Материалдың механикалық сипаттамаларына әр түрлі факторлардың әсер етуі

Жалпы түсініктер мен анықтамалар.
Серпімді қасиеттер және металдардың шала серпімділігі.
Пластикалық деформация және серпімді деформация.
Статикалық сынақтар кезіндегі металдардың қасиеттері
Бұрауға сынау.
Динамикалық сынақтар кезіндегі қасиеттер.
Қаттылық.
Қазіргі кезеңдегі өндіріс механикалық қасиеттер және олардың пайдалану кезіндегі тұрақтылығына қатаң талаптар қоюда. Сондықтан машиналар бөлшектерінің, конструкциялар мен басқа да инженерлік ғимараттарға жұмыс істеу кезінде олардың сенімділігін артыру үшін алдын-ала кешендік сынақтар жүргізу керек.
Металдан жасалған материалдардың сапасын, оның ішінде, металдар мен қорытпалардың пайдалану процесінде (конструктивтік беріктігі) және өңдеу кезінде (деформациялануға кедергісі және технологиялық иілімділігі) күйлерін анықтайтын механикалық қасиеттерін жақсарту талап етіледі.
Осы пәннің мәні мен мақсаты. Механикалық қасиеттер теориясы және олардың практика жүзінде эксперименталдық анықтау жөнінде негізгі түсініктерді қарастыру.
        
        Қорқыт Ата атындағы Қызылорда мемлекеттік университеті
Тақырыбы: Материалдың механикалық сипаттамаларына әр түрлі факторлардың әсер етуі
Орындаған: Төлеген Рамазан
Қабылдаған: ... ... ... 2015ж
Мазмұны:
Жалпы түсініктер мен анықтамалар. Серпімді қасиеттер және металдардың шала ... ... ... және ... деформация.Статикалық сынақтар кезіндегі металдардың қасиеттеріБұрауға сынау.Динамикалық сынақтар кезіндегі қасиеттер.Қаттылық.
Қазіргі кезеңдегі өндіріс механикалық қасиеттер және олардың пайдалану ... ... ... талаптар қоюда. Сондықтан машиналар бөлшектерінің, конструкциялар мен басқа да инженерлік ғимараттарға жұмыс істеу кезінде олардың сенімділігін ... үшін ... ... ... ... ... жасалған материалдардың сапасын, оның ішінде, металдар мен қорытпалардың пайдалану процесінде (конструктивтік беріктігі) және өңдеу кезінде (деформациялануға кедергісі және технологиялық ... ... ... ... қасиеттерін жақсарту талап етіледі. ... ... мәні мен ... ... ... теориясы және олардың практика жүзінде эксперименталдық анықтау жөнінде ... ... ... ... ... сырттан түсетін күштерге қарсылық ету қабілеті, олардың қатарына беріктік, қаттылық, созылғыштық және ... ... әр ... ... ... ... ... жасалған дененің қарсы тұру кабілеттілігін бейнелейтін касиет.
Маңызды механикалық қасиеттердің қазіргі кезеңдегі
физикалық және техникалық мәнінің баяндалуы. ... - ... ... ... өзара орын ауыстыруы және дене өлшемдері мен пішінінің ауысуы.
Серпімділік - ... жүк ... ... ... және жүк ... алып ... кезде оның бастапқы қалпына қайта келу қасиеті. Жүк түсіруді алып тастаған кезде жлғалатын деформация бөліг серпімді деп ... ал ... ... - ... ... ... деп ... - материалдың түсірілген жүкке қирамай қарсы тұра алу қабілеті.
Қаттылық - материалға ... ... ... ... тұру ... - ... жүк әсерінен материалдың майыспау қабілеті.
Деформация (ағылш. deformation) -- ... ... ... ... түрленуі және ылғалдылықтың т.б. әсерінен пішіні мен өлшемдерінің өзгеруі барысында дене бөлшектерінің орнын ауыстыруына алып келетін үдеріс.
Кернеуді арттырғанда деформация ... дене ... ... алып келуі де мүмкін. .Материалдардың деформацияға және әсер етуші күштерге ... ... ... ... сипатталады. Қандай да бір деформация түріне ұшырауы оған әсер еткен ... ... ... әсер ететін күштердің сипатына қарай деформацияны келесі ... ... ... ... ... ... Ығысу деформациясы ( немесе кесу);
* Бұрау деформациясы;
* Майыстыру деформациясы.
Ең қарапайым деформация түрлері:созылу деформациясы, сығылу деформациясы және ығысу деформациясы ( немесе ... ... ... -- ... ... екі ... ... кезінде оларды құрайтын жеке бөліктері қозғалысқа келеді де, бұл денелердің пішіні мен өлшемі өзгереді. Мысалы, ... ... ... ете ... ... жұқа таяқша иіледі, қолдың бұлшық еттері қатаяды.
Дене ... ... ... өзгеруін деформация (латынша деформация - бүліну, бұзылу) деп атайды.
Деформация денелердің өзара әрекеттесуі кезінде жүзеге асатындықтан, өзара әрекеттесетін екі дене де ... ... ... ... ... ... созу кезінде қолдың Бұлшық еттері қатаяды (деформацияланады), эспандер де деформацияланады, яғни ол өз ... ... ... пластикалық және серпімді болып бөлінеді.
Күштің әрекеті тоқтағаннан кейін, дене өзінің бастапқы пішіні мен өлшемін өзгертетін болса, мұндай деформация пластикалық деп ... ... ... дене ... жаңа ... мен өлшемін толығымен немесе жартылай сақтайды және ондай дене пластикалық дене деп аталады.Мысалы, пластилиннен немесе саздан көп күш ... ... да бір ... дене ... болады. Ал қолымыздың пластилинге әрекет етуі тоқтағаннан кейін ол өзінің жаңа ... ... ... ... ... ... ... пішіні мен өлшемі қайтадан қалпына келетін болса, мындай деформация серпімді деп аталады.
Тәжірибелер деформациялаушы күшке ... ... ... бір күш пайда болатынын кәрсетеді. Бұл күш серпімділік күш деп аталады. Мысалы, допты тепкен кезде, ол өзінің пішінін ... яғни ... ... ... да бір күшпен әрекет ете отырып, оны созуға емесе ... ... ... күш ... ... серпімділік күші денені бастапқы қалпына келтіреді. Сол сияқты ауа шарын үрлеуді тоқтатсақ, ол да бастапқы ... ... ... ... ... ... бұл кезде пайда болатын серпімділік күші де артады. Ал түсірілген күштің шамасы белгілі бір шектен асқанда (әр түрлі материалдар үшін ... ... ... ... ... ең соңында пластикалық сипат танытады. Мысалы, ағаш сызғышты аздап иіп, сонан соң қайтадан босатсақ, онда ол бастапқы қалпына ... Ал егер оны июге ... көп күш ... ... ... морт ... ... әсіресе болаттың серпімділік қасиеті едәуір жоғары болады.
Күнделікті өмірде пайдаланылатын көптеген ... ... ... ... ... ... ... нәрселерді) көбінесе қатты әрі берік материалдардан жасайды. ... ... ... ... ... ... жай көзбен байқап, сезіну мүмкін емес. Ал енді бір ... көз ... ... ... ... ыдысты елестетіп кәрейікші. Әрине, мұндай оңай деформацияланатын әлемде өмір сүру де өте қиын болар еді.[[1]]
Деформация формуласы
Бұл жерде
* -- ... ... ... ... -- Элементтің ұзындығы
Кернеу. Кернеу тензоры.
Көптеген механикалық қасиеттер ... ... ... ... "Кернеу" деген түсінік жүк түсіру шамасын бағалау үшін енгізілген, ол деформацияланатын дене өлшемдеріне тәуелсіз. ... ... ... ... ... ... үшін соңғысын екіге бөледі, содан соң дененің бір бөлігін ойша алып тастайды да оның ... ... ... ішкі күштермен алмастырады.
СИ жүйесінде крену әрбір квадррат метрге кеткен ньютонмен беріледі (Н/м2,МН/м2). Практика жүзінде ... ... ... ... (1 кгс/мм2=9,8*106 Н/м2).
Серпімділік қасиеттер және ... шала ... ... ... үлгілер механикалық сынақтардың барлық түрлерінде өтеді.
Металдардың серпімділік деформациясы кезіндегі күйін Гук заңында баяндалған. Онда кернеу мен серпімді деформация ... тура ... ... ... бір ... ... бұрау және гидростатикалық сығу кезіндегі бастапқы (серпімді) кернеу - ... ... ... ... ... үш ... әр қайсысының қиғаштануы, яғни, кернеу мендеформацияны байланыстыратын ... ... ... ... ... G=t/g; ... кезінде анықталатын Е модулі қалыпты (нормальный) серпімділік модулі немесе Юнг модулі д. а. G- сырғу модулі (жанама серпімділікке ... К- ... ... ... ... ... χ- ... кішіреюі). Серпімділік модулі материалдың қатаңдығын, яғни, серпімділік деформациясы шамасы бойынша кернеудің қарқындылығының ұлғаюын анықтайды. Металдардың серпімді деформациясы механизмі ... ... ... ... ... кристалдық тор күйіне келуінен тұрады. Әр атомның орын ауыстыру шамасы неғұрлым үлкен болса, ... ... ... ... ... ... болады. металдардың бұл серпімді деформациясы шамасы үлкен болмайды (әдетте, серпімділік облысындағы салыстырмалы ұзару бір проценттен ... ... ... тор ... атом ... орын ауыстыруы өте төмен шамада. Серпімділік модульдерінің мәні де осы металл құраушысы болып табылатын атомдардың деформацияға кедергісімен, ... ... ... ... ... ... ... сипатталады. Мысалы, е шамасы әр түрлі екі металды (4,а-сурет, 1, ... ... е ... шамалы болған жағдайда кернеу үлкен (2-түзу).
Кернеулі күйдің күрделі сземаларында деформация бағыты мен кернеуі сәйкес келмеуі мүмкін. Кернеулер мен деформациялар ... ... ... бекітетін изотропты дене үшін Гук заңы кез-келген ... υ - бір ... созу ... ... ... деформацияға салыстырмалы көлденең деформацияның қатынасын сипаттайтын Пуассон коэффициенті. Пуассон коэффициенті υ - ... ... ... ... ... төртінші маңызды константасы. Бұл төрт константа өзара:
E=2·G·(1+υ);
E=3·K·(1-2·υ)
Олардың екеуін біле отырып, қалғандарын есептеп алуға болады.
Гуктың ... заңы ... дене үшін ... ... ... ... Металдарда кристалдық құрылым бар және олар анизатропиялық дене болып табылады. Көрші атоамдар ... ... ... ... ... берлілген бағыттағы серпімділік модулі соғұрлым, жоғары болады. Анизатропты дене үшін Гук заңы ... ... әр бір ... мен ... ... ... алты тәуелсіз компоненттері арасындағы тура пропорционалдықты көрсетеді.
Серпімділік қасиеттерді анықтау әдістері: резонанстық, ... ... ... ... ... ... сынақтар көмегімен анықтауға болады. Созуға сынау нәтижесінде Е-ні (нормалдь серрпімділік), айналдыру кезінде G-ді (сырғуды) бағалайды. Көбінесе жоғары дәлдігімен ерекшеленетін арнайы ... ... ... ... модульдерін, ал Пуассон коэффициенттерін серпімділ-кернеулі үлгі бойы және деформация бағытына көлденең тор периодын анықтай отырып, рентгеноқұрылымдық талдау ... ... ... G ... ... және Е нормаль серпімділік модулін анықтаудың динамикалық әдістері жақсы әзірленген. ... ... ... ... ... тербеліс жиілігі (резонанс әдістері) немесе ондағы дыбыс жылдамдығы (импільстік әдістер) серрпімділік константаларына тәуелділігіне ... ... ... ... және оны анықтау. Қаттылықты анықтау түрлері.
Қаттылық деп материалдың беттік қабатының серпімді және пластикалық деформация немесе ... ... ... ... жергілікті түйіспелі әрекеттері кезінде қирамай кедергі көрсету және ... ... ... деформацияға қарсы тұруын айтады.
Қаттылықты өлшеу әдістемелері бір-бірінен қолданылатын ... ... ... ... және ... ... ... тәсілі бойынша ажыратылады. Қаттылықты анықтау әдістемесін таңдау әр түрлі факторларға байланысты: үлгі материалының (деталь) қаттылығы, оның өлшемдері, ... ... ... қажетті қаттылық және т.б.
Қаттылықты анықтау тәсілдерін жүк түсіру жылдамдығына байланысты ... және ... деп, ал, ... әсер ету ... ... сығу және сызаттар түсіру әдістемелері деп бөледі. Индентордың сығу тереңдігі неғұрлым аз шама ... ... бет ... ... ... ... сол сияқты, беттік қабаттың қасиеттері ажарлау және полировка жасау кезінде ... пен ... ... ... керек.
Түсірілетін күш сығылатын индентор осі ... ... ... ... ... ... Сыналатын бет жазықтығы тіреу бетіне қатаң түрде // болуы керек.
Сыналатын уақытқа байланысты аз уақыттық және ұзақ ... ... ... Барлық әдістемен қаттылықты анықтау кезінде (микроқаттылықтан басқа) металдың индентор енуіне суммалық кедергісін өлшейді де, барлық ... ... ... ... алады (іздер диагональдар немесе диаметрі 0,1...0,2 ден бірнеше миллиметрге ... ... ... сығу ... ... ... ... () сипатталады. Сондықтан сығуға сынауға салыстырмалы түрде морт сынғыш материалдарды алған тиімдірек. Жалпы, сығуға сынау созуға сынаумен салыстырғанда ... ... ... ... кері белгідегі созу деп қарастыруға болады. Пластикалық деформация нәтижесінде үлгі қысқарады және кеңейеді. Осыдан, салыстырмалы қысқаруды анықтауға болады:
ε=100%·(h0-hk)/h0
салыстырмалы ... h0 и hk - ... ... және соңғы биіктігі;
F0 и Fк - бастапқы және соңғы көлденең ... ... ... ... мен пайдаланылған үлгілер геометриясы 16-суретте келтірілген. сығуға жүргізілетін сынақтар созуға жүргізілетін машиналарда ... ... ... ... ... ... орнатады да жылжымалы қысқышпен сығады. Үлгінің ауытқуын болдырмау үшін сығу шамасын асырып берген кездеоған бағыттаушы құрал пайдалану керек (мысалы, ... ... ... ... ... ... ... бірдей екі біб-біріне қарама-қарсы бағытталған айналу моментімен жүзеге асрылады. Ол бойлық осьтарға нормаль және үлгі ... ... ... ... Үлгінің жұмыс бөлігінде әр аттас жазық кернеуленген күй туындайды, оның жұмсақтық коэффициенті созу кезіндегіден үлкен шама . Бұрауға ... ... ... ... кез-келген материалд бұрауға болады. Бұрау кезінде жазықтықтардағы максимал жанама кернеулер үлгі осіне перпендикулляр әсер ... ... ... ... 450 ... әсер ... сол кезде Smax=tmax. Кернеулі күйдің тұрақтылығының маңызды себепкері сынақ кезіндегі үлгінің көлденең қимасы мен ... ... ... болып табылады. диаметрі 5 мм-ден кіші кез-келген материалдан жасалған үлгілерге сынақ жүргізу әдістемесі стандартталған. Үлгілердің цилиндр тәрізді ... ... мен ... бүршіктері болуы керек. Жұмыс бөлігінің диаметрі 10 мм, ұзындығы 50 немесе 100 мм үлгіні қалыпты деп ... ... ... ... ... ... сол ... түтік пішінді үлгілерді қолдануға болады. Бұрауға сынақ үлгінің центрленуін сенімді қамтамасыз ететін, жүктеудің баяу жүруін, ию жүктеулерінің болмауын қамтамасыз ... ... ... ... ... дәлдікпнен беру және өлшеуді дұрыс жүргізетін арнайы машиналарда жүргізеді. ... ... ... горизонталь және вертикал орналастыруға болады. Максимал айналдыру моменті 6 дан 200000 кгс*м ... ... ... Бұл машиналардың негізгі тораптары - станина, активті қысқыш тан айналдырып тұратын жетек, күш өлшеуіш, ... ... ... ... ... бұралу анықтауға арналған бұрыш өлшеуіш. Сынақ процесінде ... ... ... φ бұралу бұрышы жазылады. Бұл бұрышты өте жоғары дәлдікпен өлшеу үшін мартенстің айналы (зеркальный) аспабын немесе ... ... ... ... қолданады. Екі айна үлгінің есептеу ұзындығының шекараларына бекітіледі. әрбір айнаға қарама-қарсы шкалалар мен шкалалар ... ... ... ... көру түтіктерін бекітеді.
Сынақ процесінде әрбір машинаның әрбір қысқышы белгілі ... ... ... ... бұрышы осы бұрыштар айырымына тең. Бірақ, оған үлгі ... мен ... ... ... ... ... жою үшін бұралу бұрышын l0 есептеу ұзындығы бойынша анықтайды, бұл кезде айнаны бүршіктен ... ара ... ... ... облысында tg2φ1≈2φ1=a1-a2/L; tg2φ2≈2φ2=b1-b2/L
мұндағы, a1, a2 - бұраудан кейінгі шкалалар ... - ... ... ... ... ... ... L
айналдыру моменті шамасын және бұрау бұрышын біле ... ... ... ... ... ... ... сынақтарды металл материалдардың соққы жүктемелеріне қарсы тұра алуы мен олардың морт сынуға бейімділігін анықтау үшін ... Оның ... ... ... үлгілерді июге кесумен сынау болып табылады. Сол сияқты, динамикалық созу, сығу, және ... ... де ... ... ... ... және ... жылдамдықтары статикалықпен салыстырғанда біршама жоғары. \
Соққылық сынақтардың маңызды тапсырмаларының бірі ... морт ... ... бағалау болып табылады. Бұл соққы тұтқырлығының температуралық тәуелділігін және Тхр морт-тұтқыр алмасу температурасын анықтаумен тұрғызу кезінде ... Тхр және ... ... Тр ... ... біле ... ондағы тұтқырлықтың температуралық қорын анықтап алуға болады:
χ= Тр-Тхр/Тр
Тұтқырлықтың температуралық қоры (χ) неғұрлым жоғары ... морт сыну ... ... ... ... ию ... ... морт және тұтқыр сипаты сынықтың түрімен айқын анықталатын болғандықтан (жылтыр немесе ирек талшықты) тұтқырлықтың температуралық қорын (Тхр) ... ... ... ... ... Тхр ... сынықтағы бастапқы морт сыну учаскелері пайда бола бастайтын немесе ол толығымен морт сынғыш ... ... ... Тхр ... ... сынудың морт және тұтқыр учаскелерінің тең үлесіне сәйкес деп алуға да болады.
Кесілген үлгілерді июге динамикалық сынау ... ... ... ең қатаң сынақ түрі болып табылады. Морт-тұтқыр алмасу температурасын бағалау үшін бұл сынақтарды статикалық сынақтар осы температураны анықтауға мүмкіндік бермеген ... ... терң ... ... ... ... ... қолданады. Бұл сынақтар эксплуатациялау кезінде соққы жүктеуіне тап болатын материалдар температурасын бағалау үшін де пайдалы болып саналады. Сол сияқты, ... ... ең ... Тхр ... үшін жиі ... ... жүктеу жағдайында морт сынғыш күйге келу статикалық сынақтармен салыстьрғанда неғұрлым жоғары температурада жүреді. Сондықтан қатаң жағдайларда морт сынғыштықты бағалау ерекше ... ... ... ... температуралық тәуелділігі бойынша морт-тұтқырр алмасу температурасын анықтаудың принципиалдық кемшіліктері де бар. Оның ең бастысы, соққы тұтқырлығы үлгінің ... ... мен ... ... суммалық сипаттайтындығы. Тхр шамасын анықтай отырып, қирауға кедергіні, яғни, сызаттардың (трещина) таралуын ғана бағалайды. Толық жұмыс құраушыларын Ап ... ... ... мынадайц әдісті қолданады. Маятник жұмысының қоры бая өсіп отыратын каперда (бұрышының ұлғаюымен) бірнеше үлгоіні сынайды да, Ап ... ... ... иілу ... тәуелділігін тұрғызады (22-сурет).
Соққы тұтқырлық- қатты дененің соққы жүктеме әсерінен деформациялануы және ... ... ... ... ... ... механикалық сипаттамасы, ал a = W/A мұндағы W - ... ... ... ... A - ... ... жердегі қиманың ауданы.
Беріктік -- материалдардың белгілі бір ... ... мен ... қандай да бір әсерлерді (салмақ түсу, температураның өзгерісі, магнит, электр, т.б. ... кебу ... ... т.б.) ... ... ... сақталу қасиеті; сыртқы күштердің әсерінен қалпының өзгеруіне және бұзылуына қарсыласатын қатты дененің касиеті.
Беріктіктің әр түрлі ... ... ... ... ... шегі, сырғымалық шегі, беріктік шегі, т.б. жатады.
Беріктіктің мынадай түрлері ... ... ... -- атом ... ... ... арқылы есептелінетін беріктік (ол шамамен бойлық серпімділік модулінің 1/6-іне тең);
* техникалық беріктік -- нақты материалдарда байқалатын ... ... ... ол ... ... ... ... ал көптеген қатты денелерде теориялық беріктіктің жүздік және мыңдық үлесіне тең);
* құралымдық беріктік -- балқытып біріктірілген тораптардың, иінді ... ... ... т.б. ... ... беріктікгі. Құралымдық элементтердің беріктікгі оларда беттік ақаулардың, ішкі ... т.б. ... ... техникалық беріктіктен төмен болады;
* динамикалық беріктік -- материалдардың ... ... ... ... бүлінбеу қасиеті;
* ұзаққа созылатын беріктік -- ұзақ ... бойы ... ... ... материалдардың беріктікгі. Жіптердің, сымдардың, талшықтардың, т.б. материалдардың беріктікгі оларға түскен ажырату (үзіп жіберу) күшінің ... ... ... ... т.б.) ... тығыздығына қатынасына тең. Беріктік Бірліктердің халықаралық жүйесінде (СИ) НҺм/кг арқылы өрнектеледі.
1976 жылдан бері Қазақстан ... және кен ... ... ... ... ... ... ванадий аралас материалдардың беріктікгі бойынша көлемді зерттеулер жүргізіліп келеді.

Пән: Өнеркәсіп, Өндіріс
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 10 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Қазақ тіліндегі төрт түлік малға байланысты қолданылатын тұрақты тіркестердің этнолингвистикалық сипаты6 бет
Биоыдырайтын суда еритін полимерлер, заманауи мәселелері және оны шешу жолдары16 бет
Қоғамдық қатынастардың мәселелері10 бет
«Автомобиль жолдарын жобалау кезіндегі қауіпсіздік талаптары» техникалық регламенті24 бет
Биологиялық факторлардың микроорганизмдерге әсері4 бет
Глоссарий5 бет
Жеке амин қышқылдары алмасуының ерекшеліктері7 бет
Коммерциялық банктердің депозиттік операцияларын қалыптастыру мен жетілдіру жолдары жайлы56 бет
Реттегіштердің кері байланысы және олардың реттегіштерге әсер етуі4 бет
Corel Draw программасын түрлі графикалық бейнелерді өңдеуге қолданудың әдістемелік негіздері21 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь