Валюталық қатынастар және валюта жүйесі

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..3

1. Валюта және валюта қатынастары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 5
1.1. Валюта түсінігі және валюта қатынастары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...5
1.2. Валюта баѓамы және оныњ экономикаѓа әсері ... ... ... ... ... ... ... ... ... .8
1.3. Валюталық бағамдарды реттеу және валюталық бақылау ... ... ... ... 11

2. Валюта жүйесі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 23
2.1. Валюта жүйесі және оның түрлері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 23
2.2. Дүниежүзілік валюта жүйесінің даму кезеңдері ... ... ... ... ... ... ... ... .27

Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .32

Пайдаланылған әдебиеттер тізімі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...34
Қандайда болмасын экономикалық жүйенің, экономикалық
түпкі мақсаты-бағалар тұрақтылығын, экономикалық өсу мен толық
жұмыстылықты қамтамасыз ету. Бұл жағдайда айырбас валюта бағамы мен оның мүмкін өзгерістері айналымдағы мөлшерінің және баға деңгейінің тұрақтылығын қамтамасыз ету қатар, экономикалық саясаттың маңызды аралық мақсаты болып табылады.
Әлемдік шаруашылық байланыстағы өнеркәсібі дамыған мемлекеттердің өзара қарым-қатынастарының тереңдеуі және кеңуі осы елдердің экономикалық жағдайын анықтайтын барлық факторлардың - өндіріс пен әлемдік айырбастың, жалақы мен бағаның өсу қарқынына зор әсер етті. Әлемдегі елдердің шаруашылық қарым-қатынастарына тауарлар, қызмет, капитал және несие ағымы жылдан-жылға ұлғая түсуде. Ұлттық қоғамдық ұдайы өндіріс процесінде қалыптасқан тауар айналымы тұрақты түрде әлемдік нарыққа ұласады және де әрбір егемен мемлекеттің заңды төлем құралы болып оның ұлттық ақшасы саналады. Халықаралық тауар айналымында, әдетте, шетел валютасы қолданылады. Бұл әлемдік шаруашылықта жалпы бүкіл мемлекеттерге міндетті деп танылған халықаралық несие ақшасының әзірше жоқтығынан.
1. С.Т. Міржақыпова “Банктегі бухгалтерлік есеп” Алматы 2004 ж.
2. Сейткасымова Г.С “Банковское дело” Алматы 1998 г.
3. С.Б. Мақыш, А.Ә. Ілияс “Банк ісі” Алматы 2004 ж.
4. Усоскин В.М. “Современный коммерческий банк” Алматы 1998 г
5. Роза Қалығұлова, Нәзира Ғұмар “Банктегі бухгалтерлік есеп және есеп беру” Алматы 2000 ж.
6. Мақыш Серік Биханұлы “Коммерциялық банктер операциялары” Алматы 2004 ж.
7. Жукова Е.Ф. “Банки и банковские операций” Алматы 1997 г.
8. Ғ.С.Сейітқасымов. “Ақша, несие, банктер”
9. Р.Қалғұлова. “Екінші деңгейлі банктердегі банк операциялары”
10. сайт: http://www.google.kz/ - ТұранӘлемБанкі
11. сайт: http://www.NurBank.kz.
12. Көшенова Б.А. Ақша, несие, банктер, валюта қатынастары. – Алматы: Экономика, 2000.-432 бет.
13. Мамыров Н.Қ., Тілеужанова М.Ә. Макроэкономика – Алматы: Экономика, 2003. – 432 бет.
14. Мақыш С.Б. Жобалық несиелеудің ерекшеліктері. Вестник КазНУ. – 2004. №6.
15. Әубәкіров Я.Ә., БайжұмаевБ.Б., Жақыпова Ф.Н., Тәбеев Т.П. Экономикалық теория. – Алматы: Қазақ Университеті, 1999-280 бет
16. Сейтқасымов Ғ.С. Ақша, несие, банктр.-Алматы: Экономика, 2001-466
17. Әкімбеков С.Ә., Баймұхаметова А.С., Жанайдаров У.А. Экономикалық теория. – Астана: Астана полиграфия, 2002.-398 бет.
        
        Курстық жұмыс
Пәні: «Ақша, несие және банк»
Тақырыбы: Валюталық қатынастар және валюта жүйесі
Жоспары
Кіріспе.....................................................................
.........................................3
1. Валюта және валюта
қатынастары............................................................5
1.1. Валюта түсінігі және валюта
қатынастары...........................................5
1.2. Валюта баѓамы және оныњ ... ... ... ... және ... ... Валюта
жүйесі......................................................................
......................23
2.1. Валюта жүйесі және оның
түрлері........................................................23
2.2. Дүниежүзілік валюта жүйесінің даму
кезеңдері.................................27
Қорытынды...................................................................
..................................32
Пайдаланылған әдебиеттер
тізімі...............................................................34
Кіріспе
Қандайда болмасын экономикалық жүйенің, экономикалық
түпкі мақсаты-бағалар тұрақтылығын, ... өсу мен ... ... ету. Бұл ... ... ... ... мен оның
мүмкін өзгерістері айналымдағы мөлшерінің және баға деңгейінің тұрақтылығын
қамтамасыз ету қатар, экономикалық саясаттың маңызды ... ... ... шаруашылық байланыстағы өнеркәсібі дамыған мемлекеттердің
өзара қарым-қатынастарының ... және ... осы ... ... ... ... ... - өндіріс пен әлемдік айырбастың,
жалақы мен ... өсу ... зор әсер ... ... елдердің
шаруашылық қарым-қатынастарына тауарлар, қызмет, капитал және ... ... ... түсуде. Ұлттық қоғамдық ұдайы ... ... ... ... ... түрде әлемдік нарыққа ұласады және ... ... ... заңды төлем құралы ... оның ... ... ... ... ... әдетте, шетел валютасы
қолданылады. Бұл әлемдік шаруашылықта жалпы бүкіл ... ... ... ... ... ... ... жоқтығынан.
Елдердің әлемдік шаруашылыққа интеграциялануы ақша ... ... ... ... ... ... және ... айналуын
туындатады. Ол халықаралық валюта, есеп ... және ... ... асады.
Валюта қатынастары - әлемдік шаруашылықта валюта айналымынан
қалыптасатын ... ... ... олар ... ... ... ... қызмет етеді. Валюта қатынастарының кейбір
элементтері ежелгі Египетте, ... ... және ... істері ретінде
пайда болған. Валюта қатынастарының ... ... ... ... ... өз кезегінде, өндірістің ... ... ... ... ... әсер ... Валюта қатынастары құқықтық нормалар
мен және ережелермен реттеледі.
Әлемдік экономикада елдер арасындағы ... мен есеп ... ... ... ... жүргізіледі. Осындай валюталық
қатынастр халықаралық валюта жүйесін құрайды. Валюта жұйесіне бірлескен
валюта қорлары, ... есеп ... ... активтер, валюталық
поритет пен оларды өзара жағдайлары, валюта мен алтынның әлемдік ... ... ... ...... ... қатанстар мен валюта жүйесі
жайлы т‰сінік біраз кењейтіліп отыр. Валюталық қатынастардың халықаралық
экономикалық қатынастарды дамытудағы ... ... ... ... ... ... ... – валюталық қатынастар мен валюта жүйесінің
экономикалық мәнін аша отырып, оның экономикаға ... мен ... ... ... сипаттама беру.
Сонымен қатар жұмыстың басты міндеттері мыналар:
➢ Валюталық бағамдарды реттеу және валюталық ... ... ... және оның ... ... валюта жүйесінің даму кезеңдерін қарастыру.
Ж±мысты орындау барысында келесі экономикалыќ–статистикалыќ зерттеу
єдістері ќолданылады: ... ... ... жєне ... ... келсек, ж±мысты жазу барысында отандыќ жєне
шетелдік ... жєне ... ... ... зањдар мен ќ±ќыќтыќ-
нормативтік материалдар, сондай–аќ, аѓымдыќ ... ... ... мен статистикалыќ мєліметтер ќолданылды.
1. Валюта және валюта қатынастары
1.1. Валюта түсінігі және валюта қатынастары
Валюта– елдің ақша бірлігі, оның шартты ... ... ... ... ... ... ... ақшаларды қолданудың ерекше
формасы.
Шаруашылық жағдайларды ... және ... ... ... ... ... ... құрылуына себепші
болды. Өндіріс күштерінің дамуы мен ішкі ... ... ... ... туындайтын қиындықтар, тауарлар тасымалы жағдайларын
жетілдіру – міне ... бәрі ... ... ... әсер ... ... қатынастарда өндіріс пен капиталды
интернациолдандыру ішкі сауда ... ... ... ... кедергілерді жоюды, яғни ішкі сауда-саттықты босаңдатуды талап
етті. Өз ... ... ... ... ... жүруіне
транскорпорациялардың қызығушылығы күшті болды.
Әлемдік шаруашылық байланыстағы өнеркәсібі дамыған мемлекеттердің
өзара ... ... және ... осы ... ... ... ... факторлардың - өндіріс пен әлемдік айырбастың,
жалақы мен бағаның өсу қарқынына зор әсер ... ... ... ... ... ... ... және несие ағымы
жылдан-жылға ұлғая түсуде. Ұлттық ... ... ... ... ... ... ... түрде әлемдік нарыққа ұласады және де
әрбір егемен мемлекеттің заңды ... ... ... оның ұлттық ақшасы
саналады. Халықаралық тауар ... ... ... валютасы
қолданылады. Бұл әлемдік шаруашылықта жалпы бүкіл мемлекеттерге міндетті
деп танылған халықаралық ... ... ... ... ... ... интеграциялануы ақша капиталының бір
бөлігінің ұлттық ақшадан шетел ... және ... ... Ол ... валюта, есеп айырысу және несие-қаржы
қатынастарында жүзеге ... ... - ... ... ... айналымынан
қалыптасатын қоғамдық қатынастар жиынтығы, олар ... ... ... ... ... ... Валюта қатынастарының кейбір
элементтері ежелгі Египетте, Римде вексель және айырбастау істері ретінде
пайда болған. Валюта ... ... ... өндіріске байланысты
болғанымен оған, өз кезегінде, өндірістің тұрақтылығы дәрежесіне қарай
жағымды немесе ... әсер ... ... ... ... ... және ... реттеледі.
Әлемдік экономикада елдер арасындағы ... мен есеп ... ... ... ... жүргізіледі. Осындай валюталық
қатынастр халықаралық валюта жүйесін құрайды. Валюта ... ... ... халықаралық есеп айырысуда жүретін ... ... пен ... ... ... валюта мен алтынның әлемдік нарығы
т.б. кіреді.
Ақша сырқы экономикалық ... ... ... ... ... ... ... шетелдік валюталық бірік (теңге,
доллар, евро). ... ... ... ... яғни ерік ... ... ... конверсияланатын, яғни валюталық шектеулері бар едердің
валюталары;
- конверсияланбайтын яғни ... ... ... ... ... болып бөлінеді.
Валюталық курс – бір едің ақша ... ... ... ... ... бағасы. Валюта қатынастары тарихында үш валюта
жүйесі белгілі.
1. Алтын сандарты ... 1879 – 1934 ... ... ақша ... ... ... ... қоры мен ішкі ақша ұсынысының тең болуы, осының
нәтижесінде мемлекет валюталық курсты ... ... ... ... Бреттон Вуд жүйесі 1944 – 1971 жылы ақша айналымына алтын девиза
енгізілді яғни өлшеуіш алтынның орнына алтыны аз ... ... ... ... валюталардың жүруіне жол берілді. (алтын- доллор стандарты)
3. 1971 жылдан бастап дүниежүзілік ақша алтын емес, ұлттық ... ... ... ... бастады.Бұл жүйе еркін өзгеріп ... ... ... ... пен ... ... ... отырады.
Валюталық курсты реттеу үшін 4 негізгі тәсіл қолданылады:
1. Валюталық интервенция валюталық нарыққа ... ... ... пен ұсыныстар қажетті бағытқа өзгерту үшін мемлекет осы
валютаның қажетті санын сатады немесе сатып алады.
2. Валюталық ... ... яғни егер елде ... валютаның көлемі
кемісе, оған сұраныс өссе, оныңөсуін баяулату үшін валютаның легін ... ... ... ... ... ... бақылау арқылы валюталық сұраныс пен ұсынысқа жанама
түрде мелекет ықпалын ... Ішкі ... ... әр ... ... бойынша
валютаның айырбас пропорциясына мелекет әсерін тиігізді.
1.2. Валюта баѓамы және оныњ ... ... ... экономикалыќ мєні. Халыќаралыќ экономикалыќ
операцияларды ... ... ... ... халыќаралыќ тµлем µлшеміне
айырбастау ќажет. Айырбастау процесі белгілі бір араќатынаспен ж‰ргізіледі.
Єр т‰рлі ... аќша ... ... яѓни ... ... ... ... бір елдіњ аќша µлшемініњ баѓасы валюта ... ... ... ... ... есеп айырысу, несие-ќаржылыќ
операцияларды ж‰ргізу ‰шін ќажет. Мысалы, ... ... ... т‰скен т‰сімді ±лттыќ валютаѓа айырбастайды, себебі басќа елдіњ
валютасы б±л мемлекеттіњ жерінде к‰нбе-к‰нгі жаѓдайда аќша ќаражаты ретінде
айналысќа т‰сетін ќ±ќы жоќ. Ал ... ... ... ... ... ... ... валютасын сатып алады.
Валюта баѓамы ќайта есептеу коэффициенті емес, ол шетел валютасымен
немесе халыќаралыќ валюталыќ ... (СДР, ЭКЮ) ... ... аќша ... ... ... ... валюта нарыѓындаѓы с±раныс
пен ±сыныс механизмі арќылы к‰нбе-к‰нгі айналым процесінде ... ... ... ... ... оныњ ќ±ны ... ... аќша µлшемініњ баѓасы оныњ сатып алу м‰мкіндігініњ
негізінде ќалыптасады.
Валюта баѓамыныњ ќалыптасуы – кµп ... ... ... ... ... єсер ... факторлар мыналар:
- инфляция ќарќыны;
- процент мµлшерініњ дењгейі;
- баѓалы ќаѓаздардыњ табыстылыќ дењгейі;
- тµлем балансыныњ ... ... ... ... ... ... ... активтік тµлем балансында оныњ валютасына шетел
борышќорларыныњ с±ранысы артады, сол ... оныњ ... ... м‰мкін.
Егер басќа мемлекеттерге ќараѓанда елде процент мµлшері жоѓары болса,
онда ол шетел ... ... ... ... ... ... ... єсер етуі м‰мкін. Мысалы, 80 жж АЌШ жоѓары проценттік
мµлшер саясаты Батыс Еуропа мен Жапониядан 500 млрд доллар ... ... ... ... ... Нєтижесінде доллардыњ баѓамы
кµтерілді, ал осы факторлардыњ єсерінен ... ... ... ќатар валюта баѓамына ... ... ... ... да єсер етуі ... мемлекет валюта баѓамын реттеу єдімтерініњ єр т‰рін ... ... ... ... валюталыќ интервенция (орталыќ банктіњ ±лттыќ валютаѓа шетел
валютасын сатып алып – сатуы);
- орталыќ банктіњ ашыќ ... ... ... ... алып ... ... банктіњ проценттік мµлшер дењгейін жєне міндетті резервтер
нормасын µзгертуі.
Валюта баѓамын белгілеу. Валюта баѓамын белгілеу, яѓни ... ... ... ... котировка деп атайды. ... ... ... ... екі єдісі бар: тікелей жіне жанама.
Тікелей котировка деп шетел валютасыныњ баѓамын ±лттыќ ... ... Б±л єдіс ... ... ... Ал ... деген ±лттыќ валютаныњ баѓамын шетел валютасыныњ белгілі бір
санын (мµлшерін) кµрсетуі. Жанама ... ... ... ал ... ... АЌШ ќолдануда.
Банкаралыќ валюта нарыѓыныњ операцияларында ±лттыќ валюталарды ... ... ... ... б±л доллардыњ халыќаралыќ тµлем жєне
резервтік ќ±рал ретіндегі ... ... ... ... валюта баѓамын белгілегенде єдетте кросс-курсті негіз етіп
алады. Кросс-курс – ол екі ... ... ... ... ... АЌШ
долларына) ќатысты араќатысы.
Банктер сатушы жєне сатып алушы баѓамдарын белгілейді. Сатушы баѓамы -
ол банктіњ ... ... ... сатуѓа дайындыѓы, ал сатып алушы
баѓамы – банктіњ валютаны сол ... ... ... ... ... ... ... Олардыњ арасындаѓы айырма банктіњ пайдасын ќ±райды.
Сондай-аќ ресми, банкаралыќ, биржалыќ валюта котировкалары болады.
Ресми валюталыќ котировканы ... банк ... Ол есеп ... ... тµлемдерде, тµлем балансын ќ±растырѓанда ќолданылады.
¤неркєсібі дамыѓан елдерде валюталыќ операциялардыњ негізгі бµлігі биржадан
тыс банкаралыќ ... ... ... б±л елдердіњ ішкі нарыќтаѓы
ќолданатын негізгі баѓамы банкаралыќ баѓа. Банкаралыќ ... ... ... ... нарыѓына басќа ќатысушылар банкаралыќ баѓамѓа бейімделеді.
Биржалыќ котировка валютаны сатып алу-сату ‰шін биржаѓа ... ... ... ... ... ќ±растырылады.
1.3. Валюталық бағамдарды реттеу және валюталық бақылау
Валюта бағамдарының өзгерісінің экономика секторына әсерінен басқа,
валютаның ... ... ... ... ... маңызды
әсерлерді тудырады. Экспорттық операциялар мемлекеттің жалпы шығындар
деңгейін ... Таза ... ... бір ... болғандықтан,
өгерісі мультипликативті әсер арқылы ұлттық табыстың өзгерісіне ... өз ... ... ... сұранысты өзгертіп, өндіріс,
жұмыстылық пен бағаның нақты көлемінің деңгейіне әсер етеді; Таза экспорт
ұлғаю ... ... ... ... ел ... әсерін берді. Ал валюта құнының ... ... ... ... әкеледі. Одан басқа валюта бағамының
өзгерісі экономиканы ұсыныс дағдарыс ... ... ... ... ... факторларының деңгейіне қатты әсер етіп,
тұтыну тауарларының бағасына әсер тигізеді. Сонымен бірге ... ... ішкі ... бәсекелестіктің шиеленісуі салдарынан импортталатын
өндіріс факторлар бағасына жанама әсер береді.
Осыған байланысты валюта ... ... ... көрсететін
көрсеткіштерді анықтау маңызды болып табылады.
Түзету кажеттілігін көрсететін кәрсеткіштер. Сауданың аз бағалық
икемділігі кезінде тепе-теңдікті ... ... ... ... орнын
толтыруы, валюта бағамдарының өте үлкен өзгерістерін ... ... ... ... ... ... ағымына кері әсерін беруі мүмкін.
Өйткені шетел инвесторлары, ... ... ... осы ... ... ... ұстану мүмкіндігіне кері әсерін ... ... ... ... ... балансының, әсіресе ағымдағы операциялар ... ... ... - ... ... ... Ол ... қызмет көрсетулерге сұранысты көрсетіп, ішкі (ΔP) және сыртқы (ΔSP**)
нарықтағы тауарлар бағасымен анықталады. Бұл ... ... ... бағалар
спот-курсты (ағымдағы) пайдаланып ішкі нарықтың бағаларына келтірілуі тиіс.
Ағымдағы есеп пен шетел және ішкі ... ... ... ... ... (SP*) /(Р) ... көрсетіліп, тура
пропорционалды болады. Егер (SР*)/(Р) жоғарыласа, ағымдағы есеп балансы да
өседі.
Ағымдағы операциялар есебіне әсер ... тағы бір ... ел ... және шетелде (Ү*) жасалатын ұлттық табыс болып табылады. Ел ... ... ... ... мен қызмет көрсету импорты арқылы ағымдағы
есепке әсер етеді. Ал импорттың өсуі тұтынудың жоғарылауына ... ... бір ... ... ... ... бірге жоғарылап,
ағымдағы есептің азаюына ... Сол ... Ү* мен ішкі ... есептің
арасындағы қатынас оң болады. Басқаша айтқанда Ү* өсуі шетелдіктердің
импортының өсуіне әкеледі (немесе ұлттық ... ... және ... ... өсуіне әкеледі. Сөйтіп ағымдағы есеппен көрсетілген өзгермелер
арасындағы функционалды байланыстылықты былайша көрсетуге болады:
САВ = САВ ... Ү, Ү*) ... есеп те ... ... ... Оның ... мемлекет
ішіндегі және оның шекараларынан тыс салыстырмалы пайыздық қойылымдар
жатады. Ішкі ... ... мен ... есеп ... ... тура ... болады. Басқаша айтқанда ел ішіндегі пайыз
қойылымының өсуі шетел капиталын тартып, халықаралық қорлар ағымының ... ... ... ... ... есеп пен ... ... (R*) арасындағы байланыстылық кері ... R* ... ... ... кетуіне әкеледі. Ең соңында капитал
есебі айырбас ... (е) ... ... ... ... ... мен
капиталды есеп арасындағы тәуелділік былай көрсетіледі.
КА =КА (г, г*, е) ... ... ... ... ... Бұл ... жеке меншік
сектор тауарлар мен активтердің кез ... ... ... айырбас
бағамымен сатып, не сатып алуы мүмкін. Егер ... ... ... ... ... банк оның ... кезігеді. Ол шетел валютасының
қымбаттануына әкеледі, ал бұл бекітілген айырбас бағамы жағдайына тиімсіз.
Егер шетел ... ... көп ... ... банк оны сатып алып, өз
қорларын толықтырып, осы әрекет арқылы ... ... ... ... ... ... ... орталық банктің баға
реттеу мен интервенциялар сәйкестіліктің мөлшерлік әдістері ... ... ... ... ... ... береді.
ΔRFX = CАВ ... Ү, Ү*) + КА (г, г*, ... ... ... егер ... банк импортты жабу үшін өз қорларын
пайдаланса, ол ағымдар есеп ... ... ... ... ... ... ... барлық есептері теңестірілген деп болжамдайық. Сауда
балансында импорт экспорттан 100 млн. АҚШ долларына ... ... ... экспорттан асқан мөлшерін орталық банк ... ... ... ... банк ішкі ... ... сыртқы қойылымға сәйкес
өзгерте алады. Елде ағымдағы есеп ... бар және ... банк өз ... ... ... ... деп болжам жасайық. Сондықтан тепе-
теңдікке капиталды есепті ұлғайту арқылы жету үшін, қысқа ... ... ... r ... r* ... ... қажет етеді. Сөйтіп ішкі
салымдардың жоғары табыстылығы ағымдағы операциялары есебінің ... ... ... өз алтын валюталық қорларын пайдалану
қажеттілігі ... ... ... ... ... ... Иілмелі валюта бағамы
кезінде орталық банк валюта нарығында интервенцияларын жүзеге асырмайды.
Көбінесе шетел валютасына сұраныстың ... ... ... ауытқуына
байланысты болып, ол өз кезегінде ағымдағы және капиталды есептерге ... ... ... ... ... ... ... = ΔRFX = CAB (SP* /(P, Y, Y*) + KA (r, ... ... ... ... және ... ... ... бағамына қалай әсер ететін түсінуге көмектеседі.
АҚШ ағымдағы есеп бойынша 100 миллион. АҚШ ... ... ... ... орталық банк оны валюта ... ... ... ... деп ... ... Бұл жерде капиталды есеп те
артық мөлшер болуы мүмкін және оны осы ... ... ... 100 ... ... АҚШ ... шет ел ... бағытталады.
Мысалға, АҚШ төлемдерді долларды жасап, 100 милл. доллор шетелдіктердің
банк есеп – шоттарына ... Егер ... ... ... ... ... ... тұрғысынан АҚШ доллорын бағасы төмендеуі керек.
1997 жылы Ұлыбритания Гонконгты ... ... ... ... ... ... нәтижесінде Гонконг инвесторларын көбісі өз
қаражаттарын Канадаға салуға ынталы болды. Сөйтіп Канада он ... ... ол ... төлем балансының капиталды есебінің артық мөлшеріне
әкеледі. Канада да бекітілген валюта болған жағдайда, бұл ... ... ... ұлғайуына әкелер еді. Ал иілмелі валюта бағамы
жағдайында, бұл артық мөлшер Канада ... ... ... ... ... ... сәйкес бағалар табыс және ... ... ... ... әсер ... мынандай қорытынды жасауға болады.
ішкі нарықтағы бағалардың өсуі экспорттың азаюына әкелгендіктен, ол ... ... ... ... ... оның ... ... табыстың өсуі ұлттық валютаның құнсыздануына, импортқа деген сұраныс
ұлғаюына байланысты, шетел валютасына сұраныстың өсуіне әсер етеді.
Ішкі пайыз қойылымының өсуі ішкі ... ... ... ... ... ... сұранысты төмендеткендіктен, ол ұлттық
валютаның қымбаттануына әсер етеді.
Егер ағымдағы операциялар балансының нашарлауының басты ... ... ... өтпелі экономика елдері кезіккен, ішкі нарық
бағаларының күрт өсуімен мемлекеттің бәсекелестік ... ... ... ұлттық валютаның девальвациясы бәсекелестік ... ете ... ... ... ... жалпы бағалау негізінде,
орта мерзімдегі келешегіне сай ... ... Көп ... бұл бағалау
төмендегідей көрсеткіштермен толықтырылады:
Валюта бағамының нақты тиімді индексі. Бұл ... ... ... ... ... бағалау үшін қолданылады. Егер ... ... ... ... ... ... ... орны тепе-теңдік
жағдайында деп саналған кезеңнен ... ... ... ... бұл ... ... нарықтағы бәсекелестік
қаблеттілігінің төмендеу нышаны болады. ... ... ... тиімді
индексі екі жақты сауда ағымдарының негізінде анықталады, бірақ экспорттың
бәсекелестік қаблетін бағалау үшін ... ... ... ... ... есепке алудың артықшылығы болар еді. ... ең ... ... ... болып өнім бірлігіндегі еңбек
күші шығындары болып табылса да, ... ... ... ... ... ... валюта бағамының нақты индексін есептеу үшін тұтыну
бағалар индексі ... ... , егер ... ... ... сыртқы сауда потенциалды бар тауарлардың басым бөлігі енгізілсе ,
валюта бағамының ... өсуі тек ... ... ... ... ... ғана көрсетіп, елдің ... ... ... ... бағамына тағы түзетулер енгізілу қажеттілігін
көрсетпейді. Сондықтан валюта бағымы индексінің мәнінің өзгерту себептерін
білу ... ... ... ... нарық болса, ... ... ... ... ... қажет болатын тағы да бір
көрсеткіш болып табылады. Мысалға параллельді нарықтағы айырбас ... ... ... ... деңгейі, ұлттық валютаның ресми бағамы
жоғарылатып қойылғанын көрсетуі мүмкін. ... ... ... ... ... кезінде, оның көлемін және ресми іс-әрекет ету рұқсаты
барын есепке алу қажет, ... ... емес ... бағамға
тәуекелділіктің көп үлесі енгізіледі.
Девальвация салдары. Мемлекеттің төлем балансын жақсартудың ең
тиімді ... ... ... ... ... ... ... болып
табылады. Бұл әдісті мемлекеттің сыртқы экономикалық ... ... ... ... мүмкіндігі болмаған жағдайда
және ағымдағы есптің сальдосы кезінде пайдалану өте ... ... ... ... ... ... – сыртқы экономикалық потенциалы
бар тауарлардың салыстыр малы ішкі пайдалылығын өзгерту болып табылады.
Олар ... ... бар ... ... Бұл ... нақты
экспортталатын және өндірілетін әрі ел ішінде тұтынылатын деп бөлінеді ... және ... ... бір ... яғни ... және ... отандық өндірістегі баламаларының ең жақын
ауыстырушы ... ... ... ішкі ... ... әлем нарқындағы
жағдайымен валюта бағымына байланысты анықталып, егер бар болатын ... ... және ... ... шығындарымен тарифтерге
байланысты болады. Ал экспорттық және ... ... жоқ ... ... ... көрсетулер құрайды) бағасы мемлекет ішіндегі ұсыныс
пен сұраныс арқылы анықталады.
Валюта бағамын өзгерту өте экспонсионистік сипаттағы қаржы ... ... ... есеп сальдосының нашарлауы кезщінде өте тиімді.
Бірақ сыртқы сауда ... ... да ... ... ... ... ... сыртқы сауда жағдайларының нашарлауы, мысалға дамыған
өнеркәсібі бар ... ... іс- ... ... ... бағалар төмендеуінен пайда болса, дамушы елдер өз валюта бағамын
өзгертпей, экономикалық жағдай мен бағалардық циклдік өзгерісінің келуін
күтуіне ... ... ... ... ... ... ... сұраныстың ұзақ мерзімді төмендеуімен сипатталса, онда мысалға
өндірістік технология өзгерісі нәтижесінде сұраныстың азаюы, ... ... мен ... ... өзгерту қажет болуы мүмкін. Тәжірбие
жүзінде дамушы елдердің өндірісі дамыған елдердің циклдық жақсаруын күтуі
үшін жеткілікті қорлар мен ... ... ... Одан ... ... ... экспорттық қысқа және орта мерзімде кеңейтуге
мүмкіндіктері ... Осы ... ... ... ... ... үшін девальвация қажет болады.
Өзгеріссіз валюта бағамы мен ... ... ... ... ... ... табыстылығы азаяды. Девальвация
болса экспорттың ұлттық валютадағы ... ... ішкі ... ... ... ... ... күші шығындары да сол дәрежеде өспеген
жағдайда табысты болады. Ішкі нарықтағы шетел валютасының ... ... ... ... емес ... ... ... мемлекеттің экспорттық базасын кеңейтуге әсер етеді.
Аса көп мөлшерлі макроэкономикалық саясаттың экспансияся, нақты салық
және ... ... мен ... өз еркімен және банктік емес
секторлармен ұсынылатын ... ... асып ... ... ... ... болатын бюджет дефициты банк ... ... ... ол ... жеке ... несиелеуімен
қатар елде өтімділіктің артық мөлшерін қалыптастырады. Экспансионистік ақша-
несие саясаты табыстың ұлғаюына әкеледі, ... ... ел ... ... ... ... ... жоқ тауарлардың бағасын
жоғарлатуға мәжбүр қылады. Бекітілген валюта ... ... ... ... сауда потенциалы жоқ тауарлардың бағаларының сыртқы ранокта бағасы
қалыптасатын потенциалы бар тауарларға қарағанда салыстырмалы ... ... елде ... ... ... бар ... ... екі себебі бар: номиналды табыстың ... ... ... ... Ішкі ... ... ... сауда
потенциалы бар тауарларға жұмсалатын, қаржы үлесінің өсуіне ... оның ... ... ... ... ... ... төмендеген сайын тиімсіз бола береді. Сондықтан экспансионистік
ақша-несие бюджеттік саясаты салдарынан ағымдағы ... ... ... ... сауда потенциалы бар тауарлардың мемлекет ішінде
тұтыну мөлшерінің ... оның ... ... ... ... береді.
Импортқа әкімшілік шектеулер қоюға ... ... ... ... ... шығындарды мемлекет ішіндегі табыс деңгейіне
сәйкес келетін деңгейге дейін азайту қажет. Негізінде бұл екі ... ... үшін ... ... ... ... Девальвация сыртқы сауда потенциалы бар ... ішкі ... ... оның ... табыстылығын басқа тауарларға
қарағанда көтереді. Ағымдағы баланс ... осы ... ... ... өсуіне қарай жақсарып, оның өндірісі
ұлғая түседі.
• Сонымен қатар девальвацияның шығындар деңгейін төмендету тенденциясы
бар. ... ... ... ... ... потенциалы бар
тауарлардың бағасы ішкі нарықта басқа тауарларға ... ел ... ... орта ... көтеріледі, ал
табыс пен шығындардың нақты төмендейді.
Бір маңызды атап кететін жағдай, ... ... ... ... ... үшін ... нақты мәнін азайту қажет
болады, ал бұл өмір деңгейінің төмендеп кетуіне әкелуі мүмкін. Салыстырмалы
бағалардың өзгеруі сыртқы ... ... ... жоймайды.
Девальвация тиімді болу үшін ұлттық валютаның нақты құнсыздануы керек.
Басқаша айтқанда, девальвация ... ... ... потенциалы бар
тауарлардың басқа тауарларға ... ... ... ... ... жоғарылауы бұл тауарлардың одан кейінгі ... ... ... ... Өйткені девальвация ел ішіндегі жалпы
бағаның орта ... ... ... ... ... ... ... кету салдарынан еңбек ақыны жоғарлату талаптары
болатыны күмәнсіз. Одан басқа тауар мен ... ... ... ... үлесі импорт пен девальвация ауқымына ... ... де, енді ... ... ... ұлттық валютадағы эквиваленті деп
жоғарылай түседі. Ұлғайған бюджеттік шығындардың бір бөлігі халықаралық
саудадан ... ... ... ... мүмкін, бірақ нәтижесінде
бюджетке түсетін салмақ ұлғая түседі.
Ол өз ... ... ... ... ... ... ... ол көбінесе жұмыстылық пен бюджет ұғымдарына тәуелді ... ... ... ... ... ... ... мақсатында еңбек
ақымен бюджеттік шығындар көлемін шектеу өте қажет.
Девальвацияның табысты болуы ... ... ... ... ... қаржыландырылып, соның көмегімен нақты валюта бағамы
қалыптасып, бәсекелесті қабілеті қалпына келуіне байланысты болады. Мәселе,
тек ... ьаға өсу ... ... ... ... ... өйткені валюта және тауар рыноктарында ... ... ... әртүрлі.
Әр түрлі елдер экономиканың дағдарысынан әр түрлі валюта ... ... ... ... ... ... де белгілі.
Мысалға,соғыстан кейінгі Жапония экономикалық ... ... ... бар ақша бірлігімен шыққан Тайвань болса ... ... екі ... жүйесін қолданған. Мемлекеттің ішкі бағалар деңгейінің
әлемдік нарық бағалар ара қатынасымен ... ... ... бағамы
халықаралық есеп айырысу жүйесіндегі ... ... ... ... бағамының төмендеуі, не жоғарлауы төлем балансының жағдайын
бұзады. Ұлттық валютаның артық мөлшері эмиссия ... ішкі ... және ... ... ұлттық экономикаларымен тепе-теңдіктің
бұзылуына әкеледі. Сондықтан валюта ... ... ... ... есеп ... тепе-теңдікті қам тамасыз ететін ұлттық
валютаның ... ... ... ... ... болып отыр. Валюта
бағамын реттеу әдістерінің саны өте көп. Ол тікелей немесе жанама әсер ... ... ... ... ... ... ... шектемелер, көбінесе көп
мөлшерлі төлем балансының ... және ... ... ... жағдайында
қолданылады. Валюталық шектемелер төлем балансының мынандай тауарларын
түзетеді: сауда балансы, қызмет көрсету мен ... емес ... ... ... ... ... ... бағамға жанама
әсер етудің мәні реттеудің нарықтық әдістерін пайдаланып, соған ... ... ... және ... бюджеттік саясат жолымен қолдану болып табылады.
Валюта бағамына сонымен қатар, ... ... бір ... ... ... жағдайда әсер етеді. Ұлттық валютаның
қалқымалы бағамы мемлекеттік экономикалық жағдай өзгерісіне ... ... ... ... ... ... Еркін ауытқымалы валюта бағамы
кезінде сыртқы сауда балансының нашарлауы (теіс ... ... ... ... оның ... ... әкеледі. Елдің шетел валютасының
ағымы айналымдағы ұлттық ақшалардың жалпы массасын азайтпайды да, ... ... ... ... Сөйтіп ұлттық валюта бағамы әлемдік
нарықта қалыптасатын жағдайды өте сезгіш болады.
Қалқымалы ... ... ... ... ... ... ... нарығында пайыз қойылымын өзгерту арқылы әсер етуге бағытталған
ақша-несие аясындағы анықталатын пайыз мөлшерінің деңгейі ... өсу ... ... ... әсер ... одан ... жалпы
сұранысқа әсерін береді. Пайыз қойылымының өсуі инвестициялық белсенділікті
арттырып елге қоса инвестицияларды ... Ал ... ... ... инвестицияларды шет елдерге бағыттайды. Ұлттық валютаның басқа
валютаға ... ... ... ... ... өнімге шығындар
өсуіне ықпал етіп мемлекеттің ... ... ... ... қарыз
көлемі мен қарыздың негізгі бөлігі мен ... ... ... ... ... ... өсуі байқалады. Соңғысының көлемі
ұлттық валюта бағамының төмендеу дәрежесіне байланысты. Төмендеу неғұрлым
көп болса, ... ... ... ... жабу ... ... ... мемлекеттің бюджеттің тепе-теңдігі бұзылуы жоғары тола береді.
Шетел валютасының қымбаттауы ұлттық валюта ... ... ... және экспорттың тауарлар бәсеке қаблеттілігіне теріс әсер ... ... даму ... ... Ол ... ... балансын
нашарлатып, сыртқы сауда дефицитін ұлғайтады.
Тепе- теңдік валюталық бағам. Валюта бағамынын қозғалысына ... ... ... сату мен ... алу ... ... валюта
интервенцияларымен әсер етеді. Айналымнан ұлттық валютаны ... ... банк ... ... ... ... ... бағамды жоғарылатуға
(құлдырауын тежеуге) мүмкіндігі бар. Керісінше, шетел валютасын сатып ... ол ақша ... ... ... ... оң ... ... ұлттық
ақша бірлігінің бағамын төмендетеді Сонымен бірге ұлттық валюта қалқымалы
валюталық бағам кезінде ... ... ... ... ... өте ... ... Оның бағамын және сыртқы экономикалық тепе-
тендікті ... ... ... айналымдағы валюта қорларының зор көлемі болуын
қажет етеді. Бағамға интервенция арқылы әсер ету ... ... ... ... болады. Негізінен валюталық интервенцияның мақсаты ұлттық
валютаның бағамының валюта рыногындағы жағдайын ... ... ... оның ... не ... кетуін болдырмау.
Сонымен қатар валюталық интервенцияның тиімді болуы, оның ... ... ... ... тенденциямен сәйкес бағытталған кезде болады. Одан
басқа сыртқы рыноктардағы валюта интервенциялары іші резервтерінің көлеміне
тікелей әсер етіп, сол арқылы айналымдағы ақша ... әсер ... ... ... ... ішкі ... жүргізу мен сыртқы ... ... ... бөлу ... бар. Бұл ... деген атауға ие болып, сыртқы ... ... ... ... ... ... ел ... бағалы қағаздын ашық
рыногында сондай көлемде сатып алумен қатар жүргізіледі. Және, керісінше
сыртқы ... ... ... алу ішкі ... сондай көлемде сатумен
жүреді.
2. Валюта жүйесі
2.1. Валюта жүйесі және оның ... ... ... ... ... валюта жүйесі пайда
болды.
Валюта жүйесі – ол экономикалық көзқарас тұрғысынан – ... ... ... ... ... ... ... жиынтығы; ал ұйымдық-заңдылық тұрғысынан – ... бір ... ... ... ... ұйымдасқан валюта-экономикалық қатынастар.
Негізінен үш түрлі валюта ... ... ... ... және ... немесе аймақтық валюта жүйесі. Алғашында
елдің ақша жүйесінің құрамдас бір бөлігі ретінде ұлттық валюта пайда болды.
Ұлттық валюта жүйесі ... ... ... ... ... халықаралық төлем айналымын қамтамасыз ... ... ... ... экономикалық қатынастардың жиынтығы. Ұлттық валюта
жүйесі ұлттық валютаға негізделіп құрылады. Ұлттық валюта – елдің ... Ол ... ... ... ... және ... ... (банктік шоттардағы ақша қалдығы) болады. Оның эмитенттері ... және ... ... ... ... ... ... элементтері
төмендегілер:
• ұлттық валюта;
• ұлттық валютаның шетел валютасына айырбасталу жағдайлары;
а) шетел валютасына шектеусіз еркін ... ... ... ... Халықаралық валюта қорының Жарғысына сәйкес ... ... ... Оған ... доллар, немістің
маркасы, жапон иені, француздық франк, ағылшындық фунт ... ... ... валюта, оған ресейлік рубль;
б) айырбасталмайтын (тұйық) валюта.
• валюталық паритеттің бірдейлік ережесі – ... ... ... ... ... Ақша ... алтын мазмұнына
негізделген ондағы алтын паритеті алынып тасталды ... ... ал ... 1991 жылдан бастап). Халықаралық ... ... ... валюта паритеті тек СДР – арнаулы ақша
өлшемімен немесе басқа халықаралық ... ... ... ... ... 70-жылдардан бастап паритеттер валюта
қоржыны ... ... ... ... деп ... белгілі бір бөліктерінің сомасын сол валюталардың
нарықтық бағамына ... ... АҚШ ... ... бір валютаның орташа өлшенген бағамын айтады.
мысалы, СДР валюта қоржыны ... ... ... еркін
қолданылатын валюталардан құрылады, қазір ондағы американдық
доллардың үлесі ... ... ... ... ... ... (ЭКЮ) он екі ... валютасынан тұратын
валюта қоржынынан құрылған, ЭКЮ 1999 ... ... ... ... ... тәртібі (валюта бағамының өзгеретін шегі);
• валюталық шектеудің болуы немесе болмауы (ел ... ... ... ... ... ... бір
валюталық құндылықтармен жүргізілетін операцияларға тиым салу
т.б.);
• төрт қосындыдан ... ... ... алтын және валюта
резервтері, СДР есепшоттары, еуро), ... ... ... ... және елдің сыртқы қарызын өтеу мүмкіншілігін
білдіретін мемлекеттің халықаралық валюта өтімділігін реттеу;
• халықаралық несиелік ... ... мен ... ... ... қолдану тәртібін белгілеу;
• валюта нарығы мен алтын нарығы ережесі;
• валюта нарығын реттейтін ұлттық органдардың статусы.
Дүниежүзілік валюта ... – бұл ... ... ... ... яғни ол – халықаралық несие-қаржы ... және ... ... ... ... ... Бұл ... негізгі міндеті – ... ... ... ... ... ... іс-әрекеттерінің
тиімділігін қамтамасыз ету.
Валюта жүйесі әлемдік шаруашылық ... ... роль ... ... жүйесі елдер арасындағы ... ... ... ... ... ішкі ақша ... ... валюта жүйесі деген ұғымға кіретін ішкі және сыртқы жүйелер
органикалық өзара байланысты, ... ... ... ... - ... ... ... ақшаның бірден-бір түрі болып алтын, кейін ... ... ... Алтын монетаны халықаралық есептесуде қолдану
үшін алдымен құйма жасау, содан соң басқа елдің монетасын соғу ... ... ... шығындарын азайту мақсатында халықаралық есеп айырысуда
ұлттық алтын монета және несие айналым құралдары қолданыла бастады.
Ұзақ тарихи ... ... ... ... жүйесінің негізгі
элементтері қалыптасты. Олар:
• әлемдік ақшаның міндетті ... ... ... валюта,
халықаралық валюталық өлшем);
• валюталардың айырбасталу шарттарын белгілеу;
... ... пен ... бағамы тәртібін үйлестіру;
• валюталық шектеу көлемін тәртіптеу;
• халықаралық ... ... ... ... ... ... ... айналым құралдарын қолдану тәртібін
үйлестіру;
• әлемдік валюта нарығы мен ... ... ... мемлекетаралық реттеу институтының статусы – 1944 жылдан бастап
ХВҚ бекітілді.
Аймақтық валюта жүйесі (ЕВЖ) – ... ... ... ... ... өнеркәсібі дамыған мемлекеттерін біріктіретін
ұйым. Ол 1957 жылы Рим шарты ... ... ... ... ... экономкалық және валюталық ынтымағының дамуын жалғастырушы
ретінде 1979 жылы құрылды. Оның ...... ... ... саяси, экономикалық және валюта одағын – Еуропалық
Одақ құру, Батыс Еуропаның позициясын ... ... ... ... дүниежүзілік валюта жүйесінің элементтеріне сай келеді.
Дүниежүзілік ... ... ... мен ... ... ... лемдік шаруашылықтың құрылымы принциптеріне,
әлемдік тұрғыда күштердің орналасуына және ... ... ... деңгейіне байланысты өзгереді.
2.2. Дүниежүзілік валюта жүйесінің даму кезеңдері
Бірінші Дүниежүзілік валюта жүйесі алтын ... ... ... 1867 жылы ... елдердің өкілдері қатынасқан Париж
конференциясында мемлекетаралық келісіммен заңды ... ... ... ... ... және одан ... де кең ... валюта
дағдарысы ІІ Дүниежүзілік валюта жүйесінің пайда болуына себепші болды. Ол
1922 ж. ... ... ... ... ... ... ... Бұл Генуя валюта жүйесі
конференцияға келуші 30 ... ақша ... ... ... ... ... ... Ол девиздің принципі бойынша банкноталар алтынға ... және ... яғни ... айырбасталды. Девиз деген кез келген
формадағы шетел валютасы (фунт стерллинг, доллар т.б.). І және ... ... ... Бреттон-Вудс конференциясына дейін
резервтік валюта статусы (айырбасталатын валюта ерекше атағы) ресми ... ... жоқ. Ал ... фунт ... мен ... ... статусты алуға өзара шиеленіскен бәсекелестікте болды.
ІІІ Дүниежүзілік ... ... яғни 1944 жылы 22 ... АҚШ БҰҰ-ның
Бреттон-Вудс конференциясында заңды түрде ... ... ... Онда ... ... стандартына негізделіп, девиздік валюта ретінде
американдық доллар мен фунт стерллинг қабылданды. Сонымен ... ... ... ... ... ... осы ... бекітілді. Бұл АҚШ пен
Ұлыбританияның халықаралық қарызын өз ұлттық валютасымен өтеулеріне
мүмкіндік ... 1949 жылы ... ... ... өндірісінің 54,6
пайызын, тауар экспортының 33 пайызын, ресми алтын ... 75 ... ... экономикалық басымдығы және оның бәсекелестері
екінші дүниежүзілік соғыстың нәтижесінде ... ... ... ... ... Еуропаның және Жапонияның аса ауыр ... ... ... бұл ... ... ... гегемония (басымдық) олардағы доллардың өткір жетіспеушілігінде
көрініс ... ... ... принциптері төмендегідей:
• доллар мен фунт стерлингтің резервтік валюта ретіндегі ... ... мүше ... барлығы өз валютасын басқа валюталарға алтын
арқылы айырбастайды, онда валютаның алтын паритеті және валюта
бағамы бекітілді;
... ... ... ... ... алтынѓа американдыќ
ќазынашылыќ мекемесі арќылы ресми баѓамен айырбасталады;
• Алтынныњ тµмендетілген ресми баѓасы бекітілді (35 АЌШ ... 31,1 гр таза ... бар 1 ... ... ... Мемлекетаралыќ валюта ќатынастары реттейтін орган – Халықаралық
Валюта Ќоры ќ±рылды.
Халықаралық Валюта Ќорыныњ негізгі маќсаты – осы мемлекетаралыќ ... ... ... ... ... жєне ... валюталарѓа еркін
айырбасталуын баќылауды ќамтамасыз ету. Бреттон-Вудс ж‰йесі халыќаралыќ
ењбек бµлінісініњ терењдеуіне жєне ... ... ... ... ... жж ... ... Бреттон-Вудс ж‰йесініњ іс ж‰зінде к‰йреуін
жеделдетті.
Тµртінші ... ... ... ... ж‰йесі 1976 жылдыњ ќањтарында
ХВЌ-ѓа м‰ше мемлекеттердіњ ... ... ќол ... келісімімен
д‰ниеге келіп, Ямайка валюта ж‰йесі деп аталды. Б±л ж‰йе енді ешбір ... ... ... тек зањ ж‰зінде бекітілген мемлекетаралыќ
принциптерге ... Онда ... ... ... ... ол ... ... Жања ж‰йе кµпвалюталы стандарт болып табылады.
Ямайка валюта ж‰йесініњ б±рынѓы ж‰йеден ... ... ... ... ... ... ... яѓни енді бірде-бір
валютаныњ ќ±рамында алтын жоќ: ... ... ... ... ... ... ќ±н µлшемі ретінде жєне валюта баѓамын есептеуге
де ќолданбауы тиіс.
- ... ... ... ... жања халыќаралыќ есепайырысу ќ±ралы –
СДР енгізілді. Ол валюталыќ паритет пен ... ... ... ... ... СДР ... (1970 ж) 30 жыл ... ол ќ±н
эталонына (‰лгі µлшем), не басты халыќаралыќ тµлем жєне резерв ќ±ралына
айналѓан жоќ.Баѓамы ... ... ... саны ... азайды.
Егер олардыњ саны 1980 ж 15 болса, 1988 ж ол 2-ге дейін азайды. Валютаныњ
шартты ќ±нын ... ... ... ... 39 ... ... тиесілі. Єлемде 21 валюта долларѓа бекітілген, біраќ олардыњ саны
ќазір ... СДР ... ... ... ... Ол ‰ш ... орталыќтыњ валюталарына, яѓни американдыќ долларѓа, еуроѓа,
жапондыќ иенге негізделген.
- ... ... ... ... ... ... ... кез
келген валюта баѓамыныњ тєртібін пайдалануѓа ќ±ќыќ алды. Сµйтіп µзгермелі
валюта баѓамыныњ ережесі бекітіліп, оѓан 1973 ж кµптеген ... ... ... ... ... ... ... Ќорыныњ міндеті –
мемлекетаралыќ валюталыќ реттеуді ... ... ... тыѓыз
ќарым-ќатынастыѓын ќамтамасыз ету, єлемде валютаныњ т±раќтылыѓына ќол
жеткізу ‰шін єр т‰рлі ... ... ... ... ... ... ... салыстырѓанда µзініњ
икемділігімен тµлем баланстары мен валюта баѓамдарыныњ т±раќсыздыѓына жєне
єлемдегі к‰штердіњ жањадан орналасуына тез ... ... ... ол
біраз ќиындыќтарды: яѓни СДР стандартыныњ тиімсіздігіне байланысты, алтынды
зањды т‰рде демонетизациялаумен оныњ ... ... ... ... ... ... ... µзгермелі валюталыќ баѓам
ережесініњ жетіспестігі жєне с.с. мєселелерді туѓызды. Ќазірде осы Ямайка
валюта ж‰йесін жетілдіретін жолдар ... ... ... 1979 ж ... ... одаќтыњ шењберінде
Батыс Еуропа елдерініњ интеграциялыќ процестерін дамытуѓа ... ... ... ... (ЕВЖ) деп ... ... ... ж‰йесі
ќ±рылды. Б±л ж‰йеге кіретін мемлекеттер Халықаралық валюта қорының м‰шелері
болѓандыќтан Еуропа валюта жүйесін єлемдік валюта ж‰йесініњ ... ... ... ... ... ... ... оны Ямайка ж‰йесінен
ажырататын бірсыпыра ерекшеліктері бар.
Еуропа валюта жүйесініњ ... ... ... ... ... ... ... µлшемі – ЭКЮ стандарты енгізілді. ЭКЮ-діњ
валюталыќ ќоржыны батыс еуропалыќ 12 ... ... Онда ... (30 ... астам) ‰стем болды. ЭКЮ-ді ќолдану аясы СДР-ді
ќолдану аясына ќараѓанда єлдеќайда кењ, оны тек ... ... ... жеке ... оныњ ... ... ... халыќаралыќ есеп айырысу жеке фирмалары ќолданады. ЭКЮ-
ді 1999 ж ±жымдыќ еуропалыќ валюта – еуро ... ... ... ... ... демонетизациялауѓа ќарама-ќарсы Еуропа
валюта жүйесінде осы валюталыќ металмен ... ... ... ... ... ... валюта баѓамыныњ «бірге µзгеру»
ережесі олардыњ µзара ауытќу шегін бекітеді (Ол ќазір орталыќ баѓамнан +,-
15 ... ... ... ... ... ... ... «еуропалыќ
валюта жыланы» деп аталады.
- Еуропа валюта жүйесіне м‰ше-елдер Халықаралық валюта қорына ќарсы µзініњ
мемлекетаралыќ валюталыќ реттеу ... ...... ... ... ... ... Ол ќор 1994 ж Еуропа одаѓын ќ±ру туралы
Маастрихт келісіміне сєйкес Еуропа ... ... ... ... ... ... ... Еуропа орталыќ банкі болып ќайта ќ±рылды.
Еуропа валюта жүйесініњ дамуындаѓы мањызды ...... ... валюталыќ одаќ ќ±ру жµнінде 1994 ж ... ќол ... ... ... Одақ ... ... ... 1990 ж шілдеден басталып, м‰ше-
елдерге 1992 ж аяѓында валюталыќ шектеуді м‰лдем жоюды ... ... ... ... институты ќ±рылып, оныњ ќ±рамына 12
орталыќ банктердіњ басќармасы енді. Оныњ ...... ... ... ... ... Еуропалық Одақтыњ бірнеше мемлекеті несие-аќша ж‰йесініњ
бірыњѓай ... ... бір ... ... ... ... ... ХХ ѓасырдыњ аяѓында басталды. Еуропалық Одаққа кірген 15 елдіњ 11-і
1999 ж ... ... ... –еуроны – алѓашќыда ќолма-ќол аќшасыз есеп
айырысу ‰шін банктік шотќа жазу ... ... ал 2002 ж ол ... ... орнына ќолма-ќол аќша формасында енгізілді.
Қорытынды
Шаруашылық жағдайларды интернационалдандыру және ... ... ... ... ... нарықтың құрылуына себепші
болды. Өндіріс күштерінің дамуы мен ішкі ... ... ... сатуда туындайтын қиындықтар, тауарлар тасымалы ... – міне ... бәрі ... ... ... әсер ... ... қатынастарда өндіріс пен капиталды
интернациолдандыру ішкі сауда ... ... ... оның
жолындағы кедергілерді жоюды, яғни ішкі сауда-саттықты босаңдатуды талап
етті. Өз ... ... ... ... ... ... қызығушылығы күшті болды.
Әлемдік экономикада елдер арасындағы ... мен есеп ... ... ... ... ... Осындай валюталық
қатынастр халықаралық валюта жүйесін құрайды. Валюта жұйесіне бірлескен
валюта қорлары, ... есеп ... ... ... ... пен оларды өзара жағдайлары, валюта мен алтынның ... ... ... ... ... байланыстарға қатысқанда валюта түрінде
қолданылады. Валютаның түрлері: ұлтық, шетелдік ... ... ... евро). Валюта айналымына байланысты:
- конверсияланатын яғни ерік айналатын валюталар;
- жартылай конверсияланатын, яғни ... ... бар ... ... яғни елдер арасындағы айырбасқа тыйым салынатын
валюталр болып бөлінеді.
Валюталық курс – бір едің ақша ... ... ... ... ... ... курсты реттеу үшін 4 негізгі тәсіл қолданылады:
1. Валюталық интервенция валюталық нарыққа ... ... ... пен ... қажетті бағытқа өзгерту үшін мемлекет осы
валютаның қажетті санын сатады ... ... ... ... ... ... яғни егер елде ... валютаның көлемі
кемісе, оған сұраныс өссе, оныңөсуін баяулату үшін валютаның ... ... ... ... ... ... ... бақылау арқылы валюталық сұраныс пен ұсынысқа жанама
түрде ... ... ... Ішкі ... ... әр түрлі шаралары бойынша
валютаның айырбас пропорциясына мелекет әсерін тиігізді.
Валюталық бақылау негізінен мына бағытта ... ... ... ... ... сәйкестігін анықтау
және оған қажетті лицензиялар мен рұқсаттың болуы;
➢ резиденттердің мемлекет ... ... ... ... ... сондай-ақ ҚР-ның ішкі валюта
нарығында шетел валютасын сату ... ... ... ... жүргізілген төлемдердің дәлелділігі,
валюта операциялары бойынша есеп пен есептесудің толықтығы ... ... ... бірге резиденттер еместердің
теңгемен жүргізген операциялары бойынша бақылау жүргізеді.
Сөйтіп, валюта ... ... ... ... және ... ... ... ол мемлекеттің төлем балансында көрініс табады.
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі
1. С.Т. ... ... ... ... ... 2004 ... ... Г.С “Банковское дело” Алматы 1998 г.
3. С.Б. Мақыш, А.Ә. Ілияс “Банк ... ... 2004 ... Усоскин В.М. “Современный коммерческий банк” Алматы 1998 г
5. Роза Қалығұлова, Нәзира Ғұмар “Банктегі бухгалтерлік есеп және ... ... 2000 ... ... ... Биханұлы “Коммерциялық банктер операциялары” Алматы 2004 ж.
7. Жукова Е.Ф. “Банки и банковские операций” Алматы 1997 г.
8. ... ... ... ... ... ... деңгейлі банктердегі банк операциялары”
10. сайт: http://www.google.kz/ - ТұранӘлемБанкі
11. сайт: http://www.NurBank.kz.
12. Көшенова Б.А. ... ... ... ... ...... ... бет.
13. Мамыров Н.Қ., Тілеужанова М.Ә. Макроэкономика – Алматы: Экономика,
2003. – 432 бет.
14. Мақыш С.Б. ... ... ... ... ...... ... Я.Ә., БайжұмаевБ.Б., Жақыпова Ф.Н., ... ... ...... ... ... 1999-280 бет
16. Сейтқасымов Ғ.С. Ақша, несие, банктр.-Алматы: Экономика, 2001-466
17. Әкімбеков С.Ә., Баймұхаметова А.С., Жанайдаров У.А. ...... ... ... ... бет.

Пән: Бухгалтерлік іс
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 27 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Валюта, валюталық қатынастардың теориялық негізі38 бет
Валюталы жүйелер және валюталық қатынастардың ұғымы35 бет
Валюталық жүйе және валюталық қатынастар18 бет
Валюталық жүйе және валюталық қатынастар туралы84 бет
Валюталық жүйелер және валюталық қатынастардың ұғымы26 бет
Валюталық нарықты валюталық қатынастар мен валюталық операциялар36 бет
Валюталық қатынастар35 бет
Валюталық қатынастар және валюта жүйесінің қалыптасып дамуы33 бет
Валюталық қатынастарды реттеу5 бет
Халықаралық валюталық қатынастар25 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь