Тікелей шығындар есебі

КІРІСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...

1 ШЫҒЫНДАР ЖӘНЕ ОЛАРДЫ ЖІКТЕУ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .
1.1 Шығындардың ұғымы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .
1.2 Басқару есебінде қоланылатын шығындарды жіктеу ... ... ... ... ... ... ... .
1.3 Өнімнің және алынған пайданың өзіндік құнын анықтау үшін шығындарды жіктеу ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .

2 ТІКЕЛЕЙ ШЫҒЫНДАР ЕСЕБІ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
2.1 Шығындар есебінің шоттар жүйесі, аналитикалық есепті ұйымдастыру ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .
2.2 Калькуляция баптары бойынша тікелей шығындардың есебі ... ... ... ... ...
2.3 Көмекші өндірістегі тікелей шығындар есебі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..
2.4 Тікелей шығындардың жиынтық есебі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..

ҚОРЫТЫНДЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...

ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
Бұл курстық жұмыстың тақырыбы: тікелей шығындар есебі. Бұл курстық жұмыста шығын ұғымы мен басқару есебінде және өнімнің өзіндік құнын анықтау үшін шығындардың жіктелуі, сонымен қатар өндіріс шығындар есебі туралы жазылған. 1 - бөлімінде жалпы шығын ұғымы мен оның жіктелуі жайында түсінік, шығын мен шығыс түсініктерінің бір-бірінен айырмашылығы сипатталып берілген. Ал 2-бөлімінде тікелей шығындар есебі, калькуляция баптары бойынша есебі және құрылымдары, аяқталмаған және көмекші өндірістердің есебі туралы.
Өндірістік есеп міндетіне қаржылық есептер жасау үшін тікелей өндірістік шығыстарды (өнімнің өзіндік құны) анықтау кіреді. Бухгалтерлік есептің мәліметтері көптеген сұрақтарды шешу үшін талап етіледі және бұл ақпаратты тіркеу мен жетіктеудің ықпалды жүйесін құру қажет. Бухгалтерлік ақпаратты жіктеудің көптеген сызбалары бар, олардың біреуін эталон деп бөлу мүмкін емес, өйткені жіктеу сызбасы ақпарат тағайындауына байланысты. Оңтайлы басқару шешімдерін қабылдау үшін ұйымның өндірістік қызметінің барлық кезеңдеріндегі шығыстарды білу қажет. асқару есебінде бухгалтерлік ақпаратгың қалыптасу қағидаттары үш бағытта қолданылады.
1. ҚР «Бухгалтерлік есеп және қаржылық есептілік туралы» заңы №234- Ш, 28.02.2007 ж.
2. Международные стандарты финансовой отчетности: полного официального текста МСФО принятых в ЕС по сост. На 1 января 2008 г. - М.: Аскери - АССА, 2008
3. Бухгалтерлік есеп шоттарының типтік жоспары, № 185 200/ жылдың 23 мамырындағы Қазақстан Республикасының: қаржы Министрінің бұйрығымен бекітілген.
4. Вахрушина М.А. «Бухгалтерский управленческий учет». Москва ЗАО «Финстатинформ», 2000
5. Ә.Д.Дәулетбеков, К.Т.Тайгашинова, Т.А. Тасмағанбетов.
«Басқарушы - өндірістік есеп». Оқу құралы. Алматы, Принт 2000
6. Друри К. «Управленческий и производственный учет» (перевод с англ.) М.: ЮНИТИ, 2003.
7. Друри К. «Введение в управленческий и производственный учет». М.: ЮНИТИ, 2000
8. Карпова Т.П. «Управленческий учет»: Учебник - М.:ЮГ ТИ, 2003
9. Назарова В.Л., Жапбарханова М.С., Фурсов Д.А., Фурсова С.Д. «Басқару есебі». Оқулық - Алматы, Экономика, 2005.
10. Назарова В.Л. (жалпы ред. Н.Қ.Мамыров) «Шаруашылық жүргізуші субъектілердегі бухгалтерлік есеп». Окулық. Алматы, Экономика, 2005
11. Төлегенов Э.Т. «Басқару есебі». Оқу құралы. Алматы, 2006
12. Хорнгрен .Ч.Т., Фостер Дж. «Бухгалтерский учет: управленческий аспект»: Пер.С англ./ Под ред. Я.В. Соколова. - М.: Финансы и статистика, 2000г.
13. Хорнгрен Ч.Т., Фостер Дж., Ш.Датар. «Управлёнческий учет», Питер, 2007ж.
14. Тайгашинова К.Т., Жапбарханова М.С. «Терендетілген басқарушылық есеп». Алматы, Экоиомика; 2008
        
        КУРСТЫҚ ЖҰМЫС
Тақырыбы: «Тікелей шығындар есебі»
«Басқару есебі» пәні бойынша
МАЗМҰНЫ
|КІРІСПЕ |3 ... ... |5 |
| |5 |
|1 ... ЖӘНЕ ... |7 ... | ... Шығындардың |13 ... ... |17 ... Басқару есебінде қоланылатын шығындарды | ... |17 ... ... және алынған пайданың өзіндік құнын анықтау үшін |19 |
|шығындарды |26 ... ... | |
| |31 |
|2 ... ... | ... |33 ... ... есебінің шоттар жүйесі, аналитикалық есепті | ... ... | ... ... баптары бойынша тікелей шығындардың | ... | ... ... өндірістегі тікелей шығындар | ... | ... ... ... ... | ... | |
| | ... | ... ... | |
| | ... ... ... | ... | |
| | ... ... ... ... тікелей шығындар есебі. Бұл курстық
жұмыста шығын ұғымы мен ... ... және ... өзіндік құнын анықтау
үшін шығындардың жіктелуі, сонымен қатар өндіріс шығындар есебі ... 1 - ... ... шығын ұғымы мен оның ... ... ... мен ... ... ... ... берілген. Ал 2-бөлімінде тікелей шығындар есебі, калькуляция
баптары бойынша есебі және ... ... және ... ... ... есеп міндетіне қаржылық есептер жасау үшін тікелей
өндірістік шығыстарды (өнімнің ... ... ... ... ... ... ... сұрақтарды шешу үшін талап етіледі және бұл
ақпаратты тіркеу мен ... ... ... құру ... ... ... ... сызбалары бар, олардың біреуін эталон деп бөлу
мүмкін емес, өйткені жіктеу сызбасы ақпарат ... ... ... ... қабылдау үшін ұйымның өндірістік қызметінің
барлық кезеңдеріндегі шығыстарды білу қажет. асқару ... ... ... қағидаттары үш бағытта қолданылады.
Бірінші бағыты - өндірістік есеп, негізгі мақсаты өнімнің ... ... ... ... үшін ... шығындар және оны
сатудан күтілетін ... ... есеп ... алу ... Шығындардың тікелей және ... ... ... ... мен олардың өндірісте ... ... ... ... ... ақысын төлеу шығындарының
есебі өндірістік үстеме ... ... және ... жеке ... ... ... жатқызу тәртібі, сонымен ... ... мен ... өзіндік құнын кальқуляциялаудың жеке әдістерін
қолдану - ... ... ... бөлу т.с.с - ... Сонымен қатар, кешенді өндірістің жеке өнім ... ... ... және ... ... ... және
шығындарды толық тарату калькуляциясын қарастырады.
Шығыстарды ... ... ... ... олардың шектен тыс
болу-болмауын айқындауға, жұмыстың сапалық көрсеткіштерін тексеруге, бағаны
дұрыс есептеуге, шығындарды реттеу мен ... ... ... мен
тиімділігін жоспарлауға көмектеседі.
Сондықтан шығын басқару есебінің негізгі ... бірі ... ... ... болу ... ... шығындар жинақталатын
нұсқасы кезінде, шығындарга бақылау жүйесінде бюджетті-сметалық әдісті
пайдалану шындыққа жакынырақ болады.
Экономикалық ... пен ... ... пайда болу орны бойынша
таңдалатын шығындардың құрамын топтастырудың екі тәсілі қарастырылады:
- ... ... ... ... және ... ... өнімдердің барлық түрлері үшін жалпылама сипатқа ие болатын және
жекелеген өнім түрлеріне тікелей жатқызбайтын кәсіпорында ... ... ... ... ... ... ... бойынша есептеледі.
Өндірістік есепті ұйымдастыру шығын есебінің объектісі ... ... ... ... ... бір ... ... шығындарды түрі, пайда болған жерлері, жауапкершілік ... ... ... ... ... ... мүмкін. Түрлер бойынша шығын
есебі. Бұл шығынды қорытынды бақылау үшін қажетті шарт, ол ... ... ... құн ... - өзіндік құнның кейбір
элементтерінің ... ... ... ... ... ара ... өзіндік құнды төмендету бойынша қолда бар резервтерді айқындауға
мүмкіндік береді.
Өндіріске шығынды ... ... ... - ... ... есебін мақсатты түрде дербес есептеуді талап ететін қызмет аумағы.
Тауардың ... ... ... яғни шын мәнісінде қайсыбір қызмет
адамының пайдаланылған ... ... ... деп ... бәрі де
өндіріске жұмсалған шығысты есептеу бағыттарының мысалы болып табылады.
Бұл есеп кәсіпорын басшылығына мыналарды қамтамасыз ... ... ... ... да, оның ... ... де жұмысы
тиімділігін ықпалды және жанжақты бақылау ... ... ... ... өнімнің жекелеген түрлері арасындағы ... ... ... ЖӘНЕ ... ... ... ... есеп міндетіне қаржылық есептер жасау үшін тікелей
өндірістік ... ... ... ... анықтау кіреді. Бухгалтерлік
есептің мәліметтері көптеген сұрақтарды шешу үшін талап етіледі және ... ... мен ... ... ... құру қажет.
Шығындарды жіктеу әр түрлі белгілер бойынша жүргізіледі: өндіріс
процесіндегі ... рөл ... және ... ... ... ... ... (тікелей және жанама); өндіріс көлеміне қатысты
(өзгермелі және ... ... ... шығыстарды жіктеу бар: өнімнің өзіндік
құны мен алынған пайданы есептеу - келген және ... ... ... ... ... ... және ... болашақ кезеңнің
шығындарын жоспарлау мен шешім ... ... ... кезең
шығыстары), жүктелген, өсіммен артатын және шектік; бақылау мен ... және ... ... ... жері – ... ... бөлімшесі,
жұмыс орындары, участкелері, бригадалар, цехтар кәсіпорын бөлімдері ... ... ... ... кәсіпорынның шығын пайда болған орын
номенклатурасында белгіленетін өз тіркеу номері ... ... ... екі ... ... үшін ... шығындар
туралы ақпаратты жинайды: жұмыс күшіне шыққан шығындар, материалдар немесе
қосымша шығындар (немесе ... ... ... ... ... ... ... сияқты белгілІ бір категориялар бойынша жіктейді және
оларды есеп бағыттары бойынша бөледі.
Оңтайлы басқару шешімдерін қабылдау үшін ... ... ... кезеңдеріндегі шығыстарды білу қажет. Шығыстарды талдау олардың
тиімділігін ... ... ... тыс ... ... ... ... тексеруге, бағаны дұрыс ... ... мен ... ... ... мен ... көмектеседі.
Сондықтан шығын басқару есебінің негізгі объектілерінің бірі ... ... бойы ... ... деп ... ... анықтап
келді, ол кәсіпорынға өндірістің шығын бағыты, пайда болу ... өнім ... ... шығындарды бақылау үшін ... ... ... ... ж. ... экономистері шығын туралы хабардар болуды арттыратын
және оларды бақылауды күшейтуге мүмкіндік беретін, шығын есебінің икемдірек
жүйесін ... ... Оның ... ... ... және ... деп бөлу жатады. Ғалымдар мынаны ... ...... ... ... өнім ... ... байланысты емес, ол шартты-
өзгермелі шығын өндірістің көлемін пропорциональды өсуіне немесе кемуіне
тікелей ұлғаяды немесе ... Осы ... ... және ... ... және кәсіпорын пайдасын жоспарлауға байланысты шартты-тұрақты және
шартты-өзгермелі шығын жолдауға жол алатын "директ-костинг" тұжырымдамасын
ұсынды. ... ... ... өзіндік құнды толық және дәл анықтау
міндетгі емес, өзін-өзі ақтамайтын шығынды болдыртпау ... ... ... ... ... ... ... жүйесінің өмірге келуі бұл міндеттің шешуі болып шықты.
Шыққан шығындар есебі ... ... ғана ... қана ... ... пайда болмауы үшін ... ... ... бақылап, дами бастады. Кейіннен бұл ... ... ... ... ... ... шығындар
кәсіпорын шегінде ғана қарастырылып қоймай, жауапты адамдарды тағайындап,
жауапкершілік орталықтары ... әр ... ... ... өндірістің түпкілікті өніміне назар аударып қана қоймай, тікелей
өндірістік процеске де бағытталды.
Басқару ... ... ... ... үшін ... ... ... білу және шектеу маңызды.
Шығындар - шаруашылык іс-әрекет барысында (еңбек, өнім ... мен ... ... ... ... ... көрсетуге
алынған) тұтынылған материалдық, еңбек, қаржылық және басқа ... ... ... болашақта кіріс әкелу мүмкіндігі бар кәсіпорын
активі ретінде көрсетілетін құн. Бұдан ... ... ... ... шығыңдар» дегеннен кең екені білінеді өндіріске шыққан
шығындар - ... ... ... ... ... ... ... бөлігі.
Көбіне экономикалық әдебиетте «шығыстар» мен «шығындар» түсінігі
ұқсастырылып, теңдестіріліп жүр, алайда бұлардың ... ... ... есеп ... халықаралық стандарттарына сәйкес шығысқа шеккен зиян
да шыққан шығын да кіреді. Қазакстан Республикасындағы 2002 ... ... №542 ... ... дайындау мен ұсынуға арналған
тұжырымдамалық негіздерге» сәйкес ... ... және т.б. ... ... туындайтын шығыстар кіреді. Активтердің азаюына немесе
сенімді өлшенетін міндетгемелердің ұлғаюына байланысты болашақ экономикалық
пайданың кемуі ... ... деп ... ... шығыстарды ұйымның кіріс алуына байланысты көтерген
шығындарының бөлігі деп түсіндіруге ... ... ... орай ... екі ... бөлінеді:
• Ағымдағы есепті кезең;
• Кейінге қалдырылған.
Ағымдағы есепті кезең шығыстары ағымдағы есепті кезеңнің ... ... ... ... және осы кезеңнің кірістері мен шығыстары
туралы есепте ... ... ... өзара байланысының белгілері бойынша олар
мыналарға бөлінеді:
• осы ... ... ... ... байланыстырылған шығыстар
(негізгі және негізгі емес ... ... ... ... ... ... емес ... кезеңнің осы
(ағымдағы) шығыстары. Осы ... ... ... алу ... ... мен ... ... есепте және ағымдағы есепті
кезеңде танылады, мойындалады. Олар ... ... бары ... жоғынан
(мысалы, активтің амортизациясы, кеңсе бөлмелерін жалға алу жөніндегі
шығыстар) ... ... бар ... ... ... ... ... ықтимал кірістер алу мақсатымен
есепті кезеңде ... ... ... ресурстарын қолдану жөніндегі
шаруашылық операцияларымен ... Олар ұйым ... ... ... ... пайда болу мүмкіндігі белгілеріне
қарай кейінге қалдырылған шығыстар былайша белінеді:
... ... ... ... ... ... ... есебінде қоланылатын шығындарды жіктеу
Кәсіпорынның өндірістік қызметінің мақсаты - өнім шығару, оны өткізу
мен пайда алу. ... ... да, оның ... ... ... ... жалпы жүйесінде басты орын ... ... ... ... ... ... беріледі.
Өндіріс шығындары - өнімді (жұмысты, көрсетілетін ... ... ... ... ... ... ... шығындарының басқару есебі кәсіпорынның негізгі мақсатын
орындауға бейімделген басқарудың белгілі бір ... ... ... осы
және болашақ шығынды қолдануды талдаудан тұрады. Шығындар есебін дұрыс
ұйымдастыру үшін ... ... ... ... мәні ... - басқару есебі негізгі объектілерінің бірі, күрделі және сан
қырлы құбылыс. Оларды тиімді басқару үшін белгілі бір ... ... ... ... ... қолданган жөн.
2 «Қорлар»атты Бухгалтерлік есеп стандарттарына сәйкес (2003 ж. 28
қаңтардағы №27 өзгерістермен бірге) шығындар ... ... ... болу орны ... - ... ... ... құрылымдық
бөлімшелер бойынша. Мұндай жіктеу жауапкершілік орталықтары бойынша
есепті ұйымдастыру мен өнімнің (жүмыстың, көрсетелген қызметтің)
өндірістік өзіндік ... ... үшін ... ... көтерушілер, яғни өнім түрлері (жұмыс, көрсетілетін қызмет)
бойынша - өнімнің өзіндік құнын анықтау үшін қажет;
... ... ... ... тәсілі немесе шығын түрлері бойынша
экономикалық элементтер мен калькуляция баптары бойынша;
а) экономикалық ... ... - өнім ... ... не
жұмсалғанын көрсетеді 2 «Қорлар»-ке сәйкес бұған мынадай экономикалық
элементтер жатады:
... ... ... ... ... шығындар;
• ақша аударулар;
... ... ... ... ... ... бойынша - өнімнің кейбір түрлерінің ... ... үшін ... 2 ... ХҚЕС ... ... ... еңбекті өтеу;
• ақша аударулар (аударымдар);
• қосымша шығыстар.
Көрсетілген ... ... ... ... 1. ... мен ... ... бойыиша шығындарды
топтастыру, мын теңге
|Экономикалық элементтер |Сома |Калькуляция ... ... ... шығындар |78000 |1. Материалдар |25200 ... ... ... ... |17000 |2. ... ... |41000 |
|шығыңдар | ... | ... Ақша ... |3060 |3. ... |2400 ... | ... ... | |
| | ... | ... ... тозуы |7220 ... |9100 |
| | ... ... | |
| | ... мен ... | ... Басқадай-шығындар |11720 |5. Еңбекті өтеу |10000 ... |117000 |6. Ақша ... |1800 ... ... емес |(3600) |7. ... ... |4600 ... (-) ... | |мен ... ... | ... ... ... | | | ... ... | | | ... ... және т.б.) | | | ... ... |600 |8. ... ... |17500 ... (+) ... | | | |
| | |9. ... ... |1390 |
| | ... | |
| | |10. ... |1010 |
| | ... шығыстар | ... |114000 ... |114000 ... ... (117000 теңге) және калькуляция баптары (114000
теңге) бойынша шығындар ... емес ... есеп ... бөлігіне
түзету элементтері бойынша жиынтыққа кірмей тұрып ... ... ... ... ... ... ұқсас атаулардың
элементтері мен ... ... ... да ... ... ... бойынша "Еңбекті өтеу шығындары" 17000 теңге болып, ал "Еңбекті
өтеу" калькуляциясының бабы бойынша 10000 теңге ... ... ... ... щұғылданатын еңбекшілердің еңбегін өтеу шығыстарында, яғни
қосымша шығыстарда ескерілген.
Алайда экономикалық элементгер мен шығын баптары ... ... ... ... ... ... ... жөн, өйткені олар
субъектінің бірдей шығындарын кұрамы (элементтер) және мақсатгы белгілеуі
(калькуляция баптары) ... ... ... ... ... ... субъект бойынша ақпаратгы
элементтік тұрғыда қалыптастыруға және оны шығындардың ... болу орны ... ... ... көрсету), түрлері, калькуляция баптары бойынша мұқият
қарастыруға, өзіндік ... анық ... ... ... ... жақсартуға мүмкіндік береді. ... ... ... ... ... ... ... шығыстардың сметасы
қолданылады. Екі топтасу да бірін-бірі толықтырады және өнім өндірісіне
жұмсалған шығынды ... ... ... ... мен талдауға мүмкіндік
береді.
Өндіріс шығындары бірқатар басқа белгілер бойынша жіктелуі мүмкін (2-
кесте):
Кесте 2. ... ... ... ... топ ... ... |
| |Өндіріс процесіндегі экономикалык рөл |негізгі |
| ... ... |
| ... ... ... ... ... |тікелей |
| ... ... |
| ... ... ... | ... |
| | ... |
| ... ... ... | ... |
| | ... |
| ... болу мерзімділігі бойынша | ағымдағы |
| | |бір ... |
| ... ... ... ... (басқару|өндірістік |
| ... ... ... |
| | ... |
| ... ... ... |
| | ... емес |
| ... ... ... ... |
| | ... |
| ... ... ... ... |
| | ... |
| ... ... ... ... ... |
| ... ... бойынша ... ... - ... ... ... ... ... пен материалдар, қосалқы материалдар мен басқадай шығындар.
Қосымшалар - өндірісті ұйымдастыру мен оған қызмет етуге, оны басқаруға
байланысты пайда болады.
Тікелейлер - ... ... бір ... ... ... оның
өзіндік құнына тура және ... ... ... ... негізгі
материалдар, аударымдар (ақша аударулар). Жеке бөлімшеге жатқызылуы мүмкін
шығындар бөлімшенің шығындары деп аталады ... ... ... ... ... шығындары, автомобильді бояу цехында
қолданылатын бояудың құны - ... бояу ... ... - ... жеке ... өзіндік құнына тікелей
енгізілмейтін және жанама (шарты) ... ... Жеке ... шығындар жанамалар (жарнамаға шығындар - субъектінің әрбір
бөлімшесінің жанама шығындары) деп аталады.
Шығындар бір ... үшін ... ... үшін ... ... еңбек ақысы - кейбір бөлімшелер үшін қосымша шығындар, алайда
бүкіл завод үшін тікелей шығын) болуы мүмкін.
Тура және ... етіп бөлу ... ... ... ... өзіндік құнының калькуляциялаудың қабылданған
тәсіліне (көмір өнеркәсібінде, ... - ... ... ... - бір ... тұратындар (еңбекақы, материалдар,
ақша аударулар).
Кешенділер - бірнеше элементтен ... ... ... ... ... аударымдар, материалдар, амортизация мен ... ... ... ... ... - ... ... көлемінің өзгеруіне тура сайма-сай
(пропорциональды) ... ... ... ... энергия, отын және т.б.) және осы кезеңдегі өнім өндіруге
сайма-сай бөлінеді.
Мысалы, егер өндіріс ... 10%-ке ... ... ... шығындар да
10%-ке ұлғаяды.
1*-суреттен және 3-кестеден көрініп тұрғандай, өзгермелі шығындар
өндіріс көлеміне сайма-сай (пропорциональды) ... ... ... екі ... 200 бірлікте дейін өссе, жалпы өзгермелі шығындар 1000-нан 2000
теңгеге дейін ұлғаяды. Алайда өзгермелі шығындар өнім ... ... ... ... болып қалады. Бірінші, екінші, оныншы бірлік
болғанына қарамастан. Сондықтан өзгермелі және ... ... ... немесе шартты-тұрақты деп саналады, өйткені олар қосарлы рөл
атқарады, бірақ әр түрлі көзқарас ... 3. ... ... өнім өндірісі көлеміне тәуелділігі
|Көлем, бірлік |Бірлікке шаққандағы ... ... ... ... ... ... шығындар, |
| ... ... ... |10 |1000 ... |10 |2000 ... |10 |3000 ... |10 |4000 ... - өнім өндірісі көлемінің өзгеруіне байланысты емес дерлік
(жылыту, өндістік бөлмеге жарық беру, амортизация, ... алу ... және т.б.). Егер ... 10%-ке ... немесе кемісе, онда жалпы
тұрақты шығындар өзгермей қалады, бірақ бір бірлікке тұрақты түседі.
2*-суреттен өндіріс көлемі өзгерген ... ... ... ... ... Егер ... ... 10%-ке азайса, онда жалпы тұрақты
шығындар өзгеріссіз қалады. Егер ... ... бір ... тең ... ... шығындар 300 теңгені құрайды, бірақ тұракты шығындар өидіріс
көлемі бір бірлікке ұлғайса, ... ... ... ... ... құны да кемиді.
Кесте 4. Тұрақты шығындардын өнім бірлігіне шаққандағы реті (тәртібі)
|Көлем, ... ... ... ... ... ... |
|бірлік |шығындар, теңгемен ... ... ... |
|1 |300 |300 |
|2 |150 |300 |
|5 |60 |300 ... |20 |300 ... |15 |300 ... |12 |300 ... |10 |300 ... бірлігіне шаққандағы тұрақты шығындарды 3*-сурет пен 4-кестеден
көруге болады.
Өнім бірлігіне шаққандағы тұрақты шығындар өндіріс көлемінің ... ... - жиі ... болып тұратын шығындар (шикізат, материал
шығыстары).
Біржолғылар (бір ... - ... ... жөндеу жүргізу және т.б.
төлеуге арналғандар. Олар сметаны бекіткен ретпен тәртіппен және мерзімде
бірен-сарандап ... ... ... ... - ... ... ... байланысты және оның өндірістік
өзіндік құнына (тауарлық өнім — өз материалынан да, ... да ... ... техникалық бақылау қабылдаған ... ... ... ... ... ... жаққа босатылған, өзі
өндірген жартылай өнімнің ... ... ... ... жіберілген өнімнің өзіндік құны) құрайтын барлык шығындар.
Әкімшілік - ... ... ... ... және ... ... ... (өткізу бойынша шығындар) сатып алушыларға өнімді өткізуге
байланысты.
Өнімді (жоспарланатын) - тиімді технология мен өндірісті ұйымдастыруға
белгіленген сападағы өнім өндірісіне шыққан ... емес ... - ... ... мен
ұйымдастырудағы кемшіліктер салдары іркіліс шығындары болып табылады.
Реттелетін - егер ... ... ... ... әсер етіп ... алса (өнім өндірісіне пайдаланатын шикізатқа шығындарды - цех
тексерушісі реттейді).
Реттелмейтіндер - деңгейіне ... ... ... ... ... ... еңбегін өтеу бойынша шығынға әсер ... ... ... ете ... ... - ... өнімнің барлық көлеміне.
Орташалар - өнімнің бір бірлігіне шаққандағы.
Өнімге - өнімнің өзіңдік ... ... ... ... - ... ... ... және әкімшілік шығыстар, тауарды
өткізу бойынша шығыстар, сыйақы бойынша шығыстар (жанама шығындар).
Басқару есебінде шығындарды ... сан ... және ... ... шешу қажеттігіне байланысты. Басқару есебінің негізгі міндеттеріне
мыналар жатады:
• өндірілген өнімнің өзіндік ... ... ... мен ... ... бағалау;
• басқару шешімін қабылдау мен жоспарлау;
• жауапкершілік орталығының өндірістік қызметін бақылау мен реттеу.
Аталған ... ... осы ... ... бөлімдерінде толық
қарастырылған шығындарды жіктеу сәйкес келеді.
1.3 Өнімнің және ... ... ... ... ... үшін
шығындарды жіктеу
Кез келген ... ... ... ... ... ... көмектесу: кез келген деңгейдегі басшы муұның ... мен ... ... ... ... Сондықтан шығындарды жіктеу
процесінің мәні де басшы ықпал ете алатын шығындар бөлігін бөліп көрсетуде.
Өзіндік ... және ... ... ... үшін ... ... кіретін (входящие) және өтіп кеткен (истекшие);
- тікелей және жанама;
- негізгілер мен ... ... ... ... ... және ... тыс (кезең
шығыстары);
- бірэлементті және кешенді.
Кіретін ... ... - ... және бар ... ... ... ... тиіс. Олар баланста өндірістік
қорлар, аяқталмаған өндіріс, ... ... ... ... актив ретінде
көрсетіледі.
Өтіп кеткен (истекшие) шығындар - осы шақта кіріс алу үшін ... ... ... ... ... ... ресурстар. Оларға
өткізілген өнім өндірісіне шыққан шығын ... ... яғни ... ... шығындарға айналды. Шығындарды кіретін және өтіп кеткен деп
дұрыс бөлу өндірілген өнімнің өзіндік құнын анықтау үшін, ... ... ... ... ... ... ... мәнге ие
болады.
Мысалы, алып-сату үшін тауар өндірісіне жұмсалған шығындар, егер ... ... және ... сақталса, баланста кіретін (входящий)
шығындар болып тіркеледі. Егер бұл ... ... онда бұл ... ... ... ... ... ол тауарларды өткізу нәтижесінде
болған шығындар сметасында көрсетіледі. Өтіп кеткен және ... ... ... ... керсетілген.
Сонымен, кіретін шығындар "шығындар" терминінің синонимі ... ал өтіп ... ... - ... ұғымына ұқсайды. Шығыңдар -
тауарды өткізу нәтижесінде шыққан қаражат, ал ... - ... ... ... шеккен шығындардың бөлігі.
Өнімнің жеке түрлерінің өзіндік құнына жатқызу әдістеріне ... ... және ... ... ... ... түрін өндірумен нақты жұмысты (қызмет көрсету) орындауға
байланысты және тікелей олардың құнына кіре ... ... ... ... ... тікелей шығындар) шығындар тікелей деп аталады.
Өнімнің бірнеше түрін өндіру үшін жалпы сипат атқаратын және жасаған
кезде нақты өнімге ... ... ... ... ... ... ... жатады. Мұндай шығындар өнімнің ... ... ... ... ... бөлу ... ... байланысты
бөлінеді. Жанама шығындарға жалпы өндірістік шығыстарды, жабдықты ұстау мен
пайдалануға жұмсалған ... ... ... және т.б. ... ... ... ... - ауқымды негіз (база) шегінде
өзгермеуі (шығындар ... ... ... ... ... ... ... Өнім бірлігіне шаққандағы тікелей шығындар мөлшері іс жүзінде
өндіріс көлеміне байланысты емес және оны ... ... ... ... жаңа ресурс және энергия сақтайтын технологияларды
енгізу ... ... ... ... ... негізгі және қосымша болып бөлінеді.
Өнім өндіруге тікелей байланысты шығындар негізгі болып табылады
(шикізат, ... ... ... ... жартылай өнімдер түріндегі
еңбек керек-жарақтары; ... ... ... ... ... ... және т.б.) кез ... кәсіпорында олар
шығындардың маңызды бөлігін құрайды.
Қосымша (жанама) шығыстар өндірісті ұйымдастыру, қызмет ету және оны
басқаруға ... ... ... ... екі ... ... Қосымша (өндірістік) шығыстар. Бухгалтерлік есепте олар жайлы
ақпарат "Шығынтар" атты 7 тарауында ... және одан әрі ... бөлу ... ... ... ... үшін ... шығынтар» шотында шоғырланады;
- Қосымша (өндірістік емес) шығыстар - кезең шығыстары. Бұл ... ... және ... ... ... бойынша шығыстар, 7310
"Сыйақы жөніндегі ... және 7210 ... ... шоттарында
ескерілген.
Қосымша өндірістік шығыстарға (жабдықты ұстау мен пайдалануға)
майлайтын, ысқылайтын және ... ... күту мен ... ... түрлеріне, шығыстар жабдық пен транспортгық ... ... ... жабдыққа қызмет ететін
жұмысшылардың ... ... ... бар еңбекақы шығыстары;
коммуналдық (цехтык) шығыстар (электр энергиясына, суға және т.б.); ... ... ... ... мен ... ... бойынша шығыстар мен тозу; жабдық жұмысына байланысты тағы басқа
шығыстар жатады және олар 93 ... ... ... ... ... ... шығыстар (кезең шығыстары) еңбекақыны және
өндірістік-диспетчерлік ақпараттың және завод басқармасының әкімшілік-
басқару ... ... өтеу ... ... ... аударымдарын,
өндірісті дайындау мен ұйымдастыру амортизация, өндірістік қажеттілік пен
өзі ... ... ... ... үшін қолданылатын мүлікті,
ғимаратты, үйді ұстау мен ... ... ... ... ... ... ... бағдарға және кадр дайындауға жұмсалған шығындар;
мүліктің тозуы мен ... ... ... ... басқа да
шығыстар біріктіріледі. Бұл шығыстар кәсіпорын аумағында пайда болады,
Қолданыстағы ... ... ... ... ... ... және басқарманың тікелей міндетгі іс-қызметтерін
жүзеге асыруды топтастырады. Экономикалық мәні жағынан әр түрлі шығындарды
бұлайша біріктіру шығыстарды ... ... ... ... ... Пайданы бақылау мен есептеу жүйесін құру, өндірістік
емес шығындарға әсер ететін факторларды ашу үшін ... ... ... ... ... ал ... элементтер бойынша топтастыру
мақсатқа сәйкес болар еді.
Шығындарды жіктеудің таңдалған бағыты ... ... ... ... бір ... ... ... кәсіпорын
қызметі бойынша шығындардың мазмұнын ашуға мүмкіндік береді және оларды
өнім түрлеріне де, ... ... да, ... күшін ұстауға да ... бөлу мен ... бөлу ... ... ... ... ... техникалық қызмет еңбеккерлерін ұстау, олардың еңбекақысын және
әлеуметтік салық аударымдары, амортизация техникалық қызмет ... ... ... ... мен ... шығындары; жалпы заводтық лабораторияларды
ұстау; мүліктің тозуы мен оларды қалпына келтіру шығыстары; ... ... және т.б. ... ... ... ... жарым-жартылайын өнім түрлеріне - өнертапқыштық, бұйым
конструкциясын ... ... ... ... ... бөлігінің жеке
өндірістік бөлімшелерге қатысы бар және ... ... ... ... ... ... ... қосымша шығыстар басқару есебінде
басқару мақсаттарына байланысты қарастырылады.
Біртекті өнім шығаратын кейбір кәсіпорындарда, ... ... ... ... ... ... ... шығыстар тікелей
болады. Өндеуші кәсіпорындарда (машина жасау, жеңіл, тамақ ... т.б.) ... ... өте елеулі. Осылайша, шығындарды тікелей және
жанама деп бөлу өндірістің технологиялық ерекшеліктеріне байланысты.
Өндірістік және өндірістен тыс ... ... ... кезең
шығындары).
Мұндай жіктеу бухгалтерлік есептің халықаралық стандарттарына жауап
береді, ... ... ... өнім ... бағалау үшін тек қана
өндірістік шығындар қосылуы тиіс.
Сондықтан шығындар басқару ... ... ... ... ... ... құнына кіретін);
• өндірістен тыс (есепті ... ... ... ... ... өзіндік құнына кіретін шығындарға тек қана өндірістік ... яғни ... ... ... ... өнім ... және
бітпеген (аяқталмаған) өндіріске байланысты: тікелей материалдық шығындар,
әлеуметгік салық аударымдарымен бірге есептелетін еңбекті ... ... ... қосымша шығыстар.
Өндірістік қорлар материал ... ... ... ... ... дайын өнім (тауар) қалдықтарында заттандырылған.
Кезең шығыстары қорларды ... ... ... ... ... шығарылады. Өткізілмеген өнім мен бітпеген өндіріс
калдықтарында келесі кезеңге көшпейді. Бұл шығындар ұйымның баға ... ... ... өте ... ... өндірістік емес сипаттағы
шығындар: коммерциялық (өнімді өткізуге байланысты), сыйақы ... мен ... және ... ... ... қатар шығындар бір элементті және кешенді болып бөлінеді.
Өндіріске жұмсалатын біртекті шығындар бірэлементті деп аталады. Бұл
белгі бойынша ... ... ... ... ... ... ... мынадай элементтер бойынша топтастырылды: материалдык
шығындар; еңбекті өтеу шығындары; аударымдар (әлеуметтік салық), ... ... ... бұл ... ... бөліп орналастыруға келмейтін
шығындар бірэлементгі деп аталады.
Кешенді шығындар бірнеше экономикалық элементтерден тұрады. Іс ... ... ... цехтық (қосымша) шығыстар үлгі болады. Мысалы,
жоғары дәрежелі автоматтандырылған кәсіпорындарда еңбекақы аударымдарымен
бірге өзіндік құн ... 5% ... ... мұндай кәсіпорындарда
тікелей енбекақы бөлінбейді, оны ... ... деп ... жеке
бапта өндірісті баскару мен қызмет ету бойынша шығыстармен біріктіреді.
2. Тікелей шығындар есебі
2.1 Шығындар есебінің шоттар жүйесі, аналитикалық есепті ... ... ... ... есебінің объектісі болып не
саналатынына байланысты кәсіпорынның белгілі бір ... ... ... ... ... ... ... жауапкершілік орталықтары
мен шығынды көтерушілер бойынша есептеу ... ... ... ... ... Бұл ... қорытынды бақылау үшін қажетті шарт, ол кәсіпорынға
өндірістік өнімнің өзіндік құн ... - ... ... ... ... шығындарының жалпы құнына проценттік ара қатынасын
есептеуге, өзіндік құнды төмендету бойынша қолда бар ... ... ... пайда болатын жері – кәсіпорынның құрылымдық ... ... ... бригадалар, цехтар кәсіпорын бөлімдері мен
т.б. Мұндай ... ... ... ... пайда болған орын
номенклатурасында белгіленетін өз тіркеу номері беріледі.
Өндіріс ... ... ... әр ... бағыттағы 8110 «Негізгі
өндіріс» шоты қолданылады.
«Негізгі өндіріс» активті шоты өндірістегі барлық шығындарды жинақтап,
қорытуға ... 8111 ... 8112 ... ... 8113 ... ... аударымдар», 8114 «Үстеме
шығындар» шоттарында жннақтадады да. сонан сон ... ... ... 8110 ... ... ... ... қорытылады.
Шығындарды және өнімнің шығарылуын есепке алу мен бақылау жасауды
қамтамасыз ету үшін мынадай есеп регистрлері ... ... ... ... онда 8110, 8210 және ... ... ... шығындар есепке алынады. 8110, 8210 және 8310
шоттарының есебі компьютерлендірілген кезде олар ... ... ... ... ... өндіріс шығындарын жинақтауды жүзеге асырады.
«Цехтар бойынша шығындар» ведомосына жазу үшін ... ... ... ... ... ... бөліп-тарату» кестесін әзірлеу, онда
шикізат, материалдар, сатып алынған шалафабрикаттар және ... да ... ... көрсетіледі; өндіріс персоналдарына
төленген еңбекақы шығыстары; еңбекақыдан аударылатын аударымдар;
• «Негізгі құрал-жабдықтар амортизациясының ... ... ... онда өндіріс шығындарына енгізілуге тиісті негізгі ... ... ... ... «Материалдық емес активтер амортизациясының есебі» кестесін әзірлеу,
онда ... ... ... ... ... ... «Көмекші (қызмет көрсетуші) өндірістер мен шаруашылықтардың көрсеткен
қызметтерін бөлу» кестесін әзірлеу, онда өндірістер мен шаруашылықтардың
өнім ... ... және ... ... ... ... шығындарының талдамалық (аналитикалық) есебі калькуляция
объектілерінің және цехтар мен өндірістер ... ... ... номенклатурасы бойынша калькуляциялық карточкаларда немесе
ведомостарда жүргізіледі.
Өндіріске ... ... ... ... ... қандай
калькуляциялау объектісіне жататындығын белгілеу үшін есеп ... ... ... және ... ... ажыратады. Ал, бұл үстеме
шығыстарды ... ... және ... ... объектілері
бойынша дұрыс топтастыруға мүмкіндік береді.
Орташа және ірі кәсіпорындарда өндіріс шығындарын есепке алу ... ... ... ... үшін кәсіпорынның бухгалтериясы
құрамында біртұтас болып келетін екі бухгалтерия, яғни ... ... ... ... мүмкін.
Қаржылық бухгалтерия жұмысшы шоттар жоспарының 1010-8410 шоттарының
есебін жүргізіп, ... Бас ... ... ... және ... ... ... бухгалтериясы жұмысшы шоттар жоспарының 8110-8410 шоттарын
пайдаланады. Ол өндіріс шығындары туралы ақпаратты қорытып, ... ... ... ... ... мен нормативтерін талдап
және олардың орындалуын бақылайды, ... ... ... ... есептің бүкіл көлемінің нормативтік, жоспарлық
және талдамалық жұмыстарын атқарады. ... ... ... ... ... Бұл өз ... өздерінен бұрын пайдаланып кетпеуін
қамтамасыз етеді. Сондықтан басқару бухгалтериясы ... ... үшін ғана ... ... бірге осы кәсіпорынның қызметкерлері
үшін де жабық болуы мүмкін.
Жұмысшы шоттар жоспарында ... ... ... көрсетілген
ақпараттар нақты жасаған шығындар туралы белгілі бір ақпараттардың бөлігін
көрсетеді, оны ... ... ... ... ... ... ... мәліметтерді алуға болады, сондай-ақ өнім бірлігі деп ... ... өз ... ... үш категорияға жіктеледі:
1. шығындарға кеткен тікелей материалдар;
2. шығындарға ... ... ... ... ... ... шығыстарға кеткен материалдар соңғы өнімнің ... ... ... ... да ... қатар қосылады. Мысалы, ... үшін ... ... жиһаз өндірісі үшін ағаш негізгі материал болып
табылады.
Жүмыс күшіне жұмсалған тікелей шығындар – бұл өнімді дайындауға тікелей
қатысқан ... ... ... ... ... аударымдарды қоса есептегенде) болып табылады. мысалы, толассыз
өндірісте жұмыс істейтін оператордың немесе ... ... ... ... еңбекақысы тағы басқа осы сияқты тікелей еңбекақылар
жатады.
Қызмет көрсетуші цех жұмысшыларының еңбекақысы тікелей еңбекақы ... олар ... ... ... Үстеме шығыстар өндіріске
кеткен барлық шығындардан тікелей шығындарды ... ... ... ... ... ... ... амортизация шығыстары, жалақысы,
сақтандыру жарнасы, тұрғын үй қызметі, ... және ... ... салдарынан өндірістің уақытша тоқтап қалуының шығыстары ... ... ... бойынша тікелей шығындардың есебі
Шикізаттар мен материалдар – өнімді әзәрлеу негізінде пайда болатын
немесе осы әзірлеу ... ... ... ... ... шикізат пен
негізгі материалдарға жұмсалған шығындар. Осы желде табиғи шикізаттардың
құны, арнайы ... ... ... жер ... арттырудың
шаралары көрсетіледі. Лимиттік-алу карталары және талап-наклоднойы
жұмсалған шикізат пен ... ... ... ... ... ... ... шығару үшін негіз болып табылады.
Көмекші материалдар - ... ... ... ... ... негізгі материалдарды шығару ... ... ... ... ... мақсаттарға пайдаланғган көмекші
материалдар). Бұндай көмекші материалдардың құны ... ... ... ... ... ... енеді, ол үшін өнім бірлігіне есептелген
сметалық мөлшерлемесі пайдаланылады. Шығыс нормасы мен ... ... ... ... ... ... ... материалдардың нақты шығысы әрбір өнімнің өзіндік құнына,
тауарлы ... және ... ... ... ... ... ... тартылады.
Қайтарылған қалдықтар - бұл негізгі, көмекші және қосалқы өндірістсрдің
қалдығы бақылау жасау бойынша жеке операцияларды басқа ұйымдардың ... ... ... ... ... ... ету үшін,
өнімдерді дайындау процесіндегі пайдаланылатын ... ... ... сондай-ақ балқыту агрегаттарына арналып өзінде
өндірілген, үйлерге, мартен пештеріне, металдарды жылыту үшін,
престеу немесе белгіленген технологиялық процестермем ... ... ... ... және ... ... өніндер;
• технологиялық мақсатгарға (электрмен балқыту, электрмен пісіру,
электролиз) жұмсалатын сатып алынған энергияның барлық түрлері;
• технологиялық ... үшін ... ... өндірілген электрлік немесе басқа энергияның түрлері.
Сатып алынған энергия шығындары, оларды белгіленген ... ... ... мен ... ... ... жеткізу шығындарын тұрады.
Шикізаттар мен материалдар шығындары німнің өзіндік құнында елеулі
үлестік салмаққа ие болады. Сондықтан ... ... ... ... ... ... ... өндірісте жұмсалуын бақылау. Бақылауды жүзеге асыру үшін
прогрессивтік, техникалық жинақталған шикізаттар мен ... ... ... ... босалқыларды өндіріске босату белгіленген мөлшерлі лимитті-
заборлық карта бойынша, ал нормадан тыс ... бір ... ... ... ауыстырғанда бір жолғы талаптар немесе басқа құжаттармен
- кәсіпорын басшысының рұксатымен жүзеге ... ... ... ... ... ... ... шығындар болып
табылмайды, есепті кезеңнін соңында цехтарда пайдаланылмаған шикізаттар мен
материалдар қалуы мүмкін. Есепті кезеңнің соңында цехтарда өнделмей ... мен ... ... наклодной бойынша қайтарылуы тиіс.
Пайдаланылмаған цехтардан қоймаға қашарылған материалдық босалқылардың құны
лимитғі-зоборлық ... және ... ... ... ... материалдардың құнынан шегеріледі.
Нақты шығын келесі ... ... ай ... ... ... ... қосылған қоймадан өндіріске жіберілген
материалдар азайтылған (-) ай ... ... ... қалдығы және
есепті кезең ішінде қоймаға қайтарылған ... ... ... ... ғана бақылау жасап қоймай, сонымен
бірге олардың тиімді ... ... ... Оның мәні нақты
материалдық шығындарды, нақты шығарылған өнімдердің көлемі мен салыстыру
және ... ... ... ... олардың себебі мен ... ... ... ... материалдардың, технологияның және
өндірістің ұйымдастырылу ... ... ... ... ... ... ауытқуды құжат жүзінде көрсету (белгі берегін
құжаттау тәсілі), түгелдеу әдісі, ... ... ... ... ... көрсету тәсілі – материалдың бір түрін
екіншісімен ауыстырғанда, пайда ... ... ... ... ... материалдарды босатқанда, оларға қайта шығын шығару кезінде, өнімдерде
ақау пайда болғанда және т.б. жағдайларда қолданылады. Осы ... ... тыс ... босатқанда немесе ауыстыру кезінде, жеке
құжаттар (талап, ауыстыру актісі) толтырылады, яғни ол ... ... ... ... ... кейбір салаларында (тамақ, тоқыма) шикізаттар мен
материалдарды ... ... ... ... ... ... болады. Олар алдын-ала жасалан есептеу тәсілімен анықталады,
яғни ол нормадан ауытқудың кұжат ... ... ... әр түрлілігін
көрсетеді.
Мұндай жағдайда ауытқуды нақты пайдаланылған материалдарды, ... ... ... ... ... арқылы анықтайды.
Сондықтан технологиялық нормалар бойынша жиынтықтағы барлық нақты
тиелген қоспаларды ... ... ... сорты, маркасын жалпы
тиелгендерге пайыздық қатынасына көбейту жолымен анықтайды. ... ... ... беретін құжаттардағы көрсеткіштердегі шығындар ... ... ... болу ... бойынша қайта шығын жұмсау көлемін
(санын) анықтауға мүмкіндік береді.
Топтамалық пішу ... ... және ... да өте ... ұзақ тұратын
материалдарды жұмые орнында кесу, пішу жүзеге асырылатын ... ... ... ... ... Бұл ... кесілетін (пішілетін)
материалдардың әрбір ... ... есеп ... ... ... ... Ессп картасында кесілетін материалдардың
саны, бір ... ... ... және осы ... алынуға тиісті
дайындамалар мен қалдықтардын саны. Кесу (пішу) жүзеге асырмаған соң, ... осы ... ... ... ... саны және ... ... Кесу (пішу) нәтижесін білу үшін нақты алынғаи дайындама
санын және қалдықтарды материалдардың норматнвтік шығындарымен салыстырады,
нақты жасалған дайындама санын шығын ... ... ... ... ... нақты материалдар шығындарын нормативпен салыстыру
арқылы анықтайды. ... ... ... ... ... ... материалдың түрі бойынша нормадан ауытқуды жоғарыда айтылған
тәсілдермен анықтау мүмкін болмағанда ... ... ... ... ... ... ... (сметаның, күннің, айдың соңында – ... ... ... ... ... ... үшін ... орындарындағы пайдаланылмаған материалдар қалдықтарына
түгелдеу жүргізеді. Нақты материалдық шығындарды есепті кезең басындағы
қалдыққа есепті ... ... ... ... ... одан осы ... ... және есепті кезең соңындағы қалдықты шегеріп
анықтайды.
Норма ... ...... ... ... ... шығын нормасына көбейту арқылы анықтайды. Ауытқу
әрбір материалдар түрлері бойынша нақты ... ... ... ... ... материалдарды шығындарға шығару, кәсіпорын басшысы
бекіткен, есеп беруге тиісті тұлғамың есебінің негізінде жүргізіледі. Осы
есептің және оған тіркелген ... ... ... ... ... ... материалдарды бөлу ведомосын жасайды.
Өндіріс қалдықтарының есебі. Шикізаттар мен ... ... ... ... құны шығарылады.
Қалдықтар дегеніміз – өнімдерді (жұмыс, қызмет) өндіру процесіне пайда
болатын, өзінің талап етілетін қасиетті толық немесе бөлшектеп ... ... ... көбейте отырып, пайдаланылатын немесе тікелей
бағыт ... ... ... ... жылу ... және ... материалдардың ресурстар
түрлерінің қалдықтары.
Жинақтау және пайдалану мүмкіндігі бойынша қалдықтарды ... ... ... ... ... ... сататын және
қайтарылмайтын (кеуіп кету, шаңға айналу және т.б.) деп бөлінеді.
Бухгалгерлік есепте оларды пайдалану ... сату ... ... бағамен
бағаланған қайтарылатын қалдықтар ғана көрсетіледі.
Қайтарылмайтын қалдықтар бағаланбайды. Қайтарылатын қалдықтардын саны
оларды қоймаға ... ... ... ... Қайтарылатын
қалдықтар өнім турлері бойынша тікелей есепке алынуы ... ... шығу ... ... ... ... ... арасында
пропорциональды түрде бөлінеді.
Өндіріс жұмысшыларының еңбекақысы және ... ... ... ... ... «Өндіріс жұмысшыларынын еңбекақысы» бабы
бойынша өндіріс жұмысшыларының ... және ... ... ... ... ... пайыйдаумен тікелей
байланысты болады.
Өндіріс жұмысшыларынын негізгі еңбекақысы кесімді баға ... ... ... ... ... ... қағаздары,
өңдеу жөніндегі рапорт) негізінде белгілі бір өнім ... ... ... ... егер ... ... апару мүмкін болмаған жағдайда,
өндіріс жұмысшыларының негізгі еңбекақысы өнім түрлерінін арасында ... ... ... нормативтік ставка бойынша ... ... Ол үшін ... ... әрбір өнім түрлерінің көлемі үшін
нормативтік ... ...... ... ... ... нормативтік мөлшерін шығарылған өнімнің нақты көлеміне көбейту
арқылы есептеледі. Сонан соң нақты есептелген ... ... өнім ... ... ... ... өнім үшін ... пропорциональды түрде бөліп таратылады.
Көмекші операциялар бойынша және цехтардың ... ... ... ... ... бір түрін дайындауға қатыспайтын, күнбе-күн
төленетін өндіріс жұмысшыларының негізгі ... ... және ... шығарылған өнім түрлерінің арасында жұмысшылардың (кесімді еңбек
етушілер) тікелей еңбекақы сомасына пропорционалды түрде бөліп таратылады.
Өндіріс жұмысшыларының қосымша еңбекақысына өндірісте ... ... ... ... жатады: жұмысшылардын кезекті және қосымша
демалысына ... ақы, ... ... пайдаланбағаны үшін төленетін
өтемақы, баланы күтіп-бағу демалысына төленетін ақы, мемлекеттік ... ... ... байланысты уақытқа төленетін ақы, көп
жылғы сіңірген еңбегі үшін төленетін төлем және т.б.
Өндіріс ... ... ... негізнен бұйымдар мен
тапсырыстар арасында ... ... ... ... сомасына
сәйкес бұйымға (тапсырыс) апара ... ... ... ... есеп ... ... және қосымша еңбекақының
есептелген сомаларының көрсетілуі, цехтар мен ... ... ... ... ... және қосымша еңбекақы сомасы және басқа да
қажетті көрсеткіштер ... ... ... ... ... ... ... бабы бойынша өндіріс жұмысшыларының
негізгі жәнс қосымша еңбекақысынан ... ... ... ... бөлінген сома көрсетіледі. Әлеуметтік қажеттілікке ... ... ... ... және ... ... сомасынан
белгіленген заңды пайыздық кестеге сәйкес нақты бір өлшем түрінің ... ... ... ... ... ... ... және
олардың түрлері. Үстеме шығындарға өндіріске қызмет ... және ... ... ... ... ... байланысты шығындар жатады.
Оларды тікелей дайын өнімдердің (жұмыс, қызмет) түрлеріне ... ... сату ... ... ... ... жатқызуға болмайды.
Бұл сөзбен айтқанда, үстеме шығындар өндірісті басқарумен және ... ... ... ... ... ... ... есептелген еңбекақы; негізгі құралдардың тозуы және
материалдық емес ... ... ... ... және
жалпы өндірістік (цехтық) бағыттағы инвентарларды ұстау және ... ... ... ... ... табушылыққа, зерттеуге,
тәжірибе жасауға кеткен шығындар, еңбек қорғау бойынша шараларға және
өндірісті ... мен ... ... ... басқа да цехтық
шығындар.
Нақты үстеме шығындардың құрамына ішкі себептср бойынша ... ... ... ... ... ... ... сақтау
кезіндегі бүлінуден болған жоғалтулар, сонымен бірге басқа ... ... және ... ... ... ... ... жалпы сипатқа ие болады кешенді
сипаттағы шығыстар құрамында шығынның барлық ... ... екі және одан да көп ... ... бұл ... ... апару мүмкін емес, сондықтан олар бір жағынан дайын өнімдердің
және аяқталмаған өндірістердің арасында ... ... ... арасында жанама тәртіппен таратылады.
Үстеме шығындарды өнімдердің құнына екі сатылы процедураны қолдану
арқылы апаруға болады. ... ... ... барлық өндірістік шығындарды
өндірістік шығын орталықтары бойынша тарату. Бұл алғашқы саты екі мақсатты
көздейді. ... ... ... ... ... шығындар, шығын
дәрежесін бақылау және қызмет нәтижесін бағалау үшін пайдаланылады.
Екіншіден, ... ... ... ... шығыстар, қаржылық
есеп талаптарына сай, босалқыларды бағалау бойынша өмімдерге таратылады.
Екінші сатыда өнімдерге үстеме өндірістік шығыстарды тарату үшін ... Бұл ... ... ... базасы деп аталады.
Үстеме шығындарды тарату базасы өндірістің ерекшелігіне байланысты және
өздерінін көзқарасы бойынша шаруашылық ... ... ... ... мүмкін:
- өндіріс жұмысшыларының орындаған нақты уақыты;
- өндіріс жұмысшыларының еңбекақысына пропорциональды;
- тікелей материалдар шығыстарына пропорционалды:
- цех құнына пропорционалды ... ... құны ... ... ... ... пропорционалды;
- белігіленген шығындарды таратудың тұрақты коээфиценті бойынша;
- ... да ... ... ... ... ... ставкасы. Әрбір өндірістік шығын орталықтары
үшін үстеме шығыстар ставкасы орталыққа ... ... ... ... ... көлеміне бөлу арқылы анықталады.
Өнімдерге үстеме шығындар, әрбір ... ... ... ... ... ... сатысында алынған, әрбір орталықтағы ... ... ... ... ... ... ... шығыстарды таратудың бірінші сатысынан бас
тартады, олар шығын орталықтары бойынша таратылмайды. Оның орнына ... ... ... өнімдерге таратылатын (қандай цехта, бөлімшеде
өндірісіне байланысты) бірыңғай ставка енгізіледі. Бұл ... ... ... шығын орталықтарының үстеме шығыстары болса
пайдаланған жөн. Егер кәсіпорын өнімдердің көп ... ... оның ... кәсіпорынның әр түрлі бөлімшелеріндегі әрбір өнімге әр
түрлі сағат жұмсалатын болса, онда оның орталықтары үшін ... ... жеке ... ... ... ақаулардың есебі. Өндірістегі ақауларға – өзінің сапасы
бойынша белгіленген стандарттарға немесе техникалық ... ... және ... ... бағыты бойынша пайдаланылмайтын не болмаса,
ондағы бар ақауларды ... ... үшін ... ... жұмсағаннан
кейін ғана қолдануға болатын өнімдер (бұйымдар, шалафабрикаттар, бөлшектер
және конструкторлар) ... ... ... ... ішкі және ... болып бөлінеді.
Өнімдерді тұтынушыларға (тапсырыс берушілердің ... ... ... ... ... ... ... анықталған
ақау ішкі ақау деп аталады. Ал, сыртқы ақау тұтынушылардың тапқан ақауы.
Ақаудың анықталу сипатына байланысты түзетілетін және ... ... ... ... ... жөндегеннен кейін
техникалык және экономикалық мақсатқа лайықты болатын және өзінің тікелей
бағыты бойынша пайдаланылуы ... ... ... ... ... және ... ... ақауларға техникалык және экономикалық мақсатқа лайықты
түзету мүмкін болмайтын өзінін тікелей бағыты бойынша пайдаланылуы мүмкін
емес ... ... ... және ... ... ақаулар, ақау пайда болған өнімдердің аты, оның техникалык
нөмірі, операцияның аты және ... ақау ... коды және ... себептері жазылған, ақау жөніндегі актіде (хабарламада)
көрсетіледі.
Егер жұмысшының кінәсінен ақау ... ... онда оны ... актіде «Түзетілді» деген белгі қойылады.
Бұл акті бухгалтерияға бағытталмайды, ол тіркеліп, техникалык бақылау
бөлімінде (ТББ) ... ... ... ... ... Егер ... жұмысшы кінәлі болмаса, онда бұл жұмыстарға «Ақауды қайта түзеу»
деген белгімен наряд толтырылып, ұйымның бухгалтериясы ... ... ... мен ... ... ... ақау жөніндегі актіге қосымша жабдықтаушы жақтың
қатысуымен екі жақты арнайы актісі ... Бұл акт ... ... ... зиянның орнын толтыруда жабдықтаушыларға шағым айтудың
негізі ... ... ... ... ... ... ... есебінен кейін,
кінәлілер, өнімнің түрлері және олардың пайда болу орны ... ... ... ... ... ... ... жөніндегі актіде өзіндік құнның тікелей баптары бойынша шығындар
көрсетіледі. ... соң ... ... ... ... ал ... ... және учаскілер бойынша, сонымен бірге ақауға нақты ... ... Ары ... ... ... ақаудың құнын
пайдаланудың мүмкін болатын бағасымен және ақаудан болған жоғалтуларды
анықтайды, ал ... ... ... ... ... ... зиян
жөніндегі сұрақтарды шешеді.
Бастапқы құжаттардың негізінде ай ... ... ... ... ақау жөніндегі жедел есеп жасалады. Ол ақауды ... ... ... жұмыстағы кемшіліктерді жою жөнінде шарттар
қолдану үшін мүдделі ұйымдарға беріледі. Одан ары ... ... ... ... ... ұйым ... есеп ... ақаудың өзіндік құны өнімдердің (орындалған жұмыстардың)
өзіндік құны ... ... ... ... ... ... ... Олар: «Материалдар», ... ... ... ... ... ... шығыстар»
баптары.
Көп номенклатуралы бұйымдары (бөлшектер) және шалафабрикаттары ... ... ... ... ... ... бағалайды.
Ішкі түзетілетін ақаудың өзіндік құны ақаулы өнімдерді түзетуге
жұмсалған ... және ... ... ... ... ... сонымен бірге үстеме шығыстардың сәйкес
үлесінің қосындысынан тұрады. Түзетілген ақау ... ... ... және ... ... ... ... ақаудан болған
шығындар енгізілмейді.
Ақаудан болған шығындарды азайтатын сомаға жататындар: пайдалану мүмкін
болатын баға бойынша жарамсыз деп танылған ... ... ... ... ... ... ... нақтылы сомалар, сапасыз
материалдарды және ... ... ... ... пайда
болуына байланысты жабдықтаушылармен соттасу немесе оларды жазалауға кеткен
нақты сомалар.
Ақаудан ... ... ай ... ... ... түрінің шығындарына
жазылады және ақау табылған бұйымның немесе жұмыстын ... ... ... ... ... өндірістің өзіндік құнына жақтайды.
Тек қана жеке және ... ... ... ... ... ... ... бір тапсырысқа қатысты болған жағдайда аяқталмаған
өндірістін өзіндік құнына жатқызылады.
2.3 ... ... ... ... есебі
Негізгі өндіріс тұтынатын өнімді шығарып жұмыс жасайтын және қызмет
көрсететін өндіріс көмекші өндіріс деп аталады. ... ... - ... ... ... ... жөңдеу жұмыстарымен, көлік
құралдарымен және басқа қызмет түрлерімен қамтамасыз етуге арналған өндіріс
ұйымының басқа бөлімшелері.
Көмекші ... ... ... 8310 шоты арналған және ол
"Цехтардың шығындары" деп аталатын ведомоста жүргізіледі, онда ... ... үшін жеке ... шот (тіркемелі парақтарда) ашылады.
Ведомосқа жазбалар талдамалық кестелерден немесе бастапқы құжаттардан
алып жазылады.
Көмекші өндірістің талдамалық (аналитикалық) есебі ... ... ... ... олар ... ... және шығын баптары бойынша жүреді. Шығын
ңоменклатурасы өндірістік күрделілігі мен сипатына тәуелді болып ... ол ... ... ... көмекші материалдарды, отын-
энергетикалық және ... ... ... ... ... үшін ... буды және суды, негізгі және қосымша жалақыны,
жалақыдан аударылатын аударымдарды, ... ... ... өндірістің күрделілігі, ... ... ... немесе біртектес еместігі көмекші өндірістің көрсеткен
қызметінің өзіндік құнын ... үшін ... ... ... ... өндірістің есеп айырысуы мен ... ... ... ... ... ... ... байланыста болады
және тұрақты түрде бір-біріне қызмет көрсетеді: ... цехы ... ... ... жөндеу жұмысын жүзеге асырады, ал ... ... ... ... ... ... ... өзіндік құнын есептеу үшін
автомашинамен тасымалданатын жүктің өзіндік ... білу ... ... ... ... құнын есептеу үшін ағымдағы жөндеудің өзіндік
құнын білу керек. Бұл ... ... құны не ... не ... құн бойынша (немесе өткен айдағы қызмет ... құны ... ... әдіс анық ... іс ... екінші әдісі
кеңінен пайдаланылады. Көмекші өндірісте шығындар ай сайын таратылады,
сондықтан онда ... ... ... пен ... ... ... қоспағанда, бұл
цехтарда ай соңында қалдықтары болуы мүмкін. Бүндай қалдықтарды есептік
кезеңнің ... ... ... ... ... ол кезде 1340 - ... ... ... де, 8310 - ... ... шоты ...... көмегімен аяқталмаған өндірістің қалдығы қаржылық есеп берудін
көмекші өндірісіне жатқызылады.
Келесі есептік жылдың басында ... ... ... ... ... ол ... 8310 - "Көмекші өндіріс"
шоты дебеттеліп, 1340 - "Аяқталмаған өндіріс" шоты ... ... ... кызметін және аткарған жұмысын тұтынушылар
бойынша тарату үшін "Көмекші өндірістің көрсеткен қызметін ... ... ... ... ... Онда ... ... цехтардың жиынтық
шығыңдары, өндірілген өнімнің саны көрсетіледі: су қайнататын қазан цехы
бойынша — будың тоннасы, ... ... - ... ... куба ... — киловатт/сағаты, автотранспорт - тонна/километрі. Содан
соң ... пен ... ... ... ... ... ... құнның
бірлігін анықтаған соң, жұмыс пен қызметті тұтынғандарға таратады.
Көмекші өндірістің өнімінің санын ... ... ... ... ... ... ... өндіріс қызметін таратудың" талдамалық кестесі үш бөлімнен
тұрады.
Бірінші бөлімде өнімнің, жұмыстардың, ... ... ... ... ... ... материалдық құндылықтардың іс
жүзіндегі өзіндік құны есептелініп шығарылады және ... ... ... келтіріледі, Қабылданған және көрсетілген қарама-қарсы кызметтердің
өзіндік құны тең болуға тиіс. ... ... ... және көрсетілген
қызметтердің саны мен жоспарлы өзіндік құны, негізгі ... ... саны мен ... ... ... кіріске алынған
құндылықтардың кұны көрсетіліп, өнімнің, жұмыстармен ... бір ... ... құны ... ... деректері "Цех шығындарының" негізінде ведомосқа
жазылады, ... соң ... ... және ... ... ... де, 8310 шоты ... бөлімде көрсетілген қызметтің жабдықтаушысы болып саналмайтын
бөлімшелердің шығындарының таратылғаны көрсетіледі.
Көмекші өндірістің есебін ұйымдастыру олардың түрлеріне және ... ... ... ... ... өндірілетін
өнімдерге, өндіріс көлеміне және басқарудың ұйымдастыру түріне ... ... ... түрлері мен орындайтын функциялары бойынша
келесідей ... ... ... аспапты (құралдарды, құрылғыларды жасау мөрлерді,
модельдерді жөңдеу және қайта қалпына келтіру);
– жөндейтін (негізгі ... ... ... ... және
модернизациялау, қосалқы бөлшектерді дайындау және қалпына келтіру);
– энергетикалық (энергетика, жылу және ... ... ... және оларды
бөлу, сумен қамтамасыз ету, су көздерін ашу, желдету, монтаждау, жөндеу
және электр желісіне қызмет ... ... ... және ... ... ... ... және оларға қызмет көрсету);
– ыдыстық (ыдыс өндірісі және оларды жөндеу);
– шаруашылықтың қызмет көрсетуі (өндіріс аумағын және ... ... ... жуу және ... және ... ... ... байланысты көмекші өндіріс мынандай
топтарға бөлінеді:
• жеке (стандартты емес жабдықтардағы өте сирек болатын ... жеке ... ... ... ... ... жеке
объектілерін жөндеу және модернизациялау);
• сериялық (қосалқы бөлшектерді, ... және ... ... ... ... ... және бөліп тарату, транспорттық, тиеу-түсіру
жұмыстары және ... ... ... ... көмекші өндіріс қарапайым және күрделі
болып бөлінеді.
Шалафабрикаттар мен аяқталмаған өндірісі жоқ, үнемі күрделі ... ... ... ... шаруашылық қызмет көрсету)
өндірумен айналысатын өндіріс қарапайым болып табылады.
Ал, шалафабрикаттар мен ... ... ... ... ... бар, әр түрлі өнімдерді шығарумен айналысатын өндіріс
күрделі болады.
Шығаратын өнімнің (жұмыс, қызмет) көлеміне байланысты ... ... және ұсақ ... ... өндіріс шығындарының есебі типтік ... ... ... ... кіші ... ... өндірістің түрлері бойынша активті
шоттарда жүргізіледі.
8310- "Көмекші өндірістер (қорытушы шот)";
8311- "Материалдар";
8312- ... ... ақы ... "Енбекақыдаң қаржы бөлу";
8314- Үстеме шығындар
8311 «Материалдар» ... ... ... көмекші өндірістерде
технологиялық мақсаттарға жұмсалған материалдық ... ... құны ... материалдар, отын, энергия, атып алынған өнімнің
және шалафабрикаттың құны, арнайы ұйымдардың қызметі және басқалары) ал бұл
шотпен ... ... ... ... ... ... ... «Еңбек ақы» шотының дебеті бойынша көмекші өндіріс жұмысшыларының
негізгі және қосымша еңбекақылары, ал кредитінде 3350 ... ақы ... ... ... ... шоты ... ... шығындарының есебі калькуляциялық шығын баптары және
цехтар бойынша жеке ... ... ... біртекті өнімдерді
өндіретін көмекші өндірістерде ... ... ... ... шығын баптары бойынша жүргізіледі.
Күрделі көмекші өндірісте де шығындар мен ... ... ... есебі тапсырыстық тәсілімен ұйымдастырылады.
Көмекші өндірістерде өнімдерді шығару және ... ... ... құжаттарға мыналар жатады: құралдарды, ... ... ... беру ... ... жөндеуден өткен,
модернизацияланған және ... ... ... ... ... ... жол ... көлікке жүк тиейтін
жұмысшылардың есеп ведомостары және т.б.
Кәсіпорынның өзінде өндірілген және сырттан алынған жылудың, энергияның
түрлері, суық су және ... ... ... өлшеу аспаптарының
көрсетілуі бойынша жүргізіледі, ал ... жоқ ... ... және оның ... ... ... ... жолымен
анықталады.
Өлшеу аспаптарының көрсеткіштері немесе бөлімшенің бас ... ... ... натуралды көріністе тұтынушылар бойынша
энергетикалық ресурстарды ... ... ... ... ... ... қандай мақсаттарға жұмсалғаны көрсетіледі: технологиялық,
жабдықты қозғалысқа келтіру, жалпы өндірістік және басқалар.
Ведомость ... ... және ... ресурстарды
пайдаланудағы бастапқы құжат болып табылады.
Көмекші өндірістің калькуляция объектісіне өзіндік құн есептелетін,
өнімнің, жұмыстың және ... ... ... ... аяқталмаған өндірістердің жоқтығынан және бірдей
өнімдерді шығарумен байланысты калькуляциялық ... ... құны ... ... ... ... ... бөлу арқылы анықталады.
2.4 Тікелей шығындардың жиынтық есебі
Кешенді өндірістің және жанама өнімдер шығарудың ерекше сипаттамасына
байланыстыбелгілі бір кезеңге ... ... ... алдында өнімдер
айырмасы жоқ немесе жеке түрлері бойынша бөлінбейтін болып табылады (барлық
шығындар бір өнімді ... ... ... сүттен, бензин
мұнайдан өндіріледі.
Бірге өндірілетін және жанама өнімдердегі ерекшелік, бір ... ... ... ... екіншісінің өндірілуіне алып келетін бірге
өндірілетін және ... ... ... ... өнімдерді біруақытта өндіруде, олардың әрқайсысының өзінің сату
бағасы ... Бұл ... ... ... деп ... ... ... өндірілетін, бірақ сату бағасы басқаларға
қарағанда төмен болатын өнімдер жанама деп аталады.
Бөлу нүктесі – өндіріс ... ... ... ... ... бөлу кезеңі.
Бірге өндірілетін өнімдердің арасында кешенді шығындарды ... ... ... ... ... бөлу ... сату құны негізіндегі әдіс;
3. сатудың таза құндық ... ... ... ... үлес ... көрсеткіштерді пайдалану әдісі – әрбір өнім бірдей ... ... ... ... ... жалпы өндіріс көлеміндегі үлесіне
сәйкес пропорционалды есептелгенде қолданылады.
Бөлу нүктесіндегі сату құны негізіндегі әдісінде кешенді шығындар бірге
өндірілетін өнімдер ... ... ... табытардың бағасына
пропорционалды түрде ... ... ... жоғары шығындарға жоғары
баға сәйкес келеді.
Сатудың таза ... ...... ... кешенді шығындардан басқа
қосымша бар өндірістерде пайдаланылады.
Жиынтық пайдадағы тұрақты үлес әдісінде кешенді шығындарды әрбір жеке
өнім үшін жалпы ... ... ... үлесі бірдей болатындай етіп
таратылады.
Қорытынды
Басқару бухгалтериясы шоттардың жоспарының 8-бөлімшелеріне енетін
шоттарды пайдаланады. ... ... ... ... мен ... қабылдау, жоспарлау, іс-әрекетті бақылау мен реттеу үшін ақпарат бере
отырып, қызмет етеді. Өндірістік есепті дұрыс ... ... үшін ... ... ... ... туралы ақпаратты қорытып, өзіндік ... ... ... ... мен ... ... ... орындалуын бақылайды, өндірістегі шалафабрикаттардың
қозғалысын есепке алады, есептің ... ... ... ... ... ... ... шығындар төрт элементтен тұрады:
- тікелей материалдық шығындар;
еңбекті өтеуге шығатын тікелей шығындар;
аударымдар (әлеуметтік салық);
қосымша ... ... ... ... көп ... ... мөлшері айтарлықтай көп болуы мүмкін, белгілі бір салаға
ынғайланған жабдыктардың ... ... және ... ... ... ... өндірістің осы тұрпатына тән белгілер болып табылады.
Сонымен, есеп өнімнің бір өлшемінің іс ... ... ... ... ... ... Бұл ... калькуляциялық (есептік)
объектке ашылған карточкалар немесе арналған ведомосы арқылы жүзеге асады.
Осы ведомостарда (карточкаларда) ... ... ал ...... басы мен ... цехтар бойынша аяқталмаған өндіріс
қалдықтары, ай ... ... ... ... ... ... ... жетіспеушіліктерін, қайтымды қалдықтарды есептен шығару
және басқа да есептен шығарулар ... ... ... ... жазу үшін ... кұжаттар мен талдамалық кестелер
негіз болады. Ведомостар (карточкалар) бойынша жиынтық әр цех ... ал ... ... ... сомасы — Бас кітапта
көрсетілген 8110-шот ... ... тең ... ... ... ... есепке алу ведомостарының (карточкаларының) деректері
бойынша шығарылған өнімнің нақты өзіндік кұны айқындалады. ... ... ... кағаз (накладная) арқылы коймаларда кіріске алады.
Өндірілген өнімнің кұнына 1320 ... ... шоты ... және ... Ал ... ... 7010 шот дебеттеледі де, 8110 шот
кредиттеледі.
Орташа және ірі кәсіпорындарда өндіріс ... ... алу ... ... ... ... үшін ... бухгалтериясы
құрамында, біртұтас болып келетін екі ... яғни ... ... ... ... ... ... типі (тұрпаты) тек шығындарды есепке алуға және
өнімнің өзіндік құнын калькуляциялауға ғана әсер етіп ... ... ... ... ұйымдастыруға, талдамалық есепке де әсер ... ірі ... және ... ... ... өнім мен ... ... ішінде өндірілген өнім рапорттарына, ал жеке-дара және ұсақ
сериялық өндірістерде - ... ... ... ... ... парақтарына жазылады.
Кез келген өнімді өндіру, жұмыстарды атқару және қызмет көрсету ... ... ... ... есеп мынаны қамтамасыз етуі керек: жалпы
өнім көлемін, әрбір өнім түрлерінің ... ... ... ... қызмет көрсету, жұмысты орындау, өндірілген өнімнің ... ... дер ... және ... ... сондай-ақ жалпы бизнесті
ұйымдастыру және ... ... ... мен ... ... ... және ... көздейді.
Басқару бухгалтериясы шоттардың жоспарының 8-бөлімшелеріне енетін
шоттарды пайдаланады. Ол өндіріс ... ... ... ... құнды калькуляциялайды, өндіріс ... ... ... ... және ... орындалуын бақылайды, ... ... ... ... есептің бүкіл көлемінің
нормативтік, жоспарлық және ... ... ... ... ... ҚР ... есеп және ... есептілік туралы» заңы №234-
Ш, 28.02.2007 ж.
2. Международные стандарты финансовой ... ... ... МСФО принятых в ЕС по сост. На 1 января 2008 г. - М.: ... ... ... Бухгалтерлік есеп шоттарының типтік жоспары, № ... ... ... ... Республикасының: қаржы ... ... ... М.А. ... ... учет». Москва ЗАО
«Финстатинформ», 2000
5. Ә.Д.Дәулетбеков, ... Т.А. ... - ... ... Оқу ... Алматы, Принт 2000
6. Друри К. «Управленческий и производственный учет» (перевод ... М.: ... ... Друри К. «Введение в управленческий и ... ... ... ... Карпова Т.П. «Управленческий учет»: ... - М.:ЮГ ТИ, ... ... В.Л., ... М.С., ... Д.А., ... С.Д.
«Басқару есебі». Оқулық - Алматы, Экономика, 2005.
10. Назарова В.Л. ... ред. ... ... ... бухгалтерлік есеп». Окулық. Алматы, Экономика, 2005
11. Төлегенов Э.Т. «Басқару есебі». Оқу құралы. Алматы, 2006
12. ... .Ч.Т., ... Дж. ... ... управленческий
аспект»: Пер.С англ./ Под ред. Я.В. Соколова. - М.: Финансы и ... ... Ч.Т., ... Дж., ... ... учет», Питер,
2007ж.
14. Тайгашинова К.Т., Жапбарханова М.С. ... ... ... Экоиомика; 2008
-----------------------
Өзгермелі шығындар сомасы, теңге
4000
3000
2000
1000
100 200 300 400 ... ... ... ... ... мен ... шығындар сомасы арасындағы
тәуелділік
400
300
200
100
100 200 300 400 ... ... ... ... жалпы сомасы, теңге
2*-сурет. Тұрақты шығындардың жалпы сомасы мен өндіріс көлемінің
арақатынасы
400
300
200
100
100 200 300 400 ... ... ... ... тұрақты шығындар, теңгемен
3*-сурет. Өнім бірлігіне шаққандағы тұрақты шығындардың тәртібі
Шығындар
Кіретін
Өтіп кеткен
Баланста актив ретінде тіркеледі және келесі есепті кезеңнің пайда мен
шығындар ... ... ... ... ... ... ... мен шығындар шотында шығыстар ретінде
тіркеледі
4*-сурет. Өтіп кеткен және кірген шығындар

Пән: Бухгалтерлік іс
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 38 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Нарықтық экономика жағдайындағы өндірістегі тікелей және жанама шығындардың есебі25 бет
2 IAS халықаралық қаржы есептілігінің стандарты11 бет
Ақшаның пайда болуы және оның тауарлы табиғаты15 бет
Бағаның нарықтық экономикадағы рөлі. Баға белгілеу факторлары30 бет
Жарнама шығындарын аналитикалық есептеуді ұйымдастыру3 бет
Кәсіпорын шығындары аудитінің міндеттері, мақсаттары және ақпараттық қамтамасыз етілуі10 бет
Кәсіпорын шығындары және өнімнің өзіндік құны8 бет
Леонтьев моделі7 бет
Оптикалық ретранциляторлар3 бет
Қаржылық eceп10 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь