Қытай тарихы туралы

1. Қытай тарихы
2. Мин империясы
3. Цинь империясы
4. Ежелгі Қытай мәдениеті
5. Қытай философиясы
6. Даосизм философиясы
Б.з.б. III мыңжылдықтағы Қытайдың ежелгі тұрғындары Хуанхэ өзенінің орта және төменгі ағысында тұстарын, Бохай шығанағының жанындағы жазықтықты, және Қытайдың басқа аумақтарының кең жазықтарын мекендеген. Бүл аумақтарда өмір сүрген тайпалар түрліше аталған: солтүстікте — «ли», шығыста — «и», батыста — «цзян» немесе «жун», оңтүстікте — «мань». Ежелгі халықтар тайпаларға біріккен рулық қауымдармен өмір сүрген және ортақ шаруашылықты жүргізген.
Мин империясы – 1368 – 1644 жылы Қытайда билік құрған мемлекет. Моңғолдар билеген Юань әулетінің орнына құрылды. Қытайлардың моңғолдарға қарсы ұзаққа созылған күресі (1350 – 56) нәтижесінде дүниеге келді. Астанасы алғашқыда – Нанкин, 1421 жылдан Пекин қаласында болды.
Цинь империясы, Чинь (Шың) патшалығы (1644 — 1911) — Қытайдағы маньчжурлар әулеті билеген соңғы патшалық. Билеуші Нурцахи (Нұрхаш) (1559 — 1626) 16 ғ-дың аяғында Солт.-Шығыс Қытайда тұратын көшпелі маньчжур тайпаларын біріктіріп, Мин патшалығына қарсы күрес бастады. Ол 1616 ж. Хатула деген жерде “Да чжин” (“Ұлы алтын”, тарихта оны “Ху чжин — Соңғы чжин” деп атаған) мемлекетінің құрылғанын жариялады.
1. “Философия” Есіркепова Г.К., Шымкент, 2008.
2. “Конфуций даналығы, даналық дәрістері” Мырзагелді Кемел – Астана, Аударма 2002.
        
        КІРІСПЕ
Б.з.б. III мыңжылдықтағы Қытайдың ежелгі тұрғындары Хуанхэ өзенінің орта және төменгі ағысында тұстарын, Бохай шығанағының жанындағы жазықтықты, және Қытайдың ... ... кең ... ... Бүл ... өмір сүрген тайпалар түрліше аталған: солтүстікте -- , ... -- , ... -- ... , оңтүстікте -- . Ежелгі халықтар тайпаларға біріккен рулық қауымдармен өмір сүрген және ортақ шаруашылықты ... ... - 1368 - 1644 жылы ... ... ... ... Моңғолдар билеген Юань әулетінің орнына құрылды. Қытайлардың моңғолдарға қарсы ұзаққа созылған күресі (1350 - 56) нәтижесінде ... ... ... ... - ... 1421 ... ... қаласында болды.
Цинь империясы, Чинь (Шың) патшалығы (1644 -- 1911) -- ... ... ... ... ... патшалық. Билеуші Нурцахи (Нұрхаш) (1559 -- 1626) 16 ... ... ... Қытайда тұратын көшпелі маньчжур тайпаларын біріктіріп, Мин патшалығына қарсы күрес бастады. Ол 1616 ж. Хатула деген жерде "Да чжин" ("Ұлы ... ... оны "Ху чжин -- ... ... деп ... ... ... жариялады.
Батыс және орталық Еуропа мәдениеті тарихындағы орта ғасырлық мәдениеттен жаңа заман мәдениетіне өту дәуірі екі ұлы мәдени ... -- ... ... ... мен Реформацияны қамтиды. деген атпен белгілі болған Қайта жаңғыру дәуірі ақсүйектік сипатта болса, ал ... ... -- діни ... ... асырылды. Қайта жаңғы ру идеялары бұқара халықтың ... ... ... ... ... ... ... кеңінен тараса, ал Реформация идеялары бүкіл халық тарапынан кең ... ... ... ... ... мен Реформацияның өзара қарым-қатынастары әрі күрделі, әрі бір қалыпты емес, бірақ соған ... бұл ... ... жаңа ... ... ... ... мәдениет саласындағы жарқын кезеңдерінің бірі болды.
Қытай философиясы - Қытай халқының дәстүрлі философиялық білімдер жүйесі. ... ... ... болу тарихы б.з.б. 1-мыңжылдықтан бастау алады. Қытай философиясы діннен гөрі ... ... ... ... тарихы
* Мин империясы
* Цинь империясы
* Ежелгі Қытай мәдениеті
* Қытай философиясы
* Даосизм философиясы
Қытай ... III ... ... ежелгі тұрғындары Хуанхэ өзенінің орта және төменгі ағысында тұстарын, Бохай шығанағының ... ... және ... ... ... кең ... ... Бүл аумақтарда өмір сүрген тайпалар түрліше аталған: солтүстікте -- , шығыста -- , ... -- ... , ... -- . ... ... ... біріккен рулық қауымдармен өмір сүрген және ортақ шаруашылықты жүргізген.
Б.з.б. III ... ... ... ... одан әрі дамуы, жеке меншіктің пайда болуы және қоғамның таптарға бөлінуі рулық құрылымның ыдырауына және оның орнына мемлекеттің ... ... алып ... ... ... 1600 ж. ... ... Солтүстік Қытайдың үлкен аумағын жаулап алып, өз қарсыластарын жеңді де, Шан (инь) мемлекетін кұрды.
Ежелгі Қытайдың мемлекеті мен құқыгы ... ... 1 ... -- Шан кезеңі (б.э.д. ХҮІІІ-ХІ г.г.) -- құлиеленушілік қоғамның ... ... ... Бұл кезеңде, сонымен катар, екі кезең көрініс табады: а) ерте Шан (б.э.д. ХҮІІІ -- ХҮ ғ.ғ.) -- ... ... ... бастапқы кезеңдері ғана тән; э) кейінгі Шан (б.э.д. ХІҮ -- XI г.ғ.) -- ... ... ... ... ... 1 кезең -- Шан кезеңі (б.э.д. ХҮІІІ-ХІ г.г.) -- ... ... ... ... асады. Бұл кезеңде, сонымен катар, екі кезең көрініс табады: а) ерте Шан ... ... -- ХҮ ғ.ғ.) -- ... ... болуының бастапқы кезеңдері ғана тән; э) кейінгі Шан (б.э.д. ХІҮ -- XI г.ғ.) -- ... ... ... ... ... 1 ... -- Шан кезеңі (б.э.д. ХҮІІІ-ХІ г.г.) -- құлиеленушілік қоғамның қалыптасуы жүзеге асады. Бұл ... ... ... екі ... ... табады: а) ерте Шан (б.э.д. ХҮІІІ -- ХҮ ғ.ғ.) -- таптардың пайда болуының ... ... ғана тән; э) ... Шан (б.э.д. ХІҮ -- XI г.ғ.) -- таптық қоғам толығымен қалыптасып ... Шан ... ... ... ... ... топ ... шығады, оның құрамына билеуші -- ван жэне оның ... ... ... ... абыздар, шенеуніктер және бағынышты тайпалардың ақсүйектері кірген. Чжоулық Қытайда ... ... -- ... ... ... болды. Ранг тұрғын үй мен жердің мөлшерін, құлдардың саны мен жалақының мөлшерін анықтаған. Цинь кезеңінде Шан ... ... ... негізінде ақсүйектіліктің ранглері туралы жаңа ереже енгізілді, оған сәйкес ранглер ақсүйектік тегіне емес, билеуші алдындағы жетістіктері үшін берілген. Барлығы 20 ранг ... ал ... III ... ... ... сатып алуға рұқсат етілген. Сонымен, жаңа ақсүйектер пайда болды: мүліктік, әскери, қызметтік және саудагерлік.
Мин империясы
Мин империясы - 1368 - 1644 жылы ... ... ... ... ... ... Юань әулетінің орнына құрылды. Қытайлардың моңғолдарға қарсы ұзаққа созылған күресі (1350 - 56) нәтижесінде дүниеге келді. ... ... - ... 1421 ... ... ... болды. Әулеттің негізін салған Чжу Юаньчжан (Тай-цзу) (1368 - 98 жылдары). Ол империяны қатаң тәртіпке ... ... ... ... ... ... қызметке орналасудың үш сатылы жүйесін енгізді (1382 жылы). Мин ... ... Хуэй - ди (1398 - 1402 ... ақсүйектердің құқығын тежеуге тырысты. Чжу-Ди (1402 - 24 жылдары) 1421 жылы ... ... ... ... көшірді. Ол Моңғолияға қарсы соғыс жорықтарын жасады. 15 ғасырдың басында басталған Қытай мен Моңғолия ... ... ... ... 1449 жылы ... ... Эсен хан бірнеше моңғол тайпаларын біріктіріп, Қытайға басып ... Ол ... ... ... ... Пекинді қоршауға алды. Тек 1488 жылы екі ел арасында ... ... қол ... 15 ... ... Қытайға Әмір Темір империясы қауіп төндірді. Әмір Темір ұлы Жібек жолына бақылау жасауды өз қолына алды. 1405 жылы ... ... ... қайтыс болуы Қытайға төнген қауіпті сейілтті. Дегенмен оңтүстік бағыттағы Мин ... ... ... ... ... Қытай қазіргі Гуйчжоу провинциясы жеріндегі халықты бағындырып, біржола өзіне қосып алды. Вьетнам (1406 - 27 ... ... (1408 - 56 ... және ... - ... 20 ... Қытайға тәуелді болды. Бірақ өлы Жібек жолының Орталық Азиялық бөлігі Мин империясының бақылауынан тыс қалды. 1405 - 33 ... Мин ... Әмір ... ... ... ... ел табу үшін Оңтүстік Азия елдеріне, Үндістанға, Парсы шығанағына, араб елдеріне және Африкаға зор ауқымдағы 7 теңіз экспедидициясын аттандырды. ... ... ... ... ... сауда байланыстарын орнатты. Мин империясының кезінде қолөнер, кеме жасау, мануфактура өндірісі дамып, ... ... ақша ... ... өлы Қытай қорғанының бұзылған жерлері қалпына келтіріліп, сәнді сарайлар мен ғибадатханалар салынды. Халықтың өсімі ұлғайды. Пекин мен Нанкиннің ... 1 ... ... 15 ғасырдан бастап еуропалықтармен (Португалия, Голландия) байланыс орнады. ... ... ... христиан (католик) дінін насихаттай бастады. Дегенмен 16 - 17 ... ... ... ... шаруалар көтерілісі жиі бой көтерді. 1628 - 44 жылдары. Қытай тарихында ұзаққа созылып, кең аумақты ... Ли ... ... ... ... нәтижесінде Мин империясы құлады.
Цинь империясы
Цинь империясы, Чинь (Шың) патшалығы (1644 -- 1911) -- ... ... ... ... ... ... Билеуші Нурцахи (Нұрхаш) (1559 -- 1626) 16 ғ-дың аяғында Солт.-Шығыс Қытайда ... ... ... ... біріктіріп, Мин патшалығына қарсы күрес бастады. Ол 1616 ж. ... ... ... "Да ... ("Ұлы ... ... оны "Ху чжин -- Соңғы чжин" деп атаған) мемлекетінің құрылғанын жариялады.
1626 ж. Нурцахи қайтыс болғаннан кейін оның орнына ... ... ... Тайчжи) отырды. *1636 ж. Абахай мемлекеттің атын Цин (Чин -- мөлдір) деп өзгертті. Бұл кезде Қытайдың орт. ... Мин ... ... Ли ... Чжан ... бастаған халықкөтерілістері болып жатты.
1644 ж. Цзычэн бастаған көтерілісшілер ... ... ... ... Мин ... ... ... Чжу Ючжиян өзіне-өзі қол жұмсап, қаза болды. Маньчжурлардың әскері Қытай қорғанын күзетіп тұрған Мин патшалығының генералы У Саньгуймен бірігіп, ... ... ... ... ... Пекиннен көтерілісшілер армиясын ығыстырып шығарып, 1 мамыр күні Қытайда Цинь империясының ... ... Цинь ... ... Мин ... ... саяси жүйені нығайтты. Императорлық кеңес маньчжур ақсүйектерінен құрылды. Әкімш.-аумақтық бөлініс провинция, аймақ, округ пен ауданнан құрылды.
1683 жылға дейін әскери жорықтардың, ... топ ... ... ... ... барысында Тайвань аралына дейінгі жерлер бағындырылды.
17 -- 18 ғасырларда елде а. ш. мен қолөнер ... ... ... ... ... капит. қатынастар орын ала бастады. Тың жерлер игерілді, кейбір салық жеңілдіктері жасалды. 1712 ж. халық санағы жүргізіліп, егістік ... ... ... ... Цинь ... ... батысындағы Жоңғар хандығымен үздіксіз соғыс жүргізді. Ол соғыста жоңғарларды Қшкі ... мен ... ... шығарды. Қиыр Шығыста да үлкен табыстарға жетіп, Ресейді Амур бойынан бас тартуға мәжбүр етті.
Цинь империясы шет елдермен, әсіресе, еур. ... ... ... саясатын жүргізіп, империя аумағын сыртқы шабуылдардан қорғауды күшейтті.
17 ғ-дың ... ... ... ... орт. ... қарсы жүргізілген "Сан фан" қозғалысын күшпен басты. Жоңғар ханы ... ... ... ... ... ... ... қалыптасқан ішкі қайшылықтарды пайдалана отырып,
1755 -- 57 ж. ... ... ... жойып жіберді.
1756 -- 57 ж. Қазақ хандығымен болған дығымен болған шекаралық әскери қақтығыстардан кейін ... ... ... ... ... ... (қ. Абылай, Цянь Лун). Цинь империясы Үрімжі, Құлжа мен Тарбағатайда қазақтармен малға тауарлар айырбастайтын арнайы базарлар ашты.
1759 ж. Қашғариядағы ұйғырлардың ... ... ... ... өз ... ... *1762 ж. Іле өз-нің бойында Чжаньчжунфу генерал-губернаторлығы құрылды.
1762 -- 65 ж. оңт-те Бирма, Вьетнам, Непалға жаулап алу ... ... 18 ... аяқ ... ... ... алынып, Цинь империясы өзінің шарықтау шегіне жетті.
19 ғ-дан бастап Цинь империясы әлсірей бастады. Орт. өкіметке қарсы халық көтерілістері жиілеп, батыс ... ... ену ... күшейтті.
Ежелгі Қытай мәдениеті
Батыс және орталық Еуропа мәдениеті тарихындағы орта ғасырлық мәдениеттен жаңа заман мәдениетіне өту ... екі ұлы ... ... -- ... ... ... мен Реформацияны қамтиды. деген атпен белгілі болған Қайта жаңғыру дәуірі ақсүйектік сипатта болса, ал Реформация қозғалысы -- діни ... ... ... ... ... ру ... ... халықтың арасынан гөрі, қоғамның үстемдік етуші таптарының арасында кеңінен тараса, ал Реформация идеялары бүкіл халық ... кең ... ... ... ... ... мен ... өзара қарым-қатынастары әрі күрделі, әрі бір қалыпты емес, бірақ соған қарамастан бұл мәдени төңкерістер жаңа ... ... ... ... ... ... жарқын кезеңдерінің бірі болды.
Б.з.б. 140 - 87 жылы ... ... ... ... Хань ... ... бірыңғай қытай халқы қалыптасты. Халық өзін ханьдықтармыз деп атай ... ... 184 жылы 20 ... ... ... созылған көтерілістен Хань әулеті құлап, үш патшалық құрылды. Хань әулетімен бірге Қытайда құл иеленушілік ... да ... жаңа ... ... (феодализм) орнады.
Солтүстік Қытайды көшпелі тайпалар басып алды. Елде түрлі кезеңдерде қытайлық емес 16 ... ... жылы ел Суй ... ... ... бірікті.
618 жылы оның орнына Тан әулеті келді. Қытай елі қайта гүлденді. Империя түрлі бағытта басқыншылық соғыстар жүргізді.
630 жылы ... ... ... ... 8 ... бас ... Жетісуға басып кіріп, 751 - 52 жылы Атлах шайқасында арабтар мен жергілікті түркі тайпаларының ... ... ... 10 ... ... қарай Тан империясы ыдырап, 960 - 1279 жылы Оңтүстік Қытайды Сун ... ... ... ... солтүстік-батыста көшпелі тайпалар билеген мемлекеттер өмір сүрді. Олар бір-бірімен және Сун әулетімен үздіксіз соғыстар жүргізді.
13 ғасырдың бас ... ... ... хан ... ... ... жаулап ала бастады.
1271 жылға қарай Шыңғыс ханның немересі Құбылай бүкіл Қытайды өзіне бағындырып, Юань әулетінің негізін ... ... ... Юань ... ... кетіп, орнына қытайлық Мин әулеті келді.
16 ғасырда Қытайға еуропалықтар келе бастады. 1551 жылы Португалия Аомын ... ... ... ... ... келіп, христиан дінін уағыздай бастады.
17 ғасырда солтүстікүстіктен көшпелі тайпалардың шабуылы күшейді, аса ірі шаруалар көтерілістері басталды. Мин ... ... ... ... ... басу үшін ... маньчжур билеушілерінен көмек сұрауға мәжбүр болды. Билікке маньчжурлік Цинь әулеті (1644 - 1911) ... Жаңа ... ... қайта біріктірді.
17 ғасырдың аяғына қарай олар Халханы (қазіргі Моңғолияны) жаулап алды, 1757 жылы жоңғар хандығын ... ... ... ... ... ... деп аталды.
18 ғасырдың аяғына қарай Тибет алынды. Осы кезден Цинь әулеті дағдарысқа ұшырай бастады.
19 ғасырда Қытайға еуропалықтардың әсіресе ағылшындардың экспансиясы ... 1840 - 42, 1856 - 60 жылы ... ... ... ... жеткен Англия, Франция, АҚШ өкіметтері елдің кейбір аралдарын алды. Солтүстікте пайда болған қуатты көрші Ресеймен шекара белгілене бастады. Халықтың ... күрт ... 1850 - 64 жылы елде аса ірі ... ... болып, еуропалықтардың көмегімен зорға басылды. Шеткі аймақтарда да ... ... ... ... Оның ішіндегі ең ірілері 1862 - 77 жылы болған дүнгендер мен ұйғырлардың көтерілістері еді. 1860 - 70 жылы ... ... ... дами ... Жаңа экономикалық орталықтар (Шанхай, Ухань, тағы басқа) құрылды. Цинь империясы дағдарысқа ұшырап, Англия, Германия, ... ... ... АҚШ, тағы ... ... ... өзара бөліске сала бастады. Халық тұрмысының нашарлығымен шетелдіктердің үстемдігі төңкерісшіл ... күрт ... алып ... 1898 жылы басталған Ихэтуаньдар көтерілісі шетелдіктердің көмегімен басылып, Қытайдың ішкі-сыртқы саясатына толық бақылау орнатылды.
1911 - 13 жылы елде ... ... ... ... Цинь ... биліктен кетіп (1912 жылы 12 ақпан), оңшыл күштер билікке келді. Бірақ Қытай жартылай отар ел ретінде ... ... ... ... ... (1914 - 18) ... еуропа елдердің өзара соғысып жатқанын пайдаланып, Қытайға жаңа талаптар қойды. Жаңа үкімет ол ... ... ... ... елге ... бастады.
1917 жылы Ресейдегі Ақпан революциясынан кейін елде Сунь Ятсен басқарған ұлт-азаттық ... ... ... ... ... ... ... Сунь Ятсен Кеңес өкіметіне хат жазып, қарсы ... ... ... 1923 жылы ... ... өкіметі Сунь Ятсен басқарған Гоминьдан партиясының өтініші бойынша Қытайға саяси, әскери кеңесшілер, қару-жарақ, тағы басқа көмек жібере ... 1927 жылы 18 ... ... партиясының оңшыл қанаты әскери төңкеріс жасап, билікті өз қолдарына алды. Оған қарсы 1921 жылы іргесі қаланған ... ... ... (ҚКП) ... ... ұйымдастырды. Сөйтіп, солтүстік. Аудандарда ҚКП-ның басшылығымен Қытай Қызыл Армиясы мен Кеңестер деп аталатын өкіметтік органдар ... - 36 жылы ... ... ... ... ... ... ҚКП -ның базасын жойып жіберуге тырысты. 1931 жылдан бастап Жапония Қытайды жаулап алуға кірісті. Солтүстік-шығыс Қытайды басып алған ... ... ... ... 1937 жылы ... ... ... толық жаулап алу үшін шабуылға шықты. Олар Солтүстік, Орталық ... ... ... және Оңтүстік Қытайдағы теңіз порттарын басып алды.
1945 жылы 8 тамызда Кеңес өкіметі ... ... ... ... Қытайды және Ішкі Моңғолияны азат етті. КСРО жапондардан қолға ... ... мен ... ... ... ... оны күшейтіп жіберді. 1946 жылы басталған ҚКП мен Гоминьдан өкіметі арасындағы азамат соғысы, 1949 гоминьдан әскерлерінің талқандалып, ... ... ... ... 1949 жылы 1 ... ... Халық Республикасы жарияланды.
1950 жылы 14 ақпанда кеңес-қытай келісімі жасалып, ол бойынша КСРО ҚХР-ға 300 миллион доллар көлемінде көмек ... - 57 жылы тағы да ... ... қол ... КСРО ... 125 ірі ... ... салуға көмектесті. 50 жылдардың 2-жартысынан бастап Мао Цзедун бастаған ҚКП басшылығы ұлтшылдық бағыттағы саясатты күшейтті. ... ... Аз ... ... ... 1960 ... бастап кеңес-қытай шекарасы жиі бұзыла бастады. 1966 - 76 жылы ... ... және ... ... ... ... ... Мао Цзедун қайтыс болғаннан (1976) кейін, 1978 жылы ... ... ... ҚКП ОК елде Дэн ... басшылығымен экономикалық реформалар жүргізе бастады. Бұл реформа нәтижесінде ҚХР экономикасы тез дамып, халықтың ... күрт ... ... ... ... ... бәсекеге түсе бастады. 2003 жылы күзде ҚКП ОК басшылығы ауысып, билікке жаңа буын ... ... ... ... Цзян ... орнына Ху Цзиньтао тағайындалды).
Б.з.б. 6-3 ғ-да Қытайда философиялық ой-өріс едәуір дамыды; әр ... ... ... -- конфуциандық, даосизм, моизм (Мо-цзы ілімі), заңшылдар мектебі т.б. саяси-таптық күрестің күшеюін бейнелей ... ... өрге ... және ... ... ... ... кезінде мемлекеттер арасындағы соғыстар цинь империясының жеңісімен және Қытайдағы тұңғыш бір орталыққа бағынған цинь империясының ... 221-207) ... ... ... ... ... және ... императоры Цинь Ши- хуанди елді біріктіріп, нығайту жөнініде бір қатар реформалар жасады. Оның тұсында Ұлы ... ... ... ... ... Аса ... саяси езгі мен шаруаларды канау біздің заманымыздан бұрын 209 жылы ... ... ... ... ... Бір орталыққа бағынған мемлекет құруылуына байланысты өздерінің кейбір артықшылықтарынан айырылып қалған ескі аристократия да Цин билігіне қарсы шықты. Бұл ... ... ... бірі Лю Бан ... ... Хань әулетін кұрады (біздің заманымызға дейін 206- біздің заманымыздың 25 жж.) Хань империясында құл иеленушілік құрылыспен катар, феодалдық катынастар дамыды. ... ... ... 4 ғасырда осы күнгі Шыңжаңды басып Орта Азиямен Таяу Шығыс елдеріне өтетін сауда жолын салынды (Қытайдьтң Ұлы Жібек жолы). Император У-Ди ... ... ... ... 140-87 жылдары) конфуцийшілдік үстемдік етуші ресми идеология болып табылды. Біздің заманымыздың 1 ғасырының ... аса ірі ... ... шықты: бұған қатысушылар және деп аталды (Қытайдағы Қызыл қастылар көтерілісі). Он жылға созылған бұл ... 27 жылы ... ... империя билеушілері шаруаларға бірқатар уақытша жеңілдіктер беруге мәжбүр болды. Хань дәуірінде біріңғай көне Қытай халқы қалыптасып, ... ол ... ... алды ... ... ... жылы ... 20 жылдан астам уақытқа созылған аса қуатты халық көтерілісі (Қытайдағы ... Бір ... ... Хань ... ... ... ... Қытай үш мемлекетке бүліп, бұлардың өмір сүрген кезеңі ... атақ алды (Үш ... 220-280 ... Хань ... құлағаннан кейін, кұл иеленүшілік құрылыстан феодализмге өту жүзеге асты. Әр түрлі кезеңдерде қытайлық емес 16 патшалық ... ... ... 316 жылы ... ... ... ... 589 жылы Қытайда Суй әулетінің билігі қайта бірікті, 618 жылы оның орнына тан әулеті келді. Тан империясы ... ... ауыл ... ... ... мен ... едәүір өркендеді. Тан кезеңі Қытай поэзиясының деп есептелді. Империя көршілес елдермен халықтарға қарсы басқыншылық соғыстар жүргізді. 630 жылы ол ... ... ... ... философиясы
Қытай философиясы - Қытай халқының дәстүрлі философиялық білімдер жүйесі. Қытай философиясының ... болу ... ... ... бастау алады. Қытай философиясы діннен гөрі дәстүр аясында дамыды. Ежелгі Қытайда Чжау ... ... ... ... ... ... болып, аспан-жер қатынасы құндылық тұрғысынан қарастырылды. Осыдан ... ел, ... ... ... () ұғымы қалыптасты. Қытай философиясы екі мектеп (бағыт) түрінде пайда болды: даосизм (дао цзя) және ... ... (жу цзя). ... ... ... легизм (фа цзя), моизм (мо цзя), атаулар мектебі (мин цзя), ньян мектебі (иньян цзя), тағы басқа ... Жаңа ... ... ... таралған Махаяна буддизмі даосизммен бірігіп, Қытайдағы философия мен діннің үшінші тармағы ... ... ... ... ... ... ... құрылымының түбірлі өзгеруі нәтижесінде мемлекет басқаруға философтарды қатыстыру мен философтар академия құрудың өзі ертедегі ... ... ... сипатта болғанын көрсетеді.
Өзінің филосoфиялық ұстанымдарын алғаш ұсынғандардың бірі Конфуций (б.з.б. 6 - 5 ғ.) ... ... ... ... Хань ... ... ... біртұтас жүйеге айналды. Буддизм мен даосизмнің қоғамдық рөлдерінің өсуі конфуцийшілдік ілімнің доктриналарын жаңа тұрғыдан қарастырып, оның рөлін арттыруға ... ... ... кейін оның шәкірттері ұстазының этикалық, әлеуметтік, онтолагиялық-гносеолды түсініктерін ... ... ... ... ... мен ... ұсынды. Мэн-цзының пікірінше, адамның табиғаты о бастан қайырымды; адамгершілік, ақылдылық, данышпандық, әділеттілік адамға дене мүшелері сияқты берілген. Сюнь-цзының ойынша, адам ... - ... яғни адам ... ... ... ... тән рақатына ғана талпынады, ал жақсы қасиеттер адам бойына ... ... ... ғана сіңеді. Мэн-цзы () теориясын жасаса, Сюнь-цзы басқарушыны тамырмен, халықты жапырақпен ... ... ... өз ... бағынышта ұстауда деп есептеген. Конфуций ілімінің негіздерін, әсіресе әлеуметтік сатылаудың мызғымастығы жөніндегі теориясын қатал сынға ... ... ... 5 ғ.) ... Ол ... ... пен тәртіпсіздіктің бәрі адамдар арасында мейірімсіздіктен туады, принципі адамдарды теңдікке жеткізіп, қоғамда әділеттілік орнатады деп уағыздады. ... ... ... ... ... ... айналған сенуді жоққа шығарды, мемлекет басқару орындарына адамның ата-тегіне қарамай, оның іскерлігіне, даналығына байланысты тағайындаған дұрыс деп ... Ол ... ... ақсүйектермен теңестіруге тырысып, өкімет пен халықты бірлікке, ортақ мүддеге шақырды. Қытайда даосизм стихиялы материализм сипатында қалыптасты. Бұл ілім , атты ... ... ... ... ... тән объективті жалпы заңдылық () бар деп дәлелдейді. Даосизмнің негізін қалаушылар Дао-цзы және Чжан-цзы адамның іс-әрекетіне шек ... ... мен ... ... ... ... ... шығады. Даосизм идеяларымен толықтырылған конфуцийшілдік б.з.б. 136 ... 1912 ... ... ... ресми идеология болып, қытай халқының мәдени-рухани өмірінің өзегіне ... ... 1 ... ... ... діні ... төрт ғасыр аралығында толығымен енді. Бастапқыда буддизм қытайлық филосафия дәстүрлердің ... ... ... ... өздерінің қарсыластарымен пікірталас кезінде буддизм ұстанымдарын емес, қытайлық ... ... ... ... сәйкестігін сөз етті. Олар өз тұжырымдарының дұрыстығын дәлелдеу үшін Лао-цзы, Конфуций, Чжау-цзыға жүгінді. Яғни, қытай ... ... ... ... ... ... философиясының табиғилық, әрекетсіздік, барлық заттардың теңдігі туралы идеяларын қабылдап, өз ілімін жетілдірді. Конфуцийшілдік пен ... ... ... ... оның ... ... бойына сіңірді. Даосизм буддизмнің салт-жоралары мен әдет-ғұрпын қабылдауының нәтижесінде соңынан балгерлік пен сәуегейліктің бір түріне айналып, философиялық ағым ... ... ... (3 ғ.). ... ... ... ... рухын бойына сіңіруі нәтижесінде неоконфуцийшілдік пайда болды (12 ғ.). Неоконфуцийшілдік ілімінің тууына Ван Тун, Хань Юй, Ли Ао ... ... ... Бұл ілім ... ... 2 ... ... конфуцийшілдік ілімді қалпына келтіру және буддизм мен даосизм көтерген мәселелерді нумерологияның методологияның көмегімен шешу. Бұл мәселені бірінші болып ... ... Чжоу ... ... жүз ... соң Чжу Си ... шешімін тапты. Чжу Си ілімі 20 ғасырдың ... ... ... ... ... ... ... Кейін оның ізбасарлары дамытқан конфуцийшілдік ілімі жаңадан пайда болған мемлекет басқарудың бюрократиялық түрінің ерекше құқықтарына теория негіз ... ... ... ... ... 17 - 18 ғасырлар философиясы Конфуций мен Мэн-цзының түсіндірмелер жазумен шұғылданып, Чжу Си мен Чжан Цза ... Ван ... ... ... ... 19 ... ... әлеуметтік реформа мен ағартушылықтың саяси идеологиясы пайда болды. Қытай реформаторлары (Кан Ю-вэй, Лян Ци-чао, Тань ... ... ... конституциялық монархиямен ауыстыруды талап етті. Олар мемлекет пен халық арасында жарасымды қатынасты орнату тұжырымдамасын ұсынды. Қоғамдық құрылысты революциялық жолмен өзгертуге ... ... ... ... ... ... тәрбиелеуді қуаттады. 20 ғасырда Қытайда саяси филосафия мен әлеуметтік теориялар (ағылшын философы Г.Спенсердің позитивтік ... ... кең өріс ... ... құрылуымен Қытай философиясында бірден бір теория негіз - марксизм ілімі, ... және ... ... ... ... философиясы
Даосизм ежелгі Қытайдың рухани өміріндегі ерекше орын алатын феномен. Оның негізін қалаушысы болып Ли Эр (Лао ... ... ... ... ... ... ол Лао-цзы (Кәрі философ немесе Кәрі бала) атымен танымал. Шамамен алғанда б.д.д. 6 ғасырда өмір сүріп, Лао-цзы Конфуцийдің аға замандасы ... ... ... екі ұлы ... ... ... екі түрлі болып табылады. Конфуций этикалық және саяси-әлеуметтік ... ... ... ... ... табиғат, космос және адам мәселелері тұрды.
Даосизмнің негізгі қайнар көзіне "Дао дэ цзин" ("Жол мен ... ... ... жатады. Сонан соң "Чжуан-цзы", "Ле-цзы", "Хуайнань цзы" трактаттарын ... тиек ... ... ... түрде алғанда даосизм әдебиеті ("Дао цзан") 4,5 мыңнан астам томдарды қамтиды. Даосизм философиясының өзекті ұғымдарына дао, дэ және ... ... ... тұрғыдан алғанда "дао" ұғымы екі негізгі мағына білдіреді. Біріншідан, дао әлемнің түпнегізі, субстанциясы ретінде танылады. "Дао дэ цзин" ... оған ... ... ... дао ... күретамыры, ол - жаратушы, ол- өзгертуші күш ... ... Бұл ... ... ... даоны көбінесе бос кеңістік ретінде қарастырған: ол- ... ... ... ... " әлем анасының" жатыры тәріздес. Барлық заттар Даодан бастама алып, ең соңында оған қайта оралады. Екіншіден, "дао" сөзі тікелей "жол" деп ... ... ... дао ... заңы ... ... Даосизм ілімінде принципі дәріптеледі. Бұл ілім ... ... ... ... жөн, ... ... ... сақтау құпталады. . Қорыта айтқанда, даосизм философиясы ... ... ... ... оның әлемде алатын орнын белгілейді. Ал адамның әлеуметтік қасиеттерін конфуцийшілдік философиясы қарастырады. Даостардың этикалық идеалы - ... ... ... "Шэнжень" - жоғарғы дэ мен Дао адамы. Даосизм ойшылдары адамды ... ... ... ... ... Адам - ... ішкі дүниесінің арқасында ғана - адам. Конфуций, керісінше, адамға сыртқы, қоршаған ортадағы, қоғамдағы моральдық ... ... ... бұл екі ... ... тап ... ... олар бірін-бірі толықтырды да.
ҚОРЫТЫНДЫ
Б.з.б. 140 - 87 жылы конфуцийшілдік ресми ... ... Хань ... ... ... қытай халқы қалыптасты. Халық өзін ханьдықтармыз деп атай бастады. Бірақ 184 жылы 20 жылдан астам уақытқа ... ... Хань ... құлап, үш патшалық құрылды. Хань әулетімен бірге Қытайда құл иеленушілік қатынастар да жойылып, жаңа қоғамдық ... ... ... ... ... ... ... ерекше орын алатын феномен. Оның негізін қалаушысы болып Ли Эр (Лао Дань) есімді ойшыл есептеледі. ... ... ол ... ... ... немесе Кәрі бала) атымен танымал. Шамамен алғанда б.д.д. 6 ғасырда өмір сүріп, Лао-цзы Конфуцийдің аға ... ... ... айтқанда, даосизм философиясы адамның табиғи негізін айқындап, оның әлемде алатын орнын белгілейді. Ал адамның әлеуметтік қасиеттерін конфуцийшілдік философиясы ... ... ... ... - ... яғни"аса данышпан". "Шэнжень" - жоғарғы дэ мен Дао адамы. Даосизм ойшылдары ... ... ... ... ... ... Адам - өзінің ішкі дүниесінің арқасында ғана - ... ... ... адамға сыртқы, қоршаған ортадағы, қоғамдағы моральдық ережелерді ұсынады. Сондықтан бұл екі мектеп қайшылықтарға тап болды. ... олар ... ... да.
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ:
* "Философия" Есіркепова Г.К., Шымкент, 2008.
* "Конфуций даналығы, ... ... ... ... - ... ... 2002.

Пән: Жалпы тарих
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 15 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
"Қытай Халық Республикасы."11 бет
1920-жылдардағы Қытай47 бет
1926 – 1927 ж.ж. Қытайдың ұлттық- революциялық армиясының Солтүстік жорығы4 бет
3-12 ғасырлардағы Қытай27 бет
III – X ғасырлардағы Қытай37 бет
XIX ғасырдағы Ұлыбританияның Қытайды отарлауы23 бет
«көне қытай ойшылы конфуцийдің пікірлерін философиялық тұрғыдан талдау»4 бет
Азия-Тынық мұхиты аймағындағы қауіпсіздік мәселесі және Қытайдың позициясы61 бет
АҚШ-тағы және Оңтүстік-Шығыс Азияның ірі мемлекеттеріндегі қытай диаспорасының мысалында Қытай Халық Ресубликасы мен шетелдік қытай диаспорасының қарым-қатынас тәжірибесін сараптау50 бет
Бірінші дүниежүзілік соғыстан кейінгі Қытай2 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь