Студенттердің оқу процесін бағалаудың психологиялық ерекшеліктері

І КІРІСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..

ІІ НЕГІЗГІ БӨЛІМ
І Тарау. Студенттердің оқу процесін бағалаудың психологиялық ерекшеліктерінің теориялық негізі
1.1 Оқыту процесінде студенттердің танымдық іс.әрекеті арқылы білімді бағалаудағы теориялық ой.пікірлер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
1.2 Мотивация және белсенді оқыту әдістері арқылы оқытудағы бағалаудың негізі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...

ІІ Тарау. Студенттердің оқу процесін бағалаудың психологиялық ерекшеліктері
2.1 Психологияны оқыту процесіндегі бағалау жұмысын ұйымдастыру ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..
2.2 Студенттердің оқу жетістігін арттыруда формативті бағалауды тиімді пайдалану ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..
2.3 Студенттердің танымдық іс.әрекеттерінің ерекшелікгері мен даму деңгейлерін анықтайтын білім сапасын бағалау мәселелері ... ... ... ... ... .

ІІ ҚОРЫТЫНДЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .

ІІІ ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 3
Психология - бұрыннан келе жатқан, сонымен қатар жаңа ғылым. Мыңдаған жылды артқа тастаса да, әлі де зерттейтін мәселелері болашақта. Психология ғылым ретінде психиканың механизмдері мен заңдылықтарын, фактілерін оқытады. Грек тілінен аударғанда «псюхе» - «жан» деген мағынаны білдіреді. Психология - адамның жан дүниесінің қырлары мен сырларын зерттейтін ғылым. Сонымен қатар адамды жануарлармен салыстыра отырып зерттейді. Бірақ бұл психология ғылымының мазмұны деп есептелмейді.
Курстық жұмыстың өзектілігі мынада, қазіргі таңда психология ғылымының өзекті де, өткір мәселелерінің бірі оқушылардың білім сапасын арттыру, оқыту мәселесін жақсарту болып отыр. Соған байланысты оқушылардың білім бағасына және сол білімді бақылау жүйесі жайлы құжат "Жалпы білім және кәсіптік бағдар беретін мектеп реформасының негізгі бағыттарында" бұл мәселеге жоғары мән беріледі. Құжатта былай делінген: "Оқушылар білімін бағалауда қандайда болмасын жалаң бүркемелеушілікке жол берілмеуін міндетті түрде қадағалау қажет".
Білім сапасының теориялық негізделген принциптерін жасау мәселесі және соған сай психологиялық тұрғыда оқушылардың білімін тексеру тәсілдері қазіргі танда ерекше қиын әрі күрделі болып отыр. Осы мәселені шешу жолдарын іздеу - біздің зерттеуіміздің негізгі мақсатын құрайды. Тәжірибелік әдістер мен оқушылардың білім сапасын бағалау критеррийлерінің соған сәйкес оқыту, меңгеру теориясымен байланысты талап ету мәселесі - педагогикалық психологияның негізін құраушы принцип болып табылады (Д.Б.Эльконин, Н.Ф. Талызина).
1. Нейман Ю.М. Как измерять учебные достижения? // Вопросы тестирования в
2. образовании. - №1, 2001. – М. - С.42.
3. Ахламов А.Г., Белоус Н.В. и др. Математические методы современной теории
4. тестирования // Образование и виртуальность – 2002. Сборник научных трудов 5-й Международной конференции. – Харьков-Ялта: УАДО, 2002. - С.332.
5. Мұғалімге арналған нұсқаулық Үшінші (негізгі) деңгей
6. А.Əлімов. Интербелсенді əдістемені ЖОО-да қолдану мəселелері. Алматы-2013__
7. Мұғалімге арналаған нұсқаулық, бірінші деңгей, «Назарбаев Зияткерлік мектептері» ДББҰ, 2012
8. Мұғалімге арналаған нұсқаулық, үшінші деңгей, «Назарбаев Зияткерлік мектептері» ДББҰ, 2012
9. Шакиров Р.Х., Буркитова А.А., Дудкина О.И. Оқушылардың оқу жетістіктерін бағалау// «Оценивание учебных достижений учащихся», Методическое руководство .Б.: «Билим», 2012.
10. Психология негіздері. Оқу құралы. Түркістан, 2000 ж. 120 бет;
11. Жалпы психология. Дәрісбаян жинағы. Алматы, Дарын, 2003 ж. 340 бет;
12. Жалпы психология. 1001 тест. Алматы, Дарын, 2004 ж. 96 бет;
13. Мижериков В.А., Ермоленко М.Н., Введение в педагогическую деятельность. – М., 2002 г.
14. Никитина Н.Н., Кислинская Н.В., М.Н., Введение в педагогическую деятельность. – М., 2004 г.
15. Жалпы психология. Дәрісбаян жинағы. Алматы, Заң әдебиеттері, 2004 ж. 350 бет;
16. Жалпы психология. 1001 тест. Алматы, 2004 ж. 120 бет;
17. Психология негіздері. Оқу-анықтамалық құрал. Алматы, Заң әдебиеттері, 2007 ж. 120 бет.
18. Столяренко Л.Д. Основы психологии Ростов-на-Дону: Феникс 2005. сс.150-156, 639-640.
19. Джакупов С.М., Абдрахманова Р.Б., Жұбаназарова Н.С., Тәжібаев Т.Б. Эксперименттік психологияның негіздері. Алматы: 1998. сс. 19-35, 36-39.
20. Алдамұратов Ә. Жалпы психология Алматы, 1996
21. Бап-Баба С. Психология негіздері. Оқу-анықтамалық құрал. Алматы, 2007.
22. Омаралиева Қ., Смак Қ. Психологиядағы қарым-қатынас мәселесінің өзіндік рөлі.
        
        Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрлігі
Еуразия гуманитарлық интитутының колледжі
«Психология» пәні
Тақырыбы: Студенттердің оқу ... ... ... ... ... ... 2016ж
ЖОспар
|І | 3 ... ... | |
| | ... ... ... | ... Тарау. Студенттердің оқу процесін бағалаудың психологиялық | |
|ерекшеліктерінің теориялық ... |5 ... ... ... ... танымдық іс-әрекеті арқылы | |
|білімді бағалаудағы теориялық |14 ... | ... ... және ... ... әдістері арқылы оқытудағы | ... | ... ... |20 |
| | ... Тарау. Студенттердің оқу процесін бағалаудың психологиялық |22 ... | ... ... ... процесіндегі бағалау жұмысын |26 ... ... |33 ... Студенттердің оқу жетістігін арттыруда формативті бағалауды | |
|тиімді |35 ... ... | ... ... ... іс-әрекеттерінің ерекшелікгері мен даму | |
|деңгейлерін анықтайтын білім ... ... | ... | |
| | ... | ... ... | |
| | ... Пайдаланылған | ... | ... - ... келе ... ... ... жаңа ... Мыңдаған
жылды артқа тастаса да, әлі де зерттейтін мәселелері болашақта. Психология
ғылым ретінде ... ... мен ... ... Грек тілінен аударғанда «псюхе» - «жан» деген мағынаны білдіреді.
Психология - адамның жан дүниесінің қырлары мен сырларын ... ... ... адамды жануарлармен салыстыра отырып зерттейді. Бірақ бұл
психология ғылымының мазмұны деп есептелмейді.
Курстық жұмыстың ... ... ... ... ... ғылымының
өзекті де, өткір мәселелерінің бірі оқушылардың білім сапасын арттыру,
оқыту мәселесін жақсарту ... ... ... ... ... ... және сол білімді бақылау жүйесі жайлы құжат "Жалпы білім және
кәсіптік ... ... ... ... негізгі бағыттарында" бұл
мәселеге жоғары мән беріледі. Құжатта ... ... ... ... ... ... жалаң бүркемелеушілікке жол берілмеуін міндетті
түрде қадағалау қажет".
Білім сапасының теориялық негізделген принциптерін жасау мәселесі және
соған сай ... ... ... ... ... ... танда ерекше қиын әрі күрделі болып ... Осы ... ... іздеу - біздің ... ... ... ... ... мен ... білім сапасын бағалау критеррийлерінің
соған сәйкес ... ... ... ... ... ету мәселесі -
педагогикалық психологияның негізін құраушы принцип ... ... Н.Ф. ... ... Д.Б. ... В.В. ... ... дамыта отырып,
оқыту қағидаларын ұстанады. Әрі ғылымда берік орын тепкен, өзінің ... ... ... отырып оқыту мәселесі оқушының ғылыми-теориялық
ойлау жүйесін ... ... ... үйлесімді дамуын
көздей отырып, үлкен табысқа жетіп отыр.
Қазақстандық психологтар С.М.Жақыпов, Ж.Ы. Намазбаева, Қ.Б.Жарықбаев,
Х.Т.Шерьяздановалар ... де осы ... ... басшылыққа алатын
пікірлерді алға тартады.
Курстық жұмыстың мақсаты – студенттердің оқу ... ... ... ... ... жету үшін алға мынадай міндеттер қойылады:
1.Педагогикалық психологияда отандық және шетел әдебиеттеріндегі
оқытудағы бағаның ... ... және ... теориялық
талдау жасау.
2. Оқыту процесіндегі бағалаудың ... ... ... ... ... ... ... оқушыларының қазақ тілі пәні бойынша оқыту
процесіндегі бағаның рөлін психологиялық тұрғыдан зерттеу.
Зерттеу ... ... ... ... ... ... жұмысының әдіснамалық негіздері ретінде Выготскийдің мәдени-
тарихи тұжырымдамасындағы өзіндік табиғаты, ... ... ... ... ... даму жайлы тұжырымдамасы, Давыдовтың
дамыта отырып оқыту теориясы, В.В. Рубцовтың оқу ... ... ... ұйымдастыруға негізделген теориясы, профессор С.М.Жақыповтың
біріккен диалогтық танымдық іс-әрекеті жайлы және белсенді ... ... ... ... ... жеке ... дамуы жайлы
еңбектері алынды.
Зерттеу әдістері:
1.Студенттерді оқыту процесін бағалауды танымдық іс-әрекет арқылы
зерттеу.
Зерттеудің ... ... ... ... ... ... ... көмегімен анықтау.
2. Білімді жетілдіру — бағаның психологиялық ерекшеліктерін ашуға, оқу
іс-әрекет психологиясындағы бағалаудың теориясын кеңейтуге әсер етеді.
3. Студенттердің қазақ тілі пәні ... ... ... сапасын
көтеру мақсатында бірқатар нұсқау жасалынды.
Жұмыстың теориялық мәні. Білім беруде белсенді оқу ... ... ... ... ... жолдарын көрсетеді. Білімді
танымдық іс-әрекеттер негізінде бағалаудың әдістемесі ... ... ... маңыздылығы алынған нәтижелердің танымдық іс-
әрекет негізінде студенттердің білімдерін ... ... ... ... Студенттердің оқу процесін бағалаудың психологиялық
ерекшеліктерінің теориялық негізі
1.1 Оқыту процесінде студенттердің танымдық іс-әрекеті арқылы білімді
бағалаудағы теориялық ой-пікірлер
Шетелдік психологияда ... ... ... ... проблема
дәстүрлі түрде соған сәйкес диагностикалық құрал-жетістіктер сынағын
жасаумен ... ... және ... П.П. ... ... екі мұғалімнің
пәндерінен білімдері, әдістемелері, тәсілдері қолдануы бірдей болса, ... ... мен ... ... ... ... ... сұраққа былай
деп жауап береді. "Жақсы мұғалім үшін барлық оқушылар әр ... ... ал ... ... үшін ... ... ... Мұғалімді тәрбиелей
келе: "оқушының әр қайсысының жеке ... ... ... керек", -
дейді.
Батыс психологиясына білімді тексерудің сандық әдісін қолдану тән.
Кейбір психологтардың айтуынша, ... ... /қол ... ... ... құрастыруда 1-ші орынға оқушылар меңгеретін
мәліметтер көлемінің бағасы қойылады да, ал ... ... ... бағасы екінші орынға түсіп қалады.
Ал, Дж. Коллиз оқыту нәтижесінің сапалы бағасы ... ... ... ... ... ... - дейді. Сонымен бірге
автор ... ... ... деңгейлері Ж.Пиаже бойынша даму кезеңдеріне
сәйкес келеді. ... да, егер де ... бұл ... психикалық
дамудың жалпы деңгейіне жатады да, ал бұл жағдайда бұл ... ... ... сипаттайды.
Білімді меңгеру процесін арнаулы түрде ұйымдастыруда оқу жұмысының
жалпылама тәсілдері қалыптасады, бұл ... ... ... ... ... болып саналады.
Оқытуға жалпы қабілеттілік сияқты оқушылардың ойлау ... ... ... оқыта алушылықтың көрсеткіштері ұсынылады (Б.Г.
Ананьев, Н.А. Менчинская, З.И. Калмыкова, С.Ф.Жуков т.б.). Бұл ... ... ... ... ... ... ... Оқу материалын меңгеру жылдамдығының көрсеткіші (немесе З.И.
Калмыкованың ... ... алға ... ... өз ... ... ... сипатын білдіреді.
2. Ойлаудың икемділік көрсеткіші, оның ... ... ... стереотиптілігі орын алады. ... ... ... ... жағдайға байланысты білім мен шеберліктің тез ауысу
жылдамдығын, әрекеттің бір ... ... ... ... ... Ойлау әрекетіндегі абстрактілі және нақты құрылымдардың қатыстылық
көрсеткіші. Сезімді және абстрактілі білім бөліктері ... ... ... ... ... білімнің вербализмі, яғни
жалғандык немесе ... ... ... және ... ... ... ... барысында мектеп оқушыларының
жеке (типтік) ерекшеліктеріы ... ... ... ... Бұл ... ... қарай түрлі ... ... ... ... ... ... осы жолмен бөлудің дифференциалдық қабілеті олардың
мазмұнының шамалық критериі болып табылады.
Ал енді критерийлерді ерекшелеудің басқа бір жолы ... ... өз ... ... ... тәжірибелік қайта құру арқылы мазмұнды
шамалау. Мұндай қарым-қатынас ақыл-ой әрекеттерін қалыптастырудың жоспарлы
психологиялық теориясы ... (П.Я. ... ... ... оқу әрекетінің психологиялық теориясындағы (Д.Б.Эльконин, В.В.Давыдов
оның әріптестері) зерттеулерде қолданылып жүзеге асқан.
Бұл ... ... ... ... ... ... ауқымды міндеттерге қолданылатын білім ... ... ... ... көрсетуге әбден болады.
Білімнің ойлау-әрекеттік теориясын ... ... ... ... ... ... да әуел ... білім сапасына деген
талаптар әрекеттің жалпы сипаты және параметрі ретінде беріледі.
П.Я.Гальпериннің анықтауынша, әрекеттің орындалу көрсеткіштері "өмір
жағдайларына сай ... және ... ... ... ... талаптарға
жауап береді. Бұл сияқты түрлі білім саласы, практикалық ... ... ... және В.В. ... ... ... ... сынып
кезеңінде жетекші іс-әрекет түрі - оқу әрекеті болып ... ... ... ... ... ... жас ... жауап беретін оқу әрекетінің пәндік мазмұны ... ... және ... түсініктер аумағындағы әрекеттің жалпыланған
тәсілдері болатындығы анықталды.
Оқу әрекетінің құрылымы, мазмұны туралы теориялық ... ... үшін және ... нәтижелерін тексеріп-бақылау мақсатында
түрлі диагностикалық әдістер қолданылады. ... ... ... үш ... ... Оқыту әрекетінің жекелеген бөліктерінің қалыптасқандығын анықтайтын
әдістер: моделдеу әрекеті (Л.И. Айдарова, Л.В. Берцфай, К.Н.Поливанова)
2. Тексеру және ... ... ... ... К.Н.Поливанова, Г.А.Цукерман), оқу міндеттерін қою және оны
қабылдау әрекеттері (В.В.Репкин, Д.Б.Дмитриев).
3. Бастауыш мектеп оқушыларының ... ... ... ... ... ... ... әсерінің
көрсеткіштері бойынша бағалау әдістері (В.Х.Мачкаев, А.З.Зак, Л.К.Максимов,
Е.И.Исаев, В.Т. Носатов).
Бұл диагностикалық әдістер тобының көп ... ... ... ... оқу ... ... ... теориялық
білімнің сапалы сипаты және олардың диагностикалық ... ... шешу ... ... келеді. (Г.Г.Микулина, М.А.Семенова,
В.А.Львовский, И.В. Ривина). Бұл зерттеулердің жалпы методологиялық сипаты:
бұларда ... ... ... тілінде суреттеледі де, білімді
тудырады әрі ... ... Оқу ... ... сипаты пәнге
ерекшелігіне - ғылыми, теориялық пән байланысты.
М.А.Семенова білімнің ... ... ... өз ... ... есепті заттылыққа байланысты шешкеніне есепті құрастыруынан
болжап ... ... ... ... ... қалыптасқандығын анықтауға арналған ... ... ... ... ... міндеттер негізіне
пәнаралық, моделді-бейнелік білімді белгілер ... ұғу ... ... ... ... әрекеттер жүйесін анықтау кіреді.
Балалардың ақыл-ой қабілетін анықтағаннан соң, ... ... ... ... 2 рет ... ... ... "Алдымен есепті
оқушы өз бетімен қалай орындайтындығын, ал ... соң, ... ... ... ... көру ... - ... дамыту бағалауының барысында баланың жалпы дамуын бағалау
арқылы емес, ең аддымен ... ... - оқу ... ... ... ... есте сақгау керек.
Ал, бағалау жоқ жерде түзету, толықтырылу енгізілмегендіктен, ... ... ... сөзсіз.
Қорыта келе, жоғарыда айтылғандарды бір сөзбен ... ... ... қысқа, түрде мектеп мұғалімдері үшін екі ... ... ... ... Мектеп тәжірибесінде мұғалімнің үстемдік құралы ретіндегі және тек
оқушының оқу ... ... ... ... ... болуы керек.
Бағалау оқу процесінде бүкіл қатынасушылардың әрекетіне және оқу процесінің
бүкіл ... ... ... ... және ... ... керек. Мұғалім
бағасы оқушылардың өзін-өзі бақылауын ауыстыра алмайды.
2. Бағалаудың тиімді ... асуы үшін ... ... ... түзету,
әдіс-тәсіддеріне дұрыс қарым-қатынасының болуы шарт. Оқушылардың түрлі,
соның ішіщіе жеке, ... оқу ... ... ... ... пайда болуы, өзара талқылау - міне бұның барлығы оқу-
танымдық мотивтердің қалыптасуына әкеліп соғатынын есте ... ... бұл ... барлығы сөзсіз, мұғалімнен терең ... ... ... аса терең қабілеттілікті қажет етеді.
Ы. Алтынсарин мұғалімнің жадына мына жәйтті ... ... ... ... ... ... еш уақытта да ұмытпауы керек. Егер балалар
бірдемені ... ... онда ... ... ... тиіс. Ол
балалармен сөйлескенде ашуланбай, жұмсақ сөйлесу, ... етуі ... ұшты ... сөз, ... ... қолданбауы керек", - ... ... ... сын ... ... ... ... отырып, оқытуға қосылған кез-
келген танымдық процесс ... ... ... ... ... ... ... іс-әрекет құрамына кіреді деп көрсетті. Ол оқыту ... ... ... ... ... психологиялық мазмұнымен
толықтыра колданды. Ғалымның пікірінше, оқу ... ... ... етіп қоюы ... яғни бұл үшін ... ... емес оқушы қоюы
керек. "Сұраушы ... - ... ... оқушы" қатынасынан, "сұраушы оқушы-
балаға өз ... ... ... және оған жауап табуға көмектесетін мұғалім"
дегенге көшу қажет.
Оқу процесінің ... ... алғы ... бірі ... ... қызығушылықты тәрбиелеу.
Танымдық қызығушылық - бұл терең ішкі мотив, адамға тән туа біткен
танымдық қажеттіліктерге ... ... ... ... қатысты
қосымша, сыртқы нәрсе емес. Қызығушылықтың болуы оқу үрдісінің ... және оны ... ... ... ... жағдайы болады.
Мектеп оқушыларында қызығушылықтың жоқтығы оқытудағы, ұйымдастырудағы
қомақты ... ... орын ... ... ... дәлелдегендей-ақ, қызығушылық ерік, зейінді
тәрбиелейді, жеңіл және мықты есте ... ... ... ... оқу ... шеңберінен алысқа
кетеді. Оқыту, ақыл-ой дамуы және тұлғаны ... ... ... ... звено болып табылады.
Қызығушылыққа білім ретінде жоғары орынды баға бере отырып, интеллекті
дамуының қозғаушы күші, әрі оның үлкен әсерін атақты Кеңес ... ... ... кеткен.
Қызығушылық бүкіл танымдық процестерге және олардың функцияларына,
әсіресе зейінге өте қатты әсер етеді, оның ... ... ... оң ... Қызығушылықпен байланыстағы зейін ұзақ және терең болады. Еске де
қызығушылықтың үлкен ... бар: ... ... есте жеңіл, тез әрі ... ... ал ... жайт есте ... ... ... және де ... оңай шығады.
Студенттердің танымдық қызығушылықтарын қалай тәрбиелеуге болады?
Оқытуға қызығушылықтың пайда болуын, дамуын жүзеге асыратын негізгі
жағдайларды ерекшелеп бөлуге ... ... ... ... ... ... ... ақыл-
ой еңбегінің өзіне деген сүйіспеншіліктердің дамуына оқушының өз ... әрі жаңа ... ... проблемалы міндеттерді шешуден тұратын
оқытудың осындай ұйымдастырылуы көмектеседі.
2. Оқу ... ... ... ... түрліше болған жағдайда ғана қызықты.
Біржақты мәліметтер, бірдей әрекет тәсілдері адамды тез жалықтырады.
3. Оқытылатын пәнге деген ... ... ... ... ... ... және ... бөлімдерінің оқылу қажеттігін, маңыздылығын түсіну
міндетті түрде қажет.
4. Жаңа материал ертерек меңгерілген ... ... ... ... ... ол оқушыларға қызықты болады. ... бар ... ... жаңа ... ... ... да ... дамуымен сабақтас.
5. Онша жеңіл де емес, онша қиын да емес материал қызығу туғызбайды.
Оқыту қиын, ... күш ... ... ... ... ... ... жиі тексерілсе және бағаланса, соғұрлым оған
жұмыс жасау қызығырақ бола түседі.
7.Оқу материалының ашық түстілігі, эмоционалдылығы және жеке ... ... оқу шыға ... әсер ... ... ... ... болады. Ізденгіштік, проблемалы оқытудың негізгі қозғаушы серіппесі-
оқушыларға қойылатын ... мен ... ... А.П. ... кіші ... даму ерекшеліктерін зерттеген
оқушыларының ауызша ... даму ... ... ... ... қысқа түсінік айту ұзаққа қарағанда балаларға оңайға түседі.
Егер ... ... ... ғана, тек бастысын айтуды сұраса, олар жиі
жағдайда мәнді ... ... ... ... ... ... ... қысқарту және ондағы тек бастыны бөліп көрсету -бұл оқушы үшін
бір ғана міндет емес, екі міндет болады және бір уақытта ... шешу ... ... бөлу ... ... өйткені бала үшін барлығы басты секілді
болады.
Бастыны бөлудегі қиналу мәтінді мазмұндық бөліктерге бөле ... ... ... 2-ші ... оқу ... мәтінде қанша сөйлем болса,
сонша бөлік бар деп, ал енді өзгелері мәтінді мазмұнға, мәніне қарап ... ... ... отыра бөледі.
Ал енді одан да қиынырақ болған міндет - бөлінген мәтінге ат қоюда
болды.
А.И. Липкина өз ... ... ат ... кездескен
киыншылықтарды айтып кетеді және мұндай ат қоя ... ... ... ... ... ... ... Одан
оқушылар бастауышты, баянадауышпен ауыстырып қателескен. Мысалы: "Жүгіріп
үйге балалар" сөйлемінде бастауыш ... ... ... ... ... Себебі, сөйлемнің басында І-ші" тұр деген.
Жалпыны және бастыны бөле алмау ұғымды ... ... ... ... әкеліп соғады.
"Инварианттық ұғымын меңгеру, - дейді американ ғалымы Дж. Брунер, -
педагогтың ойына кіріп шықпайтын балалар үшін ... ... ... ... ... ұлы ... психологы Ж.Пиаже,
балалармен тәжірибе жүргізген психолог Н.А.Менчинская ақыл-ой дамуы туралы
былай дейді: "Ақыл-ой ... ... ... ... ... үшін -
нақтыдан абстрактіні жеңіл деңгейде қарау, ... ... ... ... ... ... және керісінше практикалық
әрекеттерден ұғымдарға, танымдық міндеттерді шешуге көшеді".
Әрбір міндетті шешу немесе ... бір ... ... арнаулы
ақыл-ой операцияларының "тізбегін" шешуді талап етеді.
Е.Н. Кабанова-Меллер өзінің "Ақыл-ой әрекеті тәсілдерінің қалыптасуы
және оқушылардың ... ... ... ... ... ақыл-ой-әрекетінің тәсілдерін қолдануды үйрену жайлы жазған.
Бір зат немесе құбылыстың бойынан көп қажетті нәрсені көру, айқау,
сезіну, ... ... ... ... ... ауыр ақыл-ой әрекеті. Бұл
әрекетті жүзеге асыру қабілеттілігі ақыл-ойдың мазмұнының деңгейімен ... ... ... ... мықты жақсы оқитын
бала обьектіден алғанда 112,5 ... ... ... оқитын - 6,5, ал ақыл-
ойы артта қалған бала - 4,5 ... ... ... ... ... ... оқушылардың танымдық ізденімпаздығы
туралы пікір Я.А. Коменскийдің, сонан соң ... ... ... тереңдетіледі.
Осы танымдық ізденімпаздық мазмұнына түрлі авторлар әр түрлі мағына
береді.
Біреулері танымдық ізденімпаздықты ... ... ... оның өз бетінше ізденіп оқуына мүмкіндік беретін бейімділігі ... ... ... ... мәні ... ... ... өз күшімен талпынуына дайын екендігінде, яғни ... ... деп ... біреулері танымдық ізденімпаздық ұғымы білім мен іс-рекет
тәсілдерін өз ... ... ... ... табатын жеке тұлғаның
қасиеті ретінде анықтайды.
Танымдық ізденімпаздықты дара тұлға өзінің танымдық іс-әрекетін өз
күшімен ... және оны жаңа ... ... шешу үшін ... сияқты жеке адамнын сапасы ретінде қарастырады.
Оқытушының ойлау іс-әрекетін зерттеуге байланысты ойлау әрекеті үш
аспектіде қарастырылады; ... ... ... ... ... білімдер (ұғымдар), екіншіден, оқытуының ... ... ... ... әсер ... қалыптасқан ойлау іс-әрекетінің
қасиеттері. Сондықтан да оқытушы оқыту ... тек ... ... оның ... яғни өз ... ... басқарушы және реттеуші.
Ендеше оқыту процесінің тиімділігі тек оқушының ғана емес, сол процесті
ұйымдастырушы ... да ... ... ... болады - деп
оқыту процесі арқылы ... ... ... талап-міндеттер жүктейді.
Сондықтан бұл пікірден ойға түйер жайт көп деп ойлаймын. ... ... ... ... ... сай оқытуды қажетті деңгейде өткізуі
оқып-білім алудың өз дәрежесіңде өтілуіне жағдай ... ... ... М. ... ... ... ... М. Мантень, Я.А. Коменский, Ж.Ж. Руссо, К.А. Гельвеций, И.Г.
Песталоций, И.Ф. ... В.А. ... ... еңбектеріне токталып, сол
ерте кезеңнеп осы уақытқа ... ... ... тиімділігі жайлы
пікірлеріне тоқталады. Осы бүкіл көзқарастарды бес негізігі түрге бөлуге
болады. Бірінші ... ... ... және ... шаралар жөнінен шешуге
тырысқан көзқарастарды (Сократ-Демокрит-Аристотель-Гельвеций), екіншіге -
проблеманы білім беруші ... ... ... ... ... өкілдері проблемаға білім беру мазмұны жағынан ... ... ... ... ... ... шешуге тырысқан
бағыт (Монтень-Дидро).
Ал, бесінші түрі оқыту жүйесінің бүкілін немесе бөлігінің ... ... ... ... ... ... ... (Коменский-Руссо-Гербарт-Дистерверг-Дьюи).
Дидактикалық жүйенің нәтижелік критериіне білімнің меңгерілуінің саны
мен ... ... пен ... ... жатады.
Оқушының міндеті, яғни сабақтастығы оның ... ... ... - ... ... ... жаттау, жаттығу орындау, зейін
қою, қызығу т.б. процестердің күрделі тоғысқан жері - ... пәні ... ... ... тек ... ... сұрау
кезінде ғана кездесетіндіктен, осы сұраудың мәніне тоқталсақ.
Оқушылардың сабақ сұрау кезіндегі ақыл-ой ... ... ... және ... ... ... болады.
Психология ғылымының көзқарасы бойынша, әрекетті анықтайтын, әрекетті
тудыратын алғашқы шарттардың бірі -осы ... ... ... ... шешімі көпке мәлім: яғни ұзындығы 3 см. сызық жүргізу үшін, ... ... ... сызу ... ... Адам ... бағалаумен бірізді
болып отырады, ал әрекеттің ... тек ... ... Бұл ... яғни ... терең, меңгерілген, өте таныс әрекеттер кезінде ғана
ескерілмеуі мүмкін. Бағалау ... 2 ... ... көңіл бөлу керек:
1. Білім жөніндегі нәтижелерді жинақгау.
2. Олардың псиологиялық мазмұнын ... ... ... жинақтағанда, біздер педагогтар, мейлінше
әділ, нақты, дұрыс шешімде болуымыз ... ал ... ... ... ... ... белгілі бір дұрыс
қорытыңдыға келуіміз керек.
Ал, психологтар барлығы бірауыздан бағаның жеке адамның жалпы ... әсер ... ... ... Б.Г. ... (1935), В.А.
Сухомлинский (1969), Л.В. Занков (1964), А.И. Липкина (1969), ... (1980), Д.Б. ... бұл ... ... көп жұмыс жасады.
А.В. Захарова (1977) бағалауды іс-әрекеттің бір бөлігі деп ... ... ... ... ... орын ... ... (1981) - бағаның хабарлағыштық рөлін зерттеді және де ол
ата-аналардың оқушылармен, мұғалімдермен бірдей, тең ... ... ... ... рөлде болатындығына көпшілік көзін
жеткізді.
Л.В.Берцфай және ... ... ... оқушылары оқу
әрекетінің арнаулы деңгейін бағалау әрекетінің ... ... ... міндеттер арқылы перспективті бағаның және оқушылардың өз
мүмкіндіктерінің ... ... ... ... ... ... ... бағалауының болатындығын зерттеді.
А.В.Захарова және Т.Ю.Андрюшенко өз зерттеулерінде өзін-өзі бағалаудың
оқу әрекетінің қалыптасу деңгейіне тәуелділігін, яғни баға шамасының ... ... ... ... ... ... ... тарихын зерттеді. Ол бағалау жүйесінің
қажеттілігін талап ететін коғамдық процестерді анықтады. Ол екі ... ... ... проблематикасының Комплекстік сипатына жұртшылык
назарын аудартады, соның ішінде баға қоюға мән бергізеді. Яғни, осы қазіргі
күнге дейін бағалаудың жұртшылық ... ... ... ... ... баға көмегімен үлкен ептілікпен орасан жұмыс жүргізілу керектігінің
қажеттілігі туралы қорытынды ... ... ... және оның ... ... Т.Феррай т.б.)
вариациялық оқыту деп аталатын тәжірибесінде оқыту - ... ... ... ... ... ол білімді қолдану т.б.) және ... ... ... анықтады. Бұл кезеңдерде түрлі ... ... ... ... оқу шылар өзін-өзі бақылау негізінде өзі
әрекеттерін ұпай арқылы бағалады. ... баға беру ... ... ... қамтамасыз етіледі.
Екінші кезеңде мұғалім оқушы жұмысын: бес баллдық бағалау жүйесінің
көмегімен бағалады. Өзінің оқыту тәжірибесі арқылы ... оқу ... ... ... ... ... бағалауды жүзеге асырып отырды.
Вариациялық оқытуда оқу әрекетінің үш бөлігі де оқу міңдеті, оқу ... ... ... мен өзін-өзі бақылау, жаңадан, бір-бірімен органикалық
байланыста жүзеге асты. Студенттердің оқу әрекеті ... оқу ... ... ... Ол бес баллдық бағалау жүйесінің нашар ... ... ... ауытқу туғызбайтындығын дәлелдеді.
Сонымен, батыс психологиясы және педагогикасы бағалау проблемасын
шешуде ең бірінші кезекте ... ... яғни ... техникасы,
тесттер қолданады. Мысалы Б.С. Блум, Дж.Т.Хастингс және Дж.Ф. ... ... ... ... ... ... түрлерін
бекітеді. Олар: диагностикалық, дамытушылық және ... ... ... ... ... ... ... көрсеткіші бойынша тексеріп-
бақылау үшін баланың, мәнді, білімді анықтауға ... ... ... бағдарлама алатындай жағдай орнау қажет. Бала үшін ... ... - ... ... ... ... ... мәнді және арнаулы мазмұнын ашу.
Екіншіден, логикалық-пәндік талдау негізінде баланың әрекет объектісі
болуы мүмкін болатын мазмұны анықталады.
Білімнің жүйелілігін бағалауға ... ... ... ... ... ... материал бойынша, жеке, дербес
ізденіп ұмтылуына жағдайдың орнауы, онымен ... ... ... ... ... жаңа болу ... айырмашылығы мәнді
параметрлер /көрсеткіштер/ бойынша материалдың өзгеруінде.
Осы негізде ... ... ... ... ... ... ... бағалау үшін меңгерілген білім кең көлемдегі нақты-
практикалық міңдеттер тобын шешу шарасы болатындай жағдай орнау қажет.
Теориялық үлгідегі ... ... ... ... ... пәндік-практикалық жағдайлар оқытуда екі рет оқыту міндеттері
оралымының басында және аяғында кездеседі. ... ... ... ... ... ... жағдай ситуация қалыптасатын
білімнің логикалық-пәндік талдау негізінде анықталады және де оның ... ... ... бір әрекет қажет болады. Оқу міндеттерінің бастапқы
ситуацияларының бұлайша ерекшеленуі соңғы ... ... өте ... ... ... ... Оқу міндеттерін анықтайтын ... ... ... ... немесе оларды "утилитарлы" дейді.
Мұндай жалпы тәсіл ашылу қажеті жоқ қолданылуы ... ... ... ... ... ситуациялар сипаты жаңғыруы
тиіс.
Қорыта келгенде, теориялық білімдердің бағалану критерилері ретіндегі
пәңділік, жүйелілік және ... ... ... ... ... ... және кез-келген пән, ғылым саласында қолданбалы. Ерекшеленген
баға көрсеткіштерінің нақты ... ... ... ... ... тілі сабақтарының материалдарында жүзеге асты.
Сонымен қатар, біздер, тәжірибелік әдіснамаларды жасау, ... ... ... ерекшеліктерін эмпирикалық ұғымдардан
айырмашылығын ескеріп қана қоймай, нақты ... ... ... ана тілі ... де ... ... ... және белсенді оқыту әдістері арқылы оқытудағы бағалаудың
негізі
Оқу мотивтерінің даму мәселесі үнемі психолог-ғалымдарды ... ... ... А.Н. ... М.И. ... ... өз ... оқу мотивтерінің дамуы туралы зерттеді.
Мектеп оқушылары үшін мотив жәй ғана оқу, бірінші, екінші ... үшін ... рөлі ... ... ... ... үшін ... мотив - болашақққа дайындық болады.
Оқыту мотивациясы ағарту ... ... ... ... қызмет атқарады.
М. Лорф, Г. Розенфельд /ГДР/ мына пікірді ұсынады: яғни ... ... қана ... ғана ... ... сонымен бірге мотивацияның да
өсуіне әкеліп соғады. Мұндағы ... ... ... ... ... олар үшін ... қажетті, ұғынымды деп табылуы керек.
Оқу-танымдық мотивтері оқу әрекеті үшін мейлінше дұрыс болады (А.Н.
Леонтьев, Д.Б. Эльконин, В.В. ... ... ... ... зерттеу ісіміз оның іс-әрекет ... ... ... ... ... ... қаралатын
болады (П.Я. Гальперин, П. Голу, В.Ф. Моргух, Г.С. Абрамова, ... А.К. ... Н.Ф. ... зерттеуімізде бағалаудың оқу процесінде орындайтын 3 қызметі
талданады, оның негізгісі - дамытушылық қызметі, функциясы.
Дамытушы бағалау ісі ... ... ... ... бірі
болып табылады. Біздер оны басқа 2 ... ... ... ... ... - ... немесе әрекеттің бастапқы, түпкі деңгейін
анықтайды. Ал, ... түрі - ... ... ... ... ... ... оқу процесі кезінде ауыспалы ... ... ... жету ... ... етуден, бұл әрекетке
бақылау жасаудан және қажет кезінде оқу процесін өзгертуден тұрады.
Сол себепті, осы айрықша мәселелерді тірек ете ... біз ... ... ... ... оқу әрекеті барысында,
негізінен оның жеке құрылымының бірі, бағалау арқылы дамытамыз.
Білім берудің жалпы міндеті - ... ... ... бағалау
түрлері арқылы дамыту мүмкіндігін айрықша ғылыми. Бұл үшін, келесі жеке
міндеттерді шешуге болады.
1.Мектепте ... ... ... және ... ... одан
шыққан мәліметтер әдебиеттердегі теориялық және ... ... ... ... ... қалыптастырушы эксперимент ұйымдастыра отыру, ол үшін
соған лайықты, қажетті оқу ... оқу ... ... ... ... ... немесе кезеңдерді ойластырып, онда
мотивтердің жемістілігін, қажеттілігін анықтайтын түрлі ... ... ... ... тиіс.
4. Соңғы мәселе: осы зерттеу негізінде практикалық нұсқаулар, жоғары,
орта оқу ... ... үшін ... ... ... ... нұсқаулар дайындауымыз қажет.
А.Н. Леонтьев, Д.Б. Эльконин, В.В.Давыдовтар зерттеген оқу-танымдық
мотивтері оқушылардың өз оқу әрекеттеріндегі ... ... ... ... бірге осы нәтижеге жетудің әдіс-тәсілдерін ... ... Оқу ... ... ... ... ... бұл мотивтердің
іс-әрекетпен тығыз байланысты екенін, ... ... ... ... мүмкіндік береді. Біздің мотивацияны
зерттеу ісіміз - мотивацияның ... ... ... тек ... ... ... ғана ... асады. (П.Я.Гальперин, В.В.
Давыдов, В.В. Репкин, А.К. ... П. ... Н.Ф. ... В.Ф. ... ... Л.К. ... Г.С.Абрамова тб.). Біздер оқу әрекеті
мотивациясын дамытушы бағалау типтерінің ... ... ... ... бағалау дегенде, бүкіл бағалаудың түрлерін, яғни оқу процесінде
практикалық, іске асатын бағалау деп ... ... сөз ... ... ... мұғалім бағасының балл арқылы бейнеленуі - баға
арқылы, ... өз ... ... бақылау, өзіне-өзі баға беру арқылы
бағалауы т.б. ... ... ... ... ... ... басты идеяның мазмұны мынадай: білімді игерудің ... ... ... ... ... қолдану тиімді және сол
уақытта белгілі бір шамада мұғалім басқаруымен ... ... ... баға ... қосу керек. (Ш.А.Амонашвили, Л.В. Занков,
В.В. Шаталов, Ф.Ленард).
Нарықтық қатынас заманында еліміздің рухани ... бас ... ... ... да көп алаңдаушы мәселелердің көбеюі жұртшылықты таң
қалдырмас деп есептейміз.
Себебі ... екі ойлы ... ... ... ... ... ... итермелейтін бір-ақ ынталандырушы процесс - ... ... ... ... ... ... ... де педагогтарды да
қатты ойландырып, зерттеуге тура келеді.
1. Психология, яғни бұл ғылым бағалауды оқытудың негізін ... ... ... шарты деп қарайды.
2. Педагогика - яғни, мектеп бағасына тәрбиелік, ынталандырушы ... ие болу ... ... ... яғни ... жүйеде кері байланыс механизмінің мақсатқа
бағытталған іс-әрекетінің болатындығын растайтын ғылым. Мақсатты ... ... ... ... ... және ... негізінде алынған
мәліметтер арқылы процесті басқару болып табылады.
Оқытудың мақсаты — баға алу, ұпай ... ... Баға ... ... ... ... бақылау", "өзін-өзі бағалауға"
негізделген ұпайлар саны соның ішінде қызыл ұпай-мақтауды не ... ... ... ... ... ... мазмұнын сипаттайтын
ішкі мотивация болады.
Психологиялық тұрғыдан, теориялық ойлау ... ... ... ... ... ... зерттелді. Бұл
бағыттың негізін С.Л. Рубинштейн, Л.С. Выготскийлер және өте ... ... ... ... ... қажетті обьективті шындықты
адамның тану тәсілі.
В.В. Давыдовтың ... ... ... кіші бастауыш кезең
эмпирикалық тәсілден теориялық бағытталу тәсілдеріне көшуімен сипатталады.
Оқушылардың ойлауының ... ... даму ... ... айқындау - оқыту сапасын арттыруға бақылау жасаудың мәнді
формасы болады.
Балалардың интеллектуалды дамуын зерттеген ... ... тек қана оқу ... ... ... ... ... деңгейіне сәйкес келгенде ғана асуы ... ... ... ... бірі ... ... ... болады. Бұл жүйелілік
6-10 жастағы балаларды табысты, ... ... ... ... ... ... ... өз зерттеуінде ... ... ... үш ... ... анықтайды, бұл осы әрекеттің балада дамуын
сипаттайды.
Біріншісі - баланың жүйе ... ... ... өзара байланысын
бөлу қабілетін және бөлінген байланыс негізінде жаңа жүйені құру шеберлігін
сипаттайды.
Екінші деңгей - ... ... ... ... ... жеке ... ... байқалды. Үшінші деңгей баланың обьектідегі жүйе құраушы
сипаттарының ішінен тек қана біреуін ерекшелеп бөлуге байланысты болады.
Оқыту ... ... ... ... ... ... ретіңдегі оқу-танымдық мотивтер болып табылады.
Студенттердің ... ... ... ... ... сипатымен анықталады және де ең алдымен балалардың теориялық
білімді игеруге бағыттылығымен байланысты болады. (бұл білімдердің ... ... ... ... әрі соған байланысты міндеттерді
шешудің жалпыланған тәсілдері).
Ал, дәстүрлі оқыту жағдайларында бастауыш ... ... ... ешқандай жүзеге аспайды: балалар міндетті шешудің
жалпыланған ... өте ... ... ... ... бағдары
ең алдымен бағалармен бағаланатын білімнің меңгерілу ... Енді осы ... ... ... ... ... ... ол балаларды жалпыланған әрекет тәсілдерін қалыптастыруға
сағыттау қажет. Ол үшін ... оқу ... ... ... ... мен ... ... тұрпатта өзгерту қажет.
Жаңа әлеуметтік ортаға түсе отырып бала ... ... ... ... ... ... жаңа ... рөлді алуға икемделеді, өзі
секілділермен қарым-қатынасқа түсуді ойластырады. ... ең ... ... тек ... ... рөлін ғана қабылдап, қоймай ... ... ... ... және ... ... деп есептейді: "Бастауыш мектеп
кезеңінің аяғындағы психикалық дамудың нормасы болып оқушының позициясының
құрылуы" ... бұл ... ... ... оқушының "өзінің
білмейтіндігін мойындауы" және ересектерден көмек алуға дайын тұруы сияқты
әрекеттермен сипатталады.
Баланың өзіндік ... ... ... оның құндылықтары,
қызығушылық, мотивтері де ... ... Енді бала ... ... ... әрі жақсы есінде сақтайды. Бұл эмоция,
қайғырулар баланың өзін-өзі бағалауын ... ... әсер ... ... және ... ... дифференциялауы жүзеге асады да, тікелей мінез-
құлқына, тәртібіне ықпал етеді.
Сонымен, кіші бастауыш мектеп кезеңінде оқу ... ... ... өте қиын ... оған бала көп жыл ... және ... ... Оқу ... күрделі құрылымды және қалыптасудың ұзақ жолынан
тұрады. Оның негіздері оқудың алғашқы жылдарынан-ақ ... ... ... ... ... жаңа ... ереже - қағидаларды
қадағалау, ғылыми түсінік ұғымдарды қабылдауымен сипатталады.
Бастауыш оқушылары қызықты емес әрекеттерге зейіндерін шоғырландыруға
қабілетті болып келеді, бірақ оларда ... ... ... ... Зейін
көлемдері онша үлкен еместігімен, тұрақсыздығымен ерекшеленеді - олар ... мән ... ... ... ... ... айналыса алады, зейіннің бөлінуі
қиынға түседі, оқу тапсырмасының бірінен екіншісіне ауысу ауыр ... ... ... ... ... ... ... алу мотиві, ниеті бүкіл әлеуметтік мотивтердің
ішіңде басты, маңызды орынды алады. Жоғары, ... ... ... бір ... ... етеді, ата-аналар тарапынан мақтаудың
болуына кепілдік болады, әрі ... ... ... кол ... ... пікірінше, осы жас кезеңіндегі "маңызды" нәрсе болып
табылады.
Ал өзге оқытудың әлеуметтік мотивтері - жауапкершілік, ... ... ... - А.Н. ... айтуынша " білетін мотивтер болады және
тәртіпті, мінез-құлықты шынайы жетілдіруге қабілетсіз болады.
Мұғалімнің қатынасын алынған бағалар өзін-өзі ... ... ... ... ... қалыптасуы тек қана оқу үлгеріміне ғана
тәуелді емес және сыныппен қарым-қатынас ерекшеліктеріне де ... ... ... тәрбиенің үлкен маңызды әсері болады.
А.Н.Леонтьев танымдық процестердің ішіндегі ойлаудың маңыздылығына өте
жоғары баға бере келе ... ... ... адам - ... ең жоғарғы
баспалдағын құрайтын, обьективті шындықты бейнелейтін процесс".
"Оқытудағы белсенді ... ... 1960 ... соңында пайда
болды. "Жаңа дегеннің өзі-жақсы ұмытылған ескі" дегендей-ақ, белсенді ... ... ерте грек ... ... ... 399-469) ... ретінде қолданған екен. Онда тыңдаушылар пікірталасқа тартылып, тек
қана проблеманы шешіп қоймай, оған кажетті білімді игеруге тырысқан екен.
Ал, ... ... ... ... әдістерінің негізінде топтық
пікірталас орын алады.
Белсенді оқыту әдістерінің философиялық ... ... ... ... ... ол өз ... ... мүмкін болатын жоғары
тиімділігіне қол жеткізу шарты Бұл дегеніміз, біріккен-диалогты танымдық іс-
әрекеті оқыту ... ... ... ретінде болады деген сөз
немесе басқаша айтқанда, біріккен-диалогты ... ... ... ... ... ... ... жайлы айтуға болады.
Бұл әдістердің ең қарапайым ... ... ... Олар шартты-
белгілілік формалар арқылы беріледі.
Ұйымдастырушы - техникалық ... ... ... ... ... түрі - ... жағдайларды талдау.
Бұның көп тараған түрлерінің бірі - топтық пікірталас болып табылады.
Топтық пікірталастың модификациясы болып "ми ... ... ... термині батыс европалық философиялық ... ал ... ... - ... ... әдебиеттеріңде қалыптасып,
бекіді.
Бүкіл осы жоғарыда айтылғандар (топтық пікірталас, ситуациялық-рөлдік
ойындар т.б.) кешені қолданылған жағдайда нақты практикалық, ... ... ... ... ... ... әдістері әлеуметтік-
философиялық тренингтер деп аталады.
Және тағы іскерлік ойындары бар. ... ... ... ... практикалық және теориялық міндеттерді шешудегі біртұтас
логикалы жүйеге ... ... ... ... мен ... ... ... кешені.
"Оқыту процесінің өзі - ғылыми ұғым, білімдерді ... есте ... ғана ... бұл ... ... ... ізденіп, табу және қайта қараудан ... ... ... әрекетінің нәтижесі. Оқу әрекетінде әрекет жасаушы субъектінің өзінің
өзгерісі, тәжірибесінің қайта толықтырылып, ... ... ... - ... ойын айта ... ... тиімділігін арттыру үшін бүгінгі таңда
интерактивті ... ... ... ... да, ол әдістердің
бірқатарын атап кетеді.
Белсенді оқыту ... ... ... ... ... ең басты жетістігі-жеке тұлғаның өзін-өзі талдау, өзіндік даму
өзін толық сезіну үшін ... ... ... ... Бұл ... психологы, мұғалім, әлеуметтік педагогтың тренингке қатынасушы әрбір
мүшені толық ... ... ... жеке ерекшеліктерін түсінуге, олардың
жеке бастарының дамуы барысында жұмыстар жүргізуге мүмкіндік ... әдіс - ... ... ... және психикалық функцияларын
жаттықтыру. Оған: аутогенді жаттықтыру, ... ... ... бір әдістер тобы - экспрессия әдістері, яғни ... ... ... ... ... таспен жұмыс, бейнелі әңгімелер, музыка,
дененің мәнерлі қозғалыстары.
ІІ ... ... оқу ... ... ... ... оқыту процесіндегі бағалау жұмысын ұйымдастыру
Жоғары мектептегі педагогикалық басқару студенттердің ... ... ... әрекет-қылықтарын реттейді. Басқару аумағына келсек? Үш
негізгі функцияларды ... ... ... оқытушылық,
тәрбиелеуші.
Диагностикалық қызмет білімдер мен ... ... ... ... мүмкіндік береді. Оқытушы қызмет оқу материалын меңгеруге
байланысты жұмысты күшейтуге, ал тәрбиелеуші ... ... ... ... ... және ... ... шығармашылық қатынасты
қалыптастырады. Психологияны оқу ... ... ... ... ... (экзамен, зачет, ауызша сұрақ, жазбаша бақылау
жұмысы, реферат, ... ... ... күнделіктер мен бақылаулар).
Ауызша сауалнамаларда тек білімдер ғана бақыланбай, сонымен қатар
сөйлеу мәнері ... ... ... ... ... ... ... Жазбаша жұмыстар материалды меңгеру деңгейін құжаттар
арқылы орнатуға атсалысады, алайда оқытушы үшін улкен ... ... ... Емтихандар проблема бойынша жүйелі білімдер ... ... ... ... ... үшін қосымша жүктеме болып табылады. Курстық және
дипломдық жұмыстар ... ... ... ... ... ... ... формаларын сауатты түрде қолдану – психология
оқытушысының шеберлігінің көрсеткіші.
Ақырғы онжылдықта көптеген ЖОО-нда білімдерді ... ... мен ... ... ... ... ... алайда әлі де
бесбаллдық шкала басым болып табылады да, семестрдің аяғындағы емтихан
шешуші ... ... ... ...... объективті білімдері мен
ептіліктерін бейнелейтін белгілі бір көрсеткіштер жүйесін айтамыз. ... ... ... мен ... ... деңгейң мен
сапасын есепке алады. Психология пәні бойынша ... ... ...... білімнің негізінде жатқан бастапқы түсініктер, ойлар мен теориялар
тізімі.
Бастапқы теориялық білімдерді ... ... ... қалыптастырады. Бұның бварлығы білімдерді меңгерудің ойлау
күшінің белгілі бір деңгейін ... ... ... бір ... болмай, бағалау әрекеті білімнің тек қана көлемі, деңгейі мен
сапасын ғана бейнелеп қана қоймайды, сонфмен ... оның ... ... ... әрекеті арқылы оқудың жағымды мотивтері қалыптасады. Баға
алудың негізінде ... ... ... мен ... оқу үлгеріміне сын
арқылы ұарау қалыптасады.
Педагогикалық баға өзіне ... ... ... яғни оқу үлгерімін
бағалаудың көрінісі мен фиксациясының ... ... Ао ... – оқу ... қысқаша түрдегі аннотациясын, олардың жағымды
сәттері мен ... ... ... көп кезде шатастырады. Психологиялық тұрғыдан бұл
дұрыс емес. ... тек ... ... ... ғана ... оны
меңгермеудің де себептерін анықтайды. Бағалау екі мағынада болады: жағымды
және жағымсыз. Баға ... ... ... ... ие – 1-ден 5-ке ... ... ... көрінеді, сонымен қатар ол кездейсоқтықтың
және студентке объективті емес көзқарастың нәтижесінде де қойылады.
«5» (өте ... ... ... ... ... бергенде қойылады. Толық
дегеніміз – теориялық дұрыс және ... ... ... ... ... ... ... білімдерді толық жіне терең пайдаланады.
«4» (жақсы) бағасы – жақсы үлгерім көрсеткіші. Оны студент теориялық
материалды ... ... ... мәнді емес олқылықтарды жасағанда
қояды.
«3» (қанағаттанарлық) бағасы – қанағаттанарлық ... ... ... ... ... ал ... ... үлгі бойынша ғана
қолдана алады.
«2» (қанағаттанарлықсыз) ...... емес ... ... ... ... түсінбеу кезінде қойылады.
«1» (өте жаман) бағасы жауап бермеген студентке қойылады.
Бағалау мен басқарудың ... ... ... олардың объективті
болуы жатады. Объективті емес бағаны алдын алу үшін оны аргументтеу ... ... ... ... ... ... бағалау эпизодикалық түрде емес, жүйелі және үнемі өтуі
өте маңызды. ... ... ... ... ету ... ... ... психлогоиялық фактор болып табылады.
Оқу үрдісінің түрлі кезеңдерінде ... ... ... ... ... ... ... қолданылады.
Алдын ала бағалау. Кейбір оқытушылар алдын ала тексеру ... ... жаңа ... ... алдынада не жыл ... ... ... Оның мақсаты – студенттердің жалпы деңгейімен танысу.
Алынған нәтижелердің негізінде ... ... ... ... ... ... өткізіп, оқу-танымдық әоекетті ары қарайғы
ұйымдастыруда бұл нәтижелерді есепке алады.
Оқу барысынлдағы бағалау күделікті оқу барысында жүзеге ... ... ...... бар ... ... ... және дәрістер
мен семинардағы оқу-тәрбие жұмысының сапасы туралы объективті мәлімет алу.
Бақылау ... ... ... ... оқу ... ... ... ептіліктері мен дағдылары қалай ... өз ... ... бағалау. Бір емес, бірнеше сабақта меңгерілген білімдер қоры
кезеңдік ... ... ... ... нәтижелер көрсетеді.
Қорытынды бағалау. Бұндай тексеру түрі шешуші деп ... ...... ... ... мен ... ... Қорытынды
бағалаудың ерекше формасы – зачеттер мен емтиханждар.
2.2 Студенттердің оқу жетістігін арттыруда формативті бағалауды тиімді
пайдалану
Қазақстан Республикасында ... ... ... ... ... мелекеттік бағдарламасында көрсетілгендей енді аз ғана уақытта он
екі жылдық білім беру моделіне көшетініміз ... ... ... ... көшу ... ... мен ... өзгеріс енгізу қажеттігін
туғызуда. Себебі ХХІ ... ... ... ... ... таныта білетін, сенімді, сыни ойлауы дамыған, сондай-ақ қазақ,
орыс, ағылшын тілдерінде еркін сөйлей білетін ... ал осы ... үшін ... ... мен ... ... ... еліміздің білім беру жүйесінде көп өзгерістер болуда.
Соның бірі ... ... ... мен жетістігін бағалауда
сапалы өзгерістер енуде.
Бағалау жүйесіне өзгеріс енгізу қажеттігінің бірнеше себебі бар:
♣ Дəстүрлі бағалау тек ... ... ғана ... ... өзін-өзі бағалау дағдысы қалыптасуына толық ... ... ... ... ... ... ... Əр оқушының оқу
жетістігін жекелей бақылап, бағлауға, алғашқы нəтижесімен кейінгі ... ... ... бере ... Көбіне оқушыға кері əсер ететін тұстары да бар. ... ... ... ... ... құрал сияқты . Бұл тек балаға ғана
емес, ата-анаға да ... ... ... болады.
♣ Оқушының нақты білім дəрежесін анықтай алмайды. Нені жақсарту қажет,
бала өз білімін көтеру үшін қалай жұмыс істеу ... ... ... ... ... ... ... сапасын емес, көпшілік жағдайда
орындалған тапсырмалардың көлемі мен формасын бағалайды.
♣ Оқушыларды бір-бірімен салыстырмалы ... ... ... ... кемітеді. Жақсы оқитын оқушылардың одан ... ... ... ... дамытуға мүмкіндік бермейді.
♣ Оқушыларда қорқыныш сезімі болады.
Бағалаудың осы кемшілігі оқушылардың оқу ... ... мен ... ... болдырмайтын бағалаудың жаңа түрі қажет екенін көрсетті.
Жаңа бағалау түріне ... ... ... ... үшін ... деп те ... бағалау түрін жатқызуымызға
болады. Оқыту үшін бағалау –бұл ... ... ... ... ... ... қандай бағытта даму керекжəне қажетті деңгейге қалай
жету керек екндігін анықтау үшін ... мен ... ... ... ... жəне түсіндіру үдерісі[1,25-б].
Формативті бағалау мұғалімге оқушының нақты білім дəрежесін ... ... ... ... анықтауға мүмкіншілік береді, оқушының білім
жетістігін ерте бастан ... ... ... ... ... ... бұл түрі ... жеке тұлғаны дамытуға
бағытталған принципі арқылы ... ... ... ... ... өзгешелігі: көпқұрылымды, көп құралдары бар, барлық оқушыларға
түсінікті, ең бастысы ... ... ... мұғалім мен оқушының оқу процесіндегі əрекетін түзету.
Міндеті: ... ... ... мұғалімнің оқушымен бірлесе отырып оқу
нəтижелерін жақсарту.
Формативті бағалауды қолданудың тағы бір ... ... ... əр ... ... ... яғни ... де, оқушы да білім алу
сапасына оқытудың ерте кезеңінен бастап ... ... ... ... ... ... мұғалім үшін де, оқушы үшін маңызды, себебі ... ... ... өз ... мен табыстарын салыстыру арқылы
өзіндік уəжденуімен, ... ... ... сабағында формативті бағалау жүргізу оқытудың
сапасын арттырады. Математика сабақтарында ... ... ... үнемі қолданып отырдым.
Соның ішінде жиі қолданған техникалар мен оқушыларға ... ... ... келеді. Ең алдымен мен 6,7 сыныптарға математика
сабақтарында «формативті ... ... ... ... ... ... топқа бөледі. Əр оқушыға тест сұрақтары жазылған
парақтар мен жауап ... ... ... тест ... ... ... Содан кейін оқушылар өз беттерінше жауап
парағын толтырады. Əр оқушының баллы жеке ... ... ... ... деп ... жауаптарын белгілеуге мүмкіндігі бар екенін алын
ала ескерту қажет.
Жекелеген оқушылар топ шешімімен ... ... ... ... бір ... ... ... болу міндетті емес. Оқушылар уақыт
біткенде топтың жауабы ... бір ... ... ... Бұл ... ... ... тақырыпты еске түсіру үшін де сонымен ... ... ... ... бекіту ретінде қолдануға болады.
Осы əдіске ұқсас келесі бағалау түрі Элективті (таңдаулы) тест -
Мұғалім ... ... «А, В, С, D» ... жазылған кесінділерді таратады.
Берілген тапсырмаға 20 секунд уақыт беріледі, содан кейін барлығы бірдей
жауап ... яғни ... ... бар ... ... ұсынады. Мысалы: дұрыс
тұжырымдаманы анықтаңыз.
А. Параллель түзулер тік бұрыш жасап қиылсады
В. Қиылысатын түзулер перпендикуляр ... деп ... ... ... берілген нүктеге бір ғана параллель түзу жүргізуге
болады.
D. Берілген бір ... ... бір түзу ... болады.
Мұғалім дұрыс жауапты түсіндіріп, дəлелдеуге мүмкіншілік береді.
Бұл жұмыс түрі ... ... мен ... ... ... ... Сол ... мұғалім алға қарай жылжуға бола ма, əлде
бұл тақырыпқа əлі тоқталу ... пе ... ... ... ... қатар
тестті оқушыларға ұсынудың да өзіндік ерекшеліктеріне мəн беріп отырдым.
Мысалы АКТ-ны пайдалану ... тест ... жəне ... АКТ ... тест ... оқушылардың қызығушылығын арттырды.
Келесі сабақтардада осындай тапсырмалар орындауды сұрайтын болды.
Сабақ соңында қолданылған техниканың бірі Карточка ... ... ... қою ... - ... бір ... ... соң карточканың
екі жағында да жазылған тапсырмалар үлестіремін.
1 беті: ... ... ... ... негізгі идеяларды тізбектеп
жазыңыз.
2 беті: өткен тақырып ... нені ... ... ... ... ... ... Бұл оқушылардың өтілген тақырыпты ... жəне ... ... қайта тоқталу қажет екенін анықтауыма
мүмкіндік берді. Сонымен бірге сабақ барысында оқушыларға дер кезінде ... «үш ... ... «бір минуттық пауза» техникаларын қолдану
тиімді. Үш ... ...... үш ... ... жасап, сабақтың
идеясын, жаңа түсініктерді алдыңғы материалмен, білімдерімен тəжірибесімен
байланыстыруға, жəне ... ... ... ... ... ... ... пайдаланып өз ойларын айтып отырды.
♣ Мен ... туралы пікірімді ... Мен .... ... ... білдім.
♣ Мені .... таңқалдырды.
♣ Мен .... сезіндім.
♣ Мен ... ..... ... ... эссе- Тақырыпты өткеннен кейін оқушылардың білімі мен
түсінік деңгейін анықтау үшін сұрақ ... ... ... үшін не ... ... ... ... болып қалды? Бір минут ішінде дəптерлеріне немесе параққа жазуға
беріледі. Содан ... ... ... ... болады Бір минуттық эссе
əртүрлі қолданылуы ... ... ... ... ... ... сөйлем - сөйлемдегі ойды аяқтауға көмектесетін дайын
сөйлем ... ... ... ... Екі ... бар ... ... жүйесін қосу тəсілімен
шешу үшін: - айнымалылардың біреуінің коэффициенттері ...
Ішкі жəне ... ... ... екі шеңбер жасап тұрады, ішкі жəне
сыртқы.
Балалар бетпе-бет тұрып бір- біріне өтілген материал бойынша ... Ішкі ... ... ... жаңа жұп ... ... қою əрі қарай
жалғасады.
Жаңа тақырыпты меңгергенін тексеруге арналған жаттығу – төрт ... ... ... ... ... ... жасау», «жалпылау»,
«бағалау» деп жазылып қойылады. Оқушылар өздеріне тапсырма түрін таңдайды,
таңдалынған ұяшыққа сəйкес сұрақтар қоямын.
Мысалы: оқушы ... ... ... онда ... сұрақ қоюға
болады «бөлімі əр түрлі бөлшектерді қосу ережесін қалай түсіндіресің?»
немесе ... ... ... таңдаса «жаңа сабақ ... ... атап ... деп тапсырма беруге болады.
Формативті сұрақ-жауап- бұл материалды таныстырғаннан кейін ... ... бір ... ... ... ... түрі.
Мұғалім оқушыларға « Неге? Қалай?» деген қосымша сұрақтар қояды.
Мини-тест - ... ... ... ... ... ... ... бағалауға арналған, яғни белгілі тақырып бойынша нақты
ақпаратты игеру деңгейі тексеріледі.
• Ұсынылған бірнеше ... ... ... ... ... ... ... анықтау немесе қысқа жауап жазу.
Тапсырмаға не бары 5 минут қана беріледі. Оқушылар тапсырманы ... ... ... ... ... ... ... қорытындысын шығарады, сол арқылы қиындық туғызған сұрақтар
талқыланады. Қажет болған ... ... ... ... ... Сонымен қатар жетістіктерді тіркеу дəптеріне кейбір оқушылар
туралы жазбалар жасап отырдым. Мысалы: Айдос бөлімдері əр түрлі бөлшектерді
қосуды ... ... ... ... ... ... Не? ... Қашан? Қалай?
Неге?» деген сұрақтарға жауап бере алатындай, өтілген тақырыпты бір ... ... ... ... ... ... ... «берілген сөздердің ішінен
тақырыпы жалпылай алатын сөзді таңдаңдар» деген тапсырма береді.
Сонымен бірге сабақ соңында оқушылардан ... ... жəне ... ... де ... зор. ... ... сабақта не
үйреніп, не білгенін қай тұсты жетілдіру қажет екенін анықтауға мүмкіндік
береді. Оқушылармен жеке жұмыс ... ... ... оқу ... арттыруға
мүмкіндік алады. «Оқу нəтижелері – жеке тəжірибенің ... ... ... Оқу – оқушының күш-жігері, жеке ... ... ... ішкі ... [2, 14-б.].
Зерттеу жүргізілгенге дейінгі жəне кейінгі оқу сапасын салыстыра
отырып, сынып оқушыларының оқу ... 3% ... ... ... ... ... ... оқушылардың бойында болатын үрей,
қорқыныш, сенімсіздік сияқты өз сезімдерін жоюға мүмкіндік береді.
Оқушылар арасында ... ... ... ... 63% ... ... ... формативті бағалау түрлері
ұнағанын көрсетті. Алдағы уақытта бұл ... əлі де ... ... ... түрлерін сабақтарда қолануды жоспарлаудамын.
Мұғалім əр сабақ сайын оқушылардың табысқа жету жолын ... ... ... ... ... отырып, жұмыс жүргізсе , өз-өзіне
есеп бере отырып, жасалған жұмысты саралап, түзету енгізіп отырса оқушының
білім ... ... аз ғана ... өтсе де ... ... ... ... жан-жақты іздене отырып, білімін, білігі мен тəжірибесін
жетілдіріп отырса сапалы білім мен саналы тəрбиеге қол ... ... ... алатын, өзгелердің пікірін дұрыс қабылдай алатын
оқушы өмірге икемді болып қалыптасады.
2.3 Студенттердің танымдық іс-әрекеттерінің ... мен ... ... білім сапасын бағалау мәселелері
Оқыту процесі адамның іс-әрекеті мен ... ... ... ... ... Ал, ... ... ар түрінің өзіндік
ерекшелігі, маңызы мен орны бар. ... ... ... ... оқытуда, жалпы кез-келген ... ... да, ... ... бола ... оқыту үрдісінің өзімен қоса өрбіп отырады.
Оқыту мен дамудың бірлігі жайлы ... ... ... ... мен Л.С. Выготскийлер өз тұжырымдамаларын ұсынады.
Американ психологы Э.Торндайк ... мен даму ... ... ... Ж.Пиаженің пікірінше, оқыту дамудан кейін сүреді де, баланы
оқыт, оқытпа психиканың дамуына, ақыл-ойының өріс алуына ... ... ... ... бір ... туындайды.
Л.С. Выготскийдің көзқарасына сай, "оқыту өзінің артынан дамуды алып
жүреді және бала ... тек ... ... ... оқыту тәсілдерін
оның қолы жеткен даму дәрежесіне лайықтап дәл ықшамдай әрі аз да болса алға
қарай оздырып ... ... ... ғана оқыту ісі баланың акыл-ой өрісін
алға қарай сүйрейтін болады". Қалыптастырып дамытушы эксперимент ... ... бір ... ... ... яғни арнайы ұйымдастырылған
әрекетте сыналушы қалай және не нәрсеге бағдарланады.
Білімді меңгеру процесінде ... мен ... ... орны ерекше,
себебі баға объективті қасиеттерді танып ... ... ... және ... ... ... ... табылады.
ХІХғасырдың ІІ-ші жартысындағы қазақ ғұламаларының бірі, ұлы ... - ... ... философиялық мәселелерінің бірі
оның тамаша әдістемелік пікірлерімен жатады. Ыбырай жақсы ... ... әрі ... ... озық ... ... ... - деп жазды Ы. Алтынсарин, - ... ... жоқ ... ... ... ... егістерінің бетіне шыққан
жемістеріне, яғни оқушылардың ... ... ... ... ... осы меңгеру, білімді игеру оқушылардың танымдық әрекеттерінің
қаншалықты, ұйымдасқандықтарына байланысты.
Сондықтан да, біздер, танымдық ... ... ... ... ... қарастырып отырмыз. Оқушының
сабақ үстінде танымдық іс-әрекетін бағалаудағы басты - білім берудің түрлі
тиімді жолдарын ... ... ... ... ұйымдастыру.
Оқытуды нәтижелі ұйымдастыруға оқулықтағы берілген ... ... ... ... қосымша материалдарды тиімді пайдалана
білу, грамматикалық материалдарды меңгерту бағытында жүргізілетін түрлі
танымдық жұмыстың түрлерін сапалы ... да ... ... ... ... ... және ... бір жағынан,
теориялық ілім-білімді практикалық іс-әрекетте пайдалануда қолданылып
жұмсалса, екінші жағынан, ... ... мен ... ... сапалы
қолдануға мүмкіндік беретін болады.
Оқыту үрдісі мұғалімнің ... ... ... ... (ес, ... ... ... т.б) негізделіп жүргізілсе,
нәтижелі болады.
"Оқыту - таным процесі, ... онда ... ... ... болады,
оқушы білмеуден білуге қарай жүріп отырады", - дейді. Қазақстандық ірі
ғалымдардың бірі Т.С.Сабыров.
Кеңес ... көбі ... ... ... ... ... оны адамның іс-әрекеті ретінде ... ... ... ... ... ... ... кезеңі бойында оқыту, мативтің мазмұнын, оның ... ... Л.И. ... Н.Г. Морозова, Л.С.Славина, Л.К. Маркова,
Н.Ф.Талызиналар өз еңбектерінде қолданды.
Оқыту үрдісі бір ... ... ... ... ұйымдастырса,
екіншіден, оқушының оқуға деген ниетін тудырып ... ... ... ... ... Бұл процесті «мотивтің мақсатқа қарай
жылжуы» - деп қарастырған А.Н.Леонтьев даму механизмінің ... жаңа ... ... бола отырып, "тек түсінікті болған мотив анықталған жағдайда
ғана ... ... бола ... ... ... ... ... жылдардың соңында
"белсенділік" ұғымымен қатар туындады. Осыған байланысты ... ... беру ... ... ... ... ... оқу-танымдық іс-әрекетін белсенді етудің маңыздылығы жүзеге
асып ... ... ... ... ... ... жүрген ірі
ғалымдарымыздың бірі, Қазақстанда этнопсихология мектебінің іргесін қалаған
профессор Қ.Б.Жарыкбаев өз ... ... ... ... ... ұлттық сана-сезімнің өркендеуі, ... ... ... ... ... келуі жайлы
терең де құнды ойлар айтады. Біздер өз ... ... ... жайлы мағыналы пікірлерін басшылыққа алдық.
Танымдық іс-әрекет оқу ... ... ... ... ... ... күрделі психологиялык білім.
Ал, танымдық іс-әрекет негізінде оқушылардың ... ... өте ... ... ... ... ... эксперименттік бағдарламаны қолдану арқылы оқушылардың
танымдық ... ... - ... ... тәжірибесінде
күрделі де өзекті, мәселелердің бірі болып табылады және ... ... ... ... ... іс-әрекеттерін
бағалауда жоғары көрсеткіштерге қол жеткізуге болады.
Оқушылардың кез-келген сала бойынша білімді ... ... ... беретін эксперттік бағалар дегенді де қолдануға болады.
Мұнда екі ... ... ... ... ... асырылады: білімнің
меңгерілу деңгейін анықтау бағасы және алған білім, шеберлік, дағдылардың
деңгейін көрсететін ... ... ... ... өзінің, "Оқыту процесі
барысында студенттердің танымдық ... ... ... ... ... екі ... ... ұсынады.
1. Білімнің меңгерілу нәтижесінің баға шкаласы.
1. пәндік білім жоқ;
2. қанағаттанарлық білім жоқ;
3. аз қанағаттанарлық білім;
4. қанағаттанарлық ... ... ... білім;
6. жақсы білім;
7. өте тамаша білім.
II. Белсенділік бағасының шкаласы:
1. өте ... ... ... ... орташа-күшті;
6. күшті;
7. өте күшті
Осы екі шкала бойынша бағаларды қосу ... ... ... ... ... оқушыларымен тиімді оқыту әрекетін ұйымдастыру,
дегенде біздер баланың ... ... ... сақтауды, зейінің
ұйымдастыруы, ақыл-ой міндетін талдау және ... ... ... т.б.)
жұмсауын тілге тиек етеміз.
Осы танымдық іс-әрекетті ... ... ... ... ... ... ... қазақ тілі сабағында қалай жүзеге
асатындығын зерттеуді ... ... етіп ... ... ... ... ... Тілдер туралы зандардың қабылдануы, білім берудің басты мұратын
айқындайтын соңғы құжаттар, сондай-ак халық ағарту ... ... ... да ... ... ... білім беретін мектептердің алдына білім
және тәрбие беру ... ... ... алға ... ... ... жас ... өз ана тіліне деген сүйіспеншілігін, қадір-
құрметін арттыру, сөйлесу ... ... ... ... ... міндеттер өте көп.
Ол міндеттер қазақ тілінің мемлекеттік мәртебе алуынан және ... ... ... іс-шараларды жүзеге асырудан туындап отыр.
Қазіргі мектептің құрылымы мен оның білім ... ... ... ... ... ... жаңашаландыру талаптарын қояды.
Жалпы орта мектепте оқытылатын пәндер жүйесінде қазақ тілі пәні ерекше
орын алады, әсіресе ... ... ... ... осы жас ... тілін дамыту ең өзекті де өткір мәселе. Ж.Аймауытов оқыту мен
тәрбие ісіндегі ана ... ... ... атап ... "Бала оқуды тілден
бастайды. Бастауыш мектептің көбінесе айналдыратын оқуы - тілдің мүшелерін
анық білдіріп, баланың ... ... - дей ... "Сөз - ... ... сөз жоқ" - деп тұжырымдайды.
М.Мұқанов тіл мен сөйлеудің психологиялық проблемаларын ғана ... ... ... ... К.Левиль Стросс, Леви-Брюль, Шоқан Уәлиханов
еңбектерін талдауға да ... ... ... мұра ... алға ... ... ... профессор М.М.Мұқанов
зерттеген тіл мен сөйлеудің психологиялық ... ... ... ... ... Бұл ... ... өз шешімін табуға тиісті іргелі
мәселе деп бағалаймыз.
Ж.Аймауытов жас буынның дұрыс ойлап, дұрыс сөйлеуіне ... ... ... осы ... ... бірден-бір жауапты деген құнды пікір
айтады. Бұл пікірлер оқу-тәрбие процесіндегі озық ой-пікірлерімен үндесіп
жатқандығын байқауға болады.
Ж.Аймауытовтың ... ... ... еңбегінде "Сабақтың жүрісі,
"Ынталы оқу" деген екінші бөлімінде-сабақты, білімді баланың ... ... ... оқушылардың белсенділігін арттыруға болады деген
мәселелерге арналған.
А.Байтұрсынов туған ... ... ... әр қазақтың
әсіресе бастауыш білімді дұрыс алуын ... ... Ол өз ... ... ... ... тіл, құлақ қандай керек болса, бастауыш ... ... де ... ... бастауыш мектепте барлық ғылымның негізгі және осы жас
кезеңіне тән сипатты ерекшелік: ... тез ... оқу ... тез
арада меңгеріп алуға бейімділігі.
5 балдық бағалау жүйесін анықтау мақсатымен Б.П. ... ... ... 5 ... ... танып-білу, түсіну, тәжірибеде
қолдану, оны шығармашылық тұрғыда қолдану. 100%-дық білімді ... 64%- ... ... ал 36%-қанағаттанарлық нәтиже деп есептейді.
Сонда осы меңгеру, білімді игеру ... ... ... ... байланысты. Сондықтан да, біздер танымдық
әрекеттердің негізінде білімнің бағалануының психологиялық ерекшеліктерін
қарастырып отырмыз.
Оқушының сабақ ... ... ... ... ... мақсат —
білім берудің түрлі тиімді жолдарып қарастырып, оқыту процесін нәтижелі
ұйымдастыру.
Танымдық іс-әрекеттердің ... ... ... ... олардың түрлі (жас ерекшелік, табиғи) мүмкіндіктеріне арналып,
қабілетін ескеріп жасалған бағдарлама мен ... өмір ... сай ... ... ... орта мектептің "Қазак тілі" бағдарламасының
жобасында "Тіл мәдениетіне" ... ... да жыл ... ... ... берілген. Бұл тақырыптар баланың әдеби тілде сөйлеу ... ... ... ... ... ... ... көздейді.
Жыл соңында берілетін ол сағаттарды күтпей-ақ мұғалім ... ... ... ... ... өзінің негізгі құрылысына қарай
талдау жұмыстарын жүргізгенде әсерлі сөйлемдер құратып, оның ... ... ... үшін ... жаттығулардың үнемі оңай әрі жеңіл болуы
тиімді бола бермейді. Оқулықтағы білім мазмұнының ... ... ... ... ... ... ... сонда ғана
оқушылардың сабақтағы белсенділігін арттырып, қызығушылықтарын оятуы
мүмкін.
Дидактикалық ... ... ... ... ойлау
шеберліктерін артыру мақсатын көздей отырып құрылуы ... ... ... ... ... ... ... қарай принциіп бойынша" жүзеге
асырылады. Жеңілден ауырға көшіру білім ... ... ... ... ... бар ... ... ұйымдастыра орындайды.
Ал, енді біздер, осы қазақ ... ... ... ... ... 3 ... дамыту мақсатын көздеп алдық.
1-кесте. Эксперимент бағыттары
|Реттік |Дамытушы эксперимент бағыттары ... | |
|1 ... ... ... ... ... |
| ... ... ... отырып, бағалау жүйесі арқылы білімді |
| |бағалау. |
|2 ... ... ... ... ... түрліше бағалау. |
|3 ... ... ... ... ... түрлі |
| ... ... ... бағалау. ... осы әр ... ... ... тоқталуды жөн көрдік.
Оқып-білім алушылар үшін дайындалған білім ... ... ... ... ... ... заты ... басқаша
айтсақ, оның шын мәніндегі әрекет етуші мотиві болады.
Осылайша, кез-келген сабақта (ол лекция, немесе дәстүрлі, не ... ... ... ... білім алушыға қарай беріліп қана
қоймай, ең алдымен танымдык іс-әрекеттің ұйымдасуы асады.
Білім алғашында формасына ... ... ... да, оқып ... ... ...... диалогты форма болып қайта құрылады, ал
мазмұны жөнінен танымдық болады.
Зерттеулер көрсеткендей-ақ, мазмұны жөнінен ... және ... ... ... ... ... ... жеке әрекеттердің
мақсаты, мазмұны және мотивтерінің өзара байланысуы, ұштасуы барысында
жүзеге асады.
Жаңа мақсаттардың ... ... - ... ... ... ... - ... жағынан практикалық, формасы жөнінен біріккен
мақсаттардың қалыптасуынан басталады. Келесі кезеңде ұғым, мән, ... ... ... бірлескен практикалық мақсаттар -бірлескен
ойлау мақсаттары болып қайта құрылады. Бұл сапалы ... ... ... те ... ... ... ... танымдық іс-әрекеті негізінде
білімді бағалаудың психологиялық ерекшеліктері сөз ... ... ... өзі үш ... ... ... ... бөліктерден
тұрады.
Оқыту процесіндегі білімнің ... ... ... ... ... ... Ресейлік, шетелдік, Қазақстандық
психолог-ғалымдар, өзге ... ... ... ой-пікірлері
айқындалады.
Жүйелі бағалау жайындағы ... ... ... зерттеуінше, оқытушы мен оқушының танымдық іс-әрекеттерінің
бірлескен жағдайында ғана жүзеге асады.
Курстық жұмыс ... ... ... ... ... ... да ... түседі.
Курстық жұмысында теориялық және ... ... ... мәні ашылып, түсіндіріледі. Қазақстандық педагог-ғалымдар Р.М.
Қоянбаев, Т.С. Сабыров т.б. ... оқу ... ... ... ... да ... ... сөз етіледі.
Оқыту процесінде оқушылардың танымдық іс-әрекеті арқылы білімді
бағалаудағы теориялық ой-пікірлер ... ... ... ... ... ... ... еңбектері толықтыра түседі.
Отандық психология өкілдері З.И.Калмыкова, Н.А.Менчинская, М.А.Семенова,
С.Ф. ... ... И.В. ... Т.А. ... ... студенттердің жас ерекшелік мүмкіндіктеріне жауап беретін
оқу әрекетінің пәндік мазмұны ретінде теориялық ... және ... ... әрекеттің жалпыланған тәсілдері болатындығы
анықталады.
Оқушының оқу-танымдық әрекетінің мазмұны мына сияқты ... ... ... бұл: ... ... - оқушы үшін түпкі қатынасты
және оның ... ... алу; ... ... ... ... ... шығара алу мүмкіндігі; жалпыламалық - көптеген қасиеттерді
тұтас бір негізгі жеткізу.
Оқушының ... ... ... жүйелілігі және
жалпылығы ол ... ... ... ... ... ... және ... көрсеткіштері міндетті түрде өзара
байланысты, бірақ бір-біріне ұқсамайды, дегенмен ... ... ... баланың әрекетінің жүйелілігіне бағалауға тікелей
мақсатты бағытталған.
Біздің зерттеуімізде бағалаудың оқу ... ... 3 ... оның ... - ... қызметі, функциясы.
Дамытушы бағалау ісі оқытуда қажетті психологиялық ... ... ... ... оны ... 2 қызметтен айрықша бөліп аламыз:
диагностикалық бағалау - процесс немесе әрекеттің бастапқы, ... ... Ал, ... түрі - ... ... ... анықтайды.
Дамытушы бағалаудың қызметі оқу процесі кезінде ... ... ... ... жету әрекетін қамтамасыз етуден, бұл әрекетке
бақылау жасаудан және қажет кезінде оқу ... ... ... ... осы ... мәселелерді тірек ете отырып, біз ... ... ... ... оқу ... барысында,
негізінен оның жеке құрылымының бірі, бағалау арқылы дамытамыз.
Білім берудің ... ... - ... ... ... ... арқылы дамыту мүмкіндігін айрықша ғылыми. Бұл үшін, келесі жеке
міндеттерді шешуге болады.
1.Мектепте бағалау тәжірибесіне бақылау және ... ... ... мәліметтер әдебиеттердегі теориялық және ... ... ... міндетті.
2. Бағдарламада қалыптастырушы эксперимент ұйымдастыра отыру, ол үшін
соған лайықты, қажетті оқу ... оқу ... ... ... ... ... ... кезеңдерді ойластырып, онда
мотивтердің жемістілігін, ... ... ... ... түрлері
көрініс табатындай болуы тиіс.
4. Соңғы мәселе: осы зерттеу негізінде практикалық нұсқаулар, жоғары,
орта оқу орындарының мұғалімдері үшін ... ... ... ... ... ... ... бағалау дегенде, бүкіл бағалаудың түрлерін, яғни оқу процесінде
практикалық, іске асатын бағалау деп ... ... сөз ... ... ... ... бағасының балл арқылы бейнеленуі - баға
арқылы, оқушының өз жұмысына өзін-өзі бақылау, өзіне-өзі баға беру ... т.б. ... ... ... ... ... шешу
проблемасындағы басты идеяның мазмұны мынадай: білімді игерудің ... ... ... ... ... ... тиімді және сол
уақытта белгілі бір шамада ... ... ... өзін-өзі
бақылауын, өзіне-өзі баға беруін қосу керек. (Ш.А.Амонашвили, Л.В. Занков,
В.В. Шаталов, Ф.Ленард).
Нарықтық қатынас заманында еліміздің рухани баюының бас ... ... ... да көп ... ... көбеюі жұртшылықты таң
қалдырмас деп есептейміз.
Себебі өздері екі ойлы жастарымызды білім ... ... ... ... ... ... ынталандырушы процесс - бағалау ғана
қалады.
Сонымен ... ... ... ... іс-әрекеті негізінде
білімдерін бағалауда біріккен-диалогты ... ... ... ... ... ... ... сүйенген жағдайда ғана оқытуда
жоғары нәтижелілікке қол жеткізуге болатындығы дәлелденді.
Пайдаланылған әдебиеттер
1. Нейман Ю.М. Как измерять учебные достижения? // ... ... ... ... - №1, 2001. – М. - ... ... А.Г., Белоус Н.В. и др. Математические методы современной
теории
4. тестирования // Образование и ... – 2002. ... ... 5-й ... ... – Харьков-Ялта: УАДО, 2002. -
С.332.
5. Мұғалімге арналған нұсқаулық Үшінші (негізгі) деңгей
6. А.Əлімов. Интербелсенді əдістемені ... ... ... ... ... арналаған нұсқаулық, бірінші деңгей, «Назарбаев Зияткерлік
мектептері» ДББҰ, 2012
8. Мұғалімге арналаған нұсқаулық, үшінші деңгей, ... ... ... ... Шакиров Р.Х., Буркитова А.А., Дудкина О.И. Оқушылардың оқу
жетістіктерін ... ... ... ... ... ... .Б.: ... 2012.
10. Психология негіздері. Оқу құралы. Түркістан, 2000 ж. 120 бет;
11. Жалпы психология. Дәрісбаян жинағы. Алматы, ... 2003 ж. 340 ... ... ... 1001 ... Алматы, Дарын, 2004 ж. 96 бет;
13. Мижериков В.А., Ермоленко М.Н., ... в ... – М., 2002 ... ... Н.Н., ... Н.В., М.Н., ... в педагогическую
деятельность. – М., 2004 г.
15. Жалпы психология. Дәрісбаян ... ... Заң ... 2004 ... ... ... психология. 1001 тест. Алматы, 2004 ж. 120 бет;
17. Психология негіздері. Оқу-анықтамалық құрал. Алматы, Заң әдебиеттері,
2007 ж. 120 бет.
18. ... Л.Д. ... ... ... Феникс 2005. сс.150-
156, 639-640.
19. Джакупов С.М., Абдрахманова Р.Б., Жұбаназарова Н.С., ... ... ... ... ... 1998. сс. 19-35, ... ... Ә. Жалпы психология Алматы, 1996
21. Бап-Баба С. Психология ... ... ... ... 2007.
22. Омаралиева Қ., Смак Қ. ... ... ... ...

Пән: Психология
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 40 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
"Жас ерекшелік және әлеуметтік психология" пәні бойынша студенттерге арналған лекция жинағы28 бет
050717 – Жылуэнергетика мамандығы бойынша оқитын студенттердің оқу -өндірістік машықтанудан өтуге арналған әдістемелік нұсқау8 бет
3D studio Max бағдарламасы.41 бет
3D studio MAX көмегімен объектілерді модельдеу21 бет
5в050700 «Менеджмент» мамандығы 1-курс студенттері үшін іс-тәжірибеден өту туралы есебі12 бет
Activ studio жалпы мағлұмат70 бет
Camtasia Studio бағдарламасында бейнесабақтар жасау23 бет
«Интернет технологиялар» пәнінен барлық мамандық студенттеріне арналған әдістемелік нұсқау22 бет
«Қаржы » пəн бойынша сырттай оқу нысанында оқитын студенттерге өзіндік жұмыстарды орындауға арналған əдістемелік нұсқасы11 бет
«Қаржы менеджмент» пəн бойынша сырттай оқу нысанында оқитын студенттерге өзіндік жұмыстарды орындауға арналған əдістемелік нұсқасы24 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь