Лизингтік операциялар

КІРІСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...

1 ЛИЗИНГТІҢ ЭКОНОМИКАЛЫҚ МӘНІ МЕН МАЗМҰНЫ ... ... ... ... ...
1.1 Лизингтің пайда болуы және даму тарихы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..
1.2 Қазақстанда лизингтің қалыптасу және даму жолдары ... ... ... ... ... ...

2ЛИЗИНГТІК ОПЕРАЦИЯЛАР ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
2.1 Лизинг түсінігі, лизингтік операциялардың негізгі элементтері ... ... ...
2.2 Лизингтік операциялардың нысандары мен түрлері ... ... ... ... ... ... ... .
2.3 Қазіргі таңдағы Қазақстан лизингінің даму жағдайын талдау ... ... ... ..
2.4 Банктік лизингтік тәуекелдерді басқару ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..

ҚОРЫТЫНДЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...

ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
Курстық жұмыс тақырыбының өзектілігі.Қазақстан экономикасының шикізаттық бағытта дамып отырғандығын ескеріп, ҚР Үкіметі оның бағытын өзгерту жолында республикамыздың 2003-2015 жылдарға арналған индустриалды-инновациялық стратегиясында еліміздің өндірістік секторындағы қызмет ететін негізгі құралдарды жаңарту міндетін белгілеген болатын.
Кеңес одағының тұсында қызмет етіп отырған кейбір құрал-жабдықтардың отандық өндіріс орындарында қолданылып келуі, бүгінгі қазақстандық өнімдердің әлемдік нарықтағы бәсеке қабілеттілігін арттыруға кері ықпал етіп отырғаны жасырын емес. Нақтырақ айтсақ бүгінгі отандық өндірістегі негізгі құралдардың 60-70 % ескі немесе тозған негізгі құралдар.
Өндірістік сектордағы құрал-жабдықтарды жаңартудың негізгі қаржыландыру түрі лизинг екендігін әлемдік тәжірибе дәлелдеп берді.
Сонымен қатар Қазақстан Республикасының Президенті Н.Ә.Назарбаев ұлттық экономиканы көтерудің басымды шаралардың біріне инвестицияларды пайдалану жатады және бұл орайда экономиканы құрылымды өзгертуде сонымен қатар көп жылдық дағдарыстан шығуда лизинг алдыңғы қатарлы және тиімді қаржыландыру түріне айналады деген болатын.
Осы жерде кәсіпорындарды орта және ұзақ мерзімді қаржыландырудың қазіргідей тиімді формасы лизинг бола алады. Лизинг қазіргі кезде қызмет жасайтын және жаңадан құрылатын лизинг алушылардың активтерін ұлғайтудың ең тиімді құралы болып саналады.
1 Меры снижения рисков при передаче оборудования в лизинг строительным организациям // «Ұлттық экономика жаһандану жағдайында» Т.Рысқұлов атындағы Қазақ экономикалық университетінде өткен халықаралық ғылыми симпозиум материальдары. − Алматы: «Экономика». 2005. − Б.III. −Б. 277-281, 0,3 б.т.
2 Лизинг түрлері және олардың классификациясы // ҚазЭУ хабаршысы. − 2006. −№1 (49). −Б. 125-129, 0,6 б.т.
3 «Налогообложение лизинговых операций в Республики Казахстан» // ҚазҰУ хабаршысы. − 2006. −№1 (53). −Б. 119-122, 0,38 б.т.
4 Банктің лизингтік тәуекелдерді басқару әдістері // «Қазақстан экономикасының бәсекеге қабілеттілігі: ұлттық экономиканы жеделдете жаңғырту және корпоративтік құрылымдардың дамуы» әл-Фараби атындағы ҚазҰУ-дың 75 жылдығына арналған халықаралық ғылыми-тәжірибелік конференция материалдары. − Алматы: «Қазақ университеті». 2008. −Б. 2. −Б. 266-270, 0,3 б.т.
5 Лизингтік операциялардың несиелік сипаты: өзара байланысы мен айырмашылықтары // ҚазҰУ хабаршысы. − 2008. −№5 (69). − Б. 41-44, 0,5 б.т.
6 Әлемдік тәжірибедегі лизингтік бизнестің қалыптасуы мен дамуы // «Әлемдік қаржылық дағдарыс салдарынан арылу және Қазақстан экономикасының даму болашағы» Қазақ экономика, қаржы және халықаралық сауда университетінің 10 жылдығына арналған халықыралық ғылыми-тәжірибелік конференциясының материалдары. − Астана, 2009. −Т. III. −Б. 94-98, 0,5 б.т.
7 Қаржылық лизингтің несиелік аспектілері // «Қазақстан әлемдік экономикалық дағдарыс жүйесінде: дағдарысқа қарсы бағдарламаны жүзеге асырудың табиғаты механизмдері және оны талдау» Қазтұтынуодағы ҚЭУ халықыралық ғылыми-тәжірибелік конференциясының материалдары. − Қарағанды, 2009. −Б. 294-298, 0,4 б.т.
        
        КУРСТЫҚ ЖҰМЫС
Тақырыбы:
пәні бойынша
МАЗМҰНЫ
КІРІСПЕ ...........................................................................................................
1 Лизингтің ... мәні мен ... ... ... ... және даму тарихы..............................................
1.2 Қазақстанда лизингтің қалыптасу және даму жолдары.......................
2Лизингтік операциялар....................................................................
2.1 Лизинг түсінігі, лизингтік операциялардың негізгі элементтері...........
2.2 ... ... ... мен ... ... таңдағы Қазақстан лизингінің даму жағдайын талдау..............
2.4 Банктік лизингтік тәуекелдерді ... ... ... ... ...............................................
3
5
5
7
12
12
14
18
25
29
31
КІРІСПЕ
Курстық жұмыс тақырыбының өзектілігі.Қазақстан экономикасының шикізаттық бағытта дамып отырғандығын ... ҚР ... оның ... ... жолында республикамыздың 2003-2015 жылдарға арналған индустриалды-инновациялық стратегиясында еліміздің өндірістік секторындағы қызмет ететін ... ... ... ... ... ...
Кеңес одағының тұсында қызмет етіп отырған кейбір құрал-жабдықтардың ... ... ... ... ... ... ... өнімдердің әлемдік нарықтағы бәсеке қабілеттілігін арттыруға кері ықпал етіп ... ... ... ... ... ... отандық өндірістегі негізгі құралдардың 60-70 % ескі немесе тозған негізгі құралдар.
Өндірістік сектордағы ... ... ... ... түрі лизинг екендігін әлемдік тәжірибе дәлелдеп берді.
Сонымен қатар Қазақстан Республикасының Президенті Н.Ә.Назарбаев ұлттық экономиканы көтерудің басымды шаралардың ... ... ... ... және бұл ... экономиканы құрылымды өзгертуде сонымен қатар көп жылдық дағдарыстан шығуда лизинг алдыңғы қатарлы және ... ... ... айналады деген болатын.
Осы жерде кәсіпорындарды орта және ұзақ мерзімді қаржыландырудың ... ... ... ... бола ... Лизинг қазіргі кезде қызмет жасайтын және жаңадан құрылатын лизинг алушылардың ... ... ең ... ... ... ... лизингтік қызметтер нарығы 2000 жылдан бастап қана белсенді дами бастады.Қазақстан мемлекеті бүгінгі күні ... ... ... көңіл бөлуде. Ең бастысы лизингтік қатынастардың дамуына қажетті заңдылықтар базасы жетілдіріліп, салық салуға байланысты жеңілдіктер жасалды.
Коммерциялық банктерде ... күні ... ... ... құру ... және ... операцияларды жүзеге асыру арқылы мұндай үрдістің дамуына ... өз ... ... ... ... ... жұмыс жасайтын 20-дан астам лизингтік компаниялардың 8-і отандық коммерциялық банктердің еншілес компаниялары болып ... ... - ... ... ... ... ие құрал-жабдықтардың келуіне жол ашатын және кәсіпорынға қаржылық өтімділігін сақтай отырып, негізгі капиталға инвестиция жұмсаудың балама ... ... ... ... ... компаниялары арқылы лизингті қаржыландырумен қатар банктер өздерінің де лизингтік операцияларын дамытуға көңіл ... ... ... ... ... қазақстандық коммерциялық банктердің лизингтік қызметін дамыту және жетілдірудің ... ... және ... ... арта ... ... ... банктердің лизингтік қызметін дамыту барысындағы жоғарыда аталған ... ... ... ... оң ... ... отырғаны және олардың отандық ғылыми жұмыстарда терең де жете зерттелмей келуі, осы ... ... ... таңдауға себеп болды.
Коммерциялық банктердің лизингтік операцияларын дамыту мәселелерін теориялық тұрғыдан оқып-білу, оның Қазақстандағы лизингтік ... ... ... ... ... талаптарына қаншалықты жауап беретіндігі туралы өзекті мәселелер, өз кезегінде диссертациялық зерттеу жұмысының ... ... және оның ... міндеттерін анықтап отыр.
Жұмыстың мақсаты - ҚР-ғы екінші деңгейдегі банктердің лизингтік қызмет көрсету нарығындағы тәжірибелеріне талдау жасау, ... ... ... ... ... дамыту және жетілдіру жолдарын іздестіру болып табылады.
Көзделген мақсатқа жетуде мынадай міндеттерді шешуді қажет етеді:
* ұғымын нақтылау;
* банктердің ... ... ... ... ... ... лизингтік қызметтер нарығындағы коммерциялық банктер қызметтерінің жағдайына ... ... және ... ... коммерциялық банктердің лизингтік операцияларын дамытуы арқылы экономиканың шағын және орта бизнестің дамуын қаржыландыру әдістерін жетілдіру жолдарын қарастыру.
Зерттеу пәні ... ... ... ... аясында қалыптасатын экономикалық қатынастар.
Зерттеу объектісіне Қазақстан Республикасындағы екінші деңгейдегі банктердің лизингтік операциялары жатады.
Зерттеу жұмысының әдістемелік және теориялық негізіне қазіргі ... ... және ... ... ... банктердің лизингтік операцияларын дамытудағы орын алатын мәселелері туралы және оның тиімді қызмет етуінің экономиканы модернизациялау мен ... ... ... ... пайдаланылды.
Коммерциялық банктердің лизингтік операцияларының дамуының теориясы мен тәжірибесіне қатысты мәселелер осы күнге дейін шетелдік ғалымдардың ... ... орын ... атап ... ... В. Хойер, М. Гордон, В.Д. Газман, Е.Н. Чекмарев, В. А Перов, П.А. Анреев, О.И.Лаврушин, К.Р. Тагирбеков, О.М.Марков, В.М.Усоскин, ... ... және ... қазіргі экономикалық дамуы банктердің лизингтік операцияларының дамуының теориялық және тәжірибелік аспектілері отандық экономист-ғалымдардың: К.Ә. ... Қ.О. ... Ғ.С. ... У.М. ... Н.Н. Хамитов, А.С. Смағұлов, Т.Ә. Есіркепов, С.Б. Мақыш және т.б. еңбектерінде кездеседі.
1 Лизингтің экономикалық мәні мен мазмұны
1.1 Лизингтің ... ... және даму ... ... жас ... ... ... бойынша адамзатқа лизингтің ертеден болуы белгілі. Көптеген тарихшылар мен экономистердің пікірінше, лизинтік келісім-шарттар б.э.д. Шумер мемлекетінде де жасалды. Аристотельдің ... 384 / 383 - 322 ... ... в ... а не в ... собственности" атты еңбегінде лизинг идеясы туралы пікірлер жазылған. Басқа сөзбен айтқанда, пайда алу мақсатында мүліктің иесі ... ... ... осы мүлікті пайдалану құқығы болу керек, соның нәтижесінде пайда алу мүмкін ... ... ... ... тек ... бір ... ... жалға алумен шектелген жоқ. Тарихи мәліметтер бойынша, ауылшаруашылық техниканың түрлері және шеберлік құрылғылар, сонымен қатар әскери техника да жалға алынды. ... 11 ... ... ... ... ... ... венециандықтар сол уақытта өте қымбат болған якорьларды саудагерлер мен сауда қайықтарын жалға берді. Жүзі ... соң ... өз ... ... және ... ... берілді. Ұлыбританияда лизингтік қатынастарға ұқсас қатынастарды реттейтін алғашқы нормативтік акт болған 1284 жылы ... заңы ... (Statute of Wales). ... жылы ... тек қана ... ... қолдануға рұқсат беретін заң актісі шығарылды. Осы заңның ... осы ... ... ... ... ... нақты иесі кім екені жасырылды, ол несие берушілерді адастыру мақсатында жүргізілді, сондықтан оны реттеу үшін қолданылды.
Лизинг сөзі ... ... ... ... ... беруде екі тарап қатысса: жалға беруші және алушы болса, ал лизингте үш қатысушы:лизинг беруші, лизинг алушы және ... ... - бұл ... ... ... ... өзіне тиесілі құрал-жабдықтарды, машиналарды, ЭЕМ, ұйымдастыру техникаларды, өндіріске, сауда-саттыққа және қоймаға ... ... ... ... ... лизингтік төлем төлеу шартымен, белгіленген мерзімге пайдалануға беруін ... ... беру ... ... ... ... ... ұқсас болып келеді. Алайда, лизингтің несиеден бір айырмашылығын келісімшартта көрсетілген төлемдер төленіп, мерзімі аяқталғаннан ... де ... ... ... ... ... қала беруінен көруге болады. Ал несиеде банктің меншік объектісі ретінде қарыз ... ... ... қалады.
1930 жылдары Генри Форд өз автокөліктерін өткізу ... ... ... ... ... ... автокөліктік лизингтік бизнестің бастамашысы ретінде Золли Фрэнкті есептейді. Ол 1940 жылдары алғаш рет автокөліктерді ұзақ мерзімді ... ... ... сауда агенті болды.
Жалға беру қатынастарында болатын құбылысты Америкада 1950 жылы революция деп атауға болады. Осы уақытта ... ... ... ... берілді: технологиялық құрылғылар, машиналар мен механизмдер, кемелер, ұшақтар, т.б.. АҚШ Үкіметі осы ... ... оны ... мемлекеттік бағдарламаны жедел түрде әзірледі және жүзеге асырды. Экономикалық ... ... жаңа ... ... ... (ағыл. lease - жалға беру) "Белл" телефон компаниясының операцияларымен байланыстырады. Осы компанияның басқармасы 1877 жылы өз телефон ... ... ... оны ... беру ... шешім қабылдады.
Сан-Францискода белгілі болған "United States Leasing Corporation" американ ... 1952 жылы ... ... іскерліктің негізгі болған алғашқы акционерлік қоғам болып саналады. Сонымен, АҚШ жаңа бизнестің отаны болды. 60 ... ... ... ... 1 ... ал 80 жылдары олар110 млрд.$-дан асып түсті. Осындай жоғары қарқынды темптің болу ... ... ... ... серіктестктер ала алатын артықшылықтарға байланысты болды. Лизингтік операциялар өте тез АҚШ шекарасынан өтіп, халықаралық лизингке ... ... ... ... бизнестің негізгі түрлерінің бірі болып табылады. Өз ... кең ... ... жаңа ... ... лар ... ... және лизингтік келісім-шарттарының үлкен модифи- кациясы экономиканың әртүрлі сфераларында кәсіпкерлердің инвестициялық қаражаттарын алудың ... ... ... Кейіннен лизингтік компаниялар "қаржы-лизингтік қоғамдар" деген атқа ие болды.
Батыс Еуропада алғашқы алғашқы қаржы-лизингтік қоғамдар 50-60 ж.ж. пайда болды. ... та ... ... ... ... факторлар әсер етті, т.қ. салықтық заңнамада лизингтік келісім-шарттардың заңды түрде қабылдауы көптеген қиыншылықтардан шығуға ... ... ... алғашқы француз лизингтік компания "Локафранс"1982 жылы құрылды. Ал төрт ... ... ... ... ... саны 30 тең ... 1987 жылы елде ... мүлікпен айналысатын 56 лизингтік компания жұмыс істеді, олардың жылдық келісім-шарттар саны 57 тең ... Ал ... ... ... компаниялар саны 94-ке тең болды. Франция мемлекетінің ірі компаниялары "Локафранс", "Слибай", "Локабай", "Софимобай", "Слиминико", т.б..
Италияда алғашқы ... ... 1963 жылы ... ... та ... бизнестің кең өріс кезеңі 70-80 ж.ж. болды. Олардың ішінен 50 ең ірі компаниялар "Ассима" ұлттық ассоциациясының мүшелері ... ... осы ... он ірі лизингтік компаниялардыңлизингтік операциялар санының жалпы үлесі 80%-ға тең ...
60 ... ... ... Азия ... дами ...
Қазіргі уақытта лизингтік қызметтерің негізгі бөлігі "АҚШ - ... ... - ... мемлекеттерінде шоғырланды. Батыс Еуропада лизинг берушілер ретінде, көбінесе, арнайы лизингтік компаниялар бола алады. Осы лизингтік компанияларды 75-80%-ға жуық ... ... ... еншілес қоғамдар бақылайды. Жапония үшін сипатты белгі ретінде лизингтік операциялардың қаржыландырудан "қызметтер пакетіне" дейін ... ... ... ... 1989 жылы ... ... ... бастапқы ережелерінің белгілі құбылысы ретінде жалға беру туралы 23 қарашаның 1989 жылы № 810-1 КСРО ... және 16 ... 1990 жылы ... ... ... ... көрініс табу тәртібі көрсетілген № 270 "бухгалтерлік есеп шоттарының ... КСРО ... ... хаты негізі болды.
1991 жылдың маусым айында халықаралық кеңес-неміс лизингтік компания "Евролизинг"құрылып, ал желтоқсан айынан бастап өз ... ... ... Оның құрылтайшылары болып, кеңес жағынан КСРО-ның Сыртқы экономикалық банк, ... және ... ... ... ал ... ... - ... бір ірі лизингтік компаниясы " Насиональ де Пари Банкісі", ал неміс жағынан - Батыс ... ірі ... ... - "Митфинанц ГмбХ" болды.
1.2 Қазақстанда лизингтің қалыптасу және даму жолдары
Кәсіпкер өзіне қажетті құрылғыларды лизингке алу үшін ... екі ... ... ... мүмкін: біріншіден, егер құрылғыларды лизингтік банкке алу банктік несие есебінен сатып алуға қарағанда неғұрлым тиімді болса, ал ... ... ... ... алу үшін ... ... болмаса. Осы жерде лизингтік компаниялардың жеткілікті түрде несиелік тарихы жоқ және соған сәйкес банк несие ... бас ... ... ... ... бара отырып жұмыс істеу мүмкіндіктерінің бар екендігі көрінеді. Бұл жағдай лизингтік ... бір ... ... ... ... нарығында бүгінгі күні қалыптасып отырған жағдайларды ескере отырып,біз лизингтік қатынастар механизмін жетілдіру үшін неғұрлым перспективті нарықтарды ... ... ... қызметтер нарығы сегментердің бір белгісі ретінде лизингтік келісімдердің алынуына оның осы сегменттегі ... ... ... ал ... белгі ретінде лизингке алушылардың алынуына, олардың сұраныстарының сипатын анықтайтындығы әсер етті.
Енді, осы суретте көрсетілген лизингке ... ... ... ... ... ... сипаттама берейік.
Қаржыгерлердің үшінші Конгресінде ҚР-ң Елбасы Н.Ә.Назарбаев ҚР-ң Үкіметіне және ҚР ҰБ-не индустриялдық ... ... ... бар салаларды нақты анықтауды және оларды қаржыландыру механизмін дамытуды тапсырғаны белгілі.Элемдік тәжірибе көрсетіп отырғандай қоғамдағы экономикалық, саяси, әлеуметтік сұрақтарды шешуде ... ... ... роль ... ... Шағын кәсіпкерлік жалпы экономиканың дамуының қозғаушы күші бола отырып, халықты жұмыспен қамту деңгейін қамтамасыз етеді және қоғам тұрақтылығының негізі - орта ... ... көзі ... табылады.
Міне осы шағын кәсіпкерліктің дамуына әсер ететін факторлардың бірі сәйкес қаржылық қызметтер секторының дамуы болып табылады.Себебі,көптеген кәсіпорындар үшін ... ... бір ... ... ... ... болып табылатындығы белгілі. Ал 2003 жылы қараша айындағы деректер бойынша банктік сектордан шағын бизнеске бөлініп отырған ақша ... ... ... ... ... 22,7% ғана ... ... Оны төмендегі кестеден көруге болады.
Соңғы бес жылда коммерциялық банктерден шағын кәсіпкерлікке бөлінген несиелер 19%-ке ұлғайғанымен, оның жалпы экономикадағы үлесі ... ... өте ... ... ... банктерден несие алу үщін клиенттерге қойылатын талаптардың қатаңдылығы шағын кәсіпорындардың негізгі өндірісін техникалық жабдықтауға несие алу ... ... ... ... күні ... кәсіпкерлердің пайдаланып отырған құрылғыларының көбі техникалық және моральдық жағынан да тозған.
Осы сегментке тән сипаттық белгілердің бірі-шағын ... ... ... ... салымдардың неғұрлым тәуекелділігі жоғары түрі болып табылатындығы. Оның себептеріне төмендегілерді жатқызуға болады.
1.Шағын кәсіпорындардың көбісінің кепілге қоятын өтімділігі жоғары ... ... ... ... жоғары мамандардың аздылығы немесе жоқтығы.
3.Қарызға алынған қаражаттардың өз мақсатына пайдалануына ... ... ... ... ... ... ... шағын бизнеспен жұмыс істеуге шешім қабылдаған несиелік мекемелер мынадай мәселелерге кездеседі:
1.Көптеген экономикалық ... ... ... және шағын кәсіпорындардың осы ақпараттарды берудегі кәсіби деңгейлерінің төменділігі;
2.Шағын кәсіпорындардың ... ... көп ... ... ... тәуекелділігінің жоғарлылығы шағын кәсіпорындар үшін банктерден берілетін несиелердің бағасы мен мерзіміне де әсерін тигізеді.
Ал, лизингтік қатынастар осындай тығырықтан ... бір жолы ... ... ... ... ... несие беру үшін қажетті қамтамасыз ету мөлшеріне ... ... ... ... қарағанда салыстырмалы түрде төмен.
Біздің ойымызша, бүгінгі күні лизингтік компаниялар шағын бизнес ... ... ... ... ... ... Ол үшін лизингтік компаниялардың ең төменгі шығындармен қамтамасыз етілетін перспективті инвестициялық жобаларды таңдаудың тиімді механизмін құру арқылы, ... ... ... тән тәуекелділіктерді төмендетуге мүмкіндіктері болуы керек.
Міне осы стратегия осы сегментте белгілі бір жетістікке қол жеткізуге ... ... ... ... шағын кәсіпкерлер сегментімен лизингтік қатынастар орнатудың міндетті шарттарының бірі ... ... ... ... механизмінің болуы. Осы жерде ең алдымен осы механизмнің ... мен ... ... ... ... бір ... өмірлік қабілеттілігі жоқ бермеуді, ал екінші жағынан өте қатаң талаптар қою арқылы барлық жобалардың тым қатты ... ... ... ... Бұл ... ... ... лизингтік келісім-шарттарды бекіту үшін қаралатын жобалар санын тәуекелділіктерді жоғарылатпай көбейтуге, яғни көрсетілген екі ... ... ... ... ... ... ... бір жолы біздің ойымызша, лизингтік қатынастарға әртүрлі ұйымдарды тарту арқылы қаржыландырудың көптеген схемаларын құру. Бүгінгі таңда,лизингтік қатынастарға гарант ретінде ... ... ... өмірлік қабілеттілігі неғұрлым жоғары жеткізушілерді тартудың өте үлкен потенциалы бар. Себебі,қазіргі кезде мемлекет экономиканың кейбір нақты салаларын дамытуға үлкен ... ... ... ... ... құрылғыларды тиімді басқаруды ұйымдастыру арқылы өз тәуекелділіктерін төмендете алады. Яғни, лизингтік компания өз қасиетіне тән емес қызметтерді де ... ... алуы ... Ол үшін лизингтік компания лизингтік келісімді бекіту үшін қажетті көптеген экономикалық және қаржылық ақпараттарға талдау жүргізу жұмыстарын өзі ... ... ... біз ... ... кеткеніміздей, көптеген шағын кәсіпорындарда осындай ақпараттарды беру үшін біліктілігі жоғары ... аз ... ... жоқ. ... ... ... бойынша әрбір жобаны таңдау лизингтік компания үшін де қымбатқа түсетіні белгілі. Сондықтан лизингтік компания өз шығындарын азайту үшін халық шаруашылығының ... ... мен ... ... қадағалап отыру қажет. Содан кейін ол белгілі бір жеткізушіні таңдайды және сол құрылғыларды пайдалану арқылы өндірісті жүргізудің, дамытудың есептейді. Осындай ... ... ... ... ... перспективтілігін толық белгілі бір құрылғыларды лизингке беру үшін конкурс жариялауы керек. Лизингтік қатынастар механизмін жетілдірудің бұндай жолын лизингтік компаниялардың ... ... ... ... деп те ... ... Бұл ... лизингтік процесті шартты түрде үш кезеңге бөліп қарастыруға болады.
1-кезең ... ... ... ... кәсіпорындар үшін перспективті құрылғыларды таңдау және талдау кезеңі. Осы ... ... ... ... өте көп ... ... ... Ол үшін ең алдымен құрылғыларды өндірушілерден немесе т.б. көздерден шағын кәсіпорындар мен әр түрлі құрылғылар үшін перспективті нарықтар туралы ... ... ... Осы ... ақпараттардың ішінен белгілі бір белгілерге сүйене отырып құрылғылар таңдалады. Содан кейін таңдалған құрылған лизингке беру бойынша схемалар құрастырылады. Бұл ... ... ... қаржыландыру көздерін оптимизациялау сияқты факторлар да ескерілуі қажет. Осы кезеңнің ... ... ... ... ... есебінен өндірілетін өнімдер немесе көрсетілетін қызметтерге деген төлем қабілеттілігі бар сұраныс мөлшерін ... Міне ... ... жасау кезіндегі жіберілген қателер қаржылық шығындар әкелуі мүмкін.
Егер осындай бағалау білікті ... ... онда ... өз ... ... ... берілген құрылғылар есебінен отандық нарық өндірілген тауарлар мен ... ... тола ... яғни ... немесе қызметтерді сату және өткізу процестері жылдамдатылады.
Әрине, бұндай қызмет (қосымша қызметтер көрсету) лизингтік компанияның міндетіне жатпайтындығы белгілі. ... ... ... шешу үшін басқа ұйымдардың қызметтеріне сүйену қажет болады. Бұл жерде көптеген жұмыстарды жеткізушілердің өздері орындауы да мүмкін. Себебі, олар өз ... ... ... өздерінің потенциалды клиенттерімен неғұрлым жақсы таныс.
Сондықтан олар лизингтік компаниялар үшін мейлінше толық ақпараттар бере ... Осы ... ... ... мен құрылғыны сатушылар немесе өндірушілердің бір-біріне жақындасуы да үлкен қозғау ... ... ... ... негізінде лизингтік компанияның құрылғыларды сатушылармен қарым-қатынастарын дұрыс ұйымдастыру идеясы жатыр. Құбірлесіп жұмыс істеу өз ... ... да ... ... ... ... ... пайдалану кезінде лизингтік компанияға төмендегідей сипаттамаларға жауап ... ... ... істеу неғұрлым тиімді деп ойлаймыз:
- құрылғының стандарттылығы;
- құрылғыны өндіріс процесндебірнеше рет қайталап пайдалану мүмкіндігі, яғни ... құны ол ... ... ... тез төмендемеуі қажет;
- құрылғының өтімділігі.
Осындай сипаттамалардың барлығы мүліктік тәуекелділіктерді төмендетуге және құрылғының белгілі бір түрін бағалау процедурасын арзандатуға мүмкіндік ... ... ... ... бір ... ие құрылғылар түріне нарықтық бағалардың,яғни,транспорттық,техникалық қызмет көрсету ... ... ... ... факторлардың да әсер ететіндігі ескерілуі керек.
Сонымен, осы ... ... ... ... үшін ... ... ... берілуі мүмкін әртүрлі құрылғылардың түрлері бойынша мәліметтер жүйесі болуы қажет. Сонымен ... ... ... ... ... ... келісімдерде көрсетілген шарттарды дұрыс бағалау, құрылғылардың номенклатурасы туралы тиімді шешімдер ... және ... ... үшін оның ... ... ... ... қарастыру қажет. Осындай жұмыстар толық орындалғаннан кейін лизингтік қатынастарды жүзеге асырудың екінші кезеңі ... ... ... таңдау кезеңі деп те атауға болады. Осы кезеңде лизингтік компанияның алдында лизингке алушылар үшін осы жобаның мүмкіндіктері туралы ақпараттарды тарату,жарнамалау ... ... ... ... ... отандық нарық үшін қаржыландыру құралы ретінде әліде болса кең түрде мәлім емес. Сондықтан лизингтік компания ... ... ... кезінде осы құралдың экономикалық мәніне ерекше көңіл аудармай, керісінше өзіндік бизнесті жүргізу үшін ... ... ... мән ... ... ... айтайын дегеніміз, жарнамалау кезінде лизингтің барлық заңдылықтарын егжей-тегжейіне дейін көрсетудің қажеттілігі жоқ.
Содан кейін лизингке алушылардан өтініштер жинақталынады. Өтініштер жинақталып ... ... ... ... ... ... қызметіне төлем қабілеттілігі тұрғысынан талдау және бағалау жүргізіледі.
Бірақ осы кезеңнің өзіндік ерекшеліктерінің бірі, егер лизингке берілетін құрылғының ... шын ... өте ... ... және ... ... ... нақты дәлелденсе, онда потенциалды клиенттер санын көбейтуге және осы сегментте лизингтік қызметтерге деген сұранысты кеңейтуге мүмкіндіктер туғызады. Осы кезеңдегі ... ... ... перспективті клиенттерді таңдау. Таңдау әртүрлі белгілер негізінде жүргізілуі мүмкін. Мысалы ... ... ... ... төмендеп отыруына байланысты мыналарды жатқызуға болады.
- ұсынылатын лизингтік төлемдер саны ( лизингтік маржа);
- кәсіпорынның ағымдық экономикалық жағдайы;
- кепіл немесе ... т.б. ... ... ... ... мен ... және т.б.
Перспективті клиенттер анықталған кейін лизингтің құны бекітіледі және сәйкесінше лизингтік келісімшарт толтырылады да лизинг объектісі лизинг ... ... ... Міне ... ... ... ... кейін III-кезең басталады. Бұл кезең міндеттемелердің орындалу кезеңі ... ... ... соңғы кезеңі деп те аталады. Негізінен лизингтік ... ... ... ... ... алғашқы екі кезеңде жасалады немесе егер олар дұрыс жасалынса,онда ... ... ... ... пайда болмайды. Лизингке алушы өз міндеттемелерін орындамаған жағдайда алғашқы екі кезеңде жасалынған жұмыстарды қайта қарау туралы қажеттіліктер ... ... ... өз ... ... ... лизингтік компания лизингке берілген құрылғыларды конфискациялауға кіріседі. Әдетте, бұл кезеңде лизингтік ... ... есеп пен ... ... ... ... компанияға лизингтік төлемдерді төлеу іске асырылады және лизинг мерзімі аяқталғаннан кейін мүлікті одан әрі ... ... ... ... ... ... ... Лизинг түсінігі мен лизингтік операциялардың негізгі элементтері
Лизинг сөзі ... ... ... "жалға беру" беруде екі тарап қатысса: жалға беруші және алушы болса, ал лизингте үш қатысушы:лизинг беруші, лизинг алушы және жабдықтаушы ... - бұл ... ... ... ... ... тиесілі құрал-жабдықтарды, машиналарды, ЭЕМ, ұйымдастыру техникаларды, өндіріске, сауда-саттыққа және қоймаға арналған құрылғыларды лизинг алушыға (жалгерге) ... ... ... ... ... мерзімге пайдалануға беруін қарастыратын жалға беру шарты.
Банктердің лизингтік операциялары несиелік операциялармен ұқсас болып келеді. Алайда, лизингтің несиеден бір айырмашылығын келісімшартта ... ... ... мерзімі аяқталғаннан кейін де лизинг объектісінің лизинг берушінің меншігінде қала беруінен ... ... Ал ... банктің меншік объектісі ретінде қарыз алушының берген кепілдігі қалады.
Әлемдік ... ... ... ұзақ ... ... ... ... беру негізінде, әртүрлі мәмілелерді белгілеу үшін қолданылады.
Аренда келісім-шарты жасалу мерзіміне ... ... ... үш түрі бар:
* ... ... ... (рентинг) - бір күннен бір жылға дейін;
* Орта мерзімді аренда (хайринг) - бір ... үш ... ... Ұзақ ... ... (лизинг) - үш жылдан жиырма жылға дейін.
Әрбір күрделі экономикалық ... ... ... де ... ... бар. Ең біріншіден, лизинг - бұл ағылшын сөзі to lease - уақытша жалға беру немесе жалға алу деген ... ... ... - бұл ... ... ... бос немесе тартылған қаржы қаражаттарын инвестициялау. Бұл кезде жалға беруші белгілі бір сатушыдан өз меншігіне келісім-шартта ... ... ... ... ... ... және осы ... жалданушыға уақытша пайдалануға, ақылы негізде, беруге міндетті ... және оны ... ... алу ... бар ... көрсетеді.
+ Лизингдегеніміз аренда келісім-шарты. Ол жалға беруші өз иелігіндегі жабдықтарды, машиналарды, ЭЕМ, оргтехниканы, транспорттық құраларды, өндірістік, ... және ... мәні бар ... ... ... бір ... өзіне проценттік ставканы қосатын, жалданушының ақша нарығындағы тартылған қаражаттардың құнын жабатын, банктің пайдасын есепке алатын және ... ... ... ... ... ... ... беруді білдіреді.
Сонымен қатар, лизингті үшінші тұлға үшін мүлікті сатып алатын және оған ұзақ ... ... ... мамандырылған (лизингтік) компанияның делдалдық қызметі арқылы негізгі қорларға салымдарды қаржыландырудың арнайы нысаны ретінде де қарастыруға болады. ... ... ... ... түрде жалданушыны несиелендіреді. Сондықтан лизингті кейде "несие - аренда" деп ... ... ... ... тауарға иелік ету құқығы сатушыдан сатып алушыға өтеді, ал ... ... ... ... ... ... ... ие болу құқығы жалға берушіде қалады. Лизингтік келісім шартының ... ... соң, ... ... ... келісілген бағада сатып алу, келісім шарт мерзімін ұзарту немесе жалға берушіге жабдықты қайтару мүмкіндігі болады.
Лизингтік қаржыландырудың ... ... ... лизингтік операцияларды реттеу 2000 жылдың шілде айында қабылданған ... ... ... ғана ... ... ... ... бұндай қаржылық қызмет көрсету түрі өзге елдердегідей қарқынды даму үстінде. Еліміз дамушы ... ... ... ... ... ауыл ... ... жағынан жаңартуды, жаңа технологиялармен жабдықталуды қажет етеді. Алайда, барлық өндіріс көздерінің ... игі ... ... ... жете ... және де ... да ... кепілдік қойып, несие алуға мүмкіндіктері жоқ. Осындай сәттерді ескере отырып, лизингтік компаниялар ашылып, жұмысы да сол бағыт ... ... ... ... ... алушыдан ешқандай мүлікті кепілдікке қою талап етілмейді, тек қана алынған соманың жарты ақшасын құйса болды. Яғни, аздаған соманы кұю ... ... ... қажеттіліктерін игере алады және лизингтік қаржы операциялары кезінде екінші рет қосымша қаржы алу мүмкіндігі қарастырылған. Сонымен қатар, ... ... ... ... да бірқатар жеңілдіктер жасалған. Мәселен, лизинг алушылар кейбір ... ... ... ... ... несиеге қарағанда пайыздық көрсеткіштері жоғары. Оны лизингтік компаниялардың керекті қаржыны банктерден қарызға алатындығымен түсіндіруге болады.
Лизингтің ... мен ... ... ... ... басты себебі - оның қарапайым несиелерден мынадай артықшылықтарының болуына байланысты:
Лизинг көмегімен кепілге беретін мүлкі жоқ ұсақ кәсіпорындарды ... ... Бұл ... ... ... ... ... бойынша
лизинг объектісі лизингке берушінің меншігінде қалады да, лизинг алушы
банкротқа ұшыраған ... ... ... ... ... ... ... тәуекел бұл сол құрал-жабдықты жалға алуды жалғастыратын басқа кәсіпорын іздестіруге кетеді).
Лизинг 100%-ға дейін несиелеуді ұсынады, яғни кәсіпорынға қысқа мерзім ... ... ... ... ... жаңа ... ... отырып,өнеркәсіптік өнім шығаруға және пайда табуға мүмкіндік береді.
Кәсіпорынға мүлікті несиеге ... ... ... ... ... ... себебі, бұл жерде ол мүлік кепіл ретінде ... ... ... ... болатындығына байланысты салықты жалға берушінің өзі төлейді. Сөйтіп, лизинг алушы салықтық жеңілдіктер алады.
Несие ... ... ... ... ... ешқандай да қадағалау болмайды.
Лизинг операцияларына тән кемшіліктер мыналар:
- жалға алушы құрал-жабдықтың қалдық құнының жоғарылауынан(әсіресеинфляциядан) ештеңе ұтпайды;
- ұйымдастырудың ... ... құны ... ... жоғары, бірақ та ескірген құрал-жабдықтан туындайтын тәуекелдің лизинг ... ... ... ... ... сондықтан да ол осындай шығынның орнын толтыру үшін комиссияны көбірек алуға тырысады.
2.2 Лизингтік ... ... мен ... ... ... екі ... бөлінеді: шұғыл және қаржылық лизингтер.
1. Жедел лизинг - бұл мүліктің ... ету ... ... оның ... мерзімінің қысқалығын және мүліктің құнын толық өтемеуін сипаттайды.
2. ... ... - бұл ... ... берген лизинг затының мерзімі ішінде өзінің толық амортизациялық құнын төлеп шығуымен немесе өзін-өзі өтеуімен байланысты сипатталады.
Осы лизингтердің отандық және халықаралық ... ... ... ... бар:
Ішкі лизинг - бұл өзінің қатынасушыларының бір елден болып келуімен байланысты сипатталады.
Халықаралық лизинг - бір ... ... ... тараптардың әр елден болып келуін сипаттайды.
Банктердің лизингтік ... ... ... ... болып келеді. Алайда лизингтің несиеден бір айырмашылығын келісімшартта көрсетілген төлемдер төленіп, мерзімі аяқталғаннан кейін де ... ... ... ... ... қала ... ... болады. Ал несиеде банктің меншік объектісі ретінде қарыз алушының берген кепілдігі қалады.
Жедел лизинг ағымдағы аренда туралы келісім-шарт ... ... ... сатып алу мен қолдануға байланысты шығындар арендалық төлемдер есебінен бір лизингтік келісім-шартта ... осы ... ... бірнеше рет беруді талап етеді. Ол, көбінесе, 2 - 5 жылға келіседі. Жедел ... ... ... ... залал шегу мен жоғалтуға байланысты шығындарды жалға беруші өзіне алады. Лизингтік ... ... ... ... ... ... жоғары болады, себебі шығындардың толық өтелетіндігіне ешкім кепілдік бермейді.
Жедел лизингтің негізгі объектілеріне жабдықтардың жедел ... ... ... ... ... және ... ... оргтехниканың әр түрлі нысандары, т.б. және тұрақты сервистік қызметті талап ететін күрделі техникалық ... (жүк және ... ... әуе ... ... және ... транспорт).
Жедел лизингтің шарттары жалға алушы үшін тиімдірек кенін байқауға болады. ... егер ... ... ... ... ... ... уақытының аяқталуына дейін күшін жойса, жалға алушының жаңа жоғары ... және ... ... ... ... ... Сонымен қатар, жалға алушы әртүрлі қолайсыз жағдай туындаған жағдайда, осы іскерлік түрінен бас ... ... Ол ... иесіне уақытына дейін жалға алынған мүлікті қайтарып, өндірістің жойылуына және қайта құруына байланысты ... ... ... ... Егер бір ... жобаларды немесе тапсырыстарды жүзеге асыру кезінде, жедел лизинг одан әрі қажетсіз болатын жабдықтар мен құралдарды сатып ... ... ... - бұл ... ... ... ... алатын мүліктің түрін жалға беру, онда уақытша пайдалануға берілген мүліктің мерзімі шамамен мүліктің амортизацияланатын және ... ... ... ... ... мәміленің тараптары:
- лизинг беруші(жалға беруші);
- лизинг алушылар(жалға алушылар) болып ... ... ... ... лизинг - бұл инвестициялық қызметтің бір ... ... ... беруші сатып алушыдан лизинг бұйымын лизинг келісім шарты бойынша өз меншігіне алуды, сосын оны лизинг ... ... бір ... ... бір ... белгілі бір уақытта иелік ету жағдайына және кәсіпкерлік мақсаты үшін пайдалануына беруді міндетіне ... Бұл ... ... ... ... ... ... оның мерзімі амортизацияланатын мерзіммен шамалас немесе оның 80% бөлігіне сәйкес келуі тиіс;
- лизинг алушы келісімшартқа сәйкес төленуге ... ... ... ... ... төлеп тұруды өз міндетіне алады. Келісімшарттың мерзімі өткен соң, лизинг бұйымылизинг ... ... өтуі ... егер ... ... ... ... болса.
Сонымен қаржылық лизинг - жалға беруші төлейтін төлем есебінен, жалға алынатын жабдықтың толық ... ... ұзақ ... келісім-шарт.
Қаржылық лизинг келесі негізгі белгілермен сипатталады:
** Үшінші тұлғаның ... ... ... ... дейін келісім-шартты бұзу мүмкіндігінің болмауы;
** Лизингтік келісім периодын одан әрі жалғастыру мүмкіндігінің ... ... ... ... ... ... ... ие болады.
Осындай келісімдер аренданың уақытына дейін аяқталуын көздемегендіктен, арендалық төлем сомасын дұрыс есептеу өте маңызды болып келеді, себебі осы ... ... ... ... алуға және қолдануға байланысты барлық жоғалтуларды, сонымен қатар ... ... ... ... ... ... ... осындай нысанында мүлікті орнату мен сақтауға, ағымды қызмет көрсетуге байланысты шығындарды, көбінесе, жалға алушы өзіне алады. Көп ... ... ... ... ... келісім-шарт аяқталған соң, мүлікті қалдықты құн немесе жеңілдікпен сатып алуға құқық береді. Жедел лизингкке қарағанда, қаржы лизингі мүлік ... ... ... ... ... ... ... мүлік (жер, ғимараттар мен құрылғылар), сонымен қатар, өндірістің ұзақ мерзімді құралдары жатады. Қаржылық лизинг ұзақ мерзімді аренданың басқа екі түріне, ... және ... ... ... ... ... ... қондырғылар, машиналар, құрал-жабдықтар, транспорт құралдары, жер телімі т.б. мүліктер жатады. ... ... ... ... табиғи ресурстар жатпайды.
Лизинг лизингтік мәмілеге қатысушылардың қарастырған жағдайына байланысты және олар ... ... ... ... ... - ... бұл түрі, онда сатушы осы бұйымды кері қайтарыпала алатын болса ғана ... ... ... ретінде сатады;
- банк лизингі - лизингтің бір ... онда ... ... ... банк ... ... лизинг - лизингтің бір түрі, онда лизинг беруші ағымдағы жөндеу және оның лизинг бұйымына ... ... ... ... ... таза лизинг - лизингтің бір түрі, онда ... ... ... ... және оның ... ... техникалық қызмет көрсету жұмысын атқарады.
Лизинг өз нысаны бойынша ішкі және ... ... ... ... Ішкі ... лизинг беруші де, лизинг алушы да және сатушы да Қазақстан ... ... ... табылады. Халықаралық лизингті, негізінен Қазақстан Республикасының резидентті емес тұлғалары жүзеге асырады. Лизинг берушінің де, лизинг алушының да және ... да ... ... ... сатып алу-сату келісімшартымен және Қазақстан Республикасының заң актілерімен белгіленеді. Лизинг келісімшарты мынадай міндетті мәнді ... ... ... ... ол ... деп ... ... жасалатын нәрсесі; лизинг нәрсесін сатушының аты-жөні және сатушыны таңдауды кім жүзеге асырғаны көрсетіледі; ... ... ... ... ... ... мен ... төлемінің мерзімділігі мен мөлшері;лизинг нәрсесінің құны; келісімшарттың әрекет мерзімі; ... ... ... ... меншігіне өту жағдайы; лизинг ету нәрсесін суреттеу; лизинг нәрсесін ұстау және жөндеу ... ... ... ... ... ... ... мемлекеттік тіркеуден өткізуін екі жақтың біріне жүктеу; лизинг келісімшарты бойынша лизинг алушының міндеттемесін орындауын бақылау үшін ... ... ... ... шаралары; тараптардың жауапкершілігі. Қозғалмайтын мүліктер бойынша жасалатын келісім-шарттар міндетті түрде, заң актілерімен анықталған тәртіпте мемлекеттік ... ... ... ... ... ... ... міндетті түрде мемлекеттік тіркеуге жатады. Лизинг нәрсесін сатушы тікелей лизинг алушының алдында сатып алу-сату келісімшарты ... ... ... Егер де ... лизинг алушының қойған талабымен келіссе, онда лизинг алушыға берілетін лизинг нәрсесінің шартын өзгерту үшін, міндетті түрде лизинг берушімен келісуі тиіс. ... ... да ... ... де ... қарым-қатынасы ынтымақтасқан кредиторлар ретінде жүреді.
Лизингтік қызметтердің қазіргі нарығы лизинг нысандармен, лизингтік келісім шарт үлгілермен және ... ... ... заңды нормалардың алуан түрлілігімен сипатталады.
Лизингтің нысандары:
* қатысушылар құрамына байланысты:
+ тура лизинг, келісім шарт екі жақ ... ... яғни ... ... және ... ... ... жанама лизинг, келісім шарт үш немесе одан да көп жақтар арасында жасалынады, яғни жалға беруші, жалға алушы және делдал арасында.
* ... ... ... ... мүлік лизингі( жабдықтар, техника, автомобильдер, кемелер,ұшақтар, т.б.), ... ... жаңа және ... ...
* ... мүлік лизингі ( жалға беруші ғимараттарды, құрылғыларды жалға алушы тапсырысы бойынша салады немесе сатып ... ... ... ... ... ... өтелімділігі бойынша:
* толығымен өтелінетін лизинг, келісім шарт мерзімі ішінде ... ... құны ... ... ... ... ... бір келісім шарт мерзімі ішінде мүліктің жартылай амортизация өтеді және оның жартысы ғана өтелінеді.
* амортизация деңгейіне байланысты:
* ... ... ... ... емес ... ... қызмет көрсету мөлшері бойынша:
* таза, мүлікке қызмет көрсеткенге кететін шығындарды лизинг алушы өзіне алады;
* толық, ... ... ... ... ... ... ... өзіне алады.
* жартылай, мүлікке қызмет көрсетуге байланысты функциялардың жартысын лизинг берушіге жүктелінеді.
* Нарық секторына байланысты:
* ішкі, келісім ... ... ... бір елді ... ... ... шарттың бір ғана тұлғасы немесе барлық тұлғалар әртүрлі елдерде орналасса, сонымен қатар жақтардың бірі өзара кәсіпорын болған ... ... ... ... - егер ... ... мен ... алушы бір мемлекетте, ал жабдықтаушы басқа елде болса.
* экспорттық - егер жабдықтың өндірушісі және ... ... бір ... ... ал ... ... ... елде болса.
* транзиттік - егер барлық қатысушылар әртүрлі ... ... ... ... сипатына байланысты:
* ақшалай төлемді лизинг (барлық төлемдер ақшалай нысанда);
* өтемақы төлемді лизинг (жалға ... ... ... тауарларды жеткізу);
* аралас төлемді лизинг.
* Салық және амортизациялық жеңілдіктерге қатысты:
o нақты - жалға ... ... ... және ... ... ... ал ... алушы арендалық төлемдерді салықты төлеу үшін алынатын табыстардан ... алу ... ... ... ие ... ... - ... спекулятивті сипатта болады және ең жоғарғы пайда алу мақсатында негіссіз салықтық және амортизациялық мәміле жасасу негізінде жүргізіледі.
* қаржыландыру әдісіне ... ... ... бір ... аренда жүзеге асырылатын лизинг;
* жаңғыртымалы лизинг, лизинг келісім-шарты бірінші келісім-шарт ... соң ... ...
* ... ... ... ...
+ таза лизинг, бұл лизингте жалға алынған мүллікке байланысты шығындарды ... ... ... ... ... ... бұл ... жалға алынған мүллікке байланысты шығындарды жалға беруші өзіне алады.
2.3 ... ... ... ... даму ... талдау
Қазақстандағы лизингтің дамуы көп қырымен Еуропадағы лизингтің қалыптасуына ... ... ... лизингтік компаниялар да Еуропадағы секілді қаржыландыру жобасы бар банк қарамағында пайда болды. Лизингтік компаниялардың негізгі клиенттері даму сатысында ... ... ... ...
Қазіргі таңда Қазақстанда 20 лизинг компанияларының реті жұмыс ... ... ... ... ... компаниялары болып табылады және олардың үлесіне лизингтің жалпы ... 51% ... де, 26% ... ... ... ... қызмет ететін лизингтік компанияларды мынадай белгілеріне қарай жіктеуге болады (1-сурет).
Қазақстандағы лизингтік компаниялар құрылымы
Мемлекеттің
100
қатысуымен құрылған ... ... ... ... лизингтік компаниялар
Сауда-өнеркәсіптік палаталарының құрамына кіретін лизингтік компаниялар
Шетелдік капиталдың қатысуымен құралған лизингтік компаниялар
Сурет 1. Қазақстандағы лизингтік компаниялар құрылымы
Мұндағы мемлекеттік лизингтік компанияларға және ... ... ... ... ... ... ретінде құралған лизингтік компаниялар: АҚ; АҚ; АҚ; ЖШС; ЖШС; АҚ; АҚ; ... ... ... ... ... ... ... берілген.
Кесте 1. ЖІӨ-гі лизингтің үлесі
Көрсетікіштер
01.01.2006ж.
01.01.2007ж.
01.01.2008ж.
01.01.2009ж.
ЖІӨ-гі лизингтің үлесі, %
0,28
0,40
0,44
0,52
Негізгі ... ... ... көлеміндегі лизингтің үлесі, %
1,01
1,53
1,52
1,86
Қазақстан қаржылық лизинг нарығының алдағы ... ... ... ... ... ұқсас қаржылық қызметтер нарығы бар ТМД елдері арасында ЖІӨ ... ... ... ең аз ... алып ... ... ... даму негізі 2000 жылы заңның қабылдануымен байланысты болды. Лизинг нарығы қаржы нарығының ең бір тез ... ... ... ... ... 2002 және 2008 жылдар аралығында лизингтік операциялар көлемі 75 есеге өскен.
Лизингтік нарықтың мұндай қарқынмен дамуы өндірістің ... ... ... ... ... жаңа ... дамуы, алдыңғы жылдардағы қарқынды құрылыстың дамуымен, сондай-ақ мемлекеттің қолдауымен ... ... ... біршама лизингтік операциялардың көлемі өскенімен, лизинг негізгі құралдардың жаңаруын қаржыландырудың толық қанды құралына айнала ... ... ... ... Сарапшылардың бағалауынша лизингтік операциялардың көлемі 2002 жылы 22 млн. АҚШ ... ... ал 2008 жылы оның ... 1 600 млн. АҚШ ... жуық ... ...
2008 жылы лизинг арқылы негізгі құралдарға салынған инвестициялардың сомасы 6,2 ... Ал ... ... ... 18 , ... 38 , ... 28 және Ирландияда 25 құрап отыр. Халықаралық тәжірибеге сүйенетін болсақ, аталған ... ... ... ... ... күмән келтіруге болмайды.
Лизингтік қызметті құқықтық жағынан қамтамасыз ету міндетті түрде керек, бірақ лизинг даму шарты жеткіліксіз. Лизингтік сектордың қалыптасуы - ... ... ... ... ... ... тәуелді және алғашқы кезекте кіші және орта кәсіпкерлікті инвестициялаудың қаржылық институттардың ... үшін ... ... соңғы үш жылда жоғары қарқын көрсетілген, кәсіпкерлік құру мен инвестиция тартудың ... ... бірі ... болу ... бұған оның барлық жетістіктері бар. Лизинг дамуының оптималды шарты Қазақстанда жергілікті өнеркәсіп пен инвестиция көлемін ... ... ... ... дейін әкелді. Алайда Қазақстандағы лизинг секторының өсуі бүгінгі күні оның потенциалымен саластыруға келмейді. Оның себебі - қаржы ресурстарына шектеулік, ... ... ... ... арқылы кіші және орта кәсіпкерлікті қаржыландыру көп инвестиция қажет етеді.
Ендігі жерде лизингтік қатынастарды банктік құрылымдар арқылы ұйымдастырудың ерекшеліктеріне ... ... ... ... ... компаниялардың сырттан қаражаттар тарту мүмкіндігі жылдан-жылға ұлғайып келеді деуге болады. Оны коммерциялық банктерден экономика салаларына ... ... ... ... ... сомалар көлемінен көруге болады (2-кесте).
Кесте 2. Коммерциялық банктердің лизингтік операцияларды қаржыландыруы
Көрсеткіштер
2005 ж.
2006 ж.
2007 ж.
2008 ж.
Лизингтік операцияларды қаржыландыру, млн. АҚШ ... ... ... уақытта экономика салаларына банктік сектордан бөлініп отырған орта және ұзақ мерзімді ... үлес ... ... ... ... ... әсер ... деген қорытынды шығаруға болады. Сонымен бірге, лизингтік операциялардың ұзақ ... ... ... ... онда ... танда лизингтік компаниялардың коммерциялық қызметінде және отандық лизингтік нарықтың стратегиясы мен тактикасын ... ... ... ... ... Мұндай жағдай лизингтік компанияның банк алдындағы төлемдік міндеттемелерін өз уақытында орындауын және өтімділік деңгейін ... ... ... ... ... ... фирмалармен несиелік қатынастарды ұйымдастыру кезінде несиелеудің банкте ... ... ... ... ... ... асырады. Сондықтан да мұндай несиелік операцияларды клиенттерге несие беру бойынша қарапайым активті операциялар ... де ... ... ... ... жағдайларда лизингтік компаниялар үшін несиені беру және оны өтеудің ерекше механизмін ... да ... ... ... ... ... несиелер бойынша баға белгілеудің және олардың төлем қабілеттілігін анықтаудың ерекше қағидалары көрсетілуі мүмкін. ... ... ... елімізде лизингтік операциялардың дамуы лизинг шартымен пайдалануға беру мақсатында жабдықтарды сату үшін ... ақша ... ... ... келіп тірелуде. Ал, коммерциялық банктер айналыстағы бос ақша қаражаттарын жинақтаумен айналысатын мекемелердің бірі болып табылатындықтан, ... ... ... ... бірі ... ... ... бизнестің дамуы үшін тиімді әдістердің бірі болып табылады.
Соңғы жылдарда ... ... ... ... ... ... кіші бизнес пен ауыл шаруашылығын несиелеу бойыша қызметін жандандыруға бағытталған көптеген түрлі шаралар қабылдап отыр. Бұл ... ... ... үлес ... ... келеді, лизингтің арқасында кәсіпорындар, кепілдік мүлігі болмаған жағдайда да, өндірісті техникалық қайта қаруландыру үшін қажетті қаржылық және ... ... ала ... ... ... ... лизингтік мәмілелерді қаржыландыруда әлі де болса, ынталанушылық байқалтпай отыр, мұны бірнеше жағдайлармен ... ... ... ... өзінің несиелік саясатын ескеретін көп жоспарлы қызметін атқарып отыр, оның құрамына қаржылық лизинг мәселелері әрқашан кіре бермейді.
Екіншіден, банктердің белгілі бір ... ... ... ... ... емес операциялардан кіріс алуды қалайды. Ал өндірістің түрлі ... ... ... және ... ... ... болмағандықтан, банктерге оған қызмет көрсетудің сәйкес стандарттарын жасауға және оларда өзінің қатысуының тиімділігін анықтауға мүмкіндік бермейді.
Лизинг нарығындағы ... ... ... 2009 ... 1 ... ... статистикалық мәліметтерге сүйеніп, төмендегідей диаграмма құруға болады (2-сурет).
85%
15%
Банктер
Лизингтік компаниялар
Сурет2. Лизинг нарығындағы банктердің үлесі
Қазақстан ... ... ... ... ... ... жүргізудегі ерекшеліктерін түсіну үшін біз республикамыздың алдыңғы қатарлы банктердің бірі АҚ-ы мысалға алдық.
Бүгінгі күні ... ... 12 ... ... ... ... ... келеді. Қазақстандағы банктік лизинг бизнесінің алғашқыларының бірі ретінде компаниясының бастамасымен Қазақстанның қаржыгерлер қауымдастығының жанынан ... ... ... ... ...
... лизингтік қоржынының құрылымына талдау жасасақ, онда негізінен құрылыс саласы басым үлес алады. Оның себебі, 2009 жылға дейін ... ... ... ... ... ... болады. Сонымен қатар біршама жоғары үлесті металлургия (15,2%), тау-кен өндірісі ... (9,2%) және ... (8,76%) ... ... (3-сурет).
Сурет 3. Лизинг компаниясының лизингтік қоржынның құрылымы, пайызбен (01.01.2009ж. )
компаниясының ... ... ... ... ... оның құрған 22 филиалдары арқылы жүзеге асады. Олардың ... ... ... ... ... ... филиалдарға: Алматы, Астана, Атырау, Шымкент, Карағанды, Өскенмен қаласындағы ... ... ... жылы ең көп ... ... ... жасаған филиалдарға Алматы - 19,1%, Астана - 16,2%, ... - 15,3%, ... 15,7%, ... - 8,3% ... АҚ ... ... ... күні қаржылық және қайтарылмалы лизинг түрлері бойынша қызмет көрсетеді. Ең көп лизингтік мәмілелер қаржы ... ... ... Лизинг беруші мен лизинг алушының салық салу тетігін оңтайландыруға бағытталған қайтарылмалы лизингтік келісім-шарттар да ... ... ... ... күні ... және орта бизнес кәсіпорындарына қымбат құрал-жабдықтарды сатып алу ... емес ... ... Лизингтік компаниялар мұндай жағдайда лизингке берілетін мүліктің құнын 90%-ға дейін қаржыландырады. ... ... өз ... аз ... ... ... берілген құрал-жабдықтар мен техникалардың көбі шетелден әкелінетіндігі белгілі. Мысалға, 2008 жылы ... ... ... төрттен үші импортқа әкелінген заттар болып табылған.
Өзімізге белгілі ... ... ... ... ... ... лизингтік компания нарыққа әйгілі, бірақ та оның ішінде бәрінің де қаржылық жағдайы бірдей емес.
Бүгінгі күні АҚ Қазақстандағы лизингтік ... ... ... ... ... ... ... біріне жатады.
АҚ Қазақстанның барлық өңірлерінде жобаларды қаржыландыруды іске асырады. АҚ-ның жасаған мәмілелерінің негізгі бөлігі 78%, ... ... мен ... облысына келеді.
АҚ-ның негізгі басымдық жобаларына арнайы техникалар, құрал-жабдықтар және ауыл шарушылық техникалары жатады.
АҚ-ның лизинг мәмілелерінің түрлері ... ... ... берілген.
Кесте 3. АҚ-ның несиелік портфелі құрылымы, АҚШ долларымен
Лизинг заттары
01.01.2008 ж.
01.01.2009 ж.
сомасы, АҚШ долл.
үлесі, ... АҚШ ... ... ... 895 558
29
4 172 506
26
Сервистік құрал-жабдықтар
574 417
4
357 163
2
Мамандандырылған техникалар
2 932 188
22
4 665 731
29
Жүк автокөліктері
2 870 665
22
3 936 909
24
Жолаушылар ... 910 ... 074 ... ... ... 360
0
Барлығы
13 287 409
100
16 248 778
100
АҚ-ның отандық және импортталатын құрал- жабдықтар мен техникаларды жеткізудің қолайлы әдісін ... ... ... ... серіктестері ауыл шаруашылығы өнімдерін қаптай, қайта өңдеу, сауда құрал-жабдықтары, автокөлік, арнайы техникалар мен ауыл ... ... ... ... ... ... қатар лизинг заты ретінде ұсталған құрал-жабдықтар да болуы мүмкін.
Соңғы кезде АҚ-ның автокөлік құралдары бойынша ... ... ... өскендігін, яғни еліміздегі көптеген компаниялардың жеңіл автокөліктерін лизинг көмегімен жаңарту арқылы адамдарды тасымалдау қызметіне ... ... ... ... ... ... қатар, еліміздегі соңғы жылдардағы құрылыс саласының дамуы, соның ішінде тұрғын үй құрылысының дамуы салдарынан лизинг көмегімен ... ... ... артқандығын байқаймыз. АҚ-ның 2008 жылғы жасаған лизингтік мәмілелері ішінде ең үлкен көлемді мәмілелер мамандандырылған техникаларды қаржыландыру ... 29% ... 2007 ... ... 7 % ... ... лизингтік тәуекелдерді басқару
Кез-келген инвестициялық қызмет түрі сияқты банктік - лизингтік қызмет те ... ... ... ... ... экономиканы басқарудың барлық деңгейінде белгілі бір шешімдерді қабылдау үдерісі соңғы нәтижелердің белгісізділік жағдайында іске асырылады. Тәуекелдерді ... ... ... кез ... ... үшін тән. Сондықтан да мәселенің лизингтік қатынастар орнату кезінде де өзектілік мәні өте ... ... ... ... ұсынылатын банктік лизингтік қатынастардағы тәуекелдерді басқарудың қазіргі кезге сай келетін блок-сұлбасын 8-суреттен көруге болады.
Тәуекелді талдау - бұл тәуекелді ... ... ... ... бірі ... ... Оның ... жасалынатын экономикалык келісімдердің ерекшеліктері және оларды жүзеге асыру барысында кездесетін тәуекелдер туралы қажетті ... ... ... талдау олардың түрлерін анықтау және бағалаудан тұрады. ... ... ... ... лизингтік қатынастарға әсер ететін барлық тәуекелдер нақты анықталынуы қажет. Осы кезеңдегі басты қағида - тәуекелдің барлық түрлеріне ... ... ... ... ... толық сипаттама беру.
Лизингтік мәміле барысында туындайтын тәуекел мен дефолтты анықтауға мүмкіндік беретін ... ... ... EL ... Loss) - ... ... UL ... Loss) - күтілмейтін шығындар;
* PD (Probability of Default) - дефолттың болу ықтималдығы (орташа жылдық);
* EAD (Exposure at Default) - ... ... ... ... ... ... ... сомасы).
Мұндағы басты міндет лизинг берушінің немесе жабдықтаушының ықтимал тәуекелін бағалау болып табылады. Қазіргі кезде тәжірибеде лизинг берушінің ішкі қаржылық көрсеткіштеріне және ... ... ... оның рейтингін сапалық және сандық бағалау әдістері қолданылады. Қалған әдістер лизинг алушының дефолттығы туралы белгілі бір кезең ... ... ... ... кезде олардың жоқтығына байланысты есептеуде қиындықтар туғызады.
Банктің қызметіндегі ... ... ... ... бір түрі ... қарастырылады. Банк ісінде лизингтік тәуекел - банктік лизингтік операцияларды жүзеге асыру ... ... ... ... ... пайда алмау немесе өзінің ресурстарының бір бөлігін жоғалту қаупін білдіреді.
Сыртқы факторлар: инфляция, бәсеке, ... және ... ... ... ... ішкі және ... ... анықтау
Ішкі факторлар: таңдалған стратегиялар, өндірістік потенциал, шаруашылық және ... ... ... ... ... есептеу әдістерін талдау
Тәуекелдерді талдау
Тәуекелдің түрлерін анықтау
Тәуекелдерді бағалау
Өзін-өзі сақтандыру және ақша қаражаттарын ... ... ... ... ... ... ... әсер ету әдістерін талдау
Тәуекелдерді бөлу
Сақтандыру
Қажетті қаржылық ресурстар көлемі анықталды
Тәуекелге қатысты ... ... ... нақты анықталады, лизингтік келісімшарт, және сатып алу-сату келісімшарты жасалады
Лизингтік қатынастарға ... ... ... міндеттемелерін анықтау және бөлу
Лизингтік келісімшарт объектілерінің және субъектілерінің ерекшеліктерін ескере ... ... ... ... түрлерін анықтау
Тәуекелге тікелей ықпал ету
Пайда болған шығындар және оларды азайту бойынша қабылданған шаралар туралы ақпараттар алу ... ... ... ... ... ... мөлшерін бақылауға, сондай-ақ кездейсоқ оқиғалардан сақтануға ықпалы
Сурет4. ... ... ... ... басқарудың қазіргі блок-сұлбасы
Банктік лизингтік тәуекелдерді келесідей төрт топқа бөлуге болады:
* Лизинг затын қайтармау тәуекелі бұл ... ... ... барысында лизинг берушіге лизинг алушы лизингке алған ... ... ... ... ... ... ... көрінбейтін және қосымша шығыстар тәуекелі бұл лизинг объектісіне энергия құрылымын қосу, лизинг ... ... ... ... ... келтіру шығыстары және т.б. шығыстармен байланысты зияндарды сипаттайды.
* Лизинг затының бүліну, құнын жоғалту тәуекелі - әр түрлі сақтандыру ... ... ... оқиғалардан туындайтын шығыстар.
* Валюталық тәуекел бұл ... ... ... байланысты немесе ұзақ мерзімге валюталық несиемен берілетін лизинг объектілеріне байланысты туындайтын тәуекел.
Лизингтік операциялар тәуекелдің деңгейін неғұрлым ... ... ... ... ... катынастарды сактандыру сұрағы өзектілігі ерекше мәселелердің бірі болып табылады.
Тәуекелді сақтандыру - бұл ... бір ... ... ... ... Лизингтік компания немесе лизингке алушы лизинг объектісінің толық құнын сақтандыру компаниясы арқылы сақтандырады. Сол арқылы тәуекел ... ... ... ... ... ... ... сақтандырған жағдайда, ол өзіндік қаражаттар есебінен сақтандыру компаниясына сақтандыру сыйақысын төлеп отырады, ал лизингке беруші тұлға лизинг объектісін сақтандырған жағдайда ол ... ... ... ... ... төлемдер сомасына кіргізіп отырады. Жалпы әлемдік тәжірибеде, лизинг объектісін сақтандырушылардың 40 пайызы лизингтік компаниялар, 60 ... ... ... болып келеді.
Бұл жерде мынадай тәуекелдер бойынша сақтандыру шаралары жүзеге асырылады:
* техногендік тәуекелдер (өрт, жарылыс, ... ... және т.б. ... ... ... оқыс оқиғалар салдарынан туындайтын тәуекелдер (жер сілкінісі, су тасқыны және т.б.);
* қарсы ... ... бір ... ... ... ... (вандализм, бұзақылық, біреудің мүлкін қасақана бүлдіру);
* сақтандырылған ... ... ... ... оның ... ... ... жер бетіндегі көлік құралдарының соғылуынан туындайтын тәуекелдер.
Демек, несие беруге байланысты лизингтік ... ... ең ... бұл ... ... ... болып табылады. Сақтандырудың ерекшелігі қарыз алушының мүддесін қорғай отырып, бір мезетте банкіге берілген несиенің қайтарылуына кепілдік беріледі.
Осы екі ... ... ... ... ... ... болады. Ең бастысы мақсаттарына байланысты:
* қарыз алушы-лизингтік компанияның тәуекелін басқарудың мақсаты несиені қайтармаған жағдайда банктің ... ... және ... алушының банк алдындағы келісім-шартта көзделген міндеттемелерін орындалмай қалу ықтималдығын азайту болып табылады;
* лизингтік қоржынның тәуекелін басқарудың ... ... ... ... ... ... ... көрсеткіштерді белгілі бір деңгейде қолдап отыру.
Лизингтік қоржынның ... ... ... мыналар жатады: диверсификациялау, яғни банк несиесін әр ... ... ... ... ... оның ... ... аутсорсинг; лимиттеу, яғни шығындар құрылымына, мерзіміне, объект түріне қарай шек қою; резервтер немесе провизиялар құру немесе ... ... ... ... ... ... ... қатысушылары арасында тәуекелді үлестіретін келісім-шарттық механизмдерін және синдицирленген несиелеуді пайдаланудың лизингтік тәуекелдерді коммерциялық банктер арасында ... және ... ... ... ... ... ... пайдалану қажет деп санаймыз. Сонымен қатар, Қазақстанның экономикалық дамуының қазіргі кезеңінде несиелік ... ... ... ... оңтайлы жолдарының біріне лизингтік операцияларды үйлестірілген тауарлы-ақша сызбасымен жүргізу тиімді. Мұнда инвестор ретінде ... үш ... ... ... ... ... ... Мұндай сызбамен лизингтік мәмілеге банктердің қатысуы олардың өз кезегінде лизингтік тәуекел түрлерін басқаруға арналған ... ... ... көңіл аударуды қажет етеді.
ҚОРЫТЫНДЫ
Қазақстан Республикасының Президенті Н.Ә.Назарбаев ... ... ... ... ... бірі ... пайдалану деп айтқан. Бұл орайда экономиканы құрылымды ... және ... ... ... ... ... және тиімді каржыландыру түріне айналуы тиіс. Ел Президентінің Қазақстан бәсекеқабілетті 50 мемлекет қатарына енуі бағдарламасын жүзеге асыру үшін кәсіпорындар ... ... өнім ... ... қабілетті қызмет көрсету қажет екенін бәріміз де жақсы түсінеміз. Дегенмен, оны физикалық тозған немесе моральды ескірген құрал негізінде ... ... ... ... ... ... ... елімізде лизингтік бизнестің дамуы лизинг шартымен пайдалануға беру мақсатында жабдықтарды сату үшін қажетті ақша қаражаттарын жинақтау мәселесіне келіп ... Ал ... ... ... бос ақша қаражаттарын жинақтаумен айналысатын мекемелердің бірі болып табылатындықтан, лизингтік операцияларды банктік операциялардың бірі ретінде қарастыру лизингтік ... ... үшін ... ... бірі ... ... жылдарда мемлекет банктердің нақты секторды, соның ішінде кіші бизнес пен ауыл ... ... ... қызметін жандандыруға бағытталған көптеген түрлі шаралар қабылдап отыр. Бұл мәселелерді шешудегі салмақты үлес қаржылық лизингке ... ... ... ... ... ... ... жағдайда да, өндірісті техникалық қайта қаруландыру үшін қажетті қаржылық және материалдық көмекті ала ... ... ... ... ... ... әлі де ... ынталанушылық байқалтпай отыр, мұны бірнеше жағдайлармен түсіндіруге болады. Біріншіден, банктер өзінің несиелік саясатын ескеретін көп жоспарлы қызметін атқарып отыр, оның ... ... ... ... ... кіре ... ... банктердің белгілі бір бөлігі бұрынғыдай өндірістік қызметпен байланысты емес операциялардан кіріс алуды қалайды. Ал өндірістің түрлі салаларындағы лизингті ұйымдастырудың және ... ... ... ... банктерге оған қызмет көрсетудің сәйкес стандарттарын жасауға және оларда өзінің қатысуының тиімділігін анықтауға мүмкіндік бермейді.
Біздің көзқарасымыз бойынша, ... ... ... ... ... ... ... болады. Оның құрамында келесідей элементтер болуы мүмкін:
* құрамында мамандарды дайындайтын, көрсетілетін ... ... ... ... лизингтік нарықтың инфрақұрылымын дамыту;
* лизигтік келісім-шарттарды несиелеуде ... кең ... ... ... ... ету (3 ... жоғары);
* кепіл жүйесін дамыту;
* қазіргі кезде қолға алынған мәселелермен қоса лизинг ... ... ... ... ... (халықаралық лизингтік келісім-шарттарда валюталық бақылаудың болмауы).
Осындай бағдарлама коммерциялық банктердің қысқа мерзімдегі, тәуекелі жоғары операциялармен қызмет істегенше, ұзақ ... ... ... ... ... алуға итермелейтін болар еді. Осындай тектес бағдарлама ғана ... ... ... ... ... ... ... саласында қызмет ететін ірі ұйымдар мен компаниялар үшін келесі ұсынысқа назар аудару қажет деп ... ... ... ... орын алғысы келетін Лизинг берушілердің өз сервистік компанияларының болуы тек лизинг бизнесін ғана ... ... ... ... ... ... ... Оның себебі, консалтингтік қызметпен, сақтандырумен, лизингпен, трейдерлікпен және басқа да қосымша қызмет түрімен ... ... ... ... ... ... ... үшін қолайлы, банк және оның клиенті үшін ... ... үлес ... ... ... табылады.
Сонымен, лизингтік қызметтер нарығын жоғарыда көрсеткендей белгілі бір ... ... ... ... ... лизингтік қатынастар механизмін жетілдіруге мүмкіндіктер береді. Осы лизингтік келісімдерді ... ... ... ... ... ... ... түрде тәуекелділіктерді ескеру қажет деп ойлаймыз.
Сонымен қатар, лизингтік несиелеу механизмін қолданудың дамуын ынталандыру үшін, мынадай ұсыныстар ... ... ... ... ... ... мүліктердің түріне 3 немесе 4-тен жоғары емес коэффициентпен ... ... ... ... ... ... ... қарастыру;
* 2-3 жылға дейінгі мерзімде қызмет ететін қаржы лизингінің келісім-шартына байланысты алынған пайдалар бойынша лизингті ... ... ... ... ... ... компанияларына) табысқа салынатын салықты төлеуден босатуды қайта қарау;
* лизинг объектісі болып табылатын, Қазақстан аумағына уақытша алып келген ... ... ... ... және ... лизингті берушілерді босату;
* Қазақстандағы лизингтік қарым-қатынастарды ұйымдастырушы және ... ... ... ... тез ... ... қолдау көрсету.
Қорытындыда лизингті несиеге арзан айырбас еместігін айта кетуге болады. Айырмашылығы негізгі құралдарды жаңартуда несиені пайдаланғаннан гөрі тиімді болып ... ... ... ... үшін негізгі қорды лизинг арқылы, ал айналымды кеңейтуді қысқа ... ... ... ... ... ... аса ... болып табылады.
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ
* Меры снижения рисков при передаче оборудования в лизинг строительным организациям // ... ... ... ... ... өткен халықаралық ғылыми симпозиум материальдары. − Алматы: . 2005. − Б.III. −Б. 277-281, 0,3 б.т.
* Лизинг ... және ... ... // ... ... − 2006. −№1 (49). −Б. 125-129, 0,6 ... // ... хабаршысы. − 2006. −№1 (53). −Б. 119-122, 0,38 б.т.
* Банктің лизингтік тәуекелдерді басқару әдістері // ... ... ... 75 ... ... халықаралық ғылыми-тәжірибелік конференция материалдары. − Алматы: . 2008. −Б. 2. −Б. 266-270, 0,3 б.т.
* Лизингтік ... ... ... ... байланысы мен айырмашылықтары // ҚазҰУ хабаршысы. − 2008. −№5 (69). − Б. 41-44, 0,5 б.т.
* Әлемдік ... ... ... ... мен дамуы // Қазақ экономика, қаржы және халықаралық сауда университетінің 10 жылдығына арналған халықыралық ғылыми-тәжірибелік конференциясының материалдары. − Астана, 2009. −Т. III. −Б. 94-98, 0,5 ... ... ... несиелік аспектілері // Қазтұтынуодағы ҚЭУ халықыралық ... ... ...... 2009. −Б. 294-298, 0,4 б.т.

Пән: Қаржы
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 34 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Коммерциялық банктердің лизингтік операциялары28 бет
Коммерциялық банктердің лизингтік операциялары туралы81 бет
Коммерциялық банктердің лизингтік операцияларының теорилық негізі49 бет
Лизингтік келісімдегі операциялар26 бет
Лизингтік операциялар есебі38 бет
Лизингтік операциялар туралы ақпарат43 бет
Лизингтік операцияларды ұйымдастыру85 бет
Лизингтік операциялардың экономикалық мазмұны49 бет
Қазақстан Республикасындағы коммерциялық банктердің лизингтік операциялары95 бет
Қазақстан Республикасындағы лизингтік операциялар78 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь