай ... ... ... ... жоқ ... біз бұл ... басқаруды өз қолымызға алдық.
Бізде өсу қарқының ұлғайтар едік, бірақ ол инфляцияға әкеліп соқтырар ... ... ... ... ... ... ұлғайтпау, сонымен қатар
даму ұстанымын қабылдадық, бұл дұрыс та болар.
Ұлттық қорды ескергенде елдің жалпы резерві 47 ... ... ... әлемдік экономиканың турбуленттілігі жағдайында экономикалық
ахуалды тұрақтандыру жөніндегі біздің іс-әрекетіміз сарабдал да ... ... ... ... ... ... әлдеқайда жоғары
деңгейін қамтамасыз ету, банк секторының тәуекелін барынша төмендету, деді
Елбасымыз Н.Ә.Назарбаев.
Сондықтанда, Үкіметке және ... ... ... озық ... ... қаржы институттарын тарта отырып, ашыну активтері қорын
құру ... ... ... Бұл- қаржы тәуекелдерін басқарудың
сенімді нарық тетігі, сондықтан да біз онымен қаруланатын боламыз.
Кредитке қойылған кепіл ... ... ... ... ... өтемеуі себепті біздің банктердің ... ... ... ... ... мемлекет сол бағаларды төмендету есебінен
көмектесе ... Мұны ... ... ... ... ... ... тиіс.
Енді болашаққа арналған жаңа жоспалар туралы Елбасымыз өзінің
отырысында жеке атап өтті.
Елбасының тапсырмасы бойынша, ... ел ... ... ... ... ... бар заң ... әзірлеп, Парламентке ұсынды. Бұл-
салық және бюджет кодекстері, Үшжылдық ... ... ... заң ... ... қысқа мерзімде осы жобаларды әзірлеп, үлкен жұмыс
атқарғаның атап өткен жөн.
Салық кодексінің ... ... ... ... қайтарымды
арттыру есебінен экономиканың шикізаттық емес секторлары үшін жалпы салық
ауыртпалығын ... ... ... салықтың әкімшілдендіруін
айтарлықтай жеңілдетеді және ... ... ... ... ... емес ... салық ауыртпалығын төмендету үшін
2009 жылы корпоративтік табыс салығының ставкаларын 30%-дан 20%-ға, ... ... 2011 жылы 15%-ға ... ... ... қысқарту көзделген.
Бұл қазақстандық кәсіпкерлер үшін жақсы қолдау болады, бұл ... ... мен ... ... ... үшін елеулі айналым қаржысын
босатуға мүмкіндік береді. Салық есептілігін ... ... ... ... көзделіп отыр. Жаңа Салық кодексі елдегі инвестициялық
ахуалды айтарлықтай жақсартуға мүмкіндік ... ТМД ... ... жоқ ... ... ол Қазақстанда бизнес жүргізуді отандық
та, сондай-ақ шетелдік өндірісшілер үшін де әлде ... ... ... және ... ... ... ... үшін Үкімет жаңа Бюджет кодексін әзірлеуде. Парламентке ұсынылған
кодекс ... ... ... ... ... нәтижесі, ол дәстүрлі
мемлекеттік әкімшілдендіруден жаңа ... ... ... ... ... ... ... мониторингтің,
бақылау мен бағалаудың кешенді жүйесін ендіру көзделіп отыр. Мемлекеттік
қаржылық ... ... ... ... ... ... ... арналған
республикалық бюджет маңызды орын алады. Жаңа бюджеттік кодекстің жобасында
үшжылдық бюджетті ... ... және ... ... ... осы ... қарауына енгізілді.
Ұсынылған бюджет жобасында Үкіметтің халықтың табысын арттыру жөнінде
жолдауда берген ... бәрі атап ... ... ... мен ... ... жәрдемақылар мөлшері 2009 жылы ... 9%ға ... ... Осы ... ... іске ... үшжылдық бюджет жобасында қажетті қаражат қарастырылған.
Бала тууды ынталандыру және демографиялық ахуалды жақсарту мақсатында
2010 жылдан бастап көпбалалы отбасыларға ... ... ... ... сондай-ақ бюджеттік сала қызметкерлерінің жалақысын 2012
жылға қарай екі есе, соның ішінде 2009 жылы ... 2010 жылы ... 30%-ға ... ... Зиянды еңбек жағдайы үшін қосымша ақы
алатын мамандар тізімі кеңейтілді.
Жер-жерде ... ... ... орын алған, нақты секторды несиелеу
көлемдері кеміп, экономика салаларының жалпы іскерлік белсенділігі бәсең
тартқан қазіргі жағдайда ... ... мән ... арта ... байланысты, Елбасының жоғарыда айтылған ... ... ... ... Үкімет Ұлттық банкпен және біздің Қаржы
қадағалау агенттігімен бірлесе отырып Қазақстаннның экономикасы мен ... ... ... ... ... ... әзірледі. Бұл
жоспарға, басқалдарын айтпағанда, негізінен ... банк ... мен ... ... және одан әрі нығайтуға бағытталған
бірқатар кешенді шаралар кіреді. ... ... ... ... капиталына қатысуы, қосалқы талаптарды ... ... ... ... ... ашу ... Ұлттық банк үдерістері бойынша
қабылданған кепілді қамсыздандыру тізбесін кеңейту арқылы жүзеге асады.
Сондай-ақ, банктерді жаңа ... ... және ... одан ... ... ... ... қосымша өтімділік көздерін беру
көзделген. Бұл үшін Ұлттық қор «Самұрық- Қазына» ... ... ... ... ... алу, одан түскен қаржы екінші деңгейдегі
банктер депозиттеріне орналастырылады.
- 2007 ... ... ... ең ... сырттан қарыз алудың ұлғаюына
байланысты банк секторы активтерінің шапшаң өсу қарқыны ... ... ... ... ... ... ... мен
құрылыс секторында банктердің қарыздық қаражаты ... ... ... ... банк ... қауіп
жағдайларының шоғырлануы байқалды. Осыған байланысты Агенттік соңғы
жылдары ... ... ... және банк ... қаржылық
тұрақтылығын нығайту жөнінде шаралар қабылданған болатын.
Солардың ішінде активтерді жіктеу мен ... ... ... ... банк секторының қарыздануы мен орайласқан қауіптерді
реттеу жөніндегі бірқатар шараларды ерекше атап өтер ... Ол ... ... сыртқы міндеттемелер бойынша лимиттерді белгілеу,
мерзімдеріне қарай валюта өтімділігінің ... ... ... пен тұтынушылық несиелерді қаржыландыруға байланысты тәуекелі ... ... ... өз ... жетімділігіне қойылатын
талаптарды арттыру, банк секторының сыртқы ... ... ... қосымша мөлшерлемелерін енгізу, несиелік
қоржын олқыланған жағдайда болашақ шағын тәуекелдерін азайту мақсатында
екінші деңгейдегі банктердің ... ... ... ... ... табылады.
2008 жылдың ахуалына келер болсақ, жалғасып ... ... ... ... ... байланысты біз биыл жаппай қауіп
көріністерін болдырмауға және қазақстандық банк ... ... ... ... ... ... әзірледік.
Осы жылдың Сәуірінде қабылданған қаржы рыногындағы қауіптердің ұлғаюы
жағдайындағы жедел іс-қимылдар жоспары да осы қатарға кіреді. Ол іс-қимыл
алгоритмдік деп ... ... ... жоспарын жедел әзірлеумен
туындаған түйіткілерді шешу мақсатында қадағалау органының менеджмент
пен және ... ... ... ... іс-қимыл бірлестіру
рәсімдемелерін қарастырады. Сондай-ақ елдің банк секторының ... үшін ... банк ... ... ... таразылайтын
индикаторлар жүйесін атап өткеніміз жөн.
Сонымен қатар, банктердің үстіміздегі жылдан бастап елдерде ... дық ... ... ... ... 200 ... ... төлемімен орналастырылған активтерді бағамдауы ... ... ... ... мақсатында олардың несиелік
қоржының кемінде 2%-ы мөлшерінде резервтік ... ... ... ... ... ... Қабылданған шаралар арасында сондай-ақ
Қазақстан ішіндегі активтерге міндетті түрде орналастырылуға ... ... ... және өз ... базасы кеңейтілуін атап
көрсетейік: Яғни, банктер бұдан былай сырттан ... және өз ... ай ... ішкі ... ... міндетті. Осы кезде
қойылатын бірден-бір шарт – сол ішкі ... ... ... ... ... ... ... мерзімсіз қаржылық
құралдардың, банктер шығарған қарыздық бағалы қағаздардаң және ... ... ... ... мен ... 1-ден кем ... жылдың қыркүйегінде екінші деңгейдегі банктердің жарғылық және өз
капиталдарының төменгі мөлшеріне талапты күшейту туралы шешім ... ... банк ... ... мен оның ... ... әрі ... бағытталды, жеке тұлғалардан ірі ... ... өз ... ... талаптар қатайтылды, Қазақстан
Республикасының резиденті еместер ... ... ... капиталдануына талаптар жұмсартылды.
Бұдан басқа, Президент тапсырмасына сәйкес, Агенттік үстіміздегі
жылдың 23 ... ... ... ... ... актілеріне қаржы жүйесінің тұрақтылығы мәселелері бойынша
өзгерістер мен толықтырулар енгізу ... ... ... Банк ... ... сенімін сақтау мақсатында жоғарыдағы заң аясында жеке
тұлғалардың салымдары бойынша кепілді қайтарым сомасын 1 млн. ... ... шара ... 2012 ... 1 қаңтарына дейін 5 млн.
Тенгеге дейін өсіру көзделген.
Банктер кационерлерінің жауапкершілігін көтеру мақсатында аталмыш заң
«Қазақстан Республикасындағы банктер мен банк ... ... ... ... жеке ... ірі ... ... қамқоршы
банк, сондай-ақ рейтингтік агенттіктердің бірінен ьелгілі рейтинг алған
холдинг компаниясы жоқ ... үшін ... ... ... ... ... етілетін төменгі рейтингті жеке тұлғалардың есеп- шоттарын
ашып, салымдарын қабылдауға өкілетті органдар ... ... ... ... 1 ... бастап енгізілмек.
Сонымен қатар, аталған заң ауқымында міндетті ережелердің өрескел
бұзылуын ... ... ... ... ... ... сәйкес Үкімет өкілетті органмен ... ... ... ... ... ... орналастырылған акциялардың
кемінде 10 пайызы мөлшерінде өзінің немесе Ұлттық басқару ... алу ... ... ... ... ... ... әлеуеті
жақсарған жағдайда Үкімет сатылып алынған банк ... іске ... ... ... Бұл ... ... ... несиешілілерінің
мүдделерін қорғау хәм елдің қаржы жүйесінің беріктігін қамтамасыз ету,
срндай-ақ ... ... ... мен ... ... жасалып отыр.
Бүгінгі таңда өзекті міндеттер мен оларды шешу жолдары айқындалған.
Осы міндеттердің табысты жүзеге асырылуы екінші ... ... әрі ... жұмысына байланысты болмақ. Осы орайда одан арғы іс-
қимыл бағдарламасы әлемдік рыноктағы ... ... және ... ... ... ... ... отырып түзетілмек.
- Үкіметтің соңғы бір отырысында премьер-министр К.Мәсімов елдің ...... ... Тұран Алем Банктің, Халық Банкінің және
Казкоммерцбанктің капиталына кіру мүмкіндігі ... ... ... ... ... қажеттіліктен шығып отыр?
- Жоғарыда айтып ... ел ... мен ... жүйесін
тұрақтандырудың 2009-2010 жылдарға арналған ... ... ... ... төрт ... Альянс Банктің, Тұран Алем Банктің,
Халық банкінің және ... ... ... ... құю ... шешім қабылдаған-ды.
Мұндай шешім банк активтерінің сапасы нашарлауына ... ... ... ... ... ... ... банктер капиталының
жетімділігін нығайту қажеттілігінен туындады.Әлемдегі және отандық
қаржы рыногындағы
жағдайды еске ... ... бұл ... бір күнде
көктен түсе салған соққы емес, күтілген құбылыс. Алайда,
байқалған өзгерістер экономикадағы ... ... ... нашарлауы жалғаса беру ықтималдығын
көрсетеді. Бұл жалпы экономикалық белсенділіктің
төмендеуіне әкеліп соғып, сол арқылы ... ... ... яғни олардың өз
міндеттемелерін уақтылы әрі толықтай орындау қабілеттілігіне
түсетін ... ... ... Осылайша, таяу арада
шешімін табуды талап етіп тұрған негізгі міндеттер елдегі
іскерлік белсенділікті ... және банк ... ... ету болып табылады. Жоғарыдағы
жоспар аясында банк секторының капиталдануы мен
өтімділігін қолдау хәм нығайту арқылы мемлекеттің іс
шаралары нақ осы міндеттерді шешуге бағытталған.
Банктердің ... ... ... ... ... ... ... әлеуметтік экономикалық мән
маңызы жоғары тұрған банктерге басымдық ... ... ... ... өсімде үлесі зор, қызметтері
экономиканың стратегиялық тұрғыдан маңызды салаларында
шоғырланған ірі ... ... ... ... ... ... орындау үшін қаржы құю тетігі
қосымша капиталдандыруды банктердің жәй және
артықшылықты акцияларын эмиссиялау арқылы 5 ... ... ... ... ... ... ... қайта шығарылған жәй және артықшылықты
акцияларды басымдық негізде сатып алуына құқық беріледі.
Бұл банктердің қаржылық мығымдығын сақтауға жеткілікті
көлемде қосымша капиталдың қамтамасыз ... ... ... ... ... шұғыл түрде
капиталдандыруға шамасы келмеген жағдайда мемлекет
банктердің акционері болуға дайын. Осы орайда мемлекет
қандайда бір банк капиталындағы ... ... ... ... Аталмыш жоспарды іске асыру
нәтижесінде мемлекет меншігіне осынау төрт банктің 25
пайызға дейін ... ... ... ... деп күтілуде.
Капиталдандырудың көрсетілген сомасының шегінде
банктерге сондай-ақ артықшылықты акциялармен
субардинацияланған қарыз түрінде ұзақ мерзімді ... ... ... ... мемлекет мүддесіне «Самұрық-Қазына»
қоры өкілдік етіп, ол банктердің жоғарыда айтылған бағалы
қағаздарын сатып алу үшін қосымша 5 млрд. доллар ... ... ... мемлекеттің әрекет етуінің
ұзақтығына келсек, жалпы алғанда, Үкімет бұл банктердің
ұзақ мерзімді қатысушысы болып қалуды жоспарлап отырған
жоқ, керісінше, ... ... ... ... ... капиталынан орта мерзімдік келешекте шығуды
ойластырған. Ол кезде мемлекетке тиесілі акциялар нарықтық
қағидаттарына сәйкес сатылатын болады.
Әлбетте, экономиканы тұрақтандыру жоспарында екінші
деңгейлі банктер ... ... ... де ескерілмей қалған жоқ, оларға өтімділіктің қосымша
көздерін беру ... ... ... қор ... ... қоры 5 ... ... сомаға шығаратын
облигацияны тік көтеріп сатып алады деп жобалануда. Бұл
қаражат серпінді және инфрақұрылымдық жобалар мен қоса
экономикалық ... ... ... ... ... орта ... субьектілерін қаржыландыруға бағытталмақ.
Бөлінген ақшалай қаражаттар бірқатар банктердің
депозиттерінде ... ... ... өзі олардың
жаңа жобаларды несиелеуіне әрі балаларын қаржылық
жағынан мүмкіндік бермек.
Жоспарда ... ... банк ... ... ... ... ... ойластырылған әрі
мұның екінші деңгейдегі барлық банктерге қатысы бар. Атап
айтқанда, ҰБ қосымша көздер табу арқылы, ... ... ... ... ... ... және РЕПО операциялары
бойынша қамтамасыз ету ретінде қабылданған ... ... ... банктердің ағымдағы және қысқа
мерзімді өтімділігін қолдауды жүзеге асыратын болады.
«Қазақстан Республикасының кейбір заңнамалық актілеріне
қаржы жүйесінің тұрақтылығы мәселелері бойынша өзгерістер
мен ... ... ... 2008 ... 23 қазандағы
заңға сәйкес, сыйақы ставкаларын өзгертуге тыйым аталған
заңның ресми жарияланған күнінен (24.10.2008.) бастап ... бойы ... ... ... жеке ... банк ... ... ипотекалық займ) келісімшартын жасасқан
банктер мен ұйымдардың сыйақы ставкаларын аталған мерзім
ішіндегі келісімшарттарда белгіленген мөлшерден ... ... ... ... ... ... ... жекелеген аспектіде экономикалық қауіпсіздікті
қамтамасыз ету мәселелерін реттейді. Ал бұл ұғым
экономиканың оның тұрақты дамуына және бүтіндей
экономикалық тәуелсіздікке қатер төңдіретін ішкі ... ... ... мен ... қорғалуын
білдіреді. Сондықтан да осы бағытта, әсіресе соңғы уақыттары,
елден көптеген кешенді шаралар жүзеге асырылуда.
Солардың бірі экономикалық ... ... ... ... ... ... ... әрі
тәуекелдерді басқару мақсатында республилкадағы және
әлемдегі экономикалық ахуалды бағалау тұрғысында
мониторинг жүргізу болып табылады.
Үстіміздегі жылы Қазақстан экономикасы әлемдік қаржы
рыногындағы ауқымды дағдарыстар, ... ... ... ... ... баға конъюнктурасы
жағдайында дамып келеді. Оның сыртында АҚШ, Жапония,
Еуроодақтың көптеген елдері тәрізді экономикасы дамыған
мемлекеттерде өсу қарқынының ... ... ... әлем ... тежелуіне әекліп соқтырып отыр.
Әлемдегі инвестициялық және іскерлік белсенділіктің бәсеңсуі
Қазақстан экономикасының дамуына өзіндік із қалдырды.
Оның ықпалы әсіресе, ... ... ... ... ... анағұрлым күштірек әсер етіп
отыр.
Осындай жағдайда әлемдік қаржы рыногындағы
проблемалардың ең ... ... болу ... ... ... қабылдаудың нәтижесінде Қазақстан
Үкіметіне экономикалық өсімнің тұрақты қарқының
қамтамасыз ... сәті ... ... ... ... тоғыз айдың қорытындысында ішкі жалпы өнімнің өсімі
5,2 пайызды ... ... Осы ... жыл ... ... ... ... өсу динамикасының Үкімет пен
Ұлттық банктің бірлескен мәлімдемесінде қабылданған
болжамды параметрлер -5-7 пайызға сәйкес келетінін атап
көрсету қажет.
Үстіміздегі жылдың ... ... ... негізін құрайтын салаларда оң
тенденциялары сақталуы байқалуда. Мәселен, өнеркәсіп
өндірісінің өсу ... ... ... ... 3 ... Оның ішінде кен өндіру өнеркәсібінде- 5,3 электр
энергиясын газбен суды өндіруді таратуда 9 пайыз болып
отыр. Ауыл шаруашылығындағы жалпы өнім көлемі өткен
жылдың ... ... мен ... 20,2 ... ... ішінде өсімдік шаруашылығында өсім 72,3 пайызға
жетіп отыр.
Елдегі экономикалық жағдайдың дамуындағы оң
көрсеткіштердің арасынан негізгі ... ... 9,7 ... ... атап көрсетуге
болады. Тұрғын үй құрылысы қарқынының төмендегеніне
қарамастанүстіміздегі жылдың сегіз ай ішінде экономикадағы
құрылыс жұмыстарының көлемі 4 пайызға ... ... ... өзгеруіне байланысты экономикаға
салынатын инвестициялар қысқарады деген болжамда расқа
шыққан жоқ. Қызмет көрстеу саласында да сол ... ... ... ... ... ... ... 17,3
пайызға артқан. Ал бөлшек саудадағы тауар айналымы- 2,7;
көліктің барлық түрлерімен жүзеге асырылған жүк тасымалы 3
пайызға өскен. Елдің сыртқы сауда айналымы 2008 ... ... 45,3 ... оның ішінде экспорт
64,7 ; импорт- 17,5 пайызға артқан. ... ... ... елдің халықаралық резервтерінің
ұлғаюы орын алды. Осы жылдың Қаңтар тамыз айларында ол
48,3 млрд. долларды құрап, 25 пайызға өсті.
Үстіміздегі қаңтар-тамыз ... ... ... де өсуі ... Мұның өзі банктерде
қаржылық проблемалардың орын алғанына қарамастан, оларға
деген белгілі бір дәрежедегі сенімнің бар екенің көрсетеді.
Осылайша 2008 жылдың ... ... ... ... ... 19,1 ... немесе
4631,3 миллиард тенгеге дейін ұлғайған. Оның ішінде 2007
жылдың желтоқсан айымен салыстырғанда заңды тұлғалар
депозиттері 28,6 пайызға немесе 3160 ... ... ... ал
жеке тұлғалардың депозиттері 2,7 пайызға немесе 1470,7 млрд.
тенгеге дейін өскен.
Аталған мерзімдегі ерекшеліктердің бірі әлемде инфляциялық үдерістердің
күшейе түсуі болып ... ... да ... елдер сияқты Қазақстан да
әлемдік тауар рыноктарындағы баға ... ... өз ... елдегі инфляциялфқ үдерістерді реттеуге бағытталған іс-
шаралар ... дер ... және ... түрде қабылдауының арқасында өткен
кезең аралығында инфляция деңгейінің ... ... ... жол ... ... барлық өңірдерінде тұрақтандыру қорлары құрылып,
әлеуметтік маңызы бар ... ... ... ... ... ... бар тамақ өнімдеріне кедендік баж салығының ставкаларын
төмендету жөнінде ... ... және ... рынокқа шектеулі бағамен
кепілді түрде ... беру жағы ... ... Осы және өзгеде
шаралар инфляция деңгейін қаңтар- тамыз айларында 7,5 ... ... ... ... ... ... ... тұрақты қарқының
қамтамасыз ету мақсатында және макроэкономикалық саясатын ... ... 2008 ... 31 мамырында Үкімет қаулысымен ... ... ... ... ... үдерістерге оперативті мониторинг
жүйесін енгізу жөніндегі іс- шаралар жоспары бекітілді. Аталмыш ... ... және ... ... ... ... ... базасына негізделген. Ол ... ... ... ... ... қазақстандық және әлемдік
экономиканың өзара даму байланыс көрсеткіштерін көзбен көруге және оларға
талдау жасауға ... ... ... ... Қазақстан халқына
биылғы Жолдауында атап көрсетілген тапсырмаларды және оны ... ... ... іс- ... ... ... үшін Үкімет әлемдік
экономика бәсеңсіген және бірқатар ... ... ... ... ... ... іс- ... оперативті жоспарын
талдап бекітті.
Қорытынды
Бұл жоғарыда аталып өткеннің барлығы атқарылып ... ... ... қаржы жағдайын тұрақтандыру мен неғұрлым сыр ... ... ... көрсетумен қатар, Үкімет еліміздің экономикалық тұрғыдан
сапалы дамуын қамтамасыз ету бағытында бірқатар жүйелі ... ... ... ... ... ... ... одан әрі жетілдіру аясында
мемлекеттік қызметтің жаңа ... ... ... ... ... ... басқарудағы экономиканың аспектісі барысында, ... ... ... ... Ол үшін ... ... базаны
қалыптастыру керек. Ал қазіргі күні бүкіл әлемді шарпи ... және ... ... ие ... отырған соңғы дағдарыстың салмағын алғашқы болып
сезінген Қазақстан ... ... ... да ... ... ... Қазақстан экономикасы әлемдік ... ... ... ... беріктік танытты. Мұны ... ... ... ... ... ... дұрыстығы, ел
Үкіметінің дер кезінде қабылдаған шараларының өзін-өзі ... ... ... ... ... аспектісі жұмыс орындарын
ашуға және еңбекке қабілетті халықты ел экономикасына тартуға бағдарланған
жағдайда ғана тиімді бола ... Бұл ... біз ... да ... келдік
және болашақта да одан ауытқымаймыз.
Қолданылған әдебиеттер тізімі:
1. «Мемлекеттік ... ... ... Ж., ... ... Р.; Экономика баспасы, 2007 ж.;
2. «Экономиканы мемлекеттік реттеу» Төреғожина М.Б.
Экономика баспасы, 2008 ж.;
3. «Егемен Қазақстан» ... 2008 жыл, 18 ... ... Қазақстан» Парламент, 2008 жыл, 27 қараша;
5. «Егемен Қазақстан» ... 2008 жыл, ... ... «Қазақстан Республикасының Президенті
Н.Ә.Назарбаевтың 2009-2012 жылдарға арнлған қазақстан халқына арналған
жолдауы;
7. «Государственное регулирование национальной ... М.: ... 2005.

Пән: Экономика
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 24 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Нарықтық экономикадағы мемлекеттің ролі31 бет
Нарықтық экономикадағы мемлекеттің ролі және оның бүгінгі мәселелерін талдау25 бет
Аграрлық секторды мемлекеттік реттеудің қажеттілігі мен мүмкіндіктері20 бет
Бағалы қағаздардың қалыптасуы мен даму48 бет
Мемлекет шығыстары және оның экономикадағы рөлі41 бет
Экономиканы мемлекеттік реттеудегі фискальдық саясат және оның рөлі32 бет
"Экономикалық теория негіздері."11 бет
«Шағын және орта кәсіпкерлік»15 бет
«Қаржы нарығы және делдалдар» пәні бойынша негізгі дәріс материалдары75 бет
Агроөнеркәсіп кешенің дамытудағы шаруашылық инфрақұрылым саласының ролі35 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь