Нарық жағдайында агроөнеркәсiп саласында майлы дақылдар iшкi кешенiн қалыптастыру және дамыту (Оңтүстік Қазақстан облысы агроөнеркісібі мысалында)

КІРІСПЕ
Тақырыптың өзектiлiгi және зерттелу деңгейі. Қазiргi таңдағы Қазақстан экономикасының дамуы нарықтық қатынастар тетiктерiнiң қалыптасуымен сипатталады. Нарықтық экономикаға өту терең құрылымдық және әлеуметтiк-экономикалық реформаларды жүзеге асырумен тікелей байланысты. Реформа жағдайында, бiрiншi кезеңде, елдiң азық-түлiк қауiпсiздiгiн, тұрғындарды сапалы тамақ өнiмдерiмен және олардың жалпы әлеуметтiк жағдайының көтерiлуiн қамтамасыз ету жолға қойылады. Алайда, тұрғындарды жоғарғы дәрежеде азық түлiкпен, өнеркәсiптi шикiзаттармен қамтамасыз ететiн агроөнеркәсiп кешенiнiң негiзгi сферасы - ауыл шаруашылық өндiрiсi әлi де болса дағдарыстан толық шыға қойған жоқ.
Ауыл шаруашылық өндiрiс көлемi жылдан жылға кемiп, оның себебiнен, өңдеу өнеркәсiбiнде өңделетiн ауыл шаруашылығы шикiзаттары азайып, бұлардың өндiрiстiк қуаттылығы толық пайданылмай, тиiмдiлiгi төмендедi. Соңғы жылдары республикада күрделi өңдеу кәсiпорындарының көбi өндiрiсiн тоқтатып, олардың орнына кiшi өңдеу зауыттары мен цехтары ашылды. Бұлардың техникалық, қаржылық және инновациялық жағдайлары ауыл шаруашылық шикiзаттарын толық өңдеп, сапалы және бәсекеге жоғары қабiлеттi, үлкен аумақтарды қанағаттандыратын өнiм шығаруға мүмкiндiктерi төмен болып отыр.
Бұл мәселелердi шешудiң бiрден- бiр жолы - агроөнеркәсiп кешенiн нарық талаптарына сай қалыптастыру және оны жан-жақты жетiлдiру. Ғылыми-техникалық негiзде тиiмдi қызмет атқаратын агроөнеркәсiп кешенi, ауыл шаруашылық тауарын өндiрушiлерi мен оны дайындау, сақтау, өңдеу және өткiзу кәсiпорындары арасындағы бұзылған байланыстарды қалпына келтiруге мүмкiндiк бередi.
Тиiмдiлiгi жоғары агроөнеркәсiп кешенiн құру экономикалық тұрақтылықты, тұрғындардың материалдық әл-ауқатын әрi қарай көтерудiң негiзгi алғы шарты болып есептелiнедi.
Агроөнеркәсіп кешені қиын экономикалық құрылымдарына жатады. Ал оның өндірістік құрылымы күрделі, өзгермелі және өндіргіш күштер мен түпкілікті өнімге сұраныспен анықталады.
Ауыл шаруашылығында техникалық дақылдар, оның ішінде майлы дақылдарды өндіру үлкен маңызға ие. Себебі, майлы дақылдардан алынатын өнімдер тамақ, электро-химия, авиация, медицина және т.б. салаларында қолданылатыны белгілі. Дегенмен, кейінгі он жыл ішінде майлы дақылдар кешенін дамыту жұмыстары жолға қойылмай келеді.
Агроөнеркәсiп өндiрiсiнде майлы дақылдар iшкi кешенiн дамытудың ең маңызды шарасы интеграциялық бiрiккен ұйымдар арасындағы экономикалық байланыстар мен қатынастарды жетiлдiру болып табылады. Біріккен құрылымдардың шаруашылық тетiктерiн, олардың арасындағы өндiрiстiк экономикалық байланыстарды тұрақты дамыту агроөнеркәсiп кешенiнiң технологиялық және ұйымдастырушылық бiртұтастығын қамтамасыз етудi қажет етедi.
АӨК-i саласындағы майлы дақылдар iшкi кешенi қалыптастырылмаса, ондағы туындайтын өзара iс-әрекеттерің, майлы дақылдарды өндiру, дайындау, өңдеу, тасымалдау және өткiзу үрдiсiнде оңтайлы ұштастырылу мүмкiндiктерi шектеулi болады. Және бұл жағдайда, өнiмнiң өзiндiк құнынан төмен бағаға лажсыз сататын ауыл шаруашылығы өндiрiсiнiң жағдайы төмендеп, ол өз кезеңiнде өңдеу салаларына әсерiн тигiзедi.
Майлы дақылдар өндірісінде экономикалық өзара қатынастарын қалыптастыру және дамытуда өндiргiш күштердiң, өндiрiстiң қоғамдануының даму деңгейлерiн және интеграциялық бiрiккен салалардың ерекшелiктерiн есепке алу қажет.
Жоғарыда баяндалған мәселелер зерттеу тақырыбын таңдауға ықпал жасап, тақырыптың өзектiлiгiн, экономикалық мазмұндылығын анықтады.
АӨК-н қалыптастыру, оның салалары арасындағы байланыстарды жетiлдiру, бiрiккен құрылымдардың қатынастарын оңтайландыру мәселелерi бойынша шет
        
        Нарық жағдайында агроөнеркәсiп саласында майлы дақылдар iшкi
кешенiн қалыптастыру және дамыту (Оңтүстік ... ... ... ... және ... ... Қазiргi таңдағы
Қазақстан экономикасының ... ... ... ... ... ... экономикаға өту терең құрылымдық
және әлеуметтiк-экономикалық реформаларды ... ... ... ... ... бiрiншi кезеңде, елдiң ... ... ... тамақ өнiмдерiмен және ... ... ... ... қамтамасыз ету жолға қойылады.
Алайда, тұрғындарды жоғарғы ... азық ... ... ... ... ... ... негiзгi
сферасы - ауыл шаруашылық өндiрiсi әлi де ... ... ... ... ... шаруашылық өндiрiс көлемi ... ... ... ... өңдеу өнеркәсiбiнде өңделетiн ауыл шаруашылығы ... ... ... қуаттылығы толық пайданылмай, тиiмдiлiгi
төмендедi. Соңғы жылдары республикада күрделi ... ... ... ... ... ... кiшi өңдеу зауыттары мен
цехтары ... ... ... ... және инновациялық
жағдайлары ауыл ... ... ... өңдеп, сапалы және
бәсекеге жоғары қабiлеттi, үлкен ... ... ... ... ... ... ... мәселелердi шешудiң бiрден- бiр жолы - ... ... ... сай ... және оны жан-жақты ... ... ... ... ... ... ауыл ... тауарын өндiрушiлерi мен оны дайындау, сақтау,
өңдеу және өткiзу ... ... ... ... келтiруге мүмкiндiк бередi.
Тиiмдiлiгi жоғары агроөнеркәсiп кешенiн құру ... ... ... ... әрi ... көтерудiң
негiзгi алғы шарты болып есептелiнедi.
Агроөнеркәсіп кешені қиын экономикалық құрылымдарына жатады. Ал оның
өндірістік құрылымы ... ... және ... ... мен ... ... ... шаруашылығында техникалық дақылдар, оның ішінде ... ... ... ... ие. ... ... дақылдардан алынатын
өнімдер тамақ, электро-химия, ... ... және т.б. ... ... ... ... он жыл ішінде майлы дақылдар
кешенін дамыту жұмыстары жолға қойылмай келеді.
Агроөнеркәсiп өндiрiсiнде майлы дақылдар iшкi ... ... ... ... интеграциялық бiрiккен ұйымдар арасындағы ... мен ... ... ... ... Біріккен
құрылымдардың шаруашылық тетiктерiн, ... ... ... ... ... дамыту агроөнеркәсiп кешенiнiң
технологиялық және ұйымдастырушылық бiртұтастығын ... ... ... ... майлы дақылдар iшкi кешенi қалыптастырылмаса,
ондағы туындайтын өзара iс-әрекеттерің, майлы дақылдарды ... ... ... және ... ... оңтайлы ұштастырылу
мүмкiндiктерi ... ... Және бұл ... ... ... ... ... лажсыз сататын ауыл ... ... ... ол өз ... өңдеу салаларына әсерiн тигiзедi.
Майлы ... ... ... ... ... және дамытуда өндiргiш күштердiң, өндiрiстiң қоғамдануының
даму деңгейлерiн және ... ... ... ... алу ... баяндалған мәселелер зерттеу тақырыбын таңдауға ... ... ... ... ... ... қалыптастыру, оның салалары арасындағы байланыстарды
жетiлдiру, ... ... ... оңтайландыру мәселелерi
бойынша шет және ТМД ... ... ... Д.Ф.Вермель,
В.А.Добрынин, И.А.Карлюк, ... ... ... ... ... ... Е.С.Оглобин,
А.В.Ткач, В.А. ... ... А.А. ... ... ... атап өтсе ... қатар, отандық аграршы-ғалымдары А.Т.Аймен, Ж.Б. Балапанов,
С.Б.Байзақов, В.В.Григорук, О.К.Есқараев, Т.И.Есболов, А.К. ... ... ... ... ... ... Н.К.Мамыров, А.Молдашев, Т.Я.Нурымбетов,
А.К.Утаров, А.А.Сатыбалдин, Б.М.Сапарбаев, Ж.Ж.Сүлейменов, ... және т.б. ... ... ғалымдардың туындыларында агроөнеркәсiптiк кешенде
қауымдасу ... ... ... оның ... - ауыл ... ... ... және тиiмдiлiгiн арттыруға, сонымен қатар
шаруа қожалықтарын ұйымдастырудың ... ... ... ... қатынастары жағдайында агроөнеркәсiптiк құрылымдардың
қалыптастырылуының, бұлардың өндiрiстiк- экономикалық ... ... ... әзiрлеуге көптеген ғылыми
зерттеулер арналған.
Алайда, осындай ... ... ... ... ... ... жеке ... ерекшелiктерiне сәйкес құрылымын
оңтайландыруды, оның ... ... ... ... ... ... өнiмiн өндiруден бастап, оны ... ... ... үрдiсiн бiр тұтас жүйе ... ... және бұл ... ... ... ... ... мен мiндеттерi. Зерттеудiң негiзгi мақсаты -
нарық ... ... ... ... ... ... және оның салаларының ... ... ... әдiстемелiк және тәжiрибелiк ... ... ... ... мiндеттердi алға тартты:
- Нарық жағдайында АӨК-ің өндірістік құрылымын ... ... ... ... және оның ... ... ғылыми
- ... ... ... ... ... және ... нарықтық экономикасы дамыған
елдердiң ... ... мен ... ... ... Оңтүстік Қазақстан облысы агроөнеркәсiп саласында майлы дақылдарды
өндіру және ... ... ... ... талдау;
- Оңтүстік Қазақстан облысында майлы дақылдар өнiмдiк iшкi кешенiнде
қалыптасқан экономикалық ... мен ... ... ... АӨК-iнде майлы дақылдар өнiмдiк iшкi кешенiн ... және оның ... ... ... ... ... ... майлы дақылдар өнiмдiк iшкi кешенiндегi байланыстар мен қатынастарды
жетiлдiру және ұсыныстарды әзiрлеу.
Зерттеу пәнi. АӨК-i ... ... ... ... ... ... ... дақылдар iшкi кешенiн оңтайлы
қалыптастыру және дамыту бағыттары.
Зерттеу нысаны. Оңтүстік Қазақстан ... ... ... және ... ... ... дақылдарды өндiретiн,
өңдейтiн, тасымалдайтын Түлкiбас, ... ... және ... ... және ААҚ (Шымкент май(, АҚ ... ... АО (Ақ май( т. б. ... ... және ... ... Зерттеудiң
теориялық және әдiстемелiк ... ... ... шет ... ... ... нарық жағдайында АӨК-iн қалыптастыру,
оның салалары ... ... ... ... ... ... ... және заңдылық актiлерi, ҚР
Президентiнiң Жарлықтары, халыққа Жолдаулары, мемлекеттiң қаулылары ... ... ... ... ... - ... Республикасы Статистика
мен талдау жөнiндегi Агенттiгi, Оңтүстiк Қазақстан ... ... мен ауыл ... Департаментiнiң мәлiметтерi мен
құжаттары құрады. Сонымен қатар, ... АӨК ... мен ... ... ... ... мен ... ауыл
шаруашылық және ... ... ... ... ... ... ... басылымдар мәлiметтерi зерттеуде
пайдаланылды.
Зерттелетiн мәселенiң мақсаттары мен ... ... ... ... ... ... ... кешенiнiң шаруашылық ... ... ... ... - логикалық - АӨК-де байланыстар мен ... ... ... ... - ... қалыптастырудағы
шет елдiк және Қазақстан ... ... ... ... - ... ... орналастырудың,
мамандандырудың оңтайлы нұсқасын, оның ... ... ... ... ... ... қолданылды.
Зерттеудiң ғылыми жаңалығы. Ауыл шаруашылық ... ... ... ... байланыстардың ғылыми-теориялық, әдiстемелiк
мәселелерiн зерттеу, оның ... ... ... ... ... ... ғылыми және қолданбалы бағыттарын
анықтап ... ... ... жаңалықтар:
- нарықтық ... ... ... ... ... ... аймақтық ерекшелiктерiн есепке ала отырып АӨК-н
қалыптастыру және ... ... мәнi мен ... ... АӨК-де майлы дақылдар iшкi кешендерiнiң даму ... ... ... қатынастар жағдайында қалыптасуының және қызмет
атқаруының экономикалық тетiктерi ұсынылды;
- ОҚО АӨК - ң ... ... ... ... ... ... өңдеу және ... ... ... ... бағыты мен даму алғышарттары негiзделдi;
- ОҚО-да майлы дақылдарды өндiру, өңдеу, өткiзу ... ... ... құрудың ерекшелiктерi айқындалды;
- майлы ... iшкi ... ... орналастыру және
мамандандыру үрдісiнің ... - ... ... ... ... шешуде және технико-экономикалық коэффициенттерiн
анықтауда ... ... ... ... ... майлы дақылдар өнiмдiк iшкi ... ... ... ... ... ... бағыттары:
- агроөнеркәсiп саласында майлы дақылдарды ... және ... ... ... талдау мен ... ... ... ... мен ... майлы дақылдар iшкi кешендерiн нарық жағдайында ... ... ... - ... ... майлы дақылдарды өндiру, өңдеу және өткiзудегi ... ... ... ... ережелері мен
жобалары;
- (Майлы дақылдар(, (Өсiмдiк майы( инновациялық бағдарламаларын ... мен ... ... ... ... ... өнімдік iшкi кешенiн ... ... ... - ... ... және оның ... агроөнеркәсiп саласында майлы дақылдарды өндіру және ... ... ... ... ... ұйымдық -
өндiрiстiк құрылым сызбасының жобасы.
Зерттеудiң ... және ... ... келтiрiлген
ұсыныстар мен ұйғарымдары облыстың АӨК-iнiң ерекшелiктерiн ... ... ауыл ... ... ... өндiру, өңдеу және
өткiзу жүйесiнде бiртұтас ... ... ... ... тиiмдiлiктiң артуына ықпал ететiн ... ... ... өндiрiстiк-экономикалық қатынастарының
тетiгiн қалыптастыруға мүмкiндiк бередi. Жұмыстың ғылыми ... ... ... және ... кәсiпорындары арасындағы
байланыстарды нығайтуға, өнiмдi өндiру, өңдеуде ... ... ... бағытталған. Бұл кепiлдемелер мен ... ... ... ... аудан әкiмшiлiктерiне және басқа да өндiрiске
қатысты шаруашылық тұлғаларына ұсынуға болады.
Зерттеу ... ... және ... өткiзiлуi
(апробациясы). Жұмыстың негiзгi қорытындылары ... ауыл ... төрт ... ғылыми-теориялық конференцияларда
баяндалып талқыланды, соның ішінде: Қ.А.Ясауи атындағы ХҚТУ-і «Орталық Азия
мемлекеттерінің экономистері мен кәсіпкерлерінің Түркістан ... ... ... 2005 ж.; “Ұлағат” академиясының құрылғанына 10 жылдығына
байланысты “Управление региональной экономикой и ... ... в ХХ1 ... атты Халықаралық ғылыми-практикалық ... ... 2003ж. және т.б. ... ... ... майлы
дақылдарды өндiру және оны өңдейтін ... ... және ... ... талқыланып мақұлданды. Ендіру актілері алынды.
Жарияланған жұмыстар. Автор ... 34 ... ... ... ... нәтижелерi көлемi 2,25 баспа табақ болатын 14 ... ... ... ... ... ... ғылыми жаңалығы
және тәжiрибелiк ... ... ... ... ... мәнi келтірілген.
Бiрiншi бөлiм «Агроөнеркәсiп кешендерiн ... ... ... ... ... дамыту стратегиясы және оны
ғылыми негiздеу, АӨК-i мен майлы ... ... iшкi ... мәнi, ... және ... жан-жақты зерделенген.
Екiншi бөлiм «Оңтүстік Қазақстан ... ... ... ... және оның даму беталысы» деп аталады. Бұл бөлiмде ... ... ... жағдайы және оның ел ... ... ... ... ... iшкi кешенiнiң қалыптасуы және
дамуы мен оның ... ... даму ... ... ... ... Қазақстан облысында АӨК-iң дамуының негiзгi
бағыттары» деп аталады. Бұл бөлiмде облыстың ... ... iшкi ... ... ... өндiрiстi орналастыру және мамандандырудың
оңтайлы нұсқасын негiздей отырып, өсiмдiк майы өнiмдiк iшкi ... ... ... ғылыми тұрғыда қарастырылған.
Қорытындыда iздену жұмысының нәтижелерi ... ... ... ... берiлген.
Жұмыстың негiзгi мазмұны
Агроөнеркәсiп кешендерiн қалыптастырудың ғылыми ... ... ... ұзақ ... ... -өркендеу,
қауiпсiздiк және барлық ... ... ... Ал оған жету үшiн ... ... ... ... стратегиялық ... iске ... ... ... ... болжауға ... ... ... ... ... ... алумен байланысты
болжау тұлғасының мәртебесiнiң ... ... ... ... ... кезекте, аграрлық өнiмнiң ... ... алу, ... ... ... қажетті кейбiр
түрлерiн, егерде экономикалық орынды болса шеттен алып келу ... ... ... және ... ... ... мен шекарасын белгiлеу мәселелері қойылады.
АӨК-iндегi интеграциялық бiрiгу және ... ... ... тәуелсiз мемлекеттердiң достастық
шеңберiнде және бір ... ... ... ... ... ... белгілі. Маңызды және күрделi мiндеттердiң бiрi - бұл
жоғары ... ... мен ... ... технологияларды,
маркетинг және басқарудың алдыңғы қатардағы жүйелерiн ... ... ... кiру. Тек, ... дамыған елдерiмен
ынтымақтастық және ... ашық есiк ... ... ... ... ... қамтамасыз етедi. Себебi, абсолюттiк
және салыстырмалы артықшылықтар заңын есепке алсақ, iшкi ... ... ... және ... ... ... рөлдерi мен маңыздылығы күрт ... ... ... ... ... ең ... ... қорлармен қамтамасыз етудiң ... ... ... ... ... ... ... нұсқасын анықтау.
Осы тұрғыда, АӨК-ін қалыптастыру, оның сфералары ... ... ... ... ... түпкілікті өнім алуға
бағытталған жүйеге айналуы нарықтың өнім алуға бағытталған жүйеге ... өнім ... ... ... ... нарықтың талабы.
Басқа жағынан, біздің ойымызша шаруашылық ... ... ... ... тұлғалардың жеке экономикалық
мүдделерiн уақтылы және ... ... ... ... АӨК ... ... ... алуды шарттастыратын бiр қатар обьективтi
факторларды белгiлеуге болады.
Бiрiншiден, аумақтық ... ... ... ... ... ... жабдықтары мен жұмыс күшiнiң санын алдын
ала ... ... ... және ... ... ... құралады.
Екiншiден, экономикалық, әлеуметтiк жоғарғы нәтижелерге жету ... ... ... есепке ала отырып, өндiрiстi
ұйымдастырудың және басқарудың ... ... ... АӨК-i ... ... ... мен ... елдiң әкiмшiлiктерге бөлiну негiзiнде, өндiрiстiң
аумақтық ... ... ... негізінде және аумақтың ерекшеліктеріне байланысты ішкі
кешендерді сипаттауға болады.
Агроөнеркәсiп өнiмдiк iшкi кешенi - қоғамдық ... ... ... қазiргi нарық қатынастарының ... сай ... ... ... өндiруде салалары өте тығыз байланыста болатын,
маңызды, өндiрiстiк ... ... Оның ... және ... ... ... және интеграциялық ... ... ... ... ... ... ауылшаруашылық
құрылымдарының дақылдардың жоғары өнiмдiлiгiн қамтамасыз ... ... ... ... дақылдар iшкi кешенiнiң материалдық
- техникалық базасы түпкiлiктi өзгеріп, тұқым ... ... ... ... майын өңдеу зауыттары өз жұмысын тоқтатты.
Қазақстан, Ресей, Өзбекстан және ... май ... ... ... ... ... сатып алып жатқандығына (40-60%)
қарамастан ... май ... ... ... ... ... ... Қазақстан облысында iрi-iрi (Шымкент ... ... ААҚ, ... ЖШС, ... ЖШС, (Ақ май( ... ... ... пайдаланылмауда, яғни майлы дақылдарды ... ... ... ... ... ... болып, ол жалпы, майлы
дақылдар өнiмдiк iшкi кешенiнiң тиiмсiз ... ... ... ... ... ... сай ... және республика
деңгейiнде тұрғындардың өсiмдiк майына деген ... ... iшкi және ... ... ... етуi және ... ... жартылай жұмыс iстеуiн болдырмау үшiн, ... ... ... ... ... көлемiн ежелгi қалпына келтiріп,
жоғарыдағы айтылған мәселелердi шешу ... ... ... ... дақылдар өнiмдiк iшкi кешенiн (МДК) ... ... ... ... ... Бұл дақылдар iшкi кешенi
көп сатылы ... ... яғни ... ... өндiруге
қызмет көрсету, майлы дақылды өндiру, оны өңдеу, дайын өсiмдiк ... ... ... белок пен майға бай болған мал жемiн ... т.б. ... ... iшкi кешенiн қалыптастыру, оның даму ... ... ... жетiлдiру, тиiмдiлiгiн жоғарылату
аграрлық реформаның ... ... ... ... дақылдар өнiмдiк iшкi кешенiнiң салалық құрылымын ... ... жөн: I. - ... ... ... II. - ... ... III. - өсiмдiк майы өнеркәсiбi.
Майлы дақылдар iшкi кешенiнiң ... ... ... қызмет
көрсетушi ұйымдар машина - технологиялық бекеттер (МТБ) мен агросервис
орталықтары және ... ... ... iшкi ... ... ... ... майлы дақылдар және шиттi мақта ... ... ... ... тағы ... топырақ
құнарлылығын арттыруға, егiстi күтуге ... ... ... дақылдар және шиттi мақта өндiретiн ауыл ... мен ... ... ... зауыттарының арасындағы
интеграциялық байланыс ... ... ... асырылады.
Бұл, майлы дақылдар өндiрiсiн жоспарлау процесiн ... ... ... ... май өңдеу зауыты тиiмдi ... ... ... мен ... шитi ... ал ... дақылдар өндiретiн
ауыл шаруашылық ұйымдары ... ... ... ... ... ... ... етуге келiсiм жасасады.
Майлы дақылдар өнiмдiк iшкi кешенiнде ... ... ... ... ... өнiмдiк iшкi кешенiнiң өндiрiстiк процесiнiң
тұрақтылығын және ... ... ... ... ... өндiретiн шаруашылықтар мен өңдеушi ұйымдардың
арасында жасалатын келiсiм-шарт түзу ... ... ... ... ... және сату ... ... жасау.
ОҚО-ы агроөнеркәсiп өндiрiсiнiң қазiргi жағдайы және ... ... ... және ... ... ... ... тығыз байланысты. Өндiрiстi ... ... ... ... ... және ... пайдалану тиiмдiлiк деңгейiн көтеру мүмкiн емес.
Оңтүстiк ... ... ... ... тұрғындарының 14,5
%, егiстiк ауданының 4,4 % ... ... ... ... - ... - 20,5 %, ... ... 40,1 %, жалпы өсiмдiк майының 39,7%-
ы өндiрiледi, сонымен қатар мал шаруашылығында еттiң - 9,1 %, ... ... %, ... 8,6 %, жүннiң 17,4 % өндiрiледi.
Қазақстанның мемлекеттiк азық-түлік бағдарламасының ... ... ... ... бiрi - ... азық-түлiк
қауiпсiздiгiн қамтамасыз ету, ауыл шаруашылық ... және ... ... iшкi және ... ... сатылу көлемiн
арттыру болып табылады. Мақсатқа жету үшiн ... ... ... ... ... ... Бұл ... өндiрiстi дамыту және ауыл ... ... ... ... ... ... ету ... майлы дақылдардың өнiмдiлiгi 2004 жылы 2001 ... 138,9 % өстi, ... ... ... ... жалпы
өнiмi 2 есеге жуық өссе, оның көбеюiне ... ... ... әсер еттi (1 кесте).
Қазiргi таңда облыс кәсiпорындарында өсiмдiк ... ... ... ... iшкi ... ... импорттық азық-
түлiк өнiмдерiнiң үлес ... ... ... ... ... кәсiпорындарының экономикалық жағдайын қиындатты, бiрақ бұл
сонымен ... ... ... ... ... ... ... өңдейтiн жаңа технологияларды пайдалануға, соның
жәрдемiнде ... ... ... ... ... ... және сыртқы нарыққа шығаруға қол жеткiзуге себепкер болды.
1-кесте. Оңтүстік Қазақстан облысында ... ... ... ... ... ... |Егiн көлемi, |Жалпы өнiмi, |1-га ... |
| |мың га. |Мың тн. ... |
| ... төрт ... ... ... нәтиже алған кәсiпорындар санының
азаю беталысы байқалуда. 2000 жылы пайда алған кәсiпорындардың үлес салмағы
- 34,4% ... ... 2004 ... олар 54,9%-і құрады.
Көп тұрғыда, қолайлы қаржылық ... ... 2003 ... ... үлес ... олар 436,7 ... жалпы табыс алды және
рентабельдiлiк дәрежесi-40,5% жетті (2 кесте).
2-кесте. Оңтүстік ... ... ... мақта және майлы дақылдар
бойынша қаржылық нәтижесінің көрсеткiштерi
| ... |2004 ж. 2002ж. ... | ... |
| |2002 |2003 |2004 |+,- |% |
|1 ... сатылған өнiмнiң құны | | | | | ... ... | | | | | ... мақта |2552 |3635 |5235 |2683 |205,1 ... ... |1098 |1393 |1239 |141 |112,8 |
|1 ... өнiмнiң өзiндiк құны, | | | | | ... | | | | | ... ... |2288 |2823 |3725 |1437 |162,8 ... ... |1354 |1270 |1130 |-224 |83,5 ... ... ... | | | | | ... | | | | | ... ... |11,5 |28,7 |40,5 |29,0 |3,5 есе ... ... |-18,9 |9,7 |9,7 |28,6 |х ... ... ... ... ... жылы ... ... өнеркәсiбiнiң кәсiпорындары қолданыстағы
бағамен 13,2 млрд. теңгеге өнiм ... ... бұл 2002 ... 126,7 %, ал ... ... ... көлемiнде 14,1
% құрады. Республика бойынша жалпы алғанда Оңтүстік Қазақстан облысының
үлесiне ... ... 7,3 % ... ... ... ... шаруашылық байланыстарының бұзылу
нәтижесiнде кәсiпорындардың ауыр қаржылық ... мен ... ... ... жағдай агроөнеркәсiп өндiрiсiнiң төмендеуiмен
сипатталды. Алайда, 2000 жылдан бастап ... ... өсуi ... бiр ... ... ... ... тұрақталуы
байқалады.
Қазiргi таңда тамақ ... ... және ... ... 10 iшкi ... ... Бұған 200-ден
астам кәсiпорындар, оның iшiнде ... ... ААҚ , ... ЖШС, ... “SANA” ЖШС, “Ақ май” ААҚ және майлы дақылдарды ... ... 140 орта және ... ... мен цехтар кiредi.
Оңтүстік Қазақстан облысы бойынша 2004 ж. азық-түлiк тауарларының
жалпы ... ... ... ... ... жаңа ... - 35,2%, бақша өнiмдерi -12,3%, басқа ... ... мен ... ұн - 11,5%, ... майы - 6,9% ... ... ... 65,8% күнбағыс майы, 46,3% бидай ... ... 2,3% ... ... фракциясы, Тәжiкстанға 97,7% мақта майының
фракциясы шығарылған.
2004 жылы азық-түлiк тауарлары импортының құрылымының ... ... ... майы - 44,8%, сүт және ... - 14,4% ... алып келiнетiн өсiмдiк майларының ... ... ... алғы ... бар. ... облыстың жағдайы өсiмдiк
майымен тек өзiн ғана ... ... ... республиканың басқа да
аймақтарын қамтамасыз етуге мүмкiншiлiгi жетедi.
Агроөнеркәсiп өндiрiсiн ... ... ... дамыту
стратегиясын iс-жүзiне асыруда өсiмдiк майын өндiретiн “Арай” ЖШС ... үлгi ... ... ... ... ... ... ұқсас
кәсiпорындардың iшiнде, шығарып жатқан өнiмiнiң ... мен ... ... ... қатарда. Компанияның өнiмi ... және ... ... ... ... ... ... бар (3 кесте).
“Арай” ЖШС компаниясында ... ... ... бойынша мақта шитiн сығудан қалған қалдық - күнжарадан
қалған ... алу үшiн ... ... ... ... ... жабдығын ендiру сатысында. Май ... iске ... ... майы ... 8-10% ... әлемдiк
стандарттар талаптарына сай сапалық сипатты май ... және ... ... ... ... өсiмдiк майының өзiндiк ... ... ... қабiлетiн көтеруге мүмкiндiк ... ... майы ... ... қолданыстағы бар қуаттың өзiнде
35-40 % өсiмiн қамтамасыз етедi.
3-кесте. Майлы дақылдарды ... ... ... ... сату ... (2002 - 2004 жж.)
| ... ж.| |2004 ж. ... ... ... |2002 ж. |
| ... | ... |
| ... | |% |
| | |2002 |2003 |2004 | |
| ... ... ... | | | | | |
| ... май( ААҚ |610 |15151 |23427 |43693 |288,4 |
| ... ААҚ |220 |1870 |1647 |1985 |106,1 |
| ... ЖШС |150 |2511 |3492 |4797 |191,0 |
| ... ЖШС |54 |907 |1880 |1467 |161,7 |
| ... ЖШС |86 |1159 |1598 |1902 |164,1 |
| ... |1120 |21598 |32044 |53844 |249,3 |
| ... өнiм құны, | | | | | ... ... | | | | | |
| ... май( ААҚ |х |1475,3 |2615,2 |4668,2 |316,4 |
| ... ААҚ |х |210,6 |210,8 |282,4 |134,1 |
| ... ЖШС |х |365,0 |652,7 |937,3 |256,8 |
| ... ЖШС |х |202,6 |379,6 |289,0 |142,6 |
| ... ЖШС |х |126,5 |193,7 |259,6 |205,2 |
| ... |х |2380,0 |4052,0 |6436,5 |270,4 ... Автордың есептеуі бойынша ... бес жыл ... ... ... 11,2 ... өстi. 1999 ... млн. теңгелiк сауда айналымы болған болса, 2004 жылы бұл ... млн ... ... ... ... ... 1999 жылғы 2,7 млн.
Теңгеден, 2004 жылы 18,0 млн. ... яғни 6,7 есе ... ... мен ... ... ... ... мен
өнiм сапасын әлемдiк ... ... ... ... ... ... инвестицияларды тарту бойынша
мiндеттердi орындау, ... ... ... ... ... ... ... облысында АӨК-iн дамытудың негiзгi ... ... ... ... ... қайта
қалыптастыру мен жетілдіруге ... етуi ... ... даму ... табиғи-экономикалық жағдайларды, өндiрiстегi
қалыптасқан құрылымды, аймақтың ... ... ... ғылыми-
техникалық саясаттың ... ... ... ... ... байланысты. Осыған байланысты біз зерттеуімізде
аумақтық инновациялық орталық құруды ұсынып отырмыз.
Инновациялық орталықты ... ... ... агроөнеркәсiп
өндiрiсiн ең жаңа технологияларды қамтамасыз ету негiзiнде ... ... ... ... инновациялық орталықтың негiзгi
мiндеттерi:
- АӨК-iн дамытудың болашақ бағыттары бойынша ... iске ... үшiн ... ... ... салынған қаржы құралдарын қайта ... ... ... ... ... ... бар ... өнiмдермен
шығу;
- инновациялық қызметтердi қолдаудың инфрақұрылымын дамыту;
- деректер, ақпараттар ... ... - ... өнiмнiң
эксперттiк бағалауы мен сертификаттау жүйелерiн құру;
- жергiлiктi органдарға ... ... ... ... ... оқу мен ... мекемелерiмен өзара қызмет жүргiзу.
Алғашқы қатардағы мiндет - ... ... ... , ... және өндiрiстiк әлуеттi пайдалануға, ... ... ... ... тарту үшiн алғы ... ... ... ... ... ... қалыптастыру.
Осы тұрғыдан зерттеушінің ұсынып отырған (Мақта(, (Майлы дақылдар(,
(Өсiмдiк майы( ... iске ... ... ... Әзiрленген
бағдарламаларды жүзеге асыруда ... ... ... ... және ... әлуетiн
пайдаланудың тиiмдiлiгiн асыру үшiн ... ... ... ... ... ... қабiлеттi, тиiмдi ... құру ... ... ... ... ... ... инновациялық үрдiсiн жандандыруға, аумақтық ... ... ... сай ... ... ... ... мақсаттарға жақындатуға ынталандыруға және инновациялардың
өздерi мен ... ... ... қаражаттардың ... ... ... ... ... ... ... бағдарламасының iс-
жүзiнде басқаруын Оңтүстiк - ... ... - ... орталыққа
жүктеуге болады. Бұл ғылыми-өндiрiстiк орталықта Қ.А.Ясави атындағы
Халықаралық ... ... ... ... ... Оңтүстiк
Қазақстан мемлекеттiк университетiнiң ғалымдары және ... ... ... ... ... ғылыми зерттеу
жұмысын жүргiзiп, қызмет атқаруын қарастыру көзделген.
АӨК-iн ... ... ... бағдарламаларын iске
асыру шеңберiнде бұл мекемелерге инновациялық жобаларды әзiрлеу ... ... ... және ... ... ... ... асыру жүктеледi. Мұнда мамандардың ... ... және ... ... ... ... қатысуы,
агроөнеркәсiп өндiрiсiне жоғары бiлiктi мамандар даярлаудың ... да, ... ... ... ... ... ... бағдарламалардың iс жүзiне асуын ақпаратпен
қамтамасыз ету, облыстық және ... ... ... (АКО) ... iске ... ... Бұл ... зерттеулер мен ғылыми-техникалық жобалардың ... ... ... ... ... ... қамтамасыз ету,
тауар өндiрушiлердiң өзiн-өзi қаржыландыруымен iске ... ... ... ... ... - ... ... нақты аграрлық өндiрiске ... ... ... және ... ... ... бағыттауға, және пайдалануға мүмкiндiк бередi.
(Өсiмдiк майы( бағдарламасының шараларын iске ... үшiн ... - ... ... ... ... ету үшiн
жүзеге асыру белгiленген:
- негiзгi ... ... ... мен ... ... ... тиiс;
- майлы дақылдардың тұқымдарын өсiру мен дайындаудың тиiмдi
технологиялық iс-жұмыстарын және ... ... ... пайдалану, игеру;
- майлы дақылдарды ... ... ... ... ... ... мен ... озық
технологияларын ендiру. Күнбағыстан, соядан, мақсарыдан ... ... және оның ... ... майлы дақылдардан май алу пайызын көтеру;
- өсiмдiк майы өндiрiсi үшiн ... ... ... ... ... ... iске ... төмендегiлерге жетуге ... ... ... ... ... ... ... негiзделген ауыспалы егiстi игеруге;
- облыс және республика ... ... ... ... ... ... өндiрушiлерiнiң табысын арттыруға;
- өсiмдiк майын өңдеуге ... ... ... жоғары
дәнiн өндiруге қол жеткізіледi.
(Майлы ... ... ... ... Оңтүстік
Қазақстан облысы май өңдеушi ұйымдары мен ... ... ... ... қатар берiлген дақыл бойынша ... озық ... бар ... ... ... iске ... үшiн келесi шараларды қабылдау қажет:
- шиттi ... және ... ... үшiн: сыртқы нарықтарды
кеңейту, iшкi нарықта тұтыну үшiн ... ... ... ... ... ... ... көбейтуді қарастыру;
- майлы дақылдар дәндерi және өсiмдiк майы үшiн: ... ... ... және ... келетiн импорттық
ұқсас өнiмдердiң ... ... ... ... ... қорғау деңгейiн көтеруге талап қою.
Майлы дақылдардың, жаңа ... ... ... ендiру жолымен, тұқым шаруашылығы жұмыстарын дамыту және
ауыл шаруашылық ... ... ... ... сапалы тұқымдармен
толық қажеттiлiктерін ... ету. ... ... тұқым
шаруашылықтарындағы жұмыстың материалдық - техникалық ... ... ... егiстiгiнiң аудандарын ... ... ... ... - ... бекеттердiң желiсiн құру( бағдарламасы
ауыл тауар өндiрушiлерiне техникалық қызмет көрсету, ауыл ... ... ... оның ... майлы дақылдар
өндiрiстерiнiң тиiмдiлiгiн асыру ... ... ... iске ... ... төлемдiк қабiлетсiз шаруашылықтардың
материалдық базаларын ... ... ... ... ... және ... ... есебiнен жаңа техникамен толық
жабдықтау қарастырылады. Ол өз ... ... ... ... ... ... ... негiзде сатып алуды жүзеге
асыруды ... ... ... ... ... ... машина
жасау кәсiпорындарының қызметтерiн қайта жандандыруға ерекше көңiл
бөлудi талап ... ... ... ... мамандануы мен шоғырлануын
жүзеге асыру үшiн, осы ... ... ... бiрлесуi, бұндағы шаруашылықтардың өзiндiк ерекшелiктерiмен
яғни, олардың оңтайлы орналасуы, ... және ... ... қол ... ... және ... ... қамтамасыз етiлуiмен және тағы басқа шарттарға байланысты.
Майлы дақылдар өнiмдiк iшкi ... ... ... ... ... ... ... қойылатын негiзгi талаптар, ... ... ... ... ... iшкi ... ... жүзеге асырудың тиiстi
жоспарлы шешiмдерiн алуды қамтамасыз ... ауыл ... ... оның ... салалық және
аумақтық байланыстары мен ... ... ... ... ... ... дақылдар кешенi үлгiлерiнiң жүйесiнде майлы
дақылдар шаруашылығы мен ... ... ... ... ... сәйкестiк ... ... ... салалары құрылымының дамуын оңтайландыруда:
- ресурстармен ауылшаруашылық ... ... ... ... қол ... ... ... және түпкiлiктi өнiмдерiнiң ... мен ... сол ... ... ауыл ... салаларының iшкi
салалық үйлесiмдерi оңтайланады;
- майлы дақылдар өнiмдiк iшкi кешенiнiң ауыл ... ... ... ... ... салаларына, жоспарлы кезеңде
инвестицияларды бағыттаудың ... ... ... ... бар ... өнiм өндiрiсiн көбейту немесе ... ... iшкi ... ... ... азайту.
Облыс бойынша майлы дақылдардың келешектегi ... - ... ... ... моделдерiн шешу арқылы кiшi шаршы
тәсiлi бойынша ... (1 ... ... ... ... ... Қазақстан облысында майлы дақылдар шығымдылығы
серпінінің теориялық деңгейі мен ... ... ... ... ... ... ... 1996-2004жж. әрбiр гектарынан ... ... яғни ... ... ... мен ... жәрдемiнде компьютерде тренд моделдерi ... ... ... ... – 0,6867 центнерден, күнбағыс – 0,9279 центнер, мақсары – 0,3436
центнер ... ... өсу ... ... ... коэффициентерi сәйкесiнше 0,75; 0,7598; 0,4398-тi құрады.
(4 кесте). Детерминация коэффициентi төмендегi формуламен есептелінеді:
4-кесте. ОҚО ... ... ... ... ... мен ... ... мәнi
| | | ... ... ... ... |R2 ... ...... ... + 0,6867 t |0,75 ... ... ... + 0,9279 t |0,7598 ... Мақсары ... + 0,3436 t |0,4399 ... ... есептеуі бойынша ... y ... ... t факторлық белгiсi
байланыстығының статистикалық мәнi ... ... ... онда
детерминация коэффициентi 1-ге ... ... R2- ... яғни ... ... әсер ... ... арасындағы
байланыстың тығыздық мәнiн бағалау үшiн ... ... ... ... ... Бұл ... гипотезаны
қабылдау немесе қабылдамаудың дұрыстығын ... ... соң ... ... ... ... үлгiнi сипаттау үшiн ... ... ... - ... ... i - ... индексi; хj - аймақтың
саланы немесе қызмет түрiн бiлдiретiн j - ... ... ... - ... ... ... ... көлемдерi, материалдық -
ақшалай шығындар, тауарлық және жалпы өнiм ... ... және ... ... бiлдiретiн i-өзгерменiң iзделiнетiн мәнi. сj- оңтайлылықтың
алынған ... ... ... ... ... аij- j-өзгермелi
шаманың бiр бiрлiгiне шаққандағы ресурстардың i-түрiнiң шығын коэффициентi;
- j өзгермелi шаманың бiр ... ... ... ... ... шығу ... - i ... ресурстардың
шаруашылықтағы бар көлемi; qij - j ... бiр ... ... өнiмнiң i-түрiнiң шығу коэффициентi; Qi – өндiрiлетiн өнiмнiң ең аз
көлемi, бұл өндiрiс есептiң ... ... ... ... ... ... ету үшiн қажет; рij - жалпы егiстiк
ауданындағы j-ауыл шаруашылық дақылдың ... ... ... J
-шаруашылықтың барлық салаларын бiлдiретiн өзгермелiлердiң жиынтығы;
J1 - егiн ... ... ... ... өзгермелiлер
жиынтығы; J2 - егiн ... ... ... бiлдiретiн
өзгермелілер жиынтығы; J3 - мал ... ... ... жиынтығы; I - шектеулер ... I1 - ... ... бойынша шектеулер тобы; I2 - органикалық және
минералды тыңайтқыштарды өндiру, ... және ... ... ... тобы; I3 - жем-шөптi және оның ... ... мен ... ... ... ... I4 – ауыл шаруашылық
дақылдарының егiстiк ара ... ... ... тобы; I5 -
өнiмнiң қажеттi тұтыну көлемiн ... және ... ету ... ... I6 - ... ... ... (жалпы өнiм,
тауарлы өнiм, пайда және т.б.) ... ... ... тобы; I7 - инвестицияны үлестiру бойынша шектеулер ... ... ... ... ... үлгiнi
жазамыз:
хj - ң f(x) функцияны ... ... ... ... ... , ... қатар, келесi шектеулер орындалуы шарт:
1) аумақтағы өндiрiстiк ресурстарды пайдалану бойынша:
2) органикалық және ... ... ... ... ... ... есептеу бойынша:
3) жем-шөп өндiрiсi мен пайдалану және ... ... ... ... ... ... талаптарында анықталған, ара
қатынастарын сақтау бойынша:
5) ... ... ... есептеп шығару бойынша:
6) қажеттi өнiм көлемiн өндiру және қамтамасыз ету ... ... ... ... ... ... ... өзгермелiлердiң терiс еместiгi:
;
Есептi шығару нәтижесiнде ауыл шаруашылық өндiрiсiн болашаққа дамытудың
стратегиялық жоспары ... ... ... ... ... ... шаруашылықтарының егiстiк көлемдерiнiң құрылымында елеулi
өзгерiстердi енгізу қарастырылады.
Оңтайлы ... ... ... ... жалпы егiстiк көлемi
23,5 мың гектарға, немесе 3,3 % ... ал ... ... егiстiк көлемi
36,4 мың га азайады(5 кесте).
Шиттi мақта негiзiнде облыстың төрт ... ... ... ... ... көлемiнен Мақтаарал ауданы шаруашылықтарында -
54,1%, Шардара - 15,5%, Түркiстан - 13,3%, Ордабасы - 6,5% және ... ... ... ... ... ұсынылады.
Мақсарыны орналастыру бес ауданның шаруашылықтарында шоғырланады:
Қазығұрт, Түлкiбас, Төлеби, Бәйдiбек және Сайрам. Бұл ... ... ... ... ... ... ... көлемiнiң 94,5% құрайды.
Есептiң оңтайлы шешiмiнiң деректерiн 2001-2004 жж. аралығындағы
орташа жылдық ... ... ... ... ... көбеюін
көрсетедi, оның iшiнде мақсары егiстiгi 22,2 мың ... ... 2,3 ... және ... майы ... ... дақыл, шиттi
мақта егiстiгi 57,9 мың гектарға көбейедi. Бұл ... ... ... ... ... ... Оңтүстiк Қазақстан облысы шаруашылықтарындағы егiстік
көлемдерiнiң құрылымдарын болжау
| | | |2010 ... ... ... ... ... |2010 жыл ... 2001-2004 |
|және оның ... ... |жж. ... |
|топтары | | ... |
| ... |% ... |% ... |% |
|1 ... , ... |221,4 |30,9 |185 |23,5 |-36,4 |83,6 |
|2 ... және ... |38,6 |5,4 |50,5 |6,4 |11,9 |130,8 |
|3 ... |3,0 |0,4 |9,5 |1,2 |6,5 |316,7 |
|4 ... |177,5 |24,8 |235,4 |30,0 |57,9 |132,6 |
|5 ... ... |61,0 |8,5 |85,5 |10.9 |24,5 |140,2 |
|6 ... |12,2 |1,7 |14,5 |1,8 |2,3 |118,9 |
|7 ... |48,8 |6,8 |71,0 |9,0 |22,2 |145,5 |
|8 ... ... |215,5 |30,1 |220,0 |28,0 |4,5 |102,1 |
|9 ... ... |717,0 |100,0 |785,9 |100,0 |23,5 |103,3 ... ... ... ... ... Бұл ... ... ... ... ... мамандандырылу
мен шоғырландыруды және болашақта мақта ... ... ... ... Оңтүстiк Қазақстан облысында ... ... ... көсеткіштері
| |Жан ... ... |2010ж. |2010 жыл ... |медициналы|ОҚО |2001- ... ... ...... ж. |мың тн. ... |
| ... |н |мың тн. ... ... |
| |кг. ... ... | | |
| ... |сыз ету мың| | | |
| | |тн. | | | |
| | ... | | | |
| | | | | | | |
| | | | | |+,- |% ... және нан | | | | | | ... |120,5 |259,1 |457,3 |463,7 |6,4 |101,4 ... ... | | | | | | ... |13,1 |28,1 |59,5 |95,2 |35,7 |160 ... |140,3 |301,6 |386,8 |580,2 |193,4 |150,1 ... |24 |51,6 |246,4 |340,4 |94,0 |136,2 ... және ... |80,3 |172,6 |47,3 |59,1 |11,8 |124,9 ... және ет ... |75,3 |152,5 |109,9 |129,2 |19,3 |117,6 ... |359,9 |773,7 |406,5 |537,2 |130,7 |132,2 ... дана |243 |522,4 |158,1 |215,4 |57,3 |136,2 ... ... ... ... |
6 - ... ... ... 2010 жылды 2001-2004 жж. аралығындағы
орташа нақты деңгейге салыстырғанда көкөнiс және бақша ... ... 1,5 есе өсуi, ... дақылдар өндiрiсi 95,2 мың ... ... 1,6 ... өсуi ... ... ... ... ауыл шаруашылық өнiмiнiң көлемiн
көбейту ... ... ... қаражаттарды шоғырландыру мен
мал санын көбейту және осының негiзiнде агроөнеркәсiп өндiрiсiнде орта және
iрi мамандандырылған өндiрiстердi құру ... ... ... мал ... ... жоспарланған деңгейiне жету шарттарын iс-
жүзiне асырғанда ғана қол жеткiзуге болады.
АӨК-i кәсiпорындарының арасындағы ... және ұзақ ... ... және экономикалық ... ... ... ... ... ... және ... түрiн бiлдiредi. Өндiргiш күштердiң өсуiне және ... ... ... ... ... ықпал етедi,
интеграциялық бiрiгiп өндiрiлген, тұтынушыға жеткiзудi тездетедi және
жалпы жүйенің ... ... ... дамыған елдерде кластерлiк жүйе негiзiнде құрылған,
акционерлiк қоғамдар мен ... ... ... ... болуда.
Мұндай құрылымдар ауыл шаруашылық және өңдеу ... ал ... өнiм ... және ... өнiмнiң нақты бағасын
анықтайтын түпкiлiктi тұтынушыға ... ... ... ... ... ... болады, ал ол өз кезеңiнде азық-түлiк
нарығында бәсекелестiкке жетудi мүмкін ... және ... ... ... түсiмдi, технологиялық үрдiс бойынша серiктестiктер арасында ... ... ... ... ... табуға, мүмкiндiк бередi.
Мұндай агроөнеркәсiптiк құрылымдар құрамына, ... ... үшiн ... жағдайларды қалыптастыратын және ... ... ... ... ... ... ... техникалық
және кеңес беру қызметтерiн атқаратын ... да кiруi ... ... ... жеке ... ... ... маңызы бар. Себебi олар ... ... және ... iрiленуiне алып келедi.
Агроөнеркәсiп кешенiнiң ұйымдық-өндiрiстiк құрылымын кластерлiк жанасу
бойынша төмендегi сызба түрінде құруға болады (2-сурет).
Агроөнеркәсiп корпорациясының кластерлiк жүйе ... ... ... ... ... ... табыстарының
көлемінен асатын мейлiнше көп пайда алу, сонымен қатар жиынтықтағы барлық
кәсiпорындардың шаруашылық қызметтерiнiң сенiмдiлiгiн қамтамасыз ету. ... ... ... ... ... ... - өндiруден өнiмдi
өткiзуге дейiн – үйлестiру (координация), теңестiру, материалдық, ... ... ... ... ... ысырапты жою, өнiмнiң сапасын
көтеру, ауылшаруашылығы, өнеркәсiп және ... ... ... ... ... арқылы қол жеткiзуге болады.
Ескерту: Автордың құрастыруы.
2-сурет. Кластерлiк жұйеде қалыптасқан агроөнеркәсiп корпорациясының
ұйымдық-өндiрiстiк құрылымы.
“Оңтүстiк май” АҚ-ның өндiрiстiк-коммерциялық бағытталуы ауылшаруашылық
өнiмiн ... ... және ... ... қамтамасыз етуге және
әлеуметтiк мәселелердi ... ... ... ... ... мүмкiндiк бередi.
Коммерциялық қызметтi күшейтуге және әлеуметтi-тұрмыстық мәселелердi
шешуге бағдарлану нәтижесiнде ... ... ... анық бейнеленген өндiрiстiк, өңдеу, коммерциялық және
әлеуметтiк даму бағытына негiзделiнген.
Қаржы ағымдарын ... ... ... ... ... ... ... орталық қаржы қызметiмен жүзеге
асырылады.
Бұл жағдайда қаржы ағымдарын тиiмдi басқарудың мiндеттi шарты, қаржы
және ... ... ... өзара әрекеттесуiн ұйымдастыру болып
табылады.
Агроөнеркәсiптiң кластерлiк жүйеде интеграциялық бiрiгуi ... ... ... ... ... ... ... тиiмдi үйлестiру;
- аграрлық өндiрiстегi маусымдылықтың әсерiн ... ... көп ... ... ... табыстар алу;
- кеңiстiктi әртараптандыру арқылы ауа-райы және климаттық жағдайлардан
тәуелдiлiктi азайту;
- ... ... ... ... ... ауыл ... ... бәсекелестiкке сай өндiру;
- агробизнестiң бәсекелестiк қабiлетiн көтеру;
- трансакциялық шығындарды азайту.
Агроөнеркәсiптiк интеграциялық бiрiгу: бiрiншiден, ... ... ... ... ... ұсақ ауыл шаруашылық құрылымдарының
күйзелiстен құтылуына, жұмыс орындарын ашуға және әлеуметтiк ... ... ... ... ... және ... негiзiнде
өндiрiстiң техникалық және технологиялық қайта қарулануына, ал оның салдары
ретiнде - ... ... ... ... ... ... ... құрылымдарында қатысуын қамтамасыз
етуiн, ал бұл өткiзу нарығын елеулi ... - ... ... кооперативтiк секторды нығайтуға және жалпы, ... ... ... майына өңдеуде үстемдiк орын алатын “Шымкент май” ... ЖАО, ... ЖШС, ... ЖШС және ... ... ... ... қауымдасуға және бiрiгуге жағдай құруға мүмкiндiк бередi.
Сонымен, агроөнеркәсiптiк интеграциялық бiрлесудiң ... ... ... – бұл дағдарыстан шығудың ең тиiмдi жолы. Бұл жол меншiктi
және ықпал ету салаларын қайта бөлуде түбегейлi ... ... ... азық - ... ... ... ... әсер ететiн
болғандықтан, агроөнеркәсiптiк интеграциялық бiрлесу мемлекет жақтан
бақылануы, реттелiнуi және ... ... ғана ел ... ... ... ... ... мақсатты
бағытта қарқынды дамуын қалыптастырып, тұрғындарға қажеттi азық-түлiк
көлемiн ұлттық өнiммен ... ... ... ... ... қол ... болады.
Қорытынды
Атқарылған зерттеу жұмысының қорытындылары төмендегi тұжырымдар мен
ұсыныстар жасауға ... ... ... ғылыми зерттеулер мен тәжірибелер, сонымен қатар, ТМД
елдерi мен отандық экономист-ғалымдардың ... ... ... АӨК-н
қалыптастыру мәселесiне және оның жеке ... ... ... ... ... ауыл ... өңдеу
өнеркәсiбiн байланыстыруды, ауыл шаруашылық өнiмiн өндiруден ... ... ... ... ... ... бiр ... жүйе
ретiнде жан-жақты қалыптастыруды алға ... ... ... тиiмдi қызмет атқаратын агроөнеркәсiп
өндiрiсiн қалыптастыру, ауыл ... ... ... және оның
өнiмiн дайындау, сақтау, өңдеу және өткiзу кәсiпорындары ... ... ... келтiруге мүмкiндiк тудырады.
2.Қазақстанда агроөнеркәсiп өндiрiсiн қалыптастыру ... ... оның ... iшкi ... ... мен ... талдау
жасалынды. Нәтижеде Оңтүстiк Қазақстан облысында майлы дақылдар ... ... ... ... ... ... ... өнiмдiк iшкi
кешенiнiң салалық құрылымын үш буыннан қалыптастырған жөн: I. Қызмет
көрсететiн ... II. ... ... ... III. ... ... ... дақылдар өнiмдiк iшкi кешенi, оның қалыптасу негiзiн
құрайтын шикiзат - майлы ... мен ... ... ... сипатталады.
3. Ауыл шаруашылығында майлы дақылдар өнiмiн өндiру, өңдеу, өткiзу
жүйесiндегi ... ... ... ... оның нарықтық қатынастар жағдайында аймақтық ерекшелiктерiне
байланысты дамуының қолданбалы ... ... ОҚО ... ... ... өңдеу және өткiзудегi ... мен ... ... мен даму ... ОҚО-да майлы дақылдарды өндiру, ... ... ... ... ... жолдарын құру зерттелiп, ұсынылды;
- Ауыл шаруашылығында майлы ... ... мен ... ... мен ... қалыптастыру және қызмет атқару
тетiгi берiлдi;
- ... ... ... iшкi ... қалыптастыруда, оның
шаруашылықтарын орналастыру және ... ... ... ... модель жәрдемiнде шешiлдi. Экономика-математикалық моделдi
шешуде техника - ... ... ... ... ... ... моделдерi пайдаланылды.
4. Жұмыстың негiзгi қорытындылары ... ауыл ... ... ... ... және оны өңдеу бойынша
(Қайнар( ААҚ-да және ... ... ... ... ... ... мақұлданды.
5. ОҚО-да (Машина - технологиялық ... ... ... iске ... тұрақты, төлемдiк ... ... ... ... ... барлық
аудандарда МТБ-iн қайта құруды және ... ... ... ... ... жабдықтау, қосалқы бөлшектердi, ... ... ... ... ... ... ... алуды жүзеге асыру
жолдары ұсынылды:
6. Облыстың агроөнеркәсiп ... ... ... ... ... ... тиiмдi жүзеге асырудың бiр ... ... ... мен ... ... ... ғылыми-зерттеу, оны тәжiрибеге енгiзу және бiлiм берушi
ұйымдар, ауыл шаруашылық ... ... және тағы ... ... қабiлеттi тиiмдi ұйымдық ... ... ... ... бiрнеше инновациялық жобалар, оның
iшiнде: (Өсiмдiк майы(, (Мақта( ... ... ... ... Олар ... қамтамасыз етедi:
- майлы дақылдардың тұқымдарын өсiру мен ... ... ... және ... механизация құралдары
жүйелерiнен пайдалану, игерудi;
- майлы дақылдарды ... ... ... майлы дақылдарды қабылдау мен сақтауға озық технологияларды
ендiрудi, оның май алу ... ... ... майы ... үшiн ... ... жеделдетiп
дамуын қамтамасыз етудi;
- шиттi мақта және мақта талшығы үшiн: ... ... iшкi ... ... үшiн ... өңдеу, және
өңделген өнiмдi сыртқа ... ... ... ... ... дақылдар дәндерi және өсiмдiк майы үшiн: ... ... ... және ... ... ... ... орнын басуды мүмкiн ... ... ... ... ... талап қою.
7. Майлы дақылдар өнiмдiк iшкi кешенiн жоспарлауда, ... ... ... ... ... ... Есептi шығару
нәтижесiнде ауыл шаруашылық өндiрiсiн болашаққа дамытудың ... ... ... ... ... шаруашылықтарының егiстiк
көлемдерiнiң құрылымында елеулi өзгерiстердi жүзеге асыру ұсынылады.
Мақсарыны ... бес ... ... ... Түлкiбас, Төлеби, Бәйдiбек және Сайрам ... және ... ... ... ... ... ... мақсары егiстiк көлемiнiң
94,5% құрайды.
Есептiң оңтайлы шешiмi бойынша майлы дақылдар егiстiгi көбейедi, оның
iшiнде мақсары егiстiгi 22,2 мың ... ... 2,3 мың ... және
өсiмдiк майын алудың құнды шикiзаты болған - ... ... ... ... 57,9 мың ... ... Оңтүстiк Қазақстан облысы бойынша майлы дақылдар өнiмдiк iшкi
кешенiнiң ... ... ... ... бойынша құру
схемасы ұсынылды.
“Оңтүстiк май” ассоцияциясының кластерлiк жүйеде ... ... ауыл ... ... ... ... және ... қамтамасыз етуге және әлеуметтiк мәселелердi шешуге ... ... ... ... ... ... экономикалық қуатты күшейтедi және тиiмдi шаруашылық шешiмдерiн
қабылдауға мүмкiндiк жаратады, сол үшiн ... ... ... ... ... ... ... және
басқарылуы тиiс.
-----------------------
ц/га
максары
макта
кунбагыс
2010
2009
2008
2007
2006
2005
2004
2003
Дүкендер, сауда нүктелерi
Шаруа қожалықтары
Коммерциялық орталық
Мақта зауыты
Үй шаруашы-лығы
Құрылыс кәсiпорындары
Кiшi май ... ... және ... -үй және ... ... ... өңдеу кәсiпорындары
Автокөлiк кәсiпорын
дары
Қызмет көрсетушi кәсiпорындар
Шикiзаттар блогi
Көмекшi кәсiпорындары
Өңдеу блогi
Негiзгi кәсiпорындар
Директордың мамандар, тұрмыс,
қызмет көрсетулер бойынша ... ... ... ... ... ... және есеп беру бөлiмi
Бас директор
Экономикалық мәселелер бойынша директор орынбасары
,,Оңтүстiк май,, ассоциациасы
Акционерлердiң жалпы жиналысы
Директорлар ... ... = 0,3436x + ... 0,7598
2
R
y = 0,9279x + 6,5067
= 0,75
2
R
y = 0,6867x + 15,813
2002
2001
2000
1999
1998
1997
1996
1995

Пән: Өнеркәсіп, Өндіріс
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 23 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Қазақстан Республикасының 2015 жылға дейінгі көлік стратегиясы96 бет
Агро маркетинг27 бет
Агробизнес және агроөнеркәсіп кешені10 бет
Агробизнес және агроөнеркәсіптік кешен9 бет
Агробизнесті мемлекеттік реттеудің қажеттілігі11 бет
Агроөнеркәсіптің кешенінің қалыптауы және халық шаруашылығындағы алатын орны5 бет
Республиканың агроөнеркәсіп кешені10 бет
Қазақстандағы агробизнестің қалыптасуы мен дамуы11 бет
Adobe Flash-те «Информатика» курсы бойынша оқытудың электронды әдістемелік-оқыту кешенін құру78 бет
«Батыс-2» кешеніндегі бу қазандығының автоматтандырылуын жобалау24 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь