Қазақстан Республикасында конституциялық бақылау институтының қалыптасуы мен дамуының ерекшелiктерi

1. КІРІСПЕ
2. НЕГІЗГІ БӨЛІМ
2.1. Конституциялық бақылаудың түсiнiгi. Конституциялық бақылау органдары, олардың мiндеттерi.
2.2. ҚР Конституциялық Сотының қалыптасу және даму ерекшелiктерi, елiмiзде демократиялық процесстердiң дамуы үшiн оның маңызы.
2.3. 1995 ж. Конституцияда конституциялық бақылау органын реформалау себептерi. Конституциялық Кеңестiң құрылу тәртiбi, құқықтық мәртебесi, актiлерi, оның мемлекеттiк органдар жүйесiндегi орны.
3. ҚОРЫТЫНДЫ
4. ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР
«Қазақстан Республикасының Консти¬ту¬циялық Кеңесі туралы» Конституциялық заң қабылданып, соған сәйкес Негізгі Заңның ұлықтығын қамтамасыз ететін жаңа конституциялық бақылау органы – Қа¬зақстан Республикасының Конститу¬ция¬лық Кеңесі құрылғанына 2015 жылғы 29 желтоқсанда 20 жыл толады.
Мемлекет құрылысы тарихында конс¬ти¬туциялық бақылаудың пайда болуы конс¬титуциялардың өмірге келуімен, олардың іске асырылуын және қорғалуын қамта¬ма¬сыз ету қажеттігімен үздіксіз байланысты болып келеді. ХХ ғасырдың басына дейін ол Еуропа үшін бейтаныс болатын. Қазіргі дәуірде ол әмбебап сипатқа ие болды. Конституциялық бақылау – қазіргі түрінде би¬ліктің бөлінуі жүйесінде маңызды элемент болып табылады.
Қазақ КСР-інің 1978 жылғы Консти¬ту¬циясына Конституциялық қадағалау комитетін құру көзделген өзгерістер мен то¬лық¬тырулар енгізілгеннен кейін, Қазақстанда конституциялық юстиция органын құру процесі 1989 жылы басталды, алайда қыз¬мет істейтін орган ретінде ол сол күйінде құрылмай қалды.
1. Қазақстан Республикасының 1995 жылы 30 тамыздағы Конститутциясы;
2. Қазақстан Республикасының Конститутциялық Кеңесі туралы 1995 жылғы 29 желтоқсандағы Конститутциялық Заңы;

3. Сапарғалиев Ғ. Қазақстан Республикасының Конститутциялық құқығы, Алматы-2008 ж.;
4. "Қазақстан" ұлттық энциклопедиясы, Алматы, "Қазақ энциклопедиясы", 1998 ж. 4-том
        
        ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫ БІЛІМ ЖӘНЕ ҒЫЛЫМ МИНИСТРЛІГІ 
ӘЛ-ФАРАБИ АТЫНДАҒЫ ҚАЗАҚ ҰЛТТЫҚ УНИВЕРСИТЕТІ
СӨЖ
Тақырыбы: Қазақстан Республикасында конституциялық бақылау институтының ... мен ... ... ... Ф.Б. ... ... ... 2015ж. ...
1. ...
2. ... БӨЛІМ
2.1. Конституциялық бақылаудың түсiнiгi. Конституциялық бақылау органдары, олардың мiндеттерi.
2.2. ҚР Конституциялық Сотының қалыптасу және даму ... ... ... процесстердiң дамуы үшiн оның маңызы.
2.3. 1995 ж. Конституцияда конституциялық бақылау органын реформалау себептерi. Конституциялық Кеңестiң құрылу тәртiбi, құқықтық ... ... оның ... ... ... ... ҚОРЫТЫНДЫ
4. ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР
КІРІСПЕ
Конституциялық заң ... ... ... ... ... ұлықтығын қамтамасыз ететін жаңа конституциялық бақылау органы - Қа - зақстан Республикасының Конститу - ция - лық Кеңесі ... 2015 ... 29 ... 20 жыл ... құрылысы тарихында конс - ти - туциялық бақылаудың пайда болуы конс - ... ... ... олардың іске асырылуын және қорғалуын қамта - ма - сыз ету ... ... ... ... ... ХХ ғасырдың басына дейін ол Еуропа үшін бейтаныс ... ... ... ол ... ... ие ... Конституциялық бақылау - қазіргі түрінде би - ліктің бөлінуі жүйесінде маңызды элемент ... ... ... 1978 жылғы Консти - ту - циясына Конституциялық қадағалау комитетін құру ... ... мен то - лық - ... ... ... ... конституциялық юстиция органын құру процесі 1989 жылы басталды, алайда қыз - мет істейтін орган ретінде ол сол күйінде ... ... сот ... ... ... ... ... - Консти - ту - циялық Сот 1991 жылғы 16 жел - тоқсандағы Конституциялық заңға сәйкес құрылды. Осы ... - ту - ... акт ... 1992 жылы және ... ... Атал - ған ... қабылданған соң, Республика Президенті Н.Ә.Назарбаевтың ұсынуы бойынша, Жоғарғы Кеңес ... ... - ту - ... ... ... ... және ... мүшесін сайлады. Консти - ту - ция - лық Соттың өкілеттік ауқымы заңдардың және өзге де құқықтық актілердің ... - ция - лығы ... ... ... азамат - тардың конституциялық құқықтарына қатысты құқық қолдану практикасын және өзге де ... ... ... бақылаудың түсiнiгi. Конституциялық бақылау органдары, олардың мiндеттерi ... ... - ... ... жеке пәні ... табылатын, біркелкі қоғамдық қатынастарды реттейтін және ішкі ... ... ... ... жиынтығын көрсететін ҚР құқық жџйесінің саласы. Конституциялық құқықтың пәнін құрайтын ... ... ... билікті жџзеге асырумен тікелей байланысты және мемлекеттік ... оның ... ... ... адам мен ... арасындағы қатынастар болып табылады. Сондықтан конституциялық құқықтың құқықтық реттеу пәні болып мемлекет пен ... ... ... ... ... және ... ... тек негізгі қоғамдық қатынастар болады. Конституциялық құқықтық қатынастар келесі әдістермен реттелінеді: міндеттеу әдісі; тыйым салу ... ... ету ... тану ... ... ... - бұл ҚР ... құрлыс негізін, адам мен азаматтың, мемлекеттік құрлыстың, мемлекеттік билік органдарының жџйесін, жергілікті мемлекеттік басқару мен өзін-өзі басқару негізін ... ... ... ... ... ҚР жетекші құқық саласы. Конституциялық құқықтық қатынастар дегеніміз - мемлекеттік биліктің функциясымен, ұйымдастырылуымен байланысты конституциялық ... ... ... және ... қоғамдық қатынастардың адаммен және азаматпен, саяси партиялармен, қоғамдық ... ... ... ... ... құқықтық субъектілері - бұл конституциялық - ... ... ... Субъектілердің шеңбері өте кең: бұл саланың құқықтық нормалары кімге міндет жџктеп және кімге құқық берсе сол ... бола ... ... ... ... субъектілер: мемлекет, халық, депутат, мемлекеттік билік органдары, сайлау комиссиялары, азаматтар, азаматтығы жоқ азаматтар, шет ел ... және тағы ... ... ... құқықтық қатынастардың объектілері дегеніміз шынайы әрекет құбылыстары негізінде құқық қатынастарының субъектілерінің құқықтық байланысқа тџсуі. ... ... ... ... жататындар: мемлекеттік территория, материалдық құндылықтар, адамдардың тәртібі, мемлекеттік органның немесе лауазымды тұлғалардың әрекеті, ... жеке ... емес ... ... ... - ... нормаларға басқа құқық саласы нормаларының барлық белгілері тән. Олар сондай-ақ қоғамдық қатынастарды тәртіпке салу ... ... ... және ... ... ... және ... функцияларды атқарады. Реттеуші нормаларға, құқықтық қатынас мџшелеріне ... ... беру және ... ... ... ... ... тәртіптің белгілі бір нұсқасын белгілейтін конституциялық-құқықтық нормалар жатады. Құқық қорғаушы нормаларға ... ... олар ... ... жағдайда, мемлекеттік мәжбүрлеу шараларын белгілеу жолымен анықтайтын конституциялық-құқықтық нормалар жатады. Конституциялық - ... ... - бұл ... ... ... қамтамасыз етілетін және нақты құқықтар мен міндеттермен жџзеге асырылатын белгілі бір қоғамдық ... ... және ... мақсатында мемлектпен бекітілген және санкцияланған жалпыға міндетті тәртіб ережелері.
Конституцияны өкілдік құру арқылы ... ... ... ... ... ... Француз Конституциясы 1789 жылғы 5 мамырда короь тарапынан шақырылған бас штат құрамына енетін депутаттардың үшінші тобы (сословия) ұйымдастырылған ... ... ... ді. ... ... мақұлдаған конититуция жобасы корольге санкциялау үшін жіберілді.
Италияда конституцияны өзгерту үшін парламенттер қатарынан екі рет талқылау өткізіп, екінші ... ... ... ... ... ... дауысына ие болуы талап етіледі. ФРГ-да да Негізгі заңды өзгерту үшін парламенттің екі ... да ... ... ... ... Ал, ... Парламент бекіткен конституцияға енгізілген түзетулер жобасы референдумда бекітілуі қажет.
Төтенше жағдайларда, айталық Бельгия, ... ... ... ... ... және т.б. елдерде, конституцияны қайта қарауға салынатынын ескерте кеткіміз келеді.
Сонымен қатар, Конституцияға өзгерту ... ... ие ... ... ... заң шығарушылық процесін атқарады. Алайда, мұндайда кездесетін өзгеше ерекшеліктерді де ... ... ... ... ... ... ... ұсыныстар мен түзетулер Ресей Федерациясы Президенті, Мемлекеттік Дума, Ресей Федерациясының Үкіметі, Ресей Федерациясының заң шығарушы (өкілетті) субъект ... сол ... ... ... ... ... ... бестен бір бөлігінен кем емес депутаттары тобы дауыс берсе ғана жасалады. Ал, Грецияның Конституциясына конституцияға ... ... ... ... ... саны ... кем емес депутаттар ғана енгізе алады. Кейде Негізгі заңға түзетулер жобасын даярлау үшін конституциялық комиссия ... ... ... мен Финляндияда).
Конституцияның қабылдануы. Сонымен қатар кейбір елдерде ... ... ... құру үшін ... ... ... ... жолы да қарастырылады. Мысалы, Италияда конституциялық заң жобасы кем дегенде 50 мың сайлаушылар ұсынысымен ғана қайта ... ... ... ... ... ... не жартылай қарау үшін халық ықыласын жүзеге асыру ескерілген. Сондай-ақ, халық ... ... ... енгізу Латвия Республикасының Негізгі Заңында қарастырылған. Мұндай ұсынысқа 300 ... аз емес ... қол ... ... атап ... ... Конституция елдегі басқа барлық нормативтік құқықтық актілерге ... ... заң ... ие ... ... да ... кез ... нормативтік құқықтық актілер конституцияға сәйкес келетін түрде ғана ... аса ... ... ... енуі және оның өзгертілуі.
Мұндай істі тәжірибеде нақтылап отыру міндеті конституциялық қадағалау (бақылау)органына жүктеледі, яғни бұл ... ... ... ... конституцияға сәйкес екендігін тексеруді жүзеге асырып отырады.
Осы қызметті алғаш рет АҚШ-тың Жоғарғы Соты 1803 ... сот ... ... ... ... ... конституциясына қарама - қайшы деп тауып, оны ... ... өз ... ... ... ... Жоғарғы Соты конституциялық қадағалау (бақылау) органының қажеттілігін көрсетіп берді. Сайып келгенде, АҚШ-тың Жоғарғы Соты осы ... ... ... ... (бақылау) органы қызметін де атқарып келеді.
Қазіргі кезде жазба конституциясы бар әлемнің барлық елдерінде конституциялық қадағалау (бақылау) органы енгізілген. Олар ... екі ... ... ... ... ... ... сот юридикциясына жататын соттардың бәрі атқарады (Аргентина, Дания, Норвегия, Канада, Жапония, т.б. ... ... ... ... ... жүйесін американдық (орталықтанбаған) деп атайды. Жалпы сот юрисдикциясы жүйесіне енбейтін арнайы квази-соттық органдар құрылып, ... ... ... ... ... ... жатады (мысалы, Ресей, ФРГ, Франция, Италия). Конституциялық қадағалау (бақылаудың) мұндай түрін еуропалық (орталықтанған) деп атайды. ... ... ... құқықтық актілерді тану (толық не жартылай) өзіне лайықты заң зардаптарына апарып соғады: Конституция бойынша конституциялық қадағалау (бақылау) ... ... ... ... ... ... т.б.) конституциялық емес деп танылған заңдар жойылуға жатады. Конституция бойынша тікелей конституциялық қадағалау (бақылау) қарастырылмаған елдерде конституциялық емес ... ... ... жойылуға жатпайды. Мұны тек парламент, не болмаса нормативтік актіні қабылдаған орган (әлбетте, тек нормативтік акт болса) жүзеге асырады. Алайда, әрдайым ... ... ... ... ... ... акт соттар тарапынан қабылданбайды.
Конституциялық қадағалау органдарының қалыптасу тәртібі. Конституциялық қадағалау (бақылау) органдары ... ... ... ... ... ... ... сотының мүшелері үкіметтің ұсынысымен президент тарапынан тағайындалады.
Италияның конституциялық сотының мүшелері президент, парламент және магистратура ... ал ... ... ... ... ... ұлттық жиналыс төрағасы және сенат төрағасы тарапынан теңдей үлеспен тағайындалады. Бұл ... ... ... ... адам өмір бойы ... ... кеңесінің мүшесі болып саналады.
Көптеген елдерде конституциялық қадағалау (бақылау) органы мен конституциялық сот ісін жүргізу үшін арнайы заңдар қабылданады. Конституциялық қадағалауды ... ... ... ... құқық пәнінің өзіндік ерекшеліктері бар. Конституциялық құқық нормаларымен реттелетін қоғамдық қатынастар мемлекет және қоғам құрылымының негізін құрайды және ... ... ... асуымен тікелей байланысты жүргізіледі.
Конституциялық құқық пәнін түсіндірудің теориялық, ... ... мәні бар. ... ... ... ... мен институттарына тән мәнін дұрыс түсінуге болмайды, олардың құқықтық реттеудегі мәні мен ролін ашып көрсету, құқықтық жүйедегі орнын анықтау ... ... ... ... ... ... оның ... қолдану саласын да анықтау мүмкін емес. Өйткені, нақты ... ... ... ... ең ... қай ... ... қолдану қажеттігін анықтап алу керек. Ал ол үшін, реттеудің нысаны болып ... ... ... ... ... ... ғылым мәртебесі конститцциялық заң арқылы белгіленетін мемлекеттік органдардың қызметін зерттейді. Сөйтіп, бұл ... ... ... ... ... емес, олардың өзара байланысы деңгейінде зерттеледі. Мұнда, сондай- ақ конституциялық құқықтық нормалардың тиімділігі де ... ... ... ... ... ... ... ғана қарастырып қоймайды, сонымен бірге қоғамдық қатынастардың құқықтық реттелу шегін объективті түрде ... ҚР ... ... қалыптасу және даму ерекшелiктерi, елiмiзде демократиялық процесстердiң дамуы үшiн оның маңызы; ... СОТ - ... ... ... ... ... ... басты міндеті болып табылатын ерекше орган. Жоғ. соттардан өзгеше ... ол ... ... ... ... Бір ... (мыс., Ресейде) ол ерекше санаттағы сот деп саналып, тиісінше сот жүйесіне ... ... бір ... ... ... Италияда, Румынияда, Болгарияда, Моңғолияда) сот билігіне жатпайтын ерекше бақылау органы болып табылады. К. с-тың ... не ... ... ... ... не ... басшысы тағайындайды (Кипрде); кейде К. с. мүшелерін парламенттер, басқа да билік және әділет органдары тағайындайды (мыс., Италияда К. с-ты президент, ... және ... ... ... ... Конституциялық бақылау жасаумен қатар К. с-тың конституцияны түсіндіруге, саяси партиялар қызметінің ... ... ... ... ... туралы дауларды қарауға, т.б. құқығы бар.
Қазақстан Республикасында К. с. 1995 ... ... ... нормативтік актілердің Конституцияға сай келуін қадағалайтын орган болып келді. Ол 1992 ж. 6 ... ... ... ... Конституциялық соты туралы" Қазақстан Республикасының Заңы негізінде құрылды. "Қазақстан Республикасының Конституциялық сотын сайлау туралы" ... ... Жоғ. ... 1992 ... 2 ... ... К. с. құрамы 11 адамнан жасақталды: М.Т. Баймаханов (төраға), И.И. Рогов (орынбасары), Л.И. Башаримова, Ж.Н. Бәйішев, К.Ж. Жалмұқанбетов, Г.В. Ким, С.А. ... В.А. ... А.М. ... С.Ф. ... О.Қ. Ықсанов. Тиісті заңға және 1993 жылғы Қазақстан Республикасы Конституциясына сәйкес К. с. ... ... ... ... сот ... ... ... болып табылды. Оған Конституцияны қорғау және оның мәртебелілігін қамтамасыз ету міндеті жүктелді және оның заңдар мен өзге де ... ... сай емес деп ... ... ... ... ... жояды деп көрсетілді. "Қазақстан Республикасының Конституциялық соты туралы" Заңда анықталғанындай, бұл органның құзыретіне актілердің конституциялылығын қараумен қатар, Қазақстан Республикасы Президентінің, Мин. Каб. ... Жоғ. сот пен Жоғ. ... сот ... Бас ... ... ... ... өзге де өкілдіктерінің өкілеттігін мерзімінен бұрын тоқтату ... ... ... ... ... Республика Конституциясы мен заңдарын сақтауы туралы қорытынды беру, азаматтардың конституциялық құқығына қатысты құқық қолдану тәжірибесінің Конституцияға сай ... ... ... қарау, тиісті заңда көрсетілген нақты мәселелер бойынша іс қозғау, т.б жатты. 1995 жылғы ... ... К. ... ... сот ... ... Конституциялық Кеңес құрылды.
2.3. 1995 ж. Конституцияда конституциялық бақылау органын ... ... ... ... ... ... ... мәртебесi, актiлерi, оның мемлекеттiк органдар жүйесiндегi орны;
995 жылғы 30 тамызда республикалық референдумда қолданыстағы Конституция қабылдануына байланысты жаңа консти - ... ... ... - ... - ... ... ... Кеңестің құқықтық мәртебесін айқындайтын негізгі ережелер Негізгі Заңның деп аталатын VI ... ... Ке - ңес - тің ... бұл ... ... беру субъектілері және оның салдары, Кеңестің құрамын қалыптастыру тәртібі, шешім - де - рінің заңдық күші мен ... ... ... ... ... мен ... мәселелері Конституциялық заңмен нақтырақ реттеледі. Конституциялық іс ... ... мә - ... ... Республиканың про - цес - суалдық және өзге де заңдарында қа - рас - тырылады.
Конституциялық іс жүргізуді қозғау және ... ... ... тәр - ... ... ... қарау, шешімдер қабылдау тәртібі және өзге де мә - се - ... ... ... ... - сы - мен ... ... ... Кеңестің құрамы
Конституциялық Кеңес, Төрағаны қос - қан - да, жеті ... ... ... өкі - лет - тігі алты ... ... ... Төр - аға - сын және екі мүшесін Республика Пре - зи - ... екі ... - ... ... және екі ... - ... Мәжілісі та - ғай - ындайды. Республиканың экс-Прези - дент - тері құқығы бойынша ғұмыр бойы Конс - ти - ... - лық ... ... ... ... Кеңестiң құрамына отыз жасқа толған, Республика аумағында тұратын, жоғары заң бiлiмi, заң мамандығы бойынша кемiнде бес жыл жұмыс стажы бар ... ... ... ... Бұл ... ... ... қолданылмайды.
Құрылған сәттен бастап Конститу - ция - лық Кеңестің құрамына 22 жоғары ... ... ... ... қата - ... ... ... Ұлттық ғы - лым академиясының академигі (1), заң ғы - лымының докторлары (7) және канди - ... (8), ... ... Әкім - шілігінде, сот жүйесінде, прокуратура және әділет органдарында көп жыл жұмыс істеген тәжірибелі заңгерлер бар.
Конституциялық Кеңестің Төрағасы мен ... ... ... ие, ... еш - кімнің тиіспейтініне Конституциямен кепілдік беріледі.
Конституциялық Кеңестiң мүшелерi өкi - леттiк мерзiмi ... ... ... өкiлеттiгiн Конс - ти - туциялық заңда көзделген жағдай - лар - да ғана ... ... ... ... болады.
Конституциялық Кеңес Төрағасы мен мүшелерiнiң конституциялық iс жүргiзу мәселелерi жөнiндегi қызметi есеп беруге жатпайды. ... ... ... ... да ... жол ... Өз өкi - лет - тiгiн ... асыру мәселелерi бойынша олар - дан есеп талап етуге ешкiмнiң хақы ... ... ... және ... ... ... - ту - ция - лық ... өтініш беру құқығына ие субъектілер қатары және Конституциялық Кеңес юрисдикциясының шеңбері белгіленген.
Конституциялық Кеңеске ... беру құ - ... ... ... ... ... ... Мәжіліс Төрағасы, Парламент депутаттары жалпы санының кемiнде бестен бiр бөлiгi, Премьер-Министр, Республика соттары ие.
Конституция - лық Кеңестің Қазақ - стан Рес - ... ... ... - тарында белгіленген құзы - реті мы - надай мәсе - лелерді қамтиды:
- дау туған жағ - дайда Республика Пре - - - ... ... депу - тат - та - ры - ның сай - ... ... ... және рес - - ... референдум өткiзу туралы мәселенi шешедi;
- Парламент қабылдаған заңдардың Республика Конституциясына сәйкестiгiн ... қол ... ... қарайды.
- Парламент және оның палаталары қабылдаған қаулылардың Республика Конс - титуциясына сәйкестігін қарайды;
- ... ... шарт - та - рын ... ... ... Конс - ти - туцияға сәйкестiгiн қарайды;
- ... ... ... ... ... Конституцияның 47-бабының 1 және 2-тармақтарында көзделген реттерде қоры - ... ... ... ... ... соттардың өтініштері бой - ынша қолданыстағы заңдар мен өзге де нор - мативтік-құқықтық актілер ... - ның ... ... Консти - туциялық Кеңес конституциялық iс жүргiзу практикасын қорыту нәтижелерi бойынша жыл сайын Парламентке Республикадағы конституциялық заңдылықтың жайы тура - лы ... ... Одан тыс, ... ... ... етуі бойынша Конс - титуциялық Кеңестің Төрағасы оған Рес - пуб - ликадағы конституциялық заңдылық - тың жай-күйі туралы ... ... іс ... ... ... - тілердің өтініші болған жағдайда ғана қозғалады. Конституциялық Кеңес ... - ... ... ... өзі ... - циялық іс жүр - гізуге қатысушылардың не оның қорытынды шешімін орындауға міндетті мемлекеттік органдар мен лауазымды адамдардың ... ... ... ... Егер ... - ту - ция - лық ... шешімінде жіберілген редакция - лық си - пат - тағы дәлсіздіктер мен қателерді түзету қа - жет болса, Конституциялық ... өз бас - ... ... ... ... қа - был - ... Қосымша шешiм Консти - ту - циялық Кеңес шешiмiнiң шынайы маз - мұ - ... ... мен ... ... ... ... Кеңес шешімдерінің түрлері
Конституциялық Кеңестiң шешiмдерi Конституциялық Кеңестiң конституциялық өкiлеттiгiн жүзеге асыратын қорытынды шешiмдер және ... ... өзге де ... жүзеге асыратын басқа да шешiмдер болып бөлiнедi. Шешімдер қаулы - лар, ... ... ... қаулылар, қорытындылар және жолдаулар нысанында қабылданады. Конституциялық Кеңестің нормативтік қаулылары қолда - ныс - тағы құқықтың ... ... ... ... ... ... ал - қа - лы ... өз мүшелерiнiң жалпы саны - ның көпшiлiк даусымен ашық дауыс беру арқылы, ал Конституциялық ... тiптi бiр ... ... етсе де -- ... дауыс беру арқылы қабылдайды. Егер ше - шiм қабылдау кезiнде Конституциялық Ке - ңес мүшелерiнiң дауыстары ... бө - лiн - ген ... ... Кеңес Төр - ағасының даусы шешушi дауыс болып та - ... ол ... ... өз ... ең ... ... ... Кеңес - тiң мәжiлiсi кезiнде оның отырысқа қатыс - қан мүшелерiнiң ешқайсысының да қалыс ... ... ... ... ... хақы жоқ. ... ... қоры - тынды шешiмiмен келiспеген оның мүшесi өз пiкiрiн жазбаша түрде бiлдiруге хақылы.
Конституциялық Кеңестің шешімін ол Қазақстан ... ... ... ... ... өз ... бойынша, егер қабылданған шешімге негіз болған Конституция ... ... не ... ... мәні үшін жаңа ... ... ашылса, қайта қарауы мүмкін.
Адамның және азаматтың құқықтары мен ... ... ... қауіп - сіздікті, мемлекеттің егемендігі мен тұтас - тығын қамтамасыз ету мүддесінде Конс - ти - ... ... ... ол ... ... ... бастамасы бойынша қайта қарауы мүмкін. Шешімді қайта қарау туралы Конституциялық Кеңес қаулы шығарып, ол арқылы осы ... ... ... бір бөлігінде күшін жояды.
Конституциялық Кеңес шешімдерінің заңдық күші
Конституцияда Конституциялық Кеңес ... ... ... ... ... күші ... ... қолда - нысқа енгізілу тәртібі белгіленген.
Конституциялық Кеңес шешімінің түп - кі - ... оның ... ... ажырамас си - паты болып табылып, қорытынды қаулы қабылдау арқылы конституциялық іс жүр - гі - ... ... ... аяқталғанын айғақ - тайды. Конституциялық Кеңес шешімінің түпкіліктігі сондай-ақ оның өтініш субъек - тісі үшін сол бір себеп ... кері қайт - ... ... ... Конституция - ның 74-бабының 3-тармағына сай, Консти - ту - ... ... ... . Бұл ... ... ... құқығының да, мұндай ша - ғым - дарды қарайтын тиісті инстанция - лар - дың да жоқ екенін ... ... ... ... жағдайларда Конституциялық Кеңестің өзі қолданыстағы қаулыны қайта қарауы немесе оны ... ... ... қаулы қабылдауы мүмкін екені конституциялық құқық нормаларында ... ... ... қаулылары тек Конституцияға ғана негізделеді және өзге нормативтік құқықтық актілердің бәрі оларға қайшы ... ... ... - ция - лық ... қаулыларында баяндалған құқықтық позициялардың күші Кеңес конс - ти - туциялық емес деп тапқан норма - лар - ды ... ... ... ... ... ... ... - ғы - на сай Конституциялық Кеңестiң ше - шiмiне толығымен немесе бiр бөлiгiне Республика ... ... ... мүмкiн, бұл қарсылық Конституциялық Кеңес мүшелерi жалпы санының үштен екiсiнiң дауысымен еңсерiледi. Президент қарсылығы еңсерiлмеген ... Конс - ти - ... ... ... қабылдан - бады деп есептеледi. Қарсылық Республика Президенті шешімнің мәтінін ... ... ... бір ай ... ... енгізіледі.
Конституциялық Кеңес өзі қабылдаған шешімдерді орындау тәртібі мен мерзімін белгілей алады. Егер ... Ке - ңес - тің ... ... ... ұл - ғай - туды ... мемлекеттік кірісті қыс - қар - туды көздейтін болса, онда Консти - туциялық Кеңес өзі ... ... ... ... Қазақстан Республи - касының Үкіметімен келісе отырып белгілейді. Конституциялық Кеңестің шешімін орындау ... ... ... ... оған ... мемлекеттік органдар мен лауазымды тұлғалар Консти - ту - циялық Кеңес белгілеген ... ... сол бір ... бойынша Конституциялық Кеңестің жаңа шешім қабылдауы өтініш субъектісінде бас - қа бір жағдайда түсінбеушілік туын - даған өзге бір ... осы бір ... ... ... ... не талаптарын қолдануға немесе орындауға байланысты болуы мүмкін. Конституциялық Кеңестің Конституцияның сол бір нормасы бойын - ша жаңа қаулысы осы ... нор - маға ... ... ... ... - сына ... келмеуге тиіс. Мұндай қаулы Конституция - лық Кеңестің Конституция - ның осы нормасын ... ... ... - дегі ... бұрынғы қаулысының құқық - тық позицияларын толық - тырып, дамыта түсуі мүмкін.
Қазақстан Республикасы ... - лық ... ... елеулі құқықтық салдарға әкеп соқтырады. Конституциялық емес деп танылған заңға және Республи - каның ... қол ... не олар ... және ... ... ... емес деп танылған, соның ішінде адамның және азаматтың Конституцияда баянды етілген құқықтары мен бостандықтарына нұқсан келтіреді деп танылған ... мен өзге де ... ... ... ... күшінен айырылады, қолданылмайды және жойылады. Соттар мен өзге де құқық қол - данушы ... ... ... ... өзге бір ... ... ... негізделген шешімдері орындалмайды. Конституциялық Кеңес Конституцияға сәйкес емес деп таныған Президент және ... ... ... жарамсыз деп жарияланады.
Конституциялық Кеңес қызметінің кейбір көрсеткіштері
Өзі қызмет істеп келе жатқан кезең ішінде Конституциялық ... ... ... ... қаулы қабылдады. 25 заң және халықаралық шарт толығымен немесе бір бөлігінде ... емес деп ... ... ... практикасын қорыту нәтижесі бойынша Пар - ламентке елдегі конституциялық заң - ды - ... ... ... жыл ... 14 жолдау жіберілді. Осы жолдаулардағы нормативтік құқықтық ... ... ... ұсыныстардың көпшілігі заң шығармашылығы мен құқық қолдануда ескерілді, соның нәтижесінде 65 заңға Конс - ти - туциялық Кеңестің құқықтық пози - ция - лары - на ... ... мен ... - ... ... конституциялық заңдылықтың нығаюына, сондай-ақ Конституциялық Ке - ... ... ... көп ретте Мемлекет бас - шысының Республика Конституция - сы - на және ... ... ... ерек - ше ... ... тигізуде. 2008 жылы Республика Президентінің заң шы - ғару - шылық бастамасы тәртібімен Конституциялық заңға өз - герістер мен ... ... ... арқылы Конституциялық Кеңестің шешімдеріне жоғарырақ дәрежедегі салмақ берілді. Мұндағы енгізілген жаңалық сол, Конс - титуциялық Кеңестің шешімдеріндегі заң - ... ... ... ... ... ... органдар мен лауа - зым - ды тұлғалар міндетті түрде қарап, қа - был - ... ... ... Конституциялық Кеңесті міндетті түрде хабарландыруға тиіс. Бұл мәселелер Президент Әкімшілігінің бақылауында тұр.
Конституциялық Кеңестің қызметінде адамның және азаматтың конституциялық құқықтары мен ... ... - сыз ету және ... ... өтініштер басым орын алады. Бірқатар жағдайларда заңдардың, халықаралық шарттардың, өзге де нормативтік құқықтық актілердің даулы нормалары Конституцияға сәйкес емес деп ... ... ... ... - ... сондай-ақ азаматтардың жеке құқықтары, саяси, экономикалық және әлеуметтік құқықтары қамтамасыз етілді. Бірқатар қаулылар құқықтар мен ... - ... сот ... қорғалуы мәселе - лері бойынша қабылданып, олар заңда көзделген соттылыққа құқығы, әкімшілік іс - тердің сотта қайта қаралуына, қылмыс - тық істі ... ... ... тура - лы ... сотқа дейінгі сатыда ғана емес, сот ісін ... ... ... да мәлімдеуге құқығы, қылмыстық қудалау органдарының қылмыстық іс қозғау туралы қаулыларына сотқа шағымдану құқығы және т.б. ... ... ... ... ... практика - сында Парламент қабылдаған заңдардың Республика Конституциясына сәйкестiгiн Президент қол қойғанға дейін қарау маңыз - ды орын ... ... ... бұл ... ұлттық заңна - маны жетілдіруге септігін тигізеді. Өзі қызмет атқарып келе ... ... ... ... Парламент қабылдаған заңдардың Негізгі Заңға сәйкестігін тексеру туралы 23 өтініш қарады.
Қолданыстағы заңдар мен өзге де нормативтік ... ... ... - ... тексеру Республика соттарының ұсынымдары бойынша іске асырылып, негізінен ол адамның және азаматтың конс - ... ... мен ... - ... қорғауға бағытталған.
Өткен жылдар ішінде Конституциялық Кеңес соттардың 64 өтінішін қарады. Сот - тар ... іс ... ... іс ... қолданылуға тиіс заңдар және өзге де нормативтік ... ... ... - - ... заңдар және заңдар (кодекстер), Республиканың халықаралық шарттары, Жоғарғы Соттың нормативтік қаулылары, Үкіметтің, орталық және жер - гі - ... ... ... өзге де мем - ... - тік органдардың нормативтік құқық - тық актілері және т.б. нормаларының ... ... ... ұсы - ным - мен ... ... жүгіне алады.
ҚОРЫТЫНДЫ
Негізгі Заң Конституциялық Кеңеске Конституция нормаларын ресми түсіндіру құқығын береді, ол ... ... ... мен ... ... және түсіндіруден тұрады.
Конституцияның нормаларын ресми түсіндіру - бұл Конституция ... - ның ... ... түрлі тәсілдері ар - қылы олардың сөзбен білдірілу мағынасы - на сәйкес Конституциялық Кеңес беретін нор - мативтік ... ... көле - мін күні ... ... ... ... ... Кеңес Конституция нор - маларын түсіндірудің әдістерін таңдауда Конституцияны ғана негізге алады. Бұл жерде Конституция нормаларының оның жалпы ... және ... ... ... ... байланысы мен қабаттастығы назарға алынады. Консти - ту - циялық Кеңестің нормативтік қаулылары, Конституция нормаларын тек өтініш субъектілерінің мәселелері ... ғана ... ... ... ... тікелей конституциялық реттеу үшін бұл нормалардың мағыналық түсінігін толық - тыра түседі. ... ... - нан, ... ... ... ... ережелер мен принциптерден тікелей келіп шықпайтын ұйғарымдарды Қазақстан ... ... ... ... ... ... ... отырып, Кеңес конституциялық реттеу нысанының шегінен шықпайды.
Конституциялық Кеңес ... күн - нен бері оған ... ... ... 40%-дан астамын Конституцияның норма - ларын ресми түсіндіру туралы өтініштер ... ... ... ... ... туралы қаулыларда Конс - ти - туциялық Кеңес адамның және азамат - тың конституциялық құқықтары мен бос - тан - ... ... ... және қор - ... ... Республикасының аза - - мат - тығы, Республика Президентінің мәртебесі мен өкілеттігі, Парламенттің құзы - реті мен оның қызметін ... ... ... мәртебесі, заң шығару процесі, биліктің заң шығарушы және атқарушы ... ... ... ... ... ... соттардың және өзге де мемлекеттік органдардың құзыреті мен қызметі мәселелерін және т.б. ... ... ... ... ... ... Құқық арқылы демократия үшін Еуропа - лық ... ... ... Жас ... ... ... бақылау органдары конференциясы секілді мәртебелі халықаралық ұйымдармен бай - ла - ныс ... ... ... Төрағасы мен мүшелері шетелдердің конс - ти - туциялық соттарына, өзге де ... - да - ры - на ... ... ... және өзге ... ... арқылы конс - титуциялық бақылауды жүзеге асыру мәселелері ... ... ... ӘДЕБИЕТТЕР
1. Қазақстан Республикасының 1995 жылы 30 ... ...
2. ... ... ... ... туралы 1995 жылғы 29 желтоқсандағы Конститутциялық Заңы;
3. Сапарғалиев Ғ. Қазақстан Республикасының Конститутциялық құқығы, Алматы-2008 ж.;
4. "Қазақстан" ... ... ... ... ... 1998 ж. 4-том

Пән: Саясаттану
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 16 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 600 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Қылмыстық құқық туралы67 бет
Қазақстан мемлекетінің конституциялық бақылау институтының қалыптасуы, нығаюы және дамуы11 бет
Алдын-ала тергеу стадиясындағы сезікті мен айыпталушының конституциялық құқықтары мен бостандықтарының кепілдіктері101 бет
Конституциялық бақылау нысандары15 бет
Көмекші мектеп бастауыш сынып оқушыларының оқу дағдысының ерекшеліктері56 бет
Тағамды санитарлық микробиология пәнінен дәрістер39 бет
Унитарлы мемлекеттердегі бақылау функциялары: шетел тәжірибесі және жаңа конституциялық аядағы қазақстандық ерекшелігі 22 бет
Қазақстан Республикасында тұлғаның құқық мәртебесінің негіздері4 бет
VIII Тақырып. Үкіметтің ұйымдастырылуы мен қызметінің конституциялық негіздері22 бет
Адам және азаматтардың конституциялық міндеттері18 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь