Майлар және олардың тамактанудағы маңызы.Дәрумендер. Дәрумендердің жетіспеушілігі.Дәрумендердің жіктелуі

1 Дәрумендердің топтары мен түрлері
2 Майда еритін дәрумендер
3 Суда еритін дәрумендер
4 Тағамдық өнімдеріндегі витаминдерді сақтау жолдары
5 дәрумендер маңызы
6.Майлар
7.Майлардың құрамы мен құрылысы
8.Майлар мен липоидтар және олардың тамақтанудағы маңызы.
Дәрумен (дәрумен)– адам мен жануарлардың тіршілігіне, олардың ағзасындағы зат алмасудың бірқалыпты болуы үшін аз мөлшерде өте қажетті биологиялық активті органикалық қоспалар. Дәрумен (латынша vіta – тіршілік) туралы ілімнің негізін 1880 жылы орыс дәрігері Николай Лунин салды. 1912 жылы поляк дәрігері Казимеж Функ сол кезге дейін жасалған тәжірибелер нәтижесін қорытындылап, ғылымға дәрумен терминін енгізді.
Дәрумендердің көпшілігі ферменттердің негізгі құрамдас бөлігі болып табылады. Ағзада үздіксіз жүріп жататын химиялық реакциялар, мысалы, ішкен тағамның, мал азығының ыдырап, қорытылуы, ферменттердің қызметіне байланысты. Тағамның құрамында дәрумен жеткіліксіз болса, адам әр түрлі ауруға шалдығады. Ал дәруменді (әсіресе, А және D дәрумендерін) шамадан тыс көп қабылдау ағзаның улануына (гипервитаминоз) соқтырады. Ол көбінесе, жас балаларда жиі кездеседі. Қазір барлық дәрумендерді суда еритін дәрумен, майда еритін дәрумен және дәрумен тектес заттар деп бөледі.
Сассон А.Тағам биотехнологиясы 1987
Волов Т.Г.Биотехнология 1999
        
        ҚР Білім және ғылым министрлігі
Семей қаласының Шәкәрім атындағы мемлекеттік университеті
сөж
Тақырыбы: Майлар және олардың тамактанудағы маңызы.Дәрумендер. Дәрумендердің жетіспеушілігі.Дәрумендердің жіктелуі
Орындаған:Базар.Х
Тексерген:Кабденова.А.Т
Тобы:БТ-407
Семей ... ... ... мен ... ... еритін дәрумендер
3 Суда еритін дәрумендер
4 Тағамдық өнімдеріндегі витаминдерді сақтау жолдары
5 дәрумендер маңызы
6. Майлар
7. Майлардың құрамы мен құрылысы
8. Майлар мен липоидтар және ... ... ... ... - адам мен ... ... олардың ағзасындағы зат алмасудың бірқалыпты болуы үшін аз мөлшерде өте қажетті биологиялық активті органикалық қоспалар. Дәрумен (латынша vіta - ... ... ... ... 1880 жылы орыс ... ... ... салды. 1912 жылы поляк дәрігері Казимеж Функ сол кезге ... ... ... ... ... ғылымға дәрумен терминін енгізді.
Дәрумендердің көпшілігі ферменттердің негізгі ... ... ... ... Ағзада үздіксіз жүріп жататын химиялық реакциялар, мысалы, ішкен тағамның, мал азығының ыдырап, қорытылуы, ферменттердің қызметіне байланысты. Тағамның құрамында дәрумен ... ... адам әр ... ауруға шалдығады. Ал дәруменді (әсіресе, А және D дәрумендерін) шамадан тыс көп қабылдау ағзаның улануына (гипервитаминоз) соқтырады. Ол ... жас ... жиі ... ... барлық дәрумендерді суда еритін дәрумен, майда еритін дәрумен және дәрумен тектес заттар деп бөледі.
Дәруменнің мал үшін де маңызы зор. Мал ... ... ... ... малдың өнімі төмендейді, олар жүдеп, әр түрлі ауруларға шалдығады. Мал азығында А, Д, Е, К ... ... ... ... ... ... А ... жетіспеген жағдайда сиыр не бие көз ауруына шалдығады, сүті кемиді, сондай-ақ олар қысыр ... іш ... ... ... қажетті дәрумен балауса шөпте, жоңышқада, сүрленген шөптерде, ... ... ... ... адәруменозға шалдыққан, тағыда басқа түрлі жағдайлармен жүдеген малға дәрумен концентраттарын, сәбіз, балық майы, тағыда басқа дәрумені мол азық беру ... Мал ... ... ... ... үшін ... дәрумен препараттары мен құрғақ ашытқылар шығарылады.
Құнарлы тағамдар
Дәрумен жетіспеушілік, авитаминоз - ... ... ... дәрумендердің жетіспеуінен, олардың бойға сіңуінің бұзылуынан не дәрумен синтезделуінің тежелуінен туатын аурулар. Егер адам ... ... аз, ... ... ... ... рафинадталған) тамақтанса, ағзаға, негізінен көмірсулар (қант, тағы да басқа) ғана түсіп, ақуыз бен ... аз ... ал ... пен ... ... ... дәрумен жетіспеушілік дамиды. Сондай-ақ азық-түлік дұрыс сақталмаса немесе олардан сапасыз тағам дайындалса, азық-түлік ... ... ... ... құрамында никотин қышқылы (РР дәрумені) аз дәнді дақылдармен ғана ... ... ... ал ... ... ... және өте ұнтақталған бидай ұнынан жасалған нанмен ғана тамақтану бери-бери сырқатына әкелуі мүмкін.
Тағамда дәрумендердің жеткіліксіз болуы, адам ағзасын ... ... ... ... деп атайды. Оған ауа райының қолайсыз жағдайы, ауасы лас жерде ұзақ уақыт жұмыс істеу, сондай-ақ гастрит, асқазан ісігі, гельминтоз, лямблиоз, тағы да ... ... ... ... ... ... болғанда ағзада зат алмасу процесі бұзылып, оның жұқпалы ауруларға ... тұру ... ... ... ... көңіл-күйі күйзеліске ұшырағанда, ауа-райының құбылмалы кезеңдерінде, әйелдердің жүктілігі не сәбиін ... тағы да ... ... ... дәрумен жетіспеушілік артады. Мұндай жағдайда дәрігерге қаралып, арнаулы дәрумендер қабылдап, көкөніс пен ... ... ... ... ... жетіспеушілік және гиповитаминоз жануарларда да болады. Мал авитаминозбен, көбінесе ... ... ... ... ... мал ... қалады, төл нашар өседі. Мысалы, В дәрумені жетіспеген жағдайда құс полиневритпен, шошқа пеллаграмен ауырады. D дәрумені жетіспесе, төл қатпа болады, ірі мал ... ... ... ... мен ... мен көкөністер құрамында дәрумендер көп
Барлық дәрумендер майда және суда еритіндер деп екі топқа бөлінеді.
Майда еритіндерге А, D, Е, К ... ... ... ... С, РР және В ... ... дәрумендер жатады. соңғы кезде дәрумендерді классификациялап үлкен 4 топқа боледі: алифатты , алициклды, ароматикалық, гетероциклды,
Майда еритін дәрумендер
А дәрумені (ретинол) ағзаның ... ... әсер ... ... ауруларға қарсы тұра алу әрекетін арттырады. Іңірде, түнде көруді жақсартады. А ... ... ... өсуі мен ... ... мүйізденуіне әсер етеді. Ол жетіспегенде тері құрғап жарылып, түсі ... Май ... ... ... ... ... ... бұзылады. Адам іңірде, түнде нашар көреді. Бұл ауруды ақшам соқыр (куриная слепота) деп атайды. А дәрумені бауырда, ... ... ... көп ... ... ... сары жемістерінде, сәбізде, қызанақта, өрікте, асқабақта кездеседі. А дәруменінің ағзаға қажет тәуліктік мөлшері 2,5-10,5 мг.
D дәрумені (кальциферол) адамның терісінде ... ... ... ... ... Ол ... мен фосфордың ішектен бөлінуін жылдамдатып, сүйек ұлпасының мықтылығына әсер етеді. Адам ағзасы D дәруменін ... ... да ... Жас ... D дәруменінің жетіспеуінен болатын ауру мешел (рахит) деп аталады. Мешел ауруына шалдыққан балалардың қаңқасы дұрыс қалыптаспайды. Аяқ ... дене ... ... ... ... баяу дамиды, ұйқысы қашады. Жұқпалы аурулармен көп ауырады. Сондықтан жас сәбилердің мешел ауруына шалдықпауы үшін күн ... ... ... D ... балық майында, бауырында, уылдырығында, жұмыртқаның сарысында, жануарлардың ... сүт ... мол. D ... қажетті тәуліктік мөлшері 2,5 мг.
Суда еритін дәрумендер
С дәрумені (аскорбин қышқылы). Ағзаның жұқпалы ... ... тұра алу ... ... Сүйекке және тіске беріктік қасиет береді. С дәрумені биологиялық тотығу кезінде зиянды заттардың түзілуін тежейді. Ол қарсы денелерді ... ... ... ... ... ... ... бүлінуіне де кедергі жасайды. С дәрумені жетіспеген жағдайда ағза тез шаршайды, сілемейлі қабықшалар қабынады, ... ... Бұл ... ұзақ ... ... адам ... ... (цинга) ауруына шалдығады. Адам ағзасы С дәруменін түзбейтіндіктен, тамақпен бірге қабылдануы керек. С ... ... қыс пен ... ... ... ... Жаңа ... көкөністер, жемістер және тұздалған орамжапырақ құрамында көбірек кездеседі. Әсіресе итмұрынның, қарақаттың құрамында мол болады. Ағзаға қажетті тәуліктік мөлшері 60-100 ... ... ... ... ... заттарды дұрыс сақтамау және өңдеу кезінде құрамындағы дәрумендер бұзылады. Тағамдық өнімдерді жоғары температурада өңдегенде С дәрумені жойылып, В ... ... ... ... ... ... дәрумендерді сақтау үшін, төменгі температурада, тоңазытып барып сүрлемелеу әдісін қолданады. Бұл кезде тағамдық өнімдер 0-4°С температура аралығында өңделеді. ... ... тез ... ... ... кезінде олардың құрамындағы дәрумендер толығымен сақталады.
Азық-түлік өнімдерін күнге кептірген кезде де, олардың құрамындағы дәрумендер азаяды. Тұздау ... ... ... ... ... үшін эмаль, шыны ыдыстарын пайдаланады.
В1 дәруменi
В1 дәруменi (тиамин ) ағзада дұрыс зат алмасуы үшін (әсіресе ... аса ... ... жетіспегенде шаршағандық сезіліп, ас қорыту процесі бұзылады. ағза тиаминге зәру болған жағдайда жүйке жүйесі үлкен ... ... ... В1 ... ... сыра ... ... және тығы зд алған наубайханалық шикізаттар анағұрлым бай. Ал тағамдық азықтардың ішінде, әсіресе жармалар ... қара ... және сұлы ... құнарсыз ұн сорттарынан пісірілген нан болғаны жөн. Дене және ой еңбегімен көп шұғылданғанда және ... ұзақ ... ағза В1 ... көп ... ... ... ... (рибофлавин), басқа да дәрумендер сияқты ағзаның бірқалыпты өсуіне қажетті, ол биологиялық тотығу процестеріне ... ... тез ... ... ... ... жақсы көру қабілетін сақтайды. Бұл дәрумен жетіспеген жағдайда ерін құрғап, кезереді, ұшық ... ... ... ... баяу жазылады. Вг дәрумені нан ашытқысында, бауырда, сондай-ақ сүт пен сүт тағамдарында көбірек болады. дәрумен ... ... ... ... ... тез ... ... дәруменi (пиридоксин) ақуыздардың құрамдас бөлігі болып табылатын амин қышқылдарының алмасуы на қатысады. В6 дәруменінің жетіспеушілігі жас ... ... ... ... қан ... мен ... тез қозғыштығын тудырады, ал екіқабат әйелдердің бетінде қара дақ пайда болады. В6 дәрумені мал етінде, ... ... ірі қара ... ... ... және ... өсімдік өнімдеріне бар; әдеттегідей дұрыс тамақтанып жүрген жағдайда бұл дәрумен ... ... ... В6 ... ... қажетсіну ағзаның өсуі, әйелдің екіқабат және бала ... ... ... ... ... ... ... (цианокобаламин ) қанның пайда болу процесіне қатысады. Бұл дәрумен ... ... ... қан азаю ... ... Бауырда, бүйректе, балық тағамдарында (әсіресе балықтың бауыры мен уылдырығында) көбірек болады. Еттің, сүт пен ірімшіктің, жұмыртқа сары ... ... В12 ... ... ... ... ... (кальций пангаматы). Химиялық табиғаты мен әсер ету күші әлі жеткілікті зерттелмеген. ... ... ... қан ... ... ... ауруларына және басқа да сырқаттарға пайдаланылады.
Е дәруменi
Е дәруменi(токоферол) бұлшық еттердің және ... ... ... ... Ол ... ... ... бұршақ пен жүгері тұқымдарының және көкөністің құрамында көбірек болады. Сондай-ақ малдың бауырында, жұмыртқада, сүттің құрамында бар.
К дәруменi
К ... ... ... ұю процестеріне қатысады. Өсімдіктердің көктеп енетін бөліктерінде (жасыл жапырақты саумалдық, түбірлі және жапырақты қырықжапырақ, қалақай және т. б.), сондай-ақ сәбіз және ... ... ... ... ... өнімдердің ішінде бауырдан басқа да К дәрумен жоқ.
Р дәруменi
Р ... ... -- ... қан ... ... ... қызметін қалыпқа түсіріп отыратын биологиялық заттар тобы. Бұл С ... ... ... тиімді. Р дәрумені шайдың (әсіресе көк шайдың) ... ... ... ... ... қара ... ... өрікте және қарақұмық ұнтағында өте көп.
РР дәрумені
РР дәрумені (ниацин). Табиғатта ең таралған суеріткіш топтары никотинді қышқыл және никотинамид ... ... ... ... ... ... тамырларды кеңетеді, қан ағымын жақсартады, бауыр жұмысын жақсартады, жара мен терең жаралардың жазылуына әсер ... РР ... ... ... көңіл-күйдің болмауы, еріннің құрғақтығы мен бозарыңқылығы, іш өту және бұлшық ет ауруы. Көктем мен жаз ... ... ... тез ... дақ ... болады, зақымданған тері жуандайды да кір қызыл-қоңыр түске боялады, қабыршықтанады.
Фолий қышқылы
Фолий қышқылы (фолацин) қан құралу ... ... ... Негізінен жапырақты көкөністердің құрамында болады, сонымен бірге помидор, алма, ... ... ... ... ... ... зат алмасуының маңызды реакцияларына қатысады. Мал өнімдерінен және өсімдіктен дайындалатын көптеген тағамдардың құрамында бар. Бұл дәруменнің тәулік ішінде адам ... ... ... күнделікті тамақ құрамында жеткілікті болуға тиіс.[5]
Дәрумендер маңызы
дәрумендер тағамдық заттардың құрамында болатын ... ... ... Олар ... ферменттердің түзілуіне қатысады. дәрумендер тағам құрамында аз мөлшерде болғанымен, ағза үшін өте қажетті заттар. дәруменсіз ағзаның өсуі, дамуы мен ... ... ... емес. Сондықтан витамин сөзінің латынша тіршілік (өмір) үшін қажетті зат деп аталуы маңызы зор. дәрумендер көпшілігі тағамдық ағзалардың құрамында болады, ал ал ... адам ... ... ... 1880 жылы орыс дәрігері Николай Иванович Лунин (1853-1937) тапты. дәрумендер ағзадағы зат алмасу үдерісінде қарқынды әсер етеді. Қазіргі кезде ... 30-ға жуық ... бар. ... ... балалар мен жасөспірімдер үшін дұрыс өсуі, дамуы үшін өте қажет.
Майлар -- ... ... мен ... май ... ... ... эфирлер. Радикалдың табиғатына байланысты қаныққан және қанықпаған болып ... ... ... ... ... ... қышқылдары, ал сұйық майлардың құрамында қанықпаған карбон ... ... ... Майлар гидролизденеді және гидрлеу реакциясына түседі. Май -- маңызды биологиялық отын, жан-жануар үшін ... ... ... тағам, зат алмасу процесіне қатысатын маңызды қосылыс.
Майлардың құрамы мен құрылысы
Майдың құрамын француз ғалымдары М. ... мен М. ... ... XIX ғасырдың басында Шеврель майға су қосып, сілті қатысында ... ... жәнө ... ... ... және ... түзілетінін тапты. Ал Бертло кері реакция жүргізді (1854 ж.) Глицерин мен ... ... ... ... ... ... зат алды. Майды түзуге глицерин және карбон қышқылдары (біртүрлі немесе әртүрлі) қатысады:
Майдың құрамына кіретін көп таралған ... ... ... ... ... саны 12-ден 18-ге дейін болады. Глицеридтер қарапайым және аралас болып ... ... ... ... бірдей қышқыл қалдықтарынан, ал аралас глицеридтер әртүрлі қышқыл қалдықтарынан тұрады.
Химиялық қасиеттері
1. Майлардың гидролизі. ... эфир ... ... ... ... ... ... қыздырғанда, гидролизденеді. Сонымен қатар майлар тірі организмде ферменттердің әсерінен ... ... ... ... мен ... ... ... қатысында гидролизденгенде, глицерин мен карбон қышқылының тұзы (сабын) түзіледі. Бұл ... ... ... ... деп аталады:
Гидролиз процесін жүргізу үшін майларды сумен қосып, ... ... ... Егер ... сода ... ... қосып қыздырса, сабын түзіледі. Сабынды бөлу үшін натрий хлоридін қосады. Сабын алу үшін қатты майлар қолданылады. ... ... ... ... ... ... құрамында қанықпаған қышқылдары бар сұйық майларды қатты майларға айналдырады.
2. Майларды гидрлеу (гидрогендеу). Өсімдік майларының ... ... ... күрделі эфирлері кіретін болғандықтан, оларды гидрлеуге болады. Қыздырылған май (150 -- 160°С температурада) және ұнтақталған ... ... ... сутек жібергенде, май құрамындағы еселі байланыстар сутекпен қанығады. Реакция нәтижесінде сұйық май ... ... ... Ол майды саломас немесе құрама май деп атайды:
Сұйық майларды гидрлеп алған қатты майлар өнеркәсіпте маргарин және ... ... ... ... ... үшін саломасқа аздап сары май, сүт, витаминдер, сонымен қатар дәм және түс беретін қоспалар қосады. Сары майдан маргариннің дәмі ... ал ... және ... ... кем ... Сары ... қарағанда маргаринде қанықпаған глицеридтердің көбірек болуы қан тамырларында майдың жиналуына кері ... ... ... майы бар дәмді тағамдардың бірі -- майонез. Ол, негізінен, өсімдік майынан (65%) тұрады. Майонезді майға су (25%), ... ... (5-6%), ... сүт (2-3%), қант, сіркесуын және дәм беретін заттар қосып дайындайды. Сонымен қатар майларды техникалық мақсаттарға да ... ... ... сабын жасайды.
Дүние жүзінде жылына ондаған миллион тонна май өндіріледі. Оның шамамен үштен екісі азық ретінде, ал қалғаны техникалық мақсатта қолданылады. ... ... ... ... Шымкентте май өндіріп өңдейтін зауыттар бар. Жылдан-жылға майды қолданудың өсуіне байланысты соңғы кезде табиғи майды пайдаланумен қатар мұнай ... ... май алу ісі ... ... Майлардың тотығуы. Құрамында екі немесе одан да көп қос ... бар ... ... ... қышқылдардың глицеридтері) ауадағы оттекпен әрекеттесіп, жалпы формуласы R-O-OH гидропероксидтер түзеді. Бұл тұрақсыз қосылыстар майдың тотығып полимерлену процесін ... ... май ... өзара "тігіліп", қатты қабыршақ (пленка) түзеді. Оны линоксин деп атайды. Полимерленіп, соның нәтижесінде линоксин түзетін майларды ... ... ... ... майлар сырмай (олифа) дайындауда қолданылады. Сырмайлар белгілі өңдеулерден өткеннен кейін майлы бояулар жасау үшін пайдаланылады.
Майлар мен липоидтар және ... ... ... ... ... ... ... және биологиялық ролі. Тағамдық майлардың құрамы мен қасиеті, олардың сіңімділігі. Майларды артық қабылдаудың атеросклероз дамуымен байланысы. Май қышқылдары және олардың май ... ... ... Көп ... май ... ... және ... тамақтанудағы маңызы. КҚМҚ тәуліктік қажетті мөлшері. Тамақтануда КҚМҚ көздері. Простагландиндердің түзілуіндегі КҚМҚ ролі мен маңызы. Қажетті май молшері және оны ... ... ... көздері.
Тамақтануда липоидтардың биологиялық ролі. Жіктелуі. Азық-түліктің фосфатидтері және олардың маңызы. Фосфатидтерде қажеттілігі. Фософлипидтер түзілетін ... ... ... мен ролі. Азық-түліктердің стериндері және олардың маңызы. Стериндерде (холестеринде) қажеттілігі. Холестерин көздері. Өсімдік стериндері және олардың биологиялық ... ... ... ... ... Т.Г.Биотехнология 1999

Пән: Биология
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 9 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Майлар және олардың тамактанудағы маңызы дәрумендер. дәрумендердің жетіспеушілігі.дәрумендердің жіктелуі8 бет
Майлар және олардың тамактанудағы маңызы.Дәрумендер.Дәрумендердің жетіспеушілігі.Дәрумендердің жіктелуі8 бет
Майлар және олардың тамақтанудағы маңызы16 бет
Адвокатура мен адвокаттық қызметтің түсінігі мен маңызы95 бет
Атмосфералық ауа гигиенасы14 бет
Жылу энергетикасы және қоршаған орта6 бет
Италия11 бет
Күндегі белсенді аймақтардың мультифракталды қасиеттері5 бет
Медицина саласы бойынша 65 сұрақ-жауап118 бет
Мемлекет басшысы Н. Назарбаев Қазақстан Республикасында тіркелген шетелдік дипломатиялық корпуспен кездесу өткізді..4 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь