Электр энергиясы

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..3
1. Айнымалы ток ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...4
2. Сипаттамалар ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 4
3. Өндірілуі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 4
4. Таралуы, түрленуі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .5
5. Айнымалы ток генераторы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..7
Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..9
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 10
Қазіргі уақытта электр энергиясы барлық өнеркәсіп салаларында, транспортта, ауылшаруашылығында, ұй тұрмысында, тағы басқа халықтың тұрмыс қажеттілігіне кеңінен пайдаланады.
Электр техникасы деп электр магниті құбылыстарын практика жүзінде кең салада қолдануын айтамыз. Барық электр техникасы салалары бір-бірімен байланысты болғандықтан, техникалық жоғарғы оқу орындарында «Электр техникасының теориялық негіздері» курын ашуға тура келді. Бұл курс әр түрлі электр техникасы пәндерінің негізкі базасы болып есептелінеді.
Осы курстың негізгі бір міндеті, олқұбылыстарды токтар, кернеулер, қуаттар, магнит ағымдары тағы басқа түсініктер арқылы есептеу, зерттеу. Сондай-ақ тағы бір атқаратын міндеті ол құбылыстарды электр кернеулігі, магнит өрісінің идукциясы, қуат ағымдары тағы басқа түсініктер арқылы есептеу, зерттеу. Осы міндеттердің біріншісі тізбектерді, ал екіншісі электр магниті өрістерін есептеуге, зерттеуге арналған.
Электр техникасының өсіп-дамуы электр магниті құбылыстарын жете зерттеуді, оқып білуді, практика жүзінде пайдалануды керек етеді. Осы зор еңбекте, ізденуде көптеген жаңалықтарды ашуда орыс инженерлерінің, ғалымдарының қосқан үлесі аз емес. Олар шет елдердің көнекті ғалымдарымен бірлесе отырып електр техникасының маңызды саларыныңбастамасына жол ашты. Осы бастаманы бастағандардың бірі – М.Б.Ломоносов. Ол атмосфера электрі атты теориясын құрды.Заттың салмағының сақталу және қозғалыс заңдарын ашты.
1. Қазақ энциклопедиясы, 1-том
2. Физика: Жалпы білім беретін мектептің жаратылыстану-Ф49 математика бағытындағы 11 сыныбына арналған оқулық /С. Түяқбаев, Ш. Насохова, Б. Кронгарт, т.б. — Алматы: "Мектеп" баспасы. — 384 бет, суретті. ISBN 9965-36-055-3.
        
        Мазмұны
Кіріспе..............................................................................................3
* Айнымалы ток...........................................................................4
* Сипаттамалар............................................................................4
* Өндірілуі....................................................................................4
* Таралуы, түрленуі.....................................................................5
* Айнымалы ток ... ... ... ... электр энергиясы барлық өнеркәсіп салаларында, транспортта, ауылшаруашылығында, ұй тұрмысында, тағы басқа халықтың тұрмыс қажеттілігіне кеңінен пайдаланады.
Электр техникасы деп электр ... ... ... ... кең салада қолдануын айтамыз. Барық электр техникасы салалары бір-бірімен байланысты болғандықтан, техникалық жоғарғы оқу орындарында ... ... тура ... Бұл курс әр ... ... ... ... негізкі базасы болып есептелінеді.
Осы курстың негізгі бір міндеті, олқұбылыстарды токтар, кернеулер, ... ... ... тағы ... ... ... ... зерттеу. Сондай-ақ тағы бір атқаратын міндеті ол құбылыстарды электр кернеулігі, магнит өрісінің идукциясы, қуат ағымдары тағы ... ... ... ... ... Осы міндеттердің біріншісі тізбектерді, ал екіншісі электр магниті ... ... ... ... ... ... өсіп-дамуы электр магниті құбылыстарын жете зерттеуді, оқып білуді, ... ... ... керек етеді. Осы зор еңбекте, ізденуде көптеген жаңалықтарды ашуда орыс ... ... ... ... аз ... Олар шет елдердің көнекті ғалымдарымен бірлесе отырып електр техникасының маңызды саларыныңбастамасына жол ашты. Осы бастаманы бастағандардың бірі - ... Ол ... ... атты ... ... ... сақталу және қозғалыс заңдарын ашты.
А. Вольта (Италия физигі) ойлап тапқан гальваникалық элементтер бағанасынан кейін электр тогын алуға мүмкіншілік туды. 1802 жылы ... ... ... процестерді зерттеп электр доғасын ашты және осыларды іс ... ... ... ... ... ... ... жалғастыруға пайдалануға болады деген көз қарасын айтты.
Ағылшын ... М. ... 1831 жылы ... ... ... ... және оның ... ашып, дамуына зор үлес қосты.
1883 жылы орыс академигі Э.Х: Ленц ... ... ... ... ... ашты және ... электр магниттік, электр динамикалық байланыстарының бар екендігін ашты. Соның ішінде электр магниттік индукциясы негіздерін де ашты. 1844 жылы ол ... ... ... тәуелсіз сым темір арқылы ток өткенде шығатын жылу мөлшері сол сымның кедергісіне және сондағы ... ... тура ... ... ... ... бірінші рет Россияда П. Л. Шилинг1832 жылы электр магниті телеграфын түрғызды.
Айнымалы ток
Айнымалы ток, кең мағынасында -- ... мен ... ... ... өзгеріп отыратын электр тогы. Ал техникада айнымалы ток деп ток күші мен кернеудің период ішіндегі ... мәні ... тең ... ... ток ... Айнымалы ток байланыс құрылғыларында (радио, теледидар, телефон т.б.) кеңінен қолданылады.
Сипаттамалар
Ток күші (және кернеу) өзгерісі ... ... ... ... ең ... ... ... (Т) деп аталады (1-сурет). Айнымалы токтың тағы бір маңызды сипаттамасы -- жиілік (ƒ). Дүние жүзі елдерінің ... және ... ... ... ... ... стандартты жиілік -- 50 Гц, ал АҚШ-та 60 Гц. Байланыс техникасында жиілігі жоғары (100 кГц-тен 30 ... ... ... ток ... ... мақсат үшін өндіріс орындарында, медицинада және ғылым мен техниканың басқа салаларында әр түрлі жиіліктегі айнымалы ток, сондай-ақ импульстік ток ... Ток ... ... ... ... іс жүзінде айнымалы токты электр энергиясын жеткізуде және ... ... ... ток ... кернеу арқылы өндіріледі. Ток жүріп тұрған сым ... ... ... ... ... ... өріс ... ток тізбегінде энергия тербелісін тудырады, яғни энергия магнит немесе электр өрісінде периодты түрде бірде жиналып, ... ... ... ... қайтып отырады. Энергияның тербелуі айнымалы ток тізбектерінде реактивті ток тудырады, ол сым мен ток көзіне артық ауырлық түсіреді және қосымша ... ... ... Бұл -- айнымалы ток энергиясын берудегі кемшілік. Айнымалы ток күші сипаттамасының ... ... ... ... жылулық әсерін, осындай ток күші бар тұрақты токтың ... ... ... ... Айнымалы ток күшінің осындай жолмен алынған мәні әсерлік мән (немесе эффективтік) деп аталады әрі ол период ішіндегі ток күші ... ... ... ... ... Айнымалы токтың әсерлік кернеу (U) мәні де осы сияқты анықталады. Ток күші мен кернеудің осындай әсерлік ... ... ... ... және ... ... ... түрленуі
Айнымалы токтың үш фазалық жүйесі жиі қолданылады. Тұрақты токқа қарағанда айнымалы токтың генераторлары мен қозғалтқыштарының ... ... ... ... ... шағын әрі арзан. Айнымалы ток әуелі шала өткізгіштер ... ал одан ... шала ... инверторлар көмегімен жиілігі реттелмелі басқа айнымалы токқа түрлендіріледі. Бұл жағдай жылдамдығын бірте-бірте реттеуді талап ететін электр ... ... түрі үшін ... әрі ... қозғалтқыштарын ( асинхронды және синхронды) пайдалануға мүмкіндік береді.
Тәжірибеде жай және неғұрлым маңызды жағдайда ... ток ... ... мәні () ... ... ... ... бір уақыт ішінде мынадай заң бойынша өзгереді:
, ... -- ток ... ƒ -- ... бұрыштық жиілігі, -- бастапқы фаза.
Сондай жиіліктегі кернеу де синусоидалық заң бойынша ... ... -- ... ... -- ... фаза (2-сурет).
Мұндай айнымалы токтың әсерлік мәндері мынаған тең болады:
≈ 0,707 ,
≈ 0,707 .
Айнымалы ток тізбегінде индуктивтілік не ... ... ... ток күші () мен ... () ... фаза ығысуы пайда болады. Фаза ығысуы салдарынан ваттметрмен өлшенетін айнымалы токтың орташа қуаты () ... ток мәні мен ... ... ... көбейтіндісінен кем болады:
.
Индуктивтілік те, сыйымдылық та болмайтын тізбекте ток фаза ... ... ... ... ... ... әсерлік мәндеріне арналған Ом заңы мұндай тізбекте тұрақты ток тізбегіндегідей пішінде болады:
, мұндағы -- тізбектегі ... қуат () ... ... ... ... ... .
Тізбекте индуктивтілік () болған жағдайда айнымалы ток сол тізбекте өздік индукцияның ЭҚК-н ( электр қозғаушы күші) индукциялайды:
Һ.
Өздік индукцияның ЭҚК-і ток ... кері әсер ... ... тек ... бар тізбекте ток фаза бойынша кернеуден ширек периодқа, яғни -ге қалыс қалады (4-сурет). -дің әсерлік мәні:
, мұндағы -- ... ... ... Мұндай тізбекте Ом заңы былайша өрнектеледі:
.
Сыйымдылық () шамасы -ге тең кернеуге қосылғанда, оның заряды:
.
Периодты түрде өзгеріп отыратын ... ... ... өзгеретін зарядты тудырады, сөйтіп мына формуламен анықталатын сыйымдылық тогі () пайда болады:
Һ.
Сөйтіп сыйымдылық ... ... ... ... ток, фаза бойынша оның қысқыштарындағы кернеуден ширек периодқа, яғни озып ... ... ... ... ... ... мына ... байланысты:
, мұндағы -- тізбектің сыйымдылық кедергісі.
Егер айнымалы ток тізбегі тізбектей жалғастырылған , және -тен тұрса, онда оның ... ... ... тең ... ... .
Айнымалы ток тізбегіндегі реактивті кедергі. Осыған сәйкес, Ом заңы мына түрде өрнектеледі:
.
Ал ток пен кернеу арасындағы фаза ығысуы тізбектегі ... ... ... ... ... ... ток генераторы
Ток генераторы деп энергияның қандай да бір түрін ... ... ... ... айтады. Электростатикалық машиналар, термобатареялар, күн батареялары, т.б. генераторға жатады.
Қазіргі кезде ... ... ... ... ... өте кең ... Бұл генераторлардың артықшылығы -- олардың құрылысының қарапайымдылығында және ... ... ... ... мен ... токтарды алу мүмкіншілігінде. Электромеханикалық индукциялық генераторларда механикалық энергия электр энергиясына айналады. Мұндай генератор құрылысының принциптік жобасын біз §2.1-ында ... ... ... ... ... сым ... айнымалы индукциялық ЭҚК-інің пайда болатынын айтып өткенбіз. Токты сыртқы тізбекке шығару үшін ... ... ... ... ... Кез ... индукциялық генератордың негізгі бөліктері мыналар:
* индуктор -- магнит өрісін тудыратын қондырғы. Бұл ... ... не ... ... ... якорь -- ЭҚК индукцияланатын (пайда болатын) орама;
* ... мен ... -- ... тұрған бөліктерден индукциялық токты шығарып алатын немесе электромагниттерге қоректенетін ток беретін қондырғылар.
Тізбектей ... ... ... ... ... сондықтан якорь көп орамнан тұрады. § 2.1-ында орамада туатын ЭҚК-інің амплитудасы , яғни ... ... ... ... ... екеніне көз жеткізгенбіз. Магнит ағынын көбейту үшін индукциялық генераторларда ... ... жүйе ... Ол ... ... ... екі ... тұрады. Екі өзекшенің бірінің қуыстарында магнит өрісін тудыратын орамалар (электромагнит), ал екінші өзекшенің қуыстарында ЭҚК-і туатын орама (якорь) орналасады. Бір ... ... ... өзінің орамдарымен бірге горизонтал не вертикаль осьтен айналады, ол ... деп ... ... ... ... -- ... деп ... -суретте сым рама (якорь) айналып, ал электромагниті қозғалмай тұратын генератор көрсетілген. ... ... ... ... айналады, яғни ол ротордың қызметін атқарады, ал ЭҚК-і индукцияланатын якорь қозғалмайды, бұл -- статор. Электромагнитті қоректендіретін ток күші ... ... ... ток ... анағұрлым аз болғандықтан, осындай құрылым ыңғайлы. Себебі қуаты жоғары токты қозғалмай тұрған орамадан шығарып алу ... ... ... ток ... арқылы беріледі, ол ток тұрақты токтың жеке бір ... ... ... өндіретін ток статордың орамасынан қозғалмайтын шиналар арқылы электр энергиясының желісіне беріледі. Техникалық ... ... 50 Гц ... ... ток ... Ондай ток алу үшін ротор 50 айн/с жиілікпен ... ... ... жиілігін азайту үшін индуктордың полюстер жұптарының санын ... Онда ... ... ... ток ... -- ... ... саны, -- ротордың айналу жиілігі. Қарастырып өткен генератор айнымалы ... ... ... деп аталады.
Қорытынды
Синусоидалы айнымалы ток тізбегіндегі есепті шешу векторлық диаграмма арқылы жеңілдетіледі. ... ... ... ... ... ... шешуге Кирхгоф ережесі қолданылады. Мұндайда комплексті шамалар әдісі (белгілер әдісі) пайдаланылады. Ол әдіс геометриялық операцияларды алгебралық формада ... ... ... арқылы өрнектеуге және айнымалы ток тізбектері есептеріне тұрақты ток ... ... ... ... ... береді. Электр энергетикалық жүйелердегі айнымалы ток әдетте синусоидалы болып ... ... ... ... оны ... ... жасалады. Бірақ электрлік байланыс тізбектерінде, шала өткізгіштер мен электрондық құрылғылардағы айнымалы токтың синусоидалы болмайтындығы жұмыс процесінің өзінің әсерінен ... ... ... ... ... 1-том
* Физика: Жалпы білім беретін мектептің жаратылыстану-Ф49 математика бағытындағы 11 сыныбына арналған оқулық /С. Түяқбаев, Ш. Насохова, Б. Кронгарт, т.б. -- ... ... ... -- 384 бет, ... ISBN 9965-36-055-3.

Пән: Физика
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 6 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
«Трансформатор» АҚ-ның жаңартылған механикалық цехын электр энергиясымен қамтамасыз ету: есептік зерттеу33 бет
Арысқұм мұнай кенінің бұрғылау, қондырғысының жаңартылған қосалқы элементтерін электр энергиясымен қамтамасыз ету38 бет
Кентау экскаватор зауытының модернизациядан өткен механикалық цехті электр энергиясымен жабдықтау36 бет
Электр энергиясы көзінің альтернативті түрлері19 бет
"Қазақстанның энергетика жүйесі."8 бет
Айнымалы магнит өрiсi12 бет
Айнымалы токтар4 бет
Ақтөбе қаласы май зауытындағы май тазарту процесінің автоматтандырылуын жобалау25 бет
Байыту фабрикасынын кернеуи 110\10 кв электр торабынын жобасы37 бет
Геотермальды энергетика7 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь