Қазақстан Республикасында жер құқықтық қатынастарын реттеу тарихы

1. КІРІСПЕ
2. НЕГІЗГІ БӨЛІМ
2.1 Қазақстанның Ресей құрамына енгенге дейiнгi жер қатынастары.
2.2 Қазақстанның Ресейдiң құрамында болған кездегi жер қатынастары.
2.3 Кеңестiк кезеңдегi жер қатынастары.
2.4 Егемендi Қазақстандағы жер қатынастары. Қазақстан Республикасының жер қатынастарының нарық талаптарына сай дамуы.
3. ҚОРЫТЫНДЫ
4. ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР
Жалпы Қазақстандағы жер қатынастарын реттеу тамыры терең
тарихи өткен шақтан басталады. Адам қоғамының дамуы кезеңіндегі
жер ресурстарын пайдалану сипаты белгілі бір аумақтың табиғи
жағдайымен және материалдық өндірістің бағытына байланысты
болып келген. Жерді шаруашылық пайдалану мен айналымға тарту
адам қоғамының дамуындағы құқықтық реттеу жолдарын іздеуге
негіз болады.
Жер мәселелері әр кезеңде Қазақстан аумағында өмір сүрген
мемлекеттердің барлығы үшін негізгі мәселеге айналып отырды.
Тарихи деректерге сүйенетін болсақ, Қазақстан аумағын мекендеген
мемлекеттердің негізгі кәсібі көшпелі және жартылай көшпелі мал
шаруашылығы болды. Соның салдарынан жайылым жерлерге
мұқтаж болған мал өсірушілер шалғай жерлерге көшіп-қонып жүруге
мәжбүр болды. Қоғамдық қатынастардың даму сатыларының қай-
қайсысын алсақ та жер қорларын пайдалану белгілі аумақтағы
климаттық жағдайларға және материалдық өндірістің бағытына
байланысты болады. Қазақстанның табиғи-климаттық жағдайы
материалдық өндіріс жүйесінің негізгі бағыттарының сипатын
анықтады. Сондықтан мыңдаған жылдар бойы Қазақстан
территориясын мекендеген елдер үшін шаруашылықтың негізгі
саласы көшпелі мал шаруашылығы болып саналады. Мал өсіру үшін
жайылым жер іздеу негізгі проблемалардың біріне айналып отырды.
Сол кезеңдерде өмір сүрген қоғамдар үшін жер қатынастарын реттеу
жүйесінің табиғи және объективті түрдегі қажеттілігі, жер бөліктерін
маусымды түрде пайдалану біздің ойымызша негізгі фактор болып
табылады.
1. Қазақстандағы жер қатынастарын құқықтық реттеу magistr.kz/referat/show/5582/72/3

2. Қазақстан Республикасының Жер кодексі, Астана «Сары арқа», 2003 ж.

3. «Жерді пайдалану құқығы» www.trk.kz www.trk.kz/Материалы/4552-Жерді-пайдалану-құқығы.html.

4. Стамқұлов Ә.С., Стамқұлова Г.Ә.Қазақстан Республикасының Жер құқығы, жалпы бөлім, оқу құралы Алматы-2004ж.
        
        ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫ ҒЫЛЫМ ЖӘНЕ БІЛІМ МИНИСТРЛІГІ 
ӘЛ-ФАРАБИ АТЫНДАҒЫ ҚАЗАҚ ҰЛТТЫҚ УНИВЕРСИТЕТІ
Реферат
Тақырыбы: Қазақстан Республикасында жер ... ... ... ...
Орындағын: Иргебекова Ф.Б.
Тексерген: Мадиярова А.С.
Алматы 2015 ж.
МАЗМҰНЫ:
1. КІРІСПЕ
2. НЕГІЗГІ БӨЛІМ
2.1 Қазақстанның ... ... ... ... жер ... Қазақстанның Ресейдiң құрамында болған кездегi жер қатынастары.
2.3 ... ... жер ... ... ... жер қатынастары. Қазақстан Республикасының жер қатынастарының нарық талаптарына сай ...
3. ...
4. ... ... ... ... ... жер қатынастарын реттеу тамыры терең
тарихи өткен шақтан басталады. Адам қоғамының дамуы кезеңіндегі
жер ресурстарын пайдалану сипаты белгілі бір ... ... және ... ... ... ... ... Жерді шаруашылық пайдалану мен айналымға тарту
адам қоғамының дамуындағы құқықтық реттеу ... ... ... ... ... әр ... Қазақстан аумағында өмір сүрген
мемлекеттердің барлығы үшін негізгі мәселеге айналып отырды.
Тарихи деректерге сүйенетін ... ... ... ... ... ... ... және жартылай көшпелі мал
шаруашылығы болды. Соның салдарынан жайылым жерлерге
мұқтаж болған мал ... ... ... ... ... болды. Қоғамдық қатынастардың даму сатыларының қай-
қайсысын алсақ та жер қорларын ... ... ... ... және материалдық өндірістің бағытына
байланысты болады. Қазақстанның табиғи-климаттық жағдайы
материалдық өндіріс жүйесінің негізгі бағыттарының сипатын
анықтады. ... ... ... бойы ... ... ... үшін ... негізгі
саласы көшпелі мал шаруашылығы болып саналады. Мал өсіру ... жер ... ... ... ... ... отырды.
Сол кезеңдерде өмір сүрген қоғамдар үшін жер ... ... ... және ... ... қажеттілігі, жер бөліктерін
маусымды түрде пайдалану біздің ойымызша негізгі фактор болып
табылады.
Көшпенділер ... ... ... ... ... ... ... соқтырды.
Сонымен қатар ондай біріктірулер өндірістік топтар және қауымдық
құрылымдар деңгейінде жүргізілді.
Жер кез келген халық үшін негізгі табиғи ... ... оны ... ... ... ерте ... өзектілік мәселелерге айналды. Жер құқық қатынастарының
дамуын Қазақстанның Ресей құрамына енгенге дейінгі жер
қатынастары, Қазақстанның Ресей құрамында болған ... ... ... ... жер ... және ... жер ... деп төрт кезеңге бөліп
қарастырылады.
2.1 Қазақстанның Ресей құрамына енгенге дейiнгi жер қатынастары
Бірінші кезең Қазақ хандығының қалыптасуымен байланысты. Бұл
кезеңнің ерекшелігі арнайы жер ... жоқ ... Бұл ... ... Адат ережелерімен реттеліп отырған. Сонымен қатар, Шыңғыс
ханның отаршыларының саясаты орын ... ... осы ... ... меншікке берілді ма əәлде жоқ па? Бұл жөнінде екі түрлі көзқарас бар.
Бірінішісі - жеке меншік болғанын мойындамайды. Бұл ... ... ... ... ... ал ... - жеке ... болғанын дұрыс деп
қарайды.
Қазақ хандығы тұсындағы меншіктік қатынастарға келетін болсақ,
азаматтардың сатуға, айырбастауға, сыйлауға және мұраға
қалдыруға болатын ... ... жеке ... ... ... жеке ... XІX ғасырға дейін болмады, жер адат
нормалары бойынша қауымның ... деп ... ... ... ... ... ... Қазақ қоғамының тарихына көз
жүгіртсек, шын мәнінде мұнда жерге меншік болмағандығын, жер
пайдалану рулық, қауымдық негізде жүзеге асқандығын көреміз. Сол
себептен де жер ... ... ... меншігі саналған.
Ендеше, уақыт өте келе халқымыздың жерді о бастан қоғамдық
меншікте тұрақты пайдаланып ... дау жоқ. ... ... сату ... ... емес. Бұл жеріміз иесіз болды
деген түсінікті тудырмасы ... ... ... ... ... жер үшін жан ... ... барып, ұлан-
ғайыр аумақты тұтас қорғап, ұрпақтарына мұра етіп қалдырған.
Тарих қойнауынан сыр шертетін ... ... ... ... Есім ... ... "Ескі жолы", Тәуке хан тұсындағы
(1680-1718) "Жеті жарғы" әдет-ғұрып ... ... ... ... ... ... ... ретінде танылып,
қоғамдық қатынаста туындайтын әрбір жер дауы ел ... ... ... ... ...
Бірақ сол қасиетті жердің байлығын, берекесін көп уақыт
басқалар ... ... ... ... Отаршылдық саясаттың
жүргізілу барысында қарапайым қазақ халқының бұқарасына
жарытып жер де тие қойған жоқ. Патшалық Ресейдің боданында
болған кезінде ... ... ... ... ... ең бір ... күнкөріске жер үлесін алғаны ащщы болса да ... ... ... ... ... рудың атынан жерге, жайылымдарға
билікті қауым басшысы, ру басшылары, сұлтандар, билер жүргізді.?
Ғалым С.З. Зимановтың пікірінше, адамзат қоғамының дамуы бүкіл
қоғам тек қана мал ... ... ... өмір ... ... ... ... тарихи дәуірді білмейді.
Тарихи мәліметтерге қарағанда, тіпті нағыз көшпелі халықтар да
белгілі бір дәрежеде ұдайы немесе ішінара жер өңдеумен
шұғылданған, әрі ... ... ... өмір сүріп,
отырықшы халықтармен тығыз қарым-қатынаста болып келген.
Көшпелі мал шаруашылығына өткенде адамдар өздерінің
тұрғылықты жерінен алшақтап кетті ... ... ... жер
өңдеумен де айналысқан жағдайлар сақталған. Бұдан өзге,
халықтың бір бөлігі көшпелі кезеңнен басқа кезеңге өтерде белгілі бір
тарихи дәуірді бастап өткеруі тиіс ... Осы ... ... "жер ... ұғымына қарама-қарсы болып шартты түрде
алынбайды Жерге жеке ... ... ... де көшпелі мал
шаруашылығына негізделген экономикалық қатынастарымен
байланыстырылды. Орасан зор көлемдегі жайылымдарды меншік
иелеріне ... ... мәні жоқ еді. Оның ... ... ауысып отырды. Көктем мен күздің арасында мыңдаған
километрге дейін көшіп-қонып жүрген көшпелі қауымдар үшін жерді,
жайылымдарды жеке ... ... беру ... емес те ... ... ... енгенге дейін жерге белгілі бір ақы
төлеу белгілері болған жоқ, ... жер ... ... тарихы бар. Ол кезеңдегі жер айналысының негізгі әсер етуші
факторы болып, ... ... өмір ... табылды.
Қазақтардың заңдық көзқарастары бойынша жерге жеке меншік
құқығы 19-шы ... ... ... Жер ... ... ... қауымдастықтардың ортақ меншігі деп есептелген. Шын мәнінде
жердің нағыз иегерлері болып билер және басқа да феодалдар
табылды, 18-ші ... ... ... жеке ... жеке ... ... Қазақстанның Ресейдiң құрамында болған кездегi жер қатынастары
Екінші кезең. Қазақстан Ресей империясына ... ... ... ... 1749 ... ... 20 жыл бойы ... империясы қазақ жерінде
отаршылық саясатын жүргізіп отырып, Ұлы жəәне Орта жүздің жерлерін
əәскери күшпен басып алады.Өз билігін жүргізу үшін ... ... ... өз
өкіметін құрады. Олар генерал губерниялар деп аталады. Жалпы алты
генерал ... ... 1861 ж. орыс ... ... ... ... ... 1886 жылы 2-маусымда "Түркістан өлкесін
басқару туралы ереже", 1891 жылы 25-наурызда "Ақмола, ... Орал ... ... туралы ереже" қабылданды.
Батыс-Сібір генерал-губернаторлығы Дала генерал-губернаторлығы
деп өзгеріп, оған Сырдария облысынан басқа бес облыстың барлығы
түгелдей кірді. Сырдария ... ... ... ... ... ... 1897 жылы ... генерал-губернаторлығының құрамына кірді.
Бұл ережелер әкімшіліктік территориялық мәселелерге ғана
емес, сонымен қатар, әдет-ғұрып құқығын да бірқатар өзгерістер
енгізді.
Ең алдымен ... ... ... ... ... Бұрын жер
рулық-тайпалық қауымның немесе қоғамның меншігі болып
есептелсе, 1868 жылғы "уақытша ереже" бойынша қазақ жерлерінің
барлығы мемлекет меншігі ретінде ... ... ... ... олар казак әскерлеріне,
бекіністер салуға, келімсек орыс шаруалары-қарашекпенділерге,
шетел капиталистеріне, шіркеулерге беріле бастады.
Осы ереже бойынша ... өз ... ... ... ... деп ... Қазақтар көшіп қонғанда
адаттық принциптерін басшылыққа алды. "Ереже" бойынша
қыстаулар, онда үй-жай, қора-қопсы болса, қазақтардың жеке
меншігінде бола алады деп көрсетілді (1868 ... ... ... меншікке күзгі жайылымдар, шабындықтар, суғарымдар беріле
бастады. Меншік иелері болып қазақ байлары, би, болыстар саналды.
Сонымен қатар 1867-1868 ... ... ... ... беру ... ... ... Осыған байланысты ауылдық,
болыстық қауымдар орыс өкілдері болып табылатын
өнеркәсіпшілерге, көпестерге ... ... ... ... ... бере ... Сонымен қатар, қазақтардың өз араларында
да қыстауларды, жайылымдарды жалға беру туралы ... ... ... ақы ... мал пайдаланылды. Ережеде
жалға беруші қауым болып саналғанымен іс жүзінде жалға беру ... ... ... болыстар мен старшындар, билер қолында
болды. Сібір казак әскерлеріне 5 млн. десятина жер берілді. Ендігі
жерде ... бұл ... ... ... ... бере ... ... беру ақысы жылдан жылға көтеріліп отырды. XІX
ғасырдың соңында Сібір казактарының жерін 436 мың адам ... ... ... Олар орыс ... ... ... жалға беру жағдайында өмір сүрді. Орыс шаруаларын
жақсы жерлермен қамтамасыз ету үшін Ресей Үкіметі көшіп қону ... ... ... Ресейге қосылуы жер қатынастарының
сипатына және оны құқықтық реттелуіне өз әсерін ... ... ... жер қоры ... ... ... империясының меншігіне өтті. 1868 жылғы
210-бабында айтылғандай: ... ... ... үшін жер ... ... ... ал жер ... реттеу бұрынғысынша,
қазақтың әдет-ғұрыптық нормалары негізінде жүзеге асырылады.
Үшіншіден, қазақтардың әдеттегі құқығында жеке отбасылардың
күзеу және қыстауларға, шабындықтарға жеке ... ... ... ... жер ... ... реттеу әдеттегі
құқығымен қатар жалпы империялық ресейлік заңдармен реттелді.
2.3 Кеңестiк кезеңдегi жер қатынастары
Үшінші кезең. Социалистік кезең ... жж. Бұл ... ... ... ... тиіс жəәне жер тек халықтікі болуы тиіс жəәне ... ... тиіс ... ... ... ұсталды.
1917 ж. Ленин декреті шығарылды. Жер туралы декрет келесіні
жариялады:
1) Жерге помещиктік меншік ешбір өтеусіз тегін түрде
ауыстырылады.
2) помещиктердің жерлері, үлестік, шіркеулік, ... ... ... жанды және жансыз құралдарымен,
усадьбалық құрылыстармен Болыстық Жер комитеттерінің,
Шаруалық Депутаттардың Уездік Кеңестерінің қол астына
Құрылтайшы ... жер ... ... ... дейін өтеді.
5) Қарапайым шаруалар мен қарапайым казактардың жерлері
тәркіленбейді.
Ары қарай, Жер туралы Шаруалар бұйрығында, одан ... ... жеке ... құқығы мәңгі жойылады; жер сатылмайды,
сатып алынбайды, жалға беру, кепілге қойылмайды немесе кез-
келген ... ... ... ... жер... ақысыз
оқшауланып, бүкіл халықтық игілікке айналады және онда еңбек
ететін ... ... ... ... ... пайдалану құқығын Ресей мемлекетінің жерді отбасының
көмегімен немесе серіктестік арқылы өз еңбегімен өңдеуге ниет
білдірген барлық азаматтары ... ... ... ... мерзімге ала алады. Жалдамалы еңбекке жол берілмейді.
7) Жер пайдалану теңестіруші болу керек, яғни жер ... ... ... бойынша жергілікті жағдайларға қарай
еңбекшілердің арасында бөлінеді>>.
1919 ж. Жерді социализациялау заңы шықты. Декрет, әрине, Жер ... ... ... Онда және де жарияланғандай:
1-ші бап. РСФСР шегіндегі жерге, қойнауға, су, ормандарға және
табиғаттың барлық жанды күштеріне кез ... ... ... бап. Жер ... ... және жасырын) өтемақысыз еңбекші
халықтың пайдалануына өтеді.
3-ші бап. Осы заңмен ерекше ... ... ... ... ... оны өз ... өңдеушілерге
ғана тиесілі.
4-ші бап. Жерді пайдалану құқығы жынысына, діни
көзқарастарына, ұлты, бодандығына қарай шектелмейді.
35-ші бап. РФСФР, социализмге тезірек жету ... ... ... ... көрі ... коммунистік, артельдік жəәне
кооперативтік шаруашылықтарға артықшылық бере отырып, барлық көмегін
(мəәдени жəәне материалдық көмек) көрсетеді.
45-ші бап. Өзінде бар ... ... ... ... ... ... бере
алмайды.
46-шы бап. Жерді пайдалану құқығы осы заңда белгіленген тəәртіптермен
алынып, ешбір жағдайда бір тұлғадан екінші тұлғаға өте алмайды.
Сол кезеңдегі ең ... ... - ... ... ... мəәселесі болды.
Декреттің 1-ші бабында жерге кез келген
меншік мəәңгіге жойылады деп бекітілген. Ол шынымен ... ... ... жоқ. ... тек жеке меншік қана тəәжірибелік жойылды. Ал жерге
мемлекеттік меншік жойылған жоқ, керісінше, дамып, кеңейіп, жалғыз өзі
мүмкін ... яғни ... ... монополиясы орнатылды.
Қазақстанда жерді түгелдей мемлекеттік меншік қатарына жатқызып
қарайтын алғашқы ресми құжат - 1921 жылы 21 ақпанда қабылданған ҚАССР
Орталық ... ... ... ... жөніндегі Уақытша Ережесі"
еді. Жарияланған ереже "жерді национализациялау" туралы лениндік
декретті негізге ала отырып, еліміздегі ... ... ... қор ... да, ... ... жалға беруге тыйым салынды. Сол арқылы тұрақты
жер пайдалану объектісінің динамикасын жалпы жер ... ... ... ... ... оған ... ... мемлекеттік
шаруашылықты көтеруге бағытталған тұрақты нысаны анықталып, еңбексіз
жерді тұрақты пайдаланудың мəәні болмайтын қағиданың маңызы дəәл осы
уақыттан бүгінгі күнге дейін расталып ... ж.ж. ... жер су ... ... ... ... реформалардың негізгілерінің бірі ол 1921-1922 жылдары
жүргізілген жер-су реформасы. Бұл реформа Түркістан кеңестік
республикасы үкіметінің ынталығымен Оңтүстік Қазақстанда
жүргізілді. Оның жүргізілуінде басты, шешуші ... ... ... 14 ... ... ... болды, ол бойынша 1861
жылғы көтерілістен кейін тартып алынған жерлерге қоныстанған
жергілікті халықтардың ауылдарын жойып, олардың ... ... ... ... ... және
олардың суғармалы жерлерді пайдалану құқығын қайтару қаралды.
1920 жылы ... жер ... ... ... жүзеге асыру үшін 1921 жылғы жер қатынастарын
жасау жұмыстарының жоспары дайындалды.
1921 жылдың 26 наурызында жер-су реформаларын ... ... ... ... ... жер және
су қатынастарын қайта жасау наказы қабылданды. Реформа
негізінен суармалы ... ... ... суды
пайдалануды реттеу шараларын қарады. Сонымен жергілікті жердегі
су шаруашылығы органдарына, 1921 жылдың 20 сәуірінен қалдырмай
жаңа жерлерге орналастырылған халықты сумен қамтамасыз ету
шараларын ... ... ... нәтижесінде 1921 жылдың алғашқы 8-9
айында Түркістан республикасында еңбекші жерсіз халықты және аз
жер бөліктері бар халықты орналастыру үшін 336927 десятина ... 1,09 ... тең) жер қоры ... жылы ... ... ... Республикасы құрылды. Оған дейін
ол автономиялық Республика болып табылады. 1936 жылы Қазақ ССР-ның
тұңғыш Конституциясы ... Ауыл ... ... ... ... елде ... жаппай колхоздастыру
1930-1932 жылдары ерекше қарқынмен еріксіз жүргізіліп бітті. Алғашқы
жылдары колхозға мүше болғаннан кейін шаруалардың жағдайы бұрынғыдан
да қиындай түсті десек ... ... ... ... ... ... ... өнімдерін көптеп керек етіп, оны тек қана жерді тұрақты
пайдаланып отырған колхозшылардан алуды жоспарлады. Сондықтан
шаруаларға шамадан тыс сұраныс жасалып, ол жоспарлы ... жер ... ... ... ... ... өзінің
құқықтық қалыптасу негіздерін тек 1935 жылдың 17 ақпанындағы Кеңестік
ауыл шаруашылығының еңбек бірлестігі ... алды деп ... ... ... өз ... жатқан жерді шаруашылық
мақсаттан өзге де ретте мерзімсіз пайдаланатын үлгісі көрініс ... ... 1971 ... 21 ... қабылданған Жер кодексінде ауыл
шаруашылық мақсатындағы жермен бірге орман қорының жері ... ... ... ... жері ... жер ... жалпы
объектісі ретінде, мемлекеттен өзге жер құқығының субъектілеріне тек қана
пайдалануға беріліп, тұрақты жер пайдалану құқығының механизмі жерге
деген мемлекеттік меншік құқығын айнымас ... деп ... ... ... ғана болғанымен, жердің шынайы иесін
танудағы тұрақты жер пайдаланудың құрылымдық құқықтық негіздері бұл
кезеңде ... əәрі ... ... ... ... ... жер
пайдалану құқығының заңды мəәртебесі тек жерді пайдалану мүмкіндігімен
ғана шектеліп ... ж. ... рет ... одағының жер заңдарының негіздері
қабылданды. Осының арқасында əәр бір республикда өзіндік жер заңдарын
қабылдауға əәрекет жасай бастайды.
1917-1971 ж. дейін Қазақстанның ... ... ... ... реттеп отырды. Бұл кезеңде басшылыққа партия шешімдері ... ... ... ... жер қатынастары. Қазақстан Республикасының жер қатынастарының нарық талаптарына сай дамуы;
Төртінші кезең. Қазақстан Республикасы өзінің мемлекеттік
егемендігін алғаннан бастап, өте қысқа уақыт ... ... ... ... өзгерістерге ұшырады, яғни жаңа жер
құқықтық құрылым пайда болды. Жерге тек қана мемлекеттік
меншік құқығы мен тегін жер пайдалану құқығының ... ... ... қатар, жеке меншік құқығы да танылып,
жерге ақы төлеу енгізілді және өзге жер ... ... ... Республикасы егемендігін алғаннан кейін мемлекет
аумағында біраз уақытқа дейін ССРО кезінде қабылданған заңдар
әрекет етті. ҚазССР-ің 1990 жылы ... ... ... ... ... дамытты:
* республика территориясында 5-жылдан астам өмір сүрген
азаматтарға, шаруа қожалықтары, ... және ... ... және ... үйге ... ету, ... ұлттық әдет-ғұрып кәсіп ету және қолөнер үшін
өмірбойы мұрагерлік құқықта иеленуге жер бөліктерін беру ... ... жер ... ... шектерді алып
тастау туралы;
* жер пайдаланушылардың әрекеттеріне мемлекет,
шаруашылықтық, ұйым және ... да ... ... ... салу туралы;
* жер иелерімен жер пайдаланушылардың: жерде ерікті
шаруашылық жүргізуіне; ауыл шаруашылығымен айналысудан
өндірілген өнімдерге және оларды ... ... ... ... ... ... туралы;
* жерді жалға беру туралы;
* жер қатынастарын реттеуге байланысты жергілікті жерлердегі
өкілдер және атқарушы билік ... ... ... ... ... төлем ақы белгіленді;
жер дауларын шешуде сот органдары билігінің ролі ... Жер ... ... рет ... немесе "бүкіл
халықтық" меншік деген ұғымдар қолданылудан шығарылды.
Дегенмен де, бұл Жер ... жер ... ... ... ғана ... ... Нақтырақ айтқанда
әлеуметтік-экономикалық өзгерістер көрініс берген елдегі жер
қатынастарының нарықтық экономикаға өту жағдайына жер заңдары
жауап бере ... ... ... ... жер қатынасына
реформалық ешбір нарықтық бағдар жасауға лайық болмай шықты.
1991 жылы 28 маусымда Жер реформасы туралы заң
қабылданды да, оның ... жер ... ... құру болды.
Бұл заңның негізгі мақсаттары жерге иелік етудің әртүрлі
нысанының нәтижелі әрекет етуіне құқықтық, ... ... ... ауыл ... ... тұрақты өсіріп тұруға жету
болып табылады.
Жер реформасының негізгі бағыттары төмендегідей болды:
* жерді ұтымды қолдану мүддесінен байланысты оны бөлу үшін
арнайы жер қорын ... ... ауыл ... ... мүлкін
жекешелендіру болған жағдайда жерді қайта бөлу;?
* ауыл халқы тұратын пункттердің шекарасын анықтау;?
* жер учаскелерін пайдалану құқығы құжаттарын рәсімдеу және
қайта рәсімдеу.
Азаматтар үшін ... жер ... ... ... ... ... және жеке үй ... бағбандық,
саяжай және мал шаруашылығын жүргізу қамтамасыз етілді. Ол қор
жерді ұтымсыз пайдаланған және нашар жұмыс істейтін ауыл
шаруашылық кәсіпорындарымен ұйымдардың есебінен ... үшін ... ... ... ... субъектілерден жерді
алудың құқықтық механизмі бекітілді. Бұл норма жерді ары қарай
ұтымды пайдалануды жүзеге ... ... ... ... ... ... ... кеңінен қанат жая алмай
отыруына, бір жағынан жер нарығының қалыптаспауы әсер етті.
Сондықтан да, Қазақстан Республикасы Президентінің 1994 ... ... "Жер ... ... ... ... және 1994 ... 5 сәуірінде жарық көрген "Жер
қатынастарын одан әрі жетілдіру туралы" Жарлықтарының жарық
көруі, біздің еліміздің тарихында бұрын-соңды болмаған нарықтың
жаңа нышандарын енгізді. Бұның өзі егер сол ... жер тек ... ... болғанын ескерсек, төңкерістік қадам болды.
Аталған Жарлық бойынша мыналар белгіленді:
* азаматтар, өзіне тиісті өмірлік мұрагерлік жолмен берілген жер
учаскелерін ... ... ... және кепілдікке, басқа
азаматқа немесе заңды тұлғаға сатуға мүмкіндік алды;
* заңды тұлға (егер ... ... ... ... ... ... жер ... пайдалануға, жалға беруге,
сатуға және жер пайдалану және жалдау құқығын басқа азаматқа
не заңды тұлғаға жалға, не ... ... ... ... ... ... өмірлік иелену құқығын, ал заңды
тұлғалар өздеріне тиісті пайдалану құқығын, сонымен қатар жер
учаскесін пайдалану және ... ... ... ... ... шет ... ... сондай-ақ, акционерлік қоғамның жарғылық капиталына
төлем ретінде беру мүмкіндіктерін алды.
Жер қатынастарының ары қарай ... "Жер ... ... ... ... мен ... емес ... тұлғалардың
жеке меншігінде өзінің мақсатына сәйкес үйлер мен ғимараттарды
қамтуға арналған жерлерді қоса алғанда, ... ... ... ... өндірістік және өндірістік емес, оның ішінде тұрғын
үй-жайлар, үйлер, ғимараттар және ... ... ... ... бола ... ... ... заңдастырды. Дегенмен,
Президент Жарлығының ережелерін анализдеу жерге жеке меншікті
енгізу жеке ... ... ... жер ... қатынастарын реттеуге қатысты КСРО-ның
барлық нормативті актілерінде "жер - мемлекет байлығы, сол
себептен де ол жеке ... ... ... ... тек ... ... ... беріледі" деген мазмұндағы
құқықтық норма міндетті түрде орын алған. Бұл әрқашанда "барлық
жер қоры тұрақты пайдалану құқығымен бүкілхалықтық меншікте
болады" ... ... ... үстемдігінің одан әрі іске
асырылу құқықтық әдісімен астасып жататындығын көрсетеді.
Осылайша, кеңестік жер құқығындағы тұрақты жер пайдалану
құқығы - ... үшін ... ауыл ... ... яғни кеңшарлар мен ұжымшарлардың
басымдығы негізінде жерге бірыңғай, бірден-бір ... ... оны ... әрі ... ... ... ... тегін пайдаланып келгендігімен сипатталары сөзсіз.
Тәуелсіз Қазақстан мемлекеті меншік қатынастарын
реформалауда жерге шаруашылық жүргізудің тең және әртүрлі
нысандарын таңдай отырып, ауылда көп ... ... ... ... дамыту мақсаттарын жүзеге
асырудың негізі ретінде мемлекеттік меншікті сақтап, оны
реформалаудың ... ... ... ... пайдалану институтын
кеңінен қолданды. Жер пайдалану институты жер учаскелерін
шаруашылық айналымға тартумен қатар жерге жеке меншікті
кіргізудің қажетті жағдайларын байыпты түрде ... Жер ... ... ... ... ... ... қосалқы шаруашылықты, бақ өсіру және саяжай мен жеке тұрғын үй
салу құрылысын дамытудың негізгі құралдары ретінде жерді өмірлік
мұрагерлік ... ... ... алу танылса, жерді тұрақты
пайдалану құқығы азаматтар мен мемлекеттік емес заңды
тұлғалардың өндірістік және өзге де объектілері салынған немесе
салынып жатқан жерлерін ... ... ... ... дами бастады.
Қазақстан Республикасының 1995 жылы 30 тамызда қабылданған
Конституциясының жерге шекті нормадағы жеке ... ... ... ... ... ... ... болмысы
мен оның мазмұны түбегейлі өзгеріске ұшырады.
Жерге жеке меншік құқығы жөніндегі Конституциямыздың
ұстанған тұжырымдамаларына сүйене отырып, 1995 ... ... ... ... ... "Жер ... күші бар ... еліміздегі жердің құқықтық құрылысының
жаңа нормативтік шеңберін анықтай келе, жерді пайдалану
құқығына күрделі өзгерістер ... Жер ... ... жаңаша моделін құру мақсатында жерге байланысты
өзіндік қосалқы шаруашылық жүргізу, бағбандық және саяжай,
сонымен қатар ... ... ... ... мен ... ... салу үшін және ... дейін салынған жер
учаскелеріне деген мұрагерлік негіздегі өмірлік пайдалану
құқықтары жеке меншік құқығына ... ... ... ... ... ... үшін мұрагерлік
негізде өмір бойы пайдалануға алған жеке тұлғалар олардың
тұрақты пайдаланушысы деп танылды. Үйлерді, құрылыстарды,
ғимараттарды және олардың мақсатына сай күтіп ... ... қоса ... ... ... тұрақты пайдалану құқығын
сатып алған азаматтар мен заңды тұлғалар болса олардың меншік
иесіне айналды.
Ал, Қазақстан Республикасының жер учаскелерін ауыл
шаруашылығы және ... ... ... үшін мерзімсіз
иелену негізінде алған заңды тұлғалар оларды тұрақты пайдалану
құқығына ие болған еді.
Ата Заңымыз Конституцияның ұстанымды қағидаларына ... ... ... "Жер ... ... деген заттық құқықтардың жүйесі бекітілді. Мұнда жер
заңдарында бірінші рет меншік құқығының өзінен туындайтын басқа
құқықтармен арақатынасы реттелетін болды. Ол мына ... ... алды деп ... ... ... ... ... басты құқық деп тану -
оның өзге құқықтардың қайнар көзі ретіндегі маңызын ашып
көрсетуге жол ... ... өз ... тікелей өзі немесе
басқа тұлға арқылы жүзеге асыру мүмкіншілігіне ие болды. Әрине,
өз өкілеттігін басқа бір тұлғаға беруді өз жерін ... ... ... ... ... мемлекет заттық құқықтардың ерекшелігін олардың
жерге мемлекеттік меншік құқығын жүзеге асырудағы орнын,
функционалдық санатын ескере отырып реттеді.
Үшіншіден, жерді пайдалану құқығын жерге заттық ... түрі ... тану ... жер ... ... иелену
және оған билік ету құқығын меншіктенуші мен жерді
пайдаланушының арасында бөліп беру қажеттілігін көрсетті.
Мемлекеттік меншіктегі ... ... ... емес ... тұлғалар арқылы кеңінен тартудың негізгі
құралы ретінде жерді тұрақты пайдалану құқығының көзделуі оның
мазмұнын түбегейлі өзгертті.
Барлық жерді пайдаланушылардың иелену мен пайдалану ... ... ... ету ... әртүрлі деңгейде бекітілді.
Бұған ең айқын мысал ретінде жерді тұрақты пайдалану құқығы
субинститутының аясында ... ... ... ... емес заңды тұлғалардың жерге билік ету құқықтары
деңгейінің мүлдем өзгеше болғандығын келтіруге болады.
Осылайша, Қазақстан Республикасы Президентінің "Жер туралы"
заң күші бар Жарлығында ... емес жер ... ... ... ... ... ... жерге жеке
меншік құқығының барлық ерекше белгілеріне тән қатынаспен
берілген болатын.
Осы Жарлықтың 41-бабына сәйкес, жерді тұрақты және бастапқы
ұзақ мерзімді пайдалану ... бар ... емес ... ... ... жер учаскелерін (немесе олардың
бөліктерін) жалға (қайта жалға) немесе уақытша өтеусіз ... ... ... ... ... ... жер
пайдалану құқығын оқшаулауға құқығы болды.
Сонымен қатар, заң шығарушылардың ... ... ... ... ... ... ... жер
пайдалану құқығының заңды құрылымына барынша аморфты (нақты
формасыз) ... ... ... Жарлықта мемлекеттік емес
тұрақты жер пайдаланушыларға кең өкілеттікте оларды тиісті заңды
кепілдікпен ... ... ... оның ... ... белгілерін
жеке-дара көрсетуде жеке меншік құқығынан ажыратуға мүмкіндік
бере қоймады.
Біздің ойымызша, Қазақстанда жер үлесін дербестендіру
проблемасының, халықты әлеуметтік қорғаудың, ... ... ... жер ... ... ауытқуға, яғни жер пайдаланушы мен еңбекші шаруаның
табиғи түрде ... алып ... ... ... жер ... ... жерді
жекешелендіру және тұрақты жер пайдалану қатынасындағы
шартты жер үлестерінен айырудың тиімсіздігін жою мәселелері мен
олардың ... ... ... ... ... ету; жер ... ... атқарушы органдардың
басынушылығын, озбырлығын болдырмау; жер ресурстарын
пайдалануда белгілі топтардың ауыл тұрғындарының басым бөлігін
жалдамалы ... ... ... ... ауылдың
әлеуметтік инфрақұрылымының күйреуіне жол бермеу мақсаттары
тұрған болатын.
Нарықтық экономикаға өтумен байланысты жерге әртүрлі ... ... ... жер ... ... ... мүлік ретінде мәртебесінің өзгеруі жер реформасын
жүргізудің және жер ... ... ... объективтік
қажеттілігі ретінде танылады. Жер қатынастарын реформалау
процессі ұзақ, күрделі және кезеңді дамуды талап ететін процесс
болып табылады. Мемлекет тәуелсіздігін алғаннан ... он ... жер ... ... ... ... ... өзгеріске ұшырай отырып, өз алдына көптеген бағыттар
мен мақсаттарды анықтады. Қазақстан Республикасының егемендік
алғаннан кейінгі жер қатынастары саласындағы қабылданған
заңдарды саралай отырып, ... ... ... ... бөліп алуға болады:
* Жаңа жер құрылымына өту - жер ... жаңа ... мен ... Жер ... мүлкіне құжаттарды рәсімдеу - заңды
және жеке тұлғалардың жер ... ... ... ... жер ... құру және ... Жер ... қатынастарын жетілдіру - жерге ақы төлеудің
механизмін қалыптастыру;
* Жерге ақы төлеудің заңнамалық базасын және ғылыми-
әдістемелік қамтамсыз етуді дайындау;
* Жер ... ... ... ... мен ... бақылау жасау;
* Жер пайдалану мен қорғаудың экономикалық ... ... ... ... ... ...
ҚОРЫТЫНДЫ
Қазақстан Республикасы егеменді ел болғалы қоғамдық қатынастар, оның ... жер ... ... ... Негізгі Заңының нормаларына сай дами бастады.
Жер құқығы -- жер құқық қатынастарының реттелу айнасы. ... жер ... ... оны ... есебінде пайдаланады, оған бағыт береді, оның мақсаттары мен міндеттерін ... ... ... өзі құқықтық қатынастарды жүйелеп, ғылыми түрде қарауды талап етеді.
Жер - ... ... ... құралы, кеңістіктік базисі ретінде кез-келген мемлекеттің ұлттық байлығы, халықтардың әлеуметтік-экономикалық қолайлылығының негізі. Осы қағиданың негізінде, мемлекеттің ... жер ... ... ... және оны қорғауды қамтамасыз етуге арналған жер ресурстарын ... мен жер ... ... ... алатын орны мен рөлі туындайды.
Қазіргі таңда әлемнің дамыған көптеген мемлекеттерінде жер жеке меншікте. Бірақ, көп жағдайларда әлемдік құқық жүйесінде ... жеке ... ... ... ... ... ... тән шексіз иелік жүргізу жерге байланысты құқықтарға тиесілі емес. Сонымен қатар, меншік иесі қоғамдық ... бола ... оны ... заңдарымен пайдалану құқығына белгілеген міндетке мүдделі болады. ... ... орта ... ... жеке ... ... ... қалыптасқан түсініктер біршама өзгерістерге ұшырады. Мұндағы басты мәселе, жердің ерекше қасиеттеріне, яғни жер - ... ... ... ... және осыған байланысты жеке тұлғалардың жерге меншік құқықтары ... ... ... ... ... Осы ... жеке ... жерге меншік құқығы қоғам мүддесі үшін заң түрінде ұдайы шектелуде. Жерге, жылжымайтын мүлік ретінде, тек оның заттық ... ... ғана ... иелерінің биліктері жүреді және де мемлекеттің қатаң бақылауында болды.
ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР
1. Қазақстандағы жер қатынастарын құқықтық реттеу ... ... ... Жер ... ... , 2003 ж.
3. www.trk.kz www.trk.kz/Материалы/4552-Жерді-пайдалану-құқығы.html.
4. Стамқұлов Ә.С., Стамқұлова Г.Ә.Қазақстан Республикасының Жер құқығы, жалпы бөлім, оқу құралы ...

Пән: Жер кадастрі, Жылжымайтын мүлік
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 17 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 600 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
«Қазақстан Республикасында көші-қон қатынастарын реттеудің мемлекеттік-құқықтық негізі» тақырыбына69 бет
Жер салығы және жер қатынастарын реттеудегі рөлін ашу74 бет
Жер қатынастарын мемлекеттік реттеу органдарының жүйесі14 бет
Жерге меншiк қатынастарын құқықтық реттеу51 бет
Кәсіпкерлік іс - әрекет қатынастарын құқықтық реттеу69 бет
Халықаралық еңбек ұжымының, еңбек қатынастарын реттеудегі маңызы78 бет
Қазақстандағы жер қатынастарын құқықтық реттеу65 бет
ҚР – сы жер қатынастарын құқықтық реттеу тарихы16 бет
Ақша-несие саясатының теориялары8 бет
Валюта жүйесі66 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь