Э. Дюркгейм

1. Дюркгейм өмірбаяны
2. Дюргеймнің әлеуметтані жөніндегі қөзқарастары
3. Э. Дюркгейм мен М. Вебердің әлеуметтану жөніндегі тұжырымдамалары
Эмиль Дюргеймнің (1858-1917)- француз социялогы, сологияны ғылым, мамандық және оқу пәні ретінде қалыптастырушылардың бірі. Францияның солтүстік-шығысындағы Эпинал қаласында 1858 жылы 15 сәуірде Раввин әулетінің отбасында дүниеге келді. Париждегі Жоғары қалыпты мектепті тамамдаған кейін,провинциалды лицейлерге бірнеше жыл бойы сабақ берді.1887 жылы Бордо қаласындағы университетте әлеуметтік ғылым және педагогика оқытушысы қызметіне тағайындалды.Он жылдан соң ол бұл жерде Фрациядағы ең алғашқы әллеуметтік кафедрасын басқарды.
1. Социология Лекциялар курсы. Жалпыредакциясын
2. К.Бикенов. Социология. Алматы, 1998.
3. М. Тәжин, Б.Аяғанов. Социология негіздері.
4. Краткий словарь по социологии. М.,
5. Современная западная философия, М., 1991.
        
        Қорқыт Ата атындағы Қызылорда мемлекеттік университеті
Тақырыбы: Жер асты сулары
Орындаған: Берікбол Дәуір
Қызылорда, ... ... ... ... ... жөніндегі қөзқарастары
* Э. Дюркгейм мен М. Вебердің әлеуметтану жөніндегі тұжырымдамалары
* Дюркгейм Эмиль (1858 - 1917) - ... ... ... ... негізін салушы.
Эмиль Дюргеймнің (1858-1917)- француз социялогы, сологияны ғылым, мамандық және оқу пәні ... ... ... ... солтүстік-шығысындағы Эпинал қаласында 1858 жылы 15 сәуірде Раввин әулетінің отбасында дүниеге келді. Париждегі Жоғары қалыпты мектепті ... ... ... ... жыл бойы ... ... жылы ... қаласындағы университетте әлеуметтік ғылым және педагогика оқытушысы қызметіне тағайындалды.Он ... соң ол бұл ... ... ең ... ... ... басқарды.
1896 жылы Дюркгейм социялогия тарихында елеулі оқиға болған жаңа мерзімді басылымға басшылық ете бастады.Ол 1896 жылы - 1913 ... ... ... L`Annee BaGi ... ... ең ... рет дюркгеймдік мектеп зерттеулерінің нәтижелерін жариялай бастады.Бұл жылнама Франциядағы түрлі бәсекелесуші топтар арасындағы дюркгеймдік ... ... ... ... ... ... қызметкері кәбіне оның бас редакторының идеяларына негізделген күшті ... ... ... ... ... ... ... деген атқа ие болып, осы елдегі социялогияның дамуын бірнеше он жылдыққа айқындап берді.
1902 жылы Дюркгейм атақты Сорбоннаға ... оның ... ... ... негізінде "Тәрбие және әллеуметтану туралы ғылымдар" кафедрасы құрылып, ол оған да жетекшілік етеді.Дюркгейм тек қана ... ... ... қана ... ... ... пән ретіндегі социялогия шеңберінен шығып, француздың интеллектуалды және тіпті саяси дағдарыстарына белсене қатысты.
Көзі тірісінде Дюркгейм Төрт кітап шығарды:"Қоғамдық еңбек белісі ... (1893), ... ... (1895), ... ... (1897) және "Діни әмірдің қарапайым формалары" (1912).
Дюркгейм өзінің әлеуметтік көзқарастар жүйесін құрған теориялық-методологиялық база ... деп ... Ол ... ... бір түрі деп ... бағыттың басты ерекшелігі номинализмге қарама-қарсы қойылуына болды. Социологиялық реализм өзінің парадигмасы ретінде адамзат қоғамын ерекше шындық ретінде мойындау қажеттілігі мен ... ... ... ... ... дейін арнайы оқу пән ретінде мұндай әлеуметтік шындықты зерттеумен бірде-бір ғылым саласы айналысқан емес.
Социологиялық әдіс ережелерінде Дюркгейм қоғамның ... ... ... ... ... жеке шындығы . Әлеуметтік шындықтың мұндай ерекше сипатын мына фактіден көруге болады, біз бұл шындықты қалауымыз бойынша жойып жібере алмаймыз.Қоғам ... ... бен ... ... ... ... ол ... объективттілігімен салыстыруға болатындай объевтивтілігімен ие, алайда ол екеуі бірдей емес.
Социологизмнің ... ... ... ... ... да- ... ... психологиялық шындықтарға қатысты автономия орнатуы болып табылады.Ол негізделген, тұрақты және белгілі бір заңдар әрекетіне бағынады.
Осыдан келіп "әлеуметтік факт теориясы" шығады. ... ... ... ... ... ... не ... құқықтықтық және басқа да фактілерін жатқызуға болмайтын әлеуметтік фактілер құрайды.Бұл әлеуметтік фактілердің ... өз ... ... ... бар: ... мен дін арасындағы қарым-қатынас осы ғылым саласы дамуының "классикалык" кезеңдегі ... ... ... зерттеу тақырыптар ішінен негізгілерінің бірі болады.
Дюркгейм өз еңбектерінде барлық әлеуметтік институттардын функционалдық себептілігі туралы идеясын біршама ... ... ... ... тұрғысынан келгенде қандай да бір әлеуметтік институт немесе қарапайым дәстүр, әдет-ғұрып орхайкалық орынсыз,мәнсіз болып көрінуі мүмкін.Алайда,егер олар ұзақ ... бойы өмір ... ... олар ... бір әлеуметтік қажеттілікті қанағаттандыруға бағытталатындағы және егер жойылмаған болса онда оны жеткілікті түрде қанағаттырып отырғаны.
* Дюркгейм негізінен ұжымдық сана ... оның ... ... зерттеген. Ол өз тұжырымындасында әлеуметтік шындықтыңерекше және тәуелсіз принципіне сүйенеді. Осы қағидаға сүйене отырып, ол ... ... ... және ... ... ... ... қойды. Келесі ынтымақтастық - ең жоғаргы моральдық принцип ретінде қарастырылды. Қоғамдағы екі механикалық және ... ... ... даму ... деп ... ... ынтымақтастық архаикалық қоғамға,индивидтердің, олардың қоғамдық функцияларының бір-біріне ұқсастығына және жете дамымағанына негізделді. Органикалық ынтымақтастық Дюркгейм ... ... ... ... тән, ол ... негізделеді.[[][1]]
Р.Декарт, К.А. де Р.Сен-Симон дәстүрін жалғастырып, Ш.Монтескье, Ж.Ж.Руссо И.Кант, ... ... т.б. ... зерделеген. Ол негізінен, үжымдық сананың, оның әр алуан пішімдерінің (діннің, ахлақтың, құқықтың) рөлін зерттеді. Әлеуметтануды адам ... ... ... ... ... ... ... онтология проблемаларын түсіндіруге арқау етті. Әлеуметтанудағы биологиялық және психологиялық бағыттың редукциялык ... ... ... үшін ортақ тұжырым түю арқылы ғылыми білім бірлігі мәселесін шешуге арналған ... ... ... Дюркгеймнің пікірінше, адам дегеніміз - жекеше және әлеуметтік қасиеттерді ... ... ... шындық (homo duplex), әсіресе, соңғысы адам болмысында басымдық иеленеді. Міне, сондықтан ... ... ... түрлі өзара байланыстарының нәтижесінде пайда бола отырып, даралықтан тыс және даралықтан үстем ... ... ... ... әдістің қағидасы" (1895) атты кітабында өзінің методологиясындағы басты қағиданы "әлеуметтік фактілерді заттар ... ... ... деп ... ... Дюркгеймнің философияға көзқарасы екіұдай әрі қарама-қарсылықта болды. Бір жағынан, ол ... ... ... ... ... ... ... ерекше қасиет тұтты, сол арқылы әлеуметтік философияның толып жатқан бөстекі ділмарлығын жек көретіндігін аңғартты. Екіншіден, ... ... ... ... әлеуметтану ілімі тұрғысынан шешуге талпыңды
Э.Дюркгейм қоғамдық өмірде болатын құбылыстарды индивидуалдық және психологиялық тұрғыдан түсіндіруге қарсы шықты.Бұл көзқарастар бойынша адамның ... мен ... ... ... ... ... ұғыну, психологиялық факторлар , яғни адамдардың әуестігі, талаптануы және мүдделері негізгі рөл ... ... ... ... ... ... ... табиғатын әлеуметтік факторлармен түсіндіру керек деп пайымдайды, индивидтердің, әлеуметік топтардың және әлеуметтік институттардың өзара әрекет ету жүйесі ... ... ... мінез-құлқына, олардың сан салалы қызметіне талдау жасаудың түп-төркіні, бастауы болады деп санады.Мұнда әлеуметтік орта ... рөл ... ... ... ... ... ережелері осылар.Дюркгейм басты принципі мен ерекшелігі - оның әлеуметтікті әлеуметтікпен түсіндіруінде еді.Бұның мәні-құндылықтар мен идеялардың ... ... ... асуы мен ... ... түтқасына айналуында.Қалыпты жағдайда сыртқы әлеуметтік детерминацияадамның құнды ... ... іске ... ... мен құндылықтар әлеуметтік құбылыстың, жалпы эмперикалық өмірдің екі жағына ... ... ... ... ... ... ету сипатында болады, яғни адамды солардың мазмұнына сәйкес әрекет етуге күштейді.Дюркгеймнің ғылыми айналымға құндылықтар және ... ... ... байланысты оның әлеуметтануының жаңа қырлары көрінеді:егерде сырттан әсер етілетін мәжбүр етуге сүйенбей, қоғамның адамгершілік қасиеттерін ... ... ... ... , әлеуметтік нормаларда соғұрлым тиімдірек болады.Э.Дюркгейм әлеуметтанудың ғылыми әдістерін дайындауды қолдаушылардың бірі болды. Мұндай әдіс ... ... яғни ... ... ... түсіндіруде қатаң логикалық әдіс сақталу керек, дейді ол. ... ... ... алғанда қоғам дамуы туралы ойша, дерексіз теориялар жасауға көп ... ... және ... ... ... ... ғылыми әдіс әзірлеумен аз айналысқанын айта келіп, әлеуметтанудың әдісін дайындауды қолға алады.Оның пікірінше әлеуметтану - әлеуметтік факторлар ... ... ... ... ... санасы қалыптастырған саяси , құқық, мораль, діни және басқа да идеялар, ... мен ... және ... ... осы ... ... мен құндылықтарға сәйкес қалыптастыруға мәжбүр етушілік.Жеке адамдарға қатысы әлеуметтік нормалар,құндылықтар және өзге де қоғамдық сананың көріністері объективті өмір сүреді. ... адам ... ... бір ... ... моральдық және басқа да нормаларға, құндылықтарға және әлеуметтік нұсқауларға кезігеді. Адам болса оларды ... ... және ... ... іске ... ... Осыған байланысты Дюркгейм әлеуметтік фактілердің екі негізгі белгілерін көрсетеді: жеке ... ... ... объективтік өмір сүруі және олардың адамдарға мәжбүр ету ықпалы. Осылар арқылы Дюркгейм адамға әлеуметтік тіршілік иесі деп ... оның ... мен ... ... ... мен ... ықпалымен жүреді. әлеуметтік фактілердің ортақ рухани табиғаты және мәні бар
Әлеуметтанудың классикалық негізін салушылардың ірі ... ... әрі өте ... - ... ... Қазіргі әлеуметтану көбіне Э.Дюркгеймнің классикалық мұрасына сүйенеді. Өзінің әлеуметтануында ол әлеуметтік ... ... ... көп ... ... Ал, бұл ... ... деп аталады. Социализмнің мәні мен мазмұны әлеуметтілікте. Тек әлеуметтілік ... ... ... ... ... да бір ... құбылысты, процесті алмайық, олардың бәрі әлеуметтік ортамен байланыста өмір сүреді. Қоғам - ерекше ... оны ... ... ... ... ... ... методологиясы (яғни, әдістемелері) жаратылыстану ғылымдарына ұқсас болуы қажет, әлеуметтану өз алдына ғылымға айналуы үшін оған белгілі бір жағдайлар қажет, осылардың ... оның тек қана өзі ... ... ғана тән пәні мен ... ... ... ... Э.Дюркгеймнің пікірінше, әлеуметтану әлеуметтік нақты мәні бар, оған ғана тиісті қатынастарды, олардың сапаларын терең зерттеуі керек.
Әлеуметтік нақтылықтың негізгі ... ... ... ... жиынтығынан қоғам құралады. Осы фактілер әлеуметтанудың пәнін құрайды. Оның басты мақсаты құбылыстарға ... ... ... ашып тұжырымдау. Э.Дюркгейм әлеуметтік фактілерге бастапқы түсінікті (елестетуді) жапқызады. Ұжымдық ұғымға әр түрлі адам өмірінің моралдік, басқаша ... ... ... ... ... т.б. кіреді. Ал, олар объективті түрде өмір сүреді. Э.Дюркгейм ... ... ... ... ... оны топтық саны мен топтық мінез-құлық ерекшеліктерімен салыстыра ... ... Топ ... ... ... ... ... Ал, бұл топтың мінез-құлқы оның әрбір жеке мүшесінің ой-сезім, іс-әрекетінен басқаша. Бұл ... ... еш ... ... ... ... жорамалдарды) Э.Дюркгейм барлық қоғамға қолданады. Әлеуметтік фактілер индивидтен (адамнан) тәуелсіз, ол да табиғат құбылыстары сияқты, бірақ, олар ... ... ... әсер ... оның ... бір тәртіппен жүруін талап етеді. Әлеуметтік фактілердің объективті сипатта өмір сүруі оларды зат ретінде зерттеуге итермелейді, онда ... ... ... ... ... ... ... (болжам), эксперимент, т.б.) қолданылады. Әлеуметтік фактілер адам өмір сүруіндегі іс-әрекеттерінің бейнесі (суреті, образы), ал, бұл ... ... және ... ... ... бірақ, олардың адамға сырттай ықпал ететін қабілеті болады. Жас өспірім бала дайын тұрған даму заңдарына жататын әдет-ғұрыптарды, діни ... ... ... сол ... ... ... ... бұлар оның таным-түйсігінде өздерінше қызмет атқарып, объективті өмір сүреді.
Әлеуметтік фактілердің объективтік өмір сүруінің тағы бір ... ол ... әсер етер ... ... ... бір іс-әрекет жасауға итермелейді. Сөйтіп әрбір адам ... ... ... болады. Мысалы, адамның құқықтық және адамгершілік ережелерінің бұзылуы, ол қоғамдағы ... ... ... ... туып ... ... ... басқа да әлеуметтік фактілерде кездесіп отырады.
Э.Дюркгеймнің тұжырымдамасында әлеуметтану қоғамдық ғылымдардың ішінде ең басты ... ... Оның ... - тек қана әлеуметтік фактілерді зерттеумен шектелмейді. Ол басқа қоғамдағы ғылымдарды ғылыми әдістемелер, теорияларымен қаруландырады.
Э. Дюркгеймнің әлеуметтік теориясының өзегін ... ... ... ... ... теориясы құрайды. Осы теорияны зерттеуге оның ең басты еңбегі - "Қоғамдық еңбектің бөлінуі" ... Бұл ... ол ... басты міндеті-әлеуметтік байланыстар мен қатынастардың табиғатын және осы ... ... ... ... деп ... Дюркгейм қоғамның тұтастығының негізі-ұжымдық сана. Яғни әр қоғамда тарихи қалыптасқан салт-дәстүрлердің, көзқарастардың, моральдік ережелердің жиынтығы болады. қоғам мүшелерінің көпшілігі осы ... ... ... өмірлерінде, іс-әрекеттері менқызметтерінде басшылыққа алып отырады. Қоғам дамуының ХІХ ғ. аяғы мен ХХ ғ. басындағы ... ... ... келе, Э. Дюркгейм ұжымдық санадағы өзгерістерге тоқталған. Оның пікірінше, экономикалық байланыстар әлеуметтік ұйымдастыруды, қоғамдық-еңбектің ... ... ... Оның ... ... ... рөлі әлдеқайда төмен, өйткені діни сенім, әдет-ғұрыптар адамдардың санасында бұрынғыдай маңызды рөл ... Бұл - ... адам одан ... ... тұрады да, - оның бостандығы мен дербестігі қамтамасыз етіледі.
Дегенмен, қазіргі қоғамды өткен көне қоғаммен ... оның ... ... ... ... ... адамдардың тәртібін, адамгершілік қасиеттерін басқарып реттеудің төмендеп кетуі) жағдайында болады. Э.Дюркгейм әдеттегі көне, архаикалық қоғамнан қазіргі индустриялды ... ... ... отырып, осы өтпелі кезеңде аномия құбылысының объективті орын ... ... Оның ... ... ... белгілі бір кезеңінде адамның мінез-құлқының төмендеп, моральдық, яғни адамгершілік тұрғыдан басқару қиынға соғуынан, ... ... ... институттардың (яғни, мекеме, ұйымдардың) іс-әрекетінің тиімсіздігінен және әлеуметтік қайшылықтардың өсуінен байқалмақ.
Э.Дюркгейм нақтылы әлеуметтік зерттеулер негізінде ... ... ... отырып, адамдардың өзіне қол жұмсаудағы басты себебін анықтауға тырысады.
Оның ойынша, адамның өзіне қол жұмсау әрекеті қоршаған әлеуметтік ортаның ... ... ... болмақ. Нақтылай айтатын болсақ, оның тамыры ұжымдық байланыстардың деңгейі мен ... және ... ... негізінде тетігінде жатыр. Э.Дюркгейм нақтылы әлеуметтік мазмұнда жиналған материалдар негізінде мынандай тамаша қорытындыға келеді: қоғамның даму деңгейі және ... ... ... ... өз ... қиюшылық әрекеті төмен болады және керісіншеде де солай. Осындай тұжырыммен ... ... ... топтардағы өзін-өзі өлтірушіліктің түрліше деңгейін ашып берді. Мысалы, протестанттар мен католиктерді салыстырғанда бұл құбылылыс католиктерде бірнеше есе кем, ал, ... мен ... ... ... ... Э.Дюркгейм өзін-өзі өлтірушіліктің 4 типін тұрпатын анықтап берді, олар: эгоистік, ... ... және ... ... ... өзіне тән құпиясы бар, шешілуі жолы жеке адам мен топтың қарым-қатынасына байланысты. Э.Дюргкеймнің бұл теориялық еңбегі қылмыстық істердің және девианттық ... ... ... ... салды. Бірақ, Э. Дюркгейм қылмыстық істердің психологиялық мотивтерін мойындамады.
Ежелгі қоғамдар өміріне ... ... және ... материалдардың негізінде Э.Дюркгейм діннің ерекше әлеуметтік тұжырымын да жасады. Ол дінді қоғамның өзі, ... ... ... ... ... көзі деп есептеді. Осыған орай әлеуметтік бірлікте дін шешуші рөл атқарады. Қоғам дінсіз өмір сүре алмайды. Дін қоғамдағы ең құнды, ... ... ... Дюркгейм басты принципі мен ерекшелігі -- оның ... ... ... еді. ... мәні -- ... мен ... әлеуметтік нормаларда жүзеге асуы мен әлеуметтік реттеушіліктің тұтқасына айналуында. Қалыпты жағдайда сыртқы ... ... ... ... ... арқылы іске асады. Нормалар мен құндылықтар әлеуметтік құбылыстың, жалпы эмпирик алық өмірдің екі жағына айналады. Әлеуметтік ... ... ... ... ... ету ... ... яғни адамды солардың мазмұнына сәйкес әрекет етуге күштейді. Дюркгеймнің ғылыми айналымға құндылықтар және ... ... ... ... байланысты оның әлеуметтануының жаңа қырлары көрінді: егер де сырттан әсер етілетін мәжбүр етуге сүйенбей, коғамның адамгершілік беделіне, адамдардың адамгершілік қасиеттерін ... ... ... ... ... нормалар да соғұрлым тиімді болады.
Ол көптеген ғылыми еңбектер жазды,солардың арқасында оның негізгі туындыларына >, >, , ... ... ... ... болатын құбылыстарды индивидуалдық және психологиялық тұрғыдан түсіндіруге қарсы шықты.Бұл ... ... ... ... мен ... ... ... саналы түрде ұғыну, психологиялық факторлар , яғни адамдардың әуестігі, талаптануы және мүдделері негізгі рөл атқарады.Ол өзінің әлеуметтік ... ... ... ... ... ... ... түсіндіру керек деп пайымдайды, индивидтердің, әлеуметік топтардың және ... ... ... ... ету ... ретінде қоғам адамдардың мінез-құлқына, олардың сан салалы қызметіне талдау жасаудың түп-төркіні, ... ... деп ... ... орта үлкен рөл атқарады.Дюркгеймнің әлеуметтік реализм көзқарасының негізгі ережелері осылар.Дюркгейм басты принципі мен ерекшелігі - оның ... ... ... ... ... мен ... ... нормаларда жүзеге асуы мен әлеуметтік реттеушіліктің түтқасына айналуында.Қалыпты жағдайда сыртқы әлеуметтік детерминацияадамның құнды бағдары арқылы іске асады. Нормалар мен құндылықтар ... ... ... ... ... екі жағына айналды.Әлеуметтік нормалар әлеуметтік факторлар сияқты мәжбүр ету сипатында болады, яғни адамды солардың мазмұнына сәйкес ... ... ... ... ... ... және бағдарлар ұғымдарын енгізуіне байланысты оның әлеуметтануының жаңа қырлары ... ... әсер ... ... ... ... ... адамгершілік қасиеттерін жетілдіруге көңіл бөлінетін болса , әлеуметтік ... ... ... ... ... ғылыми әдістерін дайындауды қолдаушылардың бірі болды. Мұндай әдіс ... ... яғни ... ... ... ... қатаң логикалық әдіс сақталу керек, дейді ол. Өзіне ... ... ... ... ... ... ... дерексіз теориялар жасауға көп көңіл бөлінгенін және олардың әлеуметтік факторларды зерттейтін ғылыми әдіс әзірлеумен аз айналысқанын айта келіп, әлеуметтанудың ... ... ... ... ... ... - ... факторлар туралы ғылым.Бұл дегеніміз- адамдардың ұжымдық санасы қалыптастырған саяси , құқық, мораль, діни және ... да ... ... мен ... және ... индивидтерді осы идеялар, нормалар мен құндылықтарға сәйкес қалыптастыруға мәжбүр етушілік.Жеке адамдарға ... ... ... және өзге де ... ... ... объективті өмір сүреді. әрбір адам қалыптасқан белгілі бір саяси, ... ... және ... да ... ... және ... нұсқауларға кезігеді. Адам болса оларды меңгеруі қажет және күнделікті өмірде іске ... ... ... ... ... әлеуметтік фактілердің екі негізгі белгілерін көрсетеді: жеке индивидтерге қатысты олардың объективтік өмір сүруі және ... ... ... ету ... ... арқылы Дюркгейм адамға әлеуметтік тіршілік иесі деп қарайды, оның дамуы мен қызметі әлеуметтік нормалар мен жарлықтардың ықпалымен ... ... ... ... ... ... және мәні бар. Олардың бәрі топтық немесе бұқаралық сананын көрінісі. Олар адамдарға ұйымдасқан саналы ықпал етеді және ... ... ... ... ... діни, т.б. арқылы жүзеге асады.
Қолданылған әдебиеттер тізімі 1. Социология Лекциялар курсы. Жалпы редакциясын2. К.Бикенов. Социология. ... 1998. 3. М. ... ... ... ... Краткий словарь по социологии. М.,5. Современная западная философия, М., 1991.

Пән: Философия
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 10 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Эмиль Дюркгейм8 бет
Девиантты мінез-құлық социологиясы12 бет
Социология ( оқу құралы )501 бет
Социологиялық парадигмалар4 бет
Білім әлеуметтануы7 бет
Әлеуметтану ғылымның негізгі тарихи даму кезеңдері8 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь