Кәсіпкерлік қызметтегі бәсекенің ролі

КІРІСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...

1 НАРЫҚТЫҚ ЭКОНОМИКАДАҒЫ БӘСЕКЕНІҢ РОЛІ ... ... ... ... ... ... .
1.1 Бәсеке қабілеттіліктің даму теориясы және нарық жағдайындағы бәсеке ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .
1.2 Қазақстан экономикасының бәсеке қабілеттілік жоғарлауының негізгі бағыттары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..

2 КӘСІПКЕРЛІК ҚЫЗМЕТТЕГІ БӘСЕКЕНІҢ РӨЛІ ... ... ... ... ... ... ... ... ...
2.1 Кәсіпкерлік қызметтегі бәсекенің мәні және оны бағалаудың негізі ... ... ..
2.2Кәсіпкерліктегі бәсекеге қабілеттілікті анықтаудың әдістемелік түсініктері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .

ҚОРЫТЫНДЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...

ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
Зерттеу тақырыбының өзектілігі.Қазіргі экономикалық жағдайға орай 50 ел қатарына қосылуда, ДСҰ (ВТО) кіруде республикамыздағы кәсіпорындардың бәсекелестік қабілеттілігін арттыру жолдары бүгінгі күні өзекті мәселеге айналып отыр.
«...Қазірдің өзінде біздің кәсіпкерлерге жаңа мүмкіндіктердің пайда болуын дұрыс бағалау, жаңа рыноктарға шығу жөніндегі тиімді стратегияларды әзірлеумен байыпты айналысу, бәсекелестік артықшылықтарды өсіре түсу маңызды...» деп 2010 жылғы 29 қаңтарындағы жаңа оңжылдық – жаңа экономикалық өрлеу – қазақстанның жаңа мүмкіндіктері» атты Қазақстан Республикасының Президенті Н.Ә. назарбаевтің Қазақстан халқына Жолдауында айтылды.
Осыған байланысты фирманың бәсекеге қабілеттілігін басқару мақ-саттарының сол немесе басқа әдісті қолдануға болатын экономикалық принциптерді қарастырып талдау қажет. Міне, осы жағдайлар зерттеу тақырыбын таңдауға себеп болды.
Тақырыптың ғылыми зерттелу дәрежесі.Қазіргі нарықтық жағдайда ұзақ мерзімді бәсекелестік артықшылықтарды қалыптастыру мен оны іске асыру мәселелері М. Портер, Ж.-Ж. Ламбен, П. Дойл,А.А. Томпсон, А.Дж. Стрикленд есімді шетелдік ғалымдардың, сондай-ақ Г.Л. Азоев, О.В. Аристов, Н.И. Герчикова, Р.А. Фатхутдинов, Сағадиев К.Ә., Оқаев Қ.О., Қошанов А.К., Қасенов К.Р. есімді ресейлік және қазақстандық ғалымдардың еңбектерінде қарастырылған.
1 Қазақстан Республикасы Президентінің 2009 жылғы 6 наурыздағы «Дағдарыстан жаңару мен дамуға» атты Қазақстан халқына Жолдауы. // Егемен Қазақстан. 8 наурыз 2009 жыл.
2 Мамыров Н.К. «Основы предпринимательства», Алматы, Экономика, 1997
3 С.Н. Нысанбаев, Ж.Т. Қожамқұлова Коммерциялық кәсіпкерлік негіздері: Оқу құралы. – Алматы: Қазақ университеті, 2004.
4 Қазақстан Республикасындағы кәсіпкерліктің жағдайы мен проблемалары. Оқу-әдістемелік құралы. «Даму» кәсіпкерлікті дамыту қоры» АҚ. Алматы, 2009 9-13 бет.
5 Малое предпринимательство: Теория, мировой опыт и Казахстан. /Под. ред. Е.Б.Жатканбаева. А., 2001.
6 Қазақстан Республикасындағы шағын кәсіпкерлік субъектілерінің макроэкономикалық көрсеткіштеріне талдамалы зерттеу. Оқу-әдістемелік құралы. «Даму» кәсіпкерлікті дамыту қоры» АҚ. Алматы, 2009. 13-21 бет.
7 Қазақстан Республикасы Президентінің 2010 жылғы “Жаңа онжылдық- жаңа экономикалық өрлеу - Қазақстанның жаңа мүмкіндіктері” атты Қазақстан халқына Жолдауы. // Егемен Қазақстан. 30 қаңтар 2010 жыл.
8 Қазақстан – цифрларда 2009 жыл ІІІ-тоқсан. Алматы, 2009
9 Малый бизнес как фактор успешного развития региона //Десять лет реформ на постсоветском пространстве: ожидания, результаты, перспективы. Материалы международ.науч.конф.18-19 мая 2001г. В5-ти ч. Алматы, 2001 Ч.1-С.273-277.
10 Прохоров В. Развитие малого бизнеса. //Экономика и жизнь. 2007,№34.
11 «Даму» кәсіпкерлікті дамыту қоры» АҚ-ның Қазақстандағы және оның аймақтарындағы шағын және орта кәсіпкерліктің дамуының жағдайы туралы есебі. Алматы, 2009. 13-21 бет.
12 «Самұрық-Қазына» ҰӘҚ-ның Кәсіпкерліктің жедел курсы атты материалдар жинағы. Аламты, 2009. 16-21 бет
13 «Даму» кәсіпкерлікті дамыту қоры» АҚ «Бизнес Кеңесші» Бағдарламасы.
14 Әліпбай С. Индустриялық-инновациялық жедел даму алдағы жаңа уақыт сипатын анықтайды. //Егемен Қазақстан. 29 мамыр, 2009 жыл 3 бет.
15 Қазақстан аймақтарындағы ШОК-тың даму көрсеткіштерін салыстыру. Оқу-әдістемелік құралы. «Даму» кәсіпкерлікті дамыту қоры» АҚ. Алматы, 2009. 21-27 бет.
16 «Даму» қорының 01.12.2009 ж. әрекет үстіндегі бағдарламасын жүзеге асырудың нәтижелері. Оқу-әдістемелік құралы. «Даму» кәсіпкерлікті дамыту қоры» АҚ. Алматы, 2009. 131-146 бет.
        
        КУРСТЫҚ ЖҰМЫС
Тақырыбы:
пәні бойынша
МАЗМҰНЫ
КІРІСПЕ ...........................................................................................................
* Нарықтық экономикадағы бәсекенің ролі.........................
1.1 Бәсеке қабілеттіліктің даму теориясы және нарық ... ... ... ... бәсеке қабілеттілік жоғарлауының негізгі бағыттары..............................................................................................
2 Кәсіпкерлік қызметтегі бәсекенің рөлі...................................
2.1 Кәсіпкерлік қызметтегі бәсекенің мәні және оны ... ...
2.2 ... ... ... ... әдістемелік түсініктері.........................................................................................................
ҚОРЫТЫНДЫ ................................................................................................
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ ...............................................
3
5
5
10
19
19
22
30
32
Кіріспе
Зерттеу тақырыбының өзектілігі. Қазіргі ... ... орай 50 ел ... ... ДСҰ (ВТО) кіруде республикамыздағы кәсіпорындардың бәсекелестік қабілеттілігін арттыру жолдары бүгінгі күні өзекті мәселеге айналып ...
деп 2010 ... 29 ... жаңа ... - жаңа ... өрлеу - қазақстанның жаңа мүмкіндіктері>> атты Қазақстан Республикасының Президенті Н.Ә. назарбаевтің Қазақстан халқына Жолдауында айтылды. ... ... ... ... ... ... мақ - ... сол немесе басқа әдісті қолдануға болатын экономикалық принциптерді қарастырып талдау қажет. Міне, осы жағдайлар зерттеу тақырыбын таңдауға себеп ... ... ... зерттелу дәрежесі. Қазіргі нарықтық жағдайда ұзақ мерзімді бәсекелестік артықшылықтарды қалыптастыру мен оны іске асыру мәселелері М. Портер, Ж.-Ж. Ламбен, П. ... А.А. ... А.Дж. ... ... шетелдік ғалымдардың, сондай-ақ Г.Л. Азоев, О.В. Аристов, Н.И. Герчикова, Р.А. Фатхутдинов, Сағадиев К.Ә., ... Қ.О., ... А.К., ... К.Р. есімді ресейлік және қазақстандық ғалымдардың еңбектерінде қарастырылған. ... ... ... және ... ... ... процестер күшейген жағдайда қазіргі заманғы кәсіпорындарды басқарудың стратегиялық механизмдері мен құралдары ерекше орын алады. ... ... ... Республикасының Президенті Н.Ә.Назарбаевтың еңбектеріне сүйене отырып жазылды. Ел басы өз ... ... ... ... маңыздылығын ерекше айтып жүр. , , , , атты еңбектерінде Қазақстанда аймақтық кәсіпкерліктің болашақтағы дамуының негізгі бағыттарын айқындап ... ... ... мен ... ... жұмыстың мақсаты кәсіпкерлік қызметтегі бәсекенің ролін, нарықтық экономика жағдайындағы бәсекенің ... ... ... ... ... ... артықшылықтары мен олардың бәсекеге қабілеттілігін қалыптастыру принциптерін анықтау болып табылады.
Осы мақсатқа сәйкес курстық ... ... ... ... қойылды:
- отандық кәсіпкерлік жұмыс істейтін бәсекелік ортаның дамуының негізгі үрдістерін және экономикалық жағынан талдау;
* ... ... даму ... және ... ... ... түсінігін ашу;
* Қазақстан экономикасының бәсеке қабілеттілік жоғарлауының негізгі бағыттарын ... ... ... ... мәні және оны бағалау;
* кәсіпкерліктегі бәсекеге қабілеттілікті анықтаудың әдістемелік негізін қарастыру;
- өңірлік нарықтарда бәсекелестік ... ... ... бәсекеге қабілеттілігін арттырудың негізгі бағыттарын айқындау;
- ... ... ... ... әдіс - ... бәсекелік ортаның өзгеруінің серпінді аспектілерін ескеріп даярлау;
- .
Зерттелу ... - ... ... ... және оның ... ...
Жұмыстың теориялық-әдістемелік негіздері, курстық жұмысты жазу барысында Қазақстан Республикасы Президенті Н.Ә. Назарбаевтың еңбектері, Қазақстан халқына жолдаулары, стратегиясы, Қазақстан Республикасының ... ... ... ... даму ... , бағдарламалары мен олардың аймақтарда жүзеге ... ... ... ... ... ... заңдары мен құқықтық актілері, Қазақстан даму институтының зерттеу нәтижелері мен мәліметтері, зерттеу тақырыбына ... ... және ... ... ... ... ... әр түрлі мерзімдік басылымдар мен арнайы әдебиеттер ... ... ... ... Сондай-ақ, жұмыста , бағдарламалары және индустрияландырудың 2010-2014 ... ... ... ... экономикадағы бәсекенің ролі
+ Бәсеке қабілеттіліктің даму теориясы және нарық жағдайындағы бәсеке
латын тілінен аударғанда , деген ... ... Дәл ... ... ... ... алғашқы термин болды.
18 ғасырда Адам Смит бәсекені адал, келісімсіз бірігіп еңбек етуімен байланыстырды, ол яғни ... ... ... ... ... ... деп түсіндірді. Бәсекелестік күрестің ең негізгі әдісі ... ... деп ... Әрі ... ... мінез құлықтық түсінігі дәл ұсыныс пен еңгізу мүмкіндіктері бағытында дамыды. Осылайша К.Маркс ... жеке ... ... өндіру шартының табысы мен тауар өткізуінің антагонистік күрес деді.
Неоклассиктер (экономис П.Кайнс) бәсекені деп білді, ... яғни ... ... көрсету, ресурстар) олардың көлемі қоғам сұранысының потенциялынан аз. Мінез құлық трактімен ... 19 және 20 ... ... ... ... ... Э.Чемберлен, Ф.Найт, К.Макконолл және С.Брю), төрт негізгі нарық түрлерінің батыс теориясына арнаған фундаменті: нағыз бәсеке, монополистік бәсеке, олигаполия және ... ... ... ... арасындағы күреске көңіл аудару (акцент) араласады. Осылайша назарға фирманың ... ... ... ... әсерінің принципінің мүмкіндігі (мүмкінсіздігі) бекітілген фактісі қойылады.
Егер осындай әсер ... ... онда ол ... ... ... ал ... болса ол жеілдірілмеген бәсеке.
Функционалдық жағы экономикадағы бәсеке ролін ойнайды. Й.Шумпетер өзінің теориясын да ... ескі мен ... ... деп ... ... ... технологияларды шығарады егер жаңашылық нарықта скептикалық қабылданса, бәсеке ... ... ... бәсеке түсінігін береді. Ол тиімді бәсеке тек жаңашылдық статикалық жағайды трансформалайтын динамикалық экономикалық жағдайында ғана бола алады.
... ... ... ... онда әлемдік экономика әдебиетіндегі бәсекеге қабілеттілік соңғы 25 жылда орталықтың бірі болып қалды. Ол АҚШ та 80 ... ... ... экономиканың нарығында орын алғанда америка экономикасындағы қауіпін ұлттар масштабында алдын ... ... ... Осы күнге дейін бәсеке қабілеттілігінің дискуссиясы әліде бар, оны түсіндіретін теория әлі жасалған жоқ.
Мемлекеттік бәсеке қабілеттіліктің классикалық ... ... ... Ол ... бардың салыстырмалық концепциясын құрастырды, оның мазмұны өндіріс (еңбек күші, жер, капитал, табиғи ресурстар) факторының максималды тиімді пайдаланудағы мемлекеттің өнеркәсіптегі жетістігімен ... ... ... ... дамуда жаңа бәсеке жағдайлары пайда болды, олар бәсекенің ортақ векторын бәсекенің ... ... ... ... инновацияға тауарды өндірумен өндірушіден тұтынушыға жеткізілуге дейінгі қозғалысын, ғылыми техникалық негізделген динамикалық ауысатын бәсекелестікті қолдануға ауыстырылады. Салыстыру әр ... ... ... олар ... шексіз емес және қайталанбайды. Бәсеке динамикасы инновациямен, адамдық капиталмен интеллект пен өзінің табиғи шексіздігімен байланысты. ... ... ... қабілеттілік теориясы Гарвард бизнес мектебінің профессоры М.Портердің ... ... ... ... теориясы детерминаттарға негізделеді, олар ұлттық бәсекеге қабілеттілікті құрайды, оны біз кешірек толық қарастырамыз. Оның теориясы экономикасы дамыған ... ... ... жасауда кеңінен қолданылады.
Қазіргі заманғы экономикадығы бәсекелестіктің ролін келесі жағдайларға ... ... ... бәсеке негізгі рольдің бірін ойнайды. Нарық пен бәсекелестік механизмі тиімді өндірістің критериилерін орындайды, тауар өндірушілердің нарықтағы қызметін орнатады, ... ... ... ол ... бақылаушы және өзін өзі бақылаушы экономикалық құбылыс. Оның күші барлық ... ... ... әсер ... және де ... пен ... тепе теңдігін қамтамасыз етеді. Бәсекелестіктің дағдарыстық мінез құлығы бар болғандықтан ол жағымсыз экономикалық және әлеуметтік салдарының пайда болуына өз әсерін ... ... ... ... ... ... ... қазіргі заманғы қозғаушы күштердің бірі болып табылады.
3) фирмалар үшін бәсекелестік бұл үзіліссіз процесс. Оны ... де ... ... ... ол ... ... Мықты бәсекелестік орта бұл даму мен өсудің мықты ынталандырушысы болып табылады.
4) ... ... ... ... ... оның ... және түрі мен ... көрінеді.
Бәсекелестіктің жіктелуі:
Түрі бойынша: нағыз (тәуелсіз), нағыз емес ( монополистік)
Масштаб бойынша: фирмалар арасында (фирмалар деңгейінде), сала арасында (жеке ... ... ... ... ... мен ... деңгейінде)
Бәсеке нормасы мен қағидаларын орындау бойынша: ерікті, ... ... ... ... бағалық емес
5) ҰСН-ның әсерінен бәсекелестік ғылымның ізденістеріне, техникалық ... ... ... және оның ассортиментінің көбеюіне жол ашады.
6) Халық қызығушылығы мен жалпыұлттық приоритеттерді ескере отырып, мемлекет бәсекелестікті ел ішінде реттеп отырады.
7) Нақты ... ... ... ... ... ... қақтығыс. Бұның жетістігі бәсекелестіктің барлық құралдарының қолдануында. Әр ... ... ... бар: ... күшімен алда, ұсақ фирмалар-қолданбалылығымен, мамандандырылған компаниялар - нарық сигменттерінің ерекшеліктеріне ие, новатор фирмалар- алғашқы жаңалықты ашумен ерекшеленеді.
Нарқтағы ... ... ... ... ... жағы ... болып есептелінеді. Коммерциялық кәсіпорынның (табысты көздейтін) тарихы қоғамның әдет ғұрып ... ... ... ... ... дейінгі кәсіпорындардан айырмашылығы:
еріксіз еңбекті қолдану.
қызметтің дәстүрлік мазмұны(технологиялар ондаған ... бойы ... ... ... ... ... сол ... тауар маңызы аз, онда өзін - өзі қанағаттандыратын шаруашылық түрі ... ... ... ... солтүстік және орталық облыстарында XIV-XV ғғ ол жерде ... ... ... ... рет қолданыла бастады. Осының бәрі сол кездердегі үлкен қалалардың бірі - ... ... ... өз ... ... XIV - XVII ... ... фирмалар Голландия, Англия, Франция, Германия қалаларында, кейін барлық елдерде бөлінген.
Алғашқы капиталимтік ... ... ... немесе серіктестік түріндегі шағын кәсіпорындар болды. Иеленуші фирма қызметі үшін ... ... ... оны өзі басқарады. Фирма банкрот болып қалған жағдайда барлық қарыздарды өтеуге жекеменшіктердің алдында міндетті.
XIX ғ басында теміржол құрылысы және XXғ III ... ірі ... ... бола ... олар жалпыұлттық және халықаралық масштабта қызметін жасады. Бұндай жеке дара кәсіпорындар мен ... ... ... ... жоқ. Оған себеп, біріншіден, үлкен кәсіпорын үшін бір адам немесе компаньондардың шағын ... ... ... ... ... болды. Екіншіден, көптеген ірі кәсіпорындарда қолданатын техникаға жақсы мамандандырылған кадр қажет ... ал ... ... тек ... ... мұрагерліктің дайындығы мен дайынсыздығына тәуелді болды. Үшіншіден,ірі кәсіпорын иерархиясы жақсы машақтанған ... ... ... ... олар ... ... отырды.
Кәсіпорын үшін тиімді компанияны ұйымдастырудың формасы - акционерлік қоғам немесе корпорация XVIIғ пайда болған. Осы формада 1600ж ... ... Ост - Инд, одан ... 1602ж голландтық Ост - Инд компаниялары пайда болды. Қазіргі заманда олардың компанияларын ұйымдастырушы формасы деп санауға болады, ... ... ... ... ететін фирмалардың жалпы саны 1/5 құрайды, оларға тауар өндірісінің және қызмет көрсетудің 90% жатады.
Капиталистік фирма денен не? ... оны ... табу ... тауар өндіру мен қызмет көрсету ресурстарын қолданатын және ... ... ... деп анықтайды. Фирма мәнін тереңірек білу үшін оның нарықтық экономикадағы функцияларын қарастыру қажет.
Бәріне белгілі өндірістің негізгі факторлары жер, ... және ... ... ... Олардың байланысы мен қолдануын фирма қамтамассыз етеді. Жақсы ресурстарды төмен бағамен үнемі сатып алу ... үшін ... ... ... ... ... сапасы жағынан теңсіздік пайда болады. Нарықта аты әйгілі мамандар жұмыс атқаратын фирма өнімнің сапасы төмен алға ... ... Бір ... әр ... алдында ресурстарды таңдау тапсырмасы тұрады, онымен қоса ставка қойылған ресурстардың мықты жағын қолдану ... ... ... ...
1.Өндірісті ұйымдастыру. Нарық жағдайында фирмаға әсер етіп отырған ресурстардың саны мен сапасы ... ... ... ал осы тауарға сұраныс арқылы оның анықталады. Бірақ өндірісті ұйымдастырудың өзі технологияны таңдау, еңбекке ... ... ... және т.с.с ... ... ішкі ... болып табылады. Бұл маңызды кезең.
2. Шегерім қызметі. Дайын өнім тұтынушыға дейін жеткізілуі тиіс. Нарық шартында ол ... тек ... ... ... ғана емес ... да ... ... делдалға сату, сияқты тауар өткізуші агенттен тұтынушыларға тарату. Бұдан басқа, шегерім жүйесі арқылы фирма оның ... ... ... ... ... алады.
3. Табыс алу мен тәуекелге бет бұру. Табыс ... ... ... ... Дегенмен, инвестицияны қаржыландыру көзі ретінде табыс негізгі рөл атқарады және фирманың дамуы мен экономикадағы орны онсыз мүмкін емес.Бірақ коммерциялық қызметтің ... ... да бар, яғни ... ... ... ... ... қаупі бар. Нарықтық экономикада нақты жоспар бойынша жұмыс атқару мүмкін емес, кез - келген ... ... тап ... ... ... көзқараста фирманың тәуекелге бет бұру дайындығы шаруашылықтық тиімді талабы болып табылады.
4. Тәжіриебе алу. Тірі ... ... ... өзін - өзі оқытатын жүйе тәрізді. Артықшылықтарды көбейту мен кемшіліктерді азайту мақсатында фирманың сәттілік пен сәтсіздіктері толығымен талданады. Экономик мен тірі ... ... ... ... ... ... тәжіриебеден қолданыс алу копания үшін де , сол сияқты экономика үшін де ... ... ... ұйым ... табылады. Әр негізгі функцияны тиімді орындау жеке фирма үшін де, ... ... ... ... ... үшін де өмірлік маңызды және қажетті.
Нарық - бұл сатушылар мен ... ... ... бір тауар немесе қызмет көрсетуді сату - сатып алу ... ... ... ... ... ... және сапасына деген әртүрлі талаптары біртұтас нарықты белгілі бір бөліктерге (ғылыми тілде бұл деп ... ... ... тауарларға деген сұраныс автономды болып табылады, мысал үшін, сұраныстың азаюы, деген сұраныстың ... ... ... ... ... ... тұрғындардың әртүрлі әлеуметтік тобы сатып алады.
Нарықты сапасы бойынша сигменттеу одан да күрделі болып табылады. Ең алдымен атап ... жайт сапа ... ... ... ... табылмайды, яғни ол тек тауардың жақсы не жаманын айырады.
Белгілі бір фирмамен өндірілетін тауарлар мен қызметтер сәйкес келетін нарықтық ... ... оның ... ... ... деп ... ... бөліктің мөлшері және оған кіретін сигменттер құрамы фирма ... ... ... ... ... ... байланысты болады.
Сөйтіп, бірінші кезекте фундаменталды бөлік фирма әрекет ететін саламен оның шығаратын тауар ассортиментімен, олардың сапалық сипаттамаларымен байланысты ... яғни ... ... ... ... өтетін жайт нарық бір немесе екі түрлері бойынша сигменттелмейді, ол көптеген параматрлері бойынша сигменттелуі мүмкін. Фундаменталды бөлікке кіретін ... ... ... ... ... өзінде қамтымауы мүмкін. Бұл дегеніміз бірнеше фирмалардың фундаменталды ... ... ... ... ... ... жатуы мүмкін. Мұндай жағдайда нарық сигментінде қандай фирма тауары доминантты түрде жүзеге асыратындығы тек тұтынушы қалауына ғана байланысты ... ... ... нарық белгілі сигментке сәйкес келетін барлық тауарлады емес, тек жақсыларын ғана таңдап алады. Сондықтан ... ... ... ... экономистер жүзеге асырылған бөлік ұғымын қолданады. Жүзеге асырылған бөлік деп - ... ... ... ... ... сақталып қалған бөлігі аталады.
Нарықтық бәсеке - бұл ... ... қол ... ... ... ... ... сұранысының шектелген көлемі үшін күресі болып табылады.
Бәсеке төлем қабілетті сұраныстың шектелген көлемі үшін жүзеге асырылады. Осы сұраныстың шектелгендігі ... бір ... ... алып ... Себебі, егер сұраныс бір фирманың тауарымен қанағаттанса, қалған фирмалар автоматты түрде өзінің өнімін сату ... ... ... жағдайда бір типті тауар үсынылатын фирмалардың арасындағы қатынас. ... ... ... ... ... ... ... Қазақстанда реформалау кезінде байқалды.
1.2 Қазақстан экономикасының бәсеке қабілеттілік ... ... ... ... ... бері Қазақстан Республикасының Үкіметі тұрақты әлеуметтік-экономикалық дамудың ... ... ... және ... ... айналысуда. Осы мақсатта жүзеге асырылып жатқан реформалардың 2 негізгі ... атап ... ... жж.: бұл ... Қазақстанда әкімшілдік - әміршілдік жүйенің жеке меншікке және бәсекеге негізделген нарықтық жүйеге көшуіне бағытталған реформалармен сипатталады. Ол үшін ... ... ... ... ... шараларды жүзеге асырды:
Өнімдер мен қызметтерге бағаларды мемлекеттік реттеуді тоқтату
Орталықтан басқару және ... ... ... ... жою.
Тауарлардың қозғалысына кедергі келтіретін тосқауылдарды жою
Мемлекеттік банк жүйесін және кеден қызметін ... ... ... ... ... үшін шетелдік капиталдарды тарту. Бұл кезеңдегі Үкіметтің негізгі қызметі ... ... ... институтуттарымен элементтерін құру және өтпелі кезең туғызған дағдарыстық құбылыстар мен ... ... ... - қазіргі уақытқа дейін жалғасуда. Бұл кезең даму стратегиясының қабылдануынан басталды және ... ... ... елде ... ... ... ету, ... базаны жетілдіру, әлеуметтік және өндірістік секторлардағы негізгі мәселелерді шешу арқылы ... ... ... сипатталады. Бұл кезеңдегі экономикалық реформаның негізгі бағыттары келесідей болды:
Өтпелі кезеңде асығыс қабылданған немесе жоқ заңдардың орнын толтыру, жетілдіру, арқылы экономиканың ... ... ... ... ... ... бюджет шығындарын және сыртқы экономикалық қызметті қатаңдату
Жерді пайдалану құқығын сату мүмкіндігіне рұқсат беру
Индустриалды - ... даму ... және ... да даму бағдарламаларын қабылдау және жүзеге асыру.
Осы реформалардың нәтижесінде және ... ... ... ... ... ... 1999 ... бастап макроэкономикалық көрсеткіштердің экономикалық өсуі байқалуда. Экономикалық әдебиеттерде бұл ... ... ... ... ... ... ... - яғни дағдарысқа дейін ұлттық экономика маманданған салаларда өндірісті қалпына келтіру және дамыту (шикізат, металлургия, электр және жылу ... ... ... және ... ... және ... өсім - әлемдік нарықта Қазақстан маманданған шикізат өнімдеріне бағаның тұрақты өсуімен байланысты
Жүйелік өсім - ... мен ... ... жаңа ... енгізілуімен байланысты, бұларға негізінен қызмет көрсету саласындағы шағын кәсіпкерліктің дамуы, қаржылық бөліктің, жылжымайтын мүлік және ... сату ... ... ... болады
Инновациялық өсім - яғни инновациялық қызмет белсенділігі жоғары салалар мен ... ... ... ... ... бірақ қазіргі уақытта Қазақстанда бұл фактор жөнді ... ... ... ... ... орай ... ... жүктелетін жауапкершілік күрт өсті. Біріншіден, оның алдына дербес даму жолына түскен елдің шын мәніндегі демографиялық ахуалын ... ... ... ... Екіншіден, егемен ел үшін оңтайлы демографиялық даму моделін қалыптастыру міндеті қойылды. 2007 жылы ... ... ... ... ... жалғастырды. Алдын ала бағалаулар бойынша, экономикалық өсім 8,7 %-ды құрады. Солай бола тұра, өткен жыл ... ... ... мықтылығын тексерді. Әлемдік қаржы нарықтарын қамтыған тұрақсыздық Қазақстанның экономикасында көрініс таппай қоймады. Осындай жағдайлар ... ... ... ... ... ... дәрежесін тағы да атап көрсетеді.
Халықаралық қаржы нарықтарының құбылмалылығы және әлемдік экономиканың дамуының жіті перспективаларының болмауы ... ... ... ... ... рейтингін төмендетуіне себеп болды. Халықаралық нарықтардағы қорға бөлудің ... ... ... ... банктер үшін сыртқы қаржыландыруды тарту мүмкіндігін қиындатып жіберді. Осының салдарынан 2008 жылы жалпы ішкі өнімнің нақты ... 5 - 7 %-ды ... деп ... ... ... біз ... ... өмір сүріп отырмыз. Азаматтық қоғам қүндылықтары экзистенциалды ... ... ... ... мемлекет жеке адамның ісіне араласпайтыны белгілі. Мемлекет кеңес дәуіріндегідей "ба-ланы көп туыңдар, ажырасуға ... ... ... ... ... Оның ... көп ... отбасына белгілі бір көлемде көмек көрсетілуін демографиялық ахуалды жақсарту деп емес, әлеуметтік түрғыдан нашар ... ... ... қол үшын ... ... күрес, көп балалы жандарды қүрметтеу деп үққан жөн.
Миграциялық үрдістердің табиғаты сәл өзге-шелеу. Миграцияны, яғни адамдардың көші-қонын мемлекет түрлі экономикалық, ... ... ... ... ... өріс бере ала-ды. Бірақ миграцияны реттеуге болғанымен, оны толық дәрежеде басқарып, қадағалау да өнбестің тірлігі. Оған дәлел ретінде ... ... ... ... ... ... ... болады. 1970-1990 жылдары отарлау саясатының көз алдымызда күйрегенін байқауға бо-латын кері миграциялық сальдо қалыптасты. Үш ғасырдай бойы өзге ... ... ... ... ... ... ат ... бүра бастады. Мәскеу басшыларының әлі де сақталып отырған отаршылдық пиғылына қарамай, ешбір үгітнасихат пен кедергілерді елеместен, Қазақстаннан атамекенге оралу ... ... ... Орыс көші ... ... орай еліміз қазақгана бастады.
Демек, демографиялық процестерге ықпал әлеуметтік-экономикалық, рухани-мәдениеттанушылық, ... ... ... ғана ... түрде жүзеге асырылуы мүмкін. Ал таза демографиялық даму тек өз ... ... ... Өйткені, демографиялық организмнің әлеуметтік-тарихи пісіпжетілу сатылары бар. Оған, ең алдымен, объективтілік тән. Яғни, әлеуметтік-демографиялық заңдылықтарды бүзу қоғамға тек ... ... Сол ... ... ... немесе ескермеу түрлі тауқыметтерге соқтыруы ықтимал.
Демографиялық үрдістер туу, өлу, ... ... ... ... ... ... ... - әр елдің өзіне лайықты демогра-фиялық модель қарастыру. Әрине, ... ... ... - сол үлт пен үлыс тіршілігінің тиісті кейпінде ... даму ... ... ... ... үлты үшін оңтайлы модель оның тез өсуін, өз еліне жиналуын, иммиграциялык, топтасуын, әлеуметтік жағынан тез оңалып, ... ... да ... ... ... ... ... 57 найызы қалада, 47 пайызы ауылда түрады. Соңғы деректер бойынша, қазактың жартысы қа-лаға қоныстанды. Біздің ойымызша, бүл маңызды өзгеріс ... үшін үлт ... ... ... күбылыс. Бірінші маңызды бетбүрыс 1928-1934 жылдары бол - тан еді. Сол ... ... ... ... аз ... ... ... халық санаты-на келген болатын. Екінші бетбүрыста қазақ аграрлық этнос санатынан кенттелген үлт қатарына қосылмақ. Иә, бүл ... ... ... ... ... жерде казак буржуа-зиялық жеке меншікшіл үлтқа айналмақ.
Жастар Қазақстан жүртшылығының 53,8%-ын күрайды. Ең"жас" этностар санатында өзбектер - 64,3%, қазақтар - 61,5%, ... - 60,7%, ... - 59%, ... - 58,4%. ... жас үлттардың табиғи өсімі жедел жүреді, ал еуропа-лық үлтгар баяу өседі, немесе табиғи өсімнің кеми беруіне үшырайды. Ал ... ... ... ... ... ... әлі үзақ уақыт сарқыл-майды.
Қазіргі кәсіпорынның тиімділігі бәсеке қабілеттілігі және даму қарқындары, оның инновациялық белсенділігімен және ... ... бар ... ... ... ... Нарықтық жаңалығы бар тауарды шығару жаңа қажеттілікті қанағаттандыру үшін немесе белгілі қажеттілікті жаңа ... ... және сол ... ... ... түрде арттыруға мүмкіндік береді. Осыған орай инновациялық менеджменттің негізін ... ... ... ... ... ұғымдар мен терминдерді қарастыруға болады.
" Инновация " - ... жаңа ... ... өнім түрінде өткізілетін немесе жаңа әрі жетілдірген техникалық процесс түрінде өндірісте ... ... іс - ... ... нәтижесі.
" Инновациялық іс - әрекет " - жаңашылдықтың жасалуына және практикалық ... ... ... ... ... " - ... ... бар және экономикалық айналымға қатысу, сұранысқа ие, аяқталған ғылыми зерттеулер мен арнайы зияткерлік іс - әрекеттің ... ... " - ... ... ... ... ... өндіру, тарату және пайдалану негізінде жатқан ғылыми - ... ... ... Ғылыми сиымды технология" - іргелі және қолданбалы ғылыми зерттеулердің ... ... ... ... жасалған маңызды және ұзақ мерзімді экономикалық даму міндеттерін жүзеге асыруға бағытталған технология.
" Критикалық маңызды технология" - ... ... ... ... ... және жалпы ұлттық стратегиялық мақсаттарға сай технология.
" Инновациялық ұстану " - шаруашылық субъектісінің үздіксіз жаңашылдықтарды ... және ... ... ... және сол үшін қаржылық және зияткерлік потенциялдарды белсенді тарту процесі.
Негізінен иновациялық іс - әрекет ... ... ... ... болса да, одан ерекшеленеді. Оның ерекшеліктері келесідей:
Мақсатқа жету жолының алуан түрлілігі және анықтамағандығы ... ... ... ... мен ... параметрлерге сүйену мүмкінсіздігі.
Экономикалық қатынастарда да және инновациялық процесске қатысушылардың мүдделеріне байланысты туындайтын ... жеңу ... ... ... ... негізгі қасиеттері мен бағыттарын келесі түрлеріне байланысты айқындауға болады.
Инновациялардың деңгейіне байланысты:
Базистік инновациялар - сала үшін ... жаңа ... ... ... мен технологиялар. Олар отандық және әлемдік тәжірибеде осыған дейін пайдаланылмаған ірі ғылыми техникалық зерттеулермен технологиялардың арқасында жаңа ... ... ... ... ... - ... тауардың жасалу технологиясын немесе техникалық сипаттарын жетілдіруге бағытталған шағын және орташа өнер табыстар.
Псевдоинновациялар - ... ... мен ... ... ... ... ... сипатта жасалып және техникалық процесті тежейтін инновациялар.
Сипатына байланысты: 1) ... - ... ... енгізу немесе жаңа өнімдер шығаруға байланысты.
2) Технологиялық - өндіріс әдістерін жетілдірумен байланысты. Яғни, жаңаша өндіру немесе жаңа техника қолдану.
3) ... емес - ... - ... ... - ... өзгерістер енгізу.
Нарыққа шығуына байланысты: 1) Лидер инновациялар - ... жаңа ... ... ... ... жоғары тәуекелдерді жеңу арқылы бәсекелестерінен басымдылық алуға бағытталған инновациялар.
2) ... ... - ... ... ... жетілдірген өніммен шығу арқылы инновациялық іс - әрекетті жүзеге асыру.
Аталған инновациялардың бөлінуі олардың жасаушы кәсіпорындарда:
1) Пионер; 2) Қуғыншы ... ... ... ... байланысты: 1) Стратегиялық инновациялар (преактивті) - нарықтағы басымдылыққа және жоғары пайдаларға алып келу мүмкін және " ... ... " ... ... ... - алу ... ие жаңашылдықтар.
2) Бейімделуші инновациялар (реактивті) - ... ... ... жаңа ... ... ... ретінде бәсекелес лидердің артынан енгізілетін жаңашылдық. Реактивті иновациялар кәсіпорын үшін ... ... және ... ... ... ... қамтамасыз етуге мәжбүрлейді.
Инновациялық процесс - циклдік сипатқа ие және жеке-жеке кезеңдерге бөлінген. Бұндай ерекшілік ... ... ... ... ... ... және ... өнімнің өмірлік цикілімен байланысты. Осыған орай инновациялық процесте келесі негізгі кезеңдерді ... ... ... ... - ... ... ... жетістіктерін экономикалық айналымға шығады
2 - кезең. Қолданбалы зерттеулер.
3 - ... ... ... жұмыстар.
4 - кезең. Алғашқы енгізулер немесе инновацияның ... ... - ... Кең ... ... ... ... таралуы.
6 - кезең. Технологияны пайдалану.
7 - ... ... ...
Іргелі зерттеулер жаңа ғылыми білімдерді алу ірі заңдылықтарды айқындау. Іргелі ... ... - ... құбылыстар арасындағы жаңа байланыстарды ашып зерттеу нысандарының даму заңдылықтарын тану.
Қолданбалы зерттеулер - алдында ... ... мен ... және іргелі зерттеулердің нәтижелерін қолдану жөніндегі мақсатты ... ... ... барысында ғылыми жаңалықтың техникалық мәселелерін шешу, айқындалмаған теориялық ... ... және ... ... ... алу ... ... жұмыстар дегеніміз - қолданбалы зерттеулердің нәтижелерін жаңа техника, материал және технологияны алу, оны ... үшін ... ... конструкторлық жұмыстар ғылыми зерттеулердің ақырғы кезеңі. Яғни, онда лабороториялық және эксперименттік ... ... ... көшу жүзеге асырады.
Тәжірибелік-конструкторлық жұмыстар кезінде: бірінші - инженерлік объект немесе техникалық жүйенің белгілі бір конструкциясы жасалады.
Екінші: жаңа объектінің ... мен ... ... ... ... ... жасалады. Яғни, физикалық, химиялық, технологиялық және басқа да процестерді еңбек процестермен ... ... ... ... ... - жаңа ... ... жасау және оны өндіріске немесе тұтынушыға беру үшін тиісті сараптамаларды жүргізу ... ... Бұл ... ... теориялық зерттеулердің нәтижелері нақты тексеріліп, тиісті техникалық құжаттама жасалып, жаңа өнім құрастырып, сараптамадан өтеді.
Төртінші: жаңа инновациялық өнімнің өнеркәсіптік өндіру процесі ... ... ... біріктіреді. Оның ішінде алғашқы енгізілу процесі, өнімнің ғылыми және ... ... ... етеді. Бұл кезеңде тәжірибелік және эксперименталдық жұмыстар жалғасады. Бірақ, олардың ауқымы өсіп, пайдалану деңгейі нақты ... ... ... ... енгізілу процесінің келесі кезеңі нақты өнеркәсіптік өндіріспен жаңа өнімді шығару және оны тұтынушыларға ... ... ... ... ... ... материалдық күйге иеніп, зерттеулер өзінің логикалық қорытындысын қабылдайды.
Алтыншы: Технологияны пайдалану кезеңі - алынған ғылыми нәтижелерді тиісті құжаттық безендіру ... ... да ... ноу - хау ... ... ... инновациялардың ескеруіне байланысты кезең инновациялардың экономикалық айналымнан шығуымен байланысты. Бұл кезең инновацияларды жалғастырудың ... ... етсе де, ... инновациялардың жойылуына алып келеді. Инновациялардың жойылуы олардың мүлдем тоқталуы емес, олардың қарапайым өнімдер қатарына ауысуын көрсетеді. Аталған ... ... ... ... ... ... схема болғанымен, оның практикалық интерплитациясы және созылу уақыты ... ... ... ... жеке ... ... болады. Бірақ та инновациялық процестің өмірлік цикліне ... ... ... ... белгілі бір заңдылыққа тәуелді. Шығындардың көлемі кезеңнен кезеңге өткен сайын келесі тәуелділік бойынша ... --> ... ҒЗ --> ... --> ... және ... --> 2[2] --> 2[4] --> ... ... дегеніміз - ұйымның мақсаттарына жету құралы ... ... ... ... ... және сол ... сол ұйымға ғана емес, сала, нарық және тұтынушыларға ауысады. Кез-келген ... оның ... ... ... негізінен ұйымның потенциалын толық пайдалануға және толық бағытталған сыртқы ортаның өзгерістеріне белгілі бір реакция түрінде қарастырылады. Осыған байланысты инновациялық ... ... ... ... ... ... ... іс-әрекеті;
2-ші ғылыми зерттеу жұмыстарында өндірісте маркетингте және басқаруда жаңа әдістерді пайдалану;
3-ші жаңа ... ... ... жаңа ... қолдануға ауысу немесе дәстүрлі ресурстарды жаңаша пайдалану болып табылады.
Осыған орай кәсіпорынның ішкі ортасына байланысты инновациялық стратегиялар келесі ірі топтарға бөлінеді:
1-ші ... ... ... ... ... стратегиялар бағыты ретінде жаңа бұйымдарды, технологияларды жасау мен жүзеге ... ... ... ... ... маркетингтік және сервистік);
3-ші ресурстық (қаржылық, еңбектік, ақпараттық және материалды-техникалық);
4-ші ұйымдастырушылық-басқарушылық (технологиялар, құрылымдар, ... және ... ... ... басқарудың теориясымен тәжірибесі кең танымал болған, әмбебап ... ... ... ... стратегиялар базалық немесе эталондық деп аталады. Олар фирмалардың бәсекеқабілеттілігін арттыруға ... ... даму ... мен өсу ... деп ... Аталған базалық стратегияларды келесі топтарға бөлуге болады:
1-ші интенсивті даму стратегиялары, яғни ресурстарды тиімді, ұтымды пайдалану арқылы, олардың қайтарымдылығын ... ... ... ... ... интеграциялық даму стратегиялары бәсекеқабілеттілікті арттыру үшін әр-түрлі бірлестіктер құруға бағытталған;
3-ші диверсификациялық даму стратегиялары бәсекеқабілеттілікті және ... ... ... ... ... яғни жаңа ... шығу, жаңа өнімдер мен жаңа қызметтер енгізудегі негізделген;
4-ші қысқарту стратегиясы, яғни бәсекеқабілеттілікті арттыру үшін, ресурстарды пайдалану ... ... ... бөлімшелер мен бағыттарды жабу.
Инновациялық стратегияларды жүзеге асыру кәсіпорынды басқару үшін ... ... ... ... ... деңгейінің артуы, бұл инновациялық процестің мерзімдері, шығындары, сапасы және тиімділік нәтижелерінің анықсыздығы арқасында инновациялық тәуекелдерді басқару қажеттілігін туғызады;
2-ші жобалардың инновациялық ... ... яғни ... ... ... енгізілуі, шешілетін жаңашылдығына байланысты инновациялық тәуекелдерді күшейтеді. Сонымен бірге инновациялар ... ... ... ... және ұзақ ... ... жұмыстарды күрделігімен арттырады. Құрылымның инновациялық өзгеруіне байланысты ұйымдағы өзгерістер ағымының артуы, бұл инновациялық стратегияның жүзеге асыруына байланысты кәсіпорынның ... ... ... ... туындайды және бір элементтің өзгеруі басқа элементтерге әсер етеді. Сондықтан стратегиялық өзгерістердің, өндірістік процестің кері әсерлерін болдырмау керек.
3-ші ... ... ... ... бұл ... процестердің таңдауда және жүзеге асыруда, кәсіпорын басқарушылардың топтары мен жекелеген арасында мүдделермен басқару ... ... ... ... ... ... келісімділігінің оңтайлығын қамтамасыз ету керек.
Бәсекеқабілеттілік стратегиялары және шаруашылық субъектілерінің ұйымдастырушулық формалары, стратегиялық ... ... және ... сипаттағы стратегияларды таңдаудың орасан зор мүмкіндіктерін туғызады. Сондықтан, шешімдер кеңестігінде бағыт бағдар алу үшін және ... ... ... иелену үшін, кәсіпорын өзінің орнын дұрыс таңдау қажет. Ол үшін, алыс емес болашақта аз шығындармен ағымдағы нарықтық ... ... ... өндірістік-техникалық, кадрлық және ұйымдастырушылық ресурстарын сай келуін қамтамасыз ету керек. Осыған орай ... ... ... ұстанудың 4 бәсекеқабілеттілік стратегиясы қарастырылады:
1-ші виолентті - бұл жаппай өндірісті жүзеге асырытын ірі компанияларға тән және олардың жаппай ... жаңа ... ... және ... ... сериялылығымен және масштаб тиімділігіне байланысты басып озуына негізделген;
2-ші патиентті - бұл ... ... жеке ... айрықша жаңа немесе уникалды сипаты бар модернизацияланған ... шығу ... ... ... эксплериентті - яғни нарыққа радикалды инновациялық жаңа ... шығу ... сол ... ... бір ... басып алуды білдіреді;
4-ші коммутантты - яғни жергілікті нарықтың сұранысына бейімделіп, белгілі бір себептер ... ... ... ... жаңа ... ... ... келгеннен кейін жаңа қызмет түрлерін игеру және жаңашылдықтарды ... ... ... кең ... жеткізілуіне негізделген.
Шағын кәсіпкерлікті өндірістік инновациялық қолдаудың негізгі міндеттері тұрғысынан бұл бағытта ... ... ... ... ...
- өндірістік бағыттағы және қызметтер көрсету шағын кәсіпкерлік субъектілерінің көрмелерін, жәрмеңкелерін, конкурстарын өткізуді ұйымдастыру, маркетингтік қызметтердің жұмыстарын қамтамасыз ету;
- ... ... ... және ... ... ... ... өнімдеріне артықшылық беріп, мемлекеттік сатып алулар жөніндегі ... ...
- ... ... ... ... ... сәйкес сапа жүйесін енгізу;
- шағын кәсіпкерлік субъектілеріне мемлекеттің меншігіндегі бос тұрған объектілерді және алаңдарды ... ... және ... басқаруға беру;
- кәсіпкерлік қызметті ұйымдастыру үшін пәтерлерді қайта ... ... ... ... ... ... үшін жер ... беру;
шағын кәсіпкерліктің инновациялық жобаларын тікелей қаржыландыру бойынша дамыту институттарымен өзара қарым-қатынасты ... ету, ... осы ... ... ... өңірлік венчурлық компаниялар құру;
шағын кәсіпкерлікті инвестициялық қолдаудың прогрестік-лизинг және франчайзинг ... ... ... ... ... және ... ... бағыттағы шағын кәсіпкерліктің инфрақұрылым объектілерінің қызметін ұйымдастыру;
кәсіпкерлердің құқықтарының кепілдігін және мүдделерін қорғауды қамтамасыз ету болып табылады.
Астана ... ... даму ... ... ... айында ашылған.
Қызмет түрлерінің негізгі бағыттары:
Жеке кәсіпкерлік субъектілеріне консалтингтік қызмет көрсету;
Жергілікті тауар өндірушілер өнімдерінің көрме-тұсаукесу ... ... ... ... ... және ... тақырыптар саласында зерттеу жұмыстарын жүргізу;
Кәсіпкерлерге көрсеткіш-брошюралар шығару;
Технологиялық құрал-жабдықтарды жалға беру.
* Кәсіпкерлік ... ... ... ... ... ... мәні және оны бағалаудың негізі
Бәсеке негізгі ұғымдардың арасында ең танымал әрі іргелі эконо - ... ... ... ... ... ... ... жайғасымы, бәсекелестік стратегиясы мен ұйымның бәсекеге қабілеттілігі сияқты ұғымдар тығыз байланысты. Осы ұғымдардың арасында белгілі себеп-салдары бар өзара ... ... ... ... жағдайындағы бәсекелестік теориясы мен практикасы осы ұғымдардың жиынтығына сүйенеді.
Монополияға қарсы саясат ... ... ... ... ... нарық экономикалы мемлекеттер нарықтың белгіленген бәсекелі ортасын қамтамасыз ете ... оны ... ... ... ... ... ... нарықты реттеуші ғана емес, сонымен бірге ынталандырушы функция да берілген ... ... ... бәсеке өндірісті және тауар массасының сапасын дамыту, жетілдіру факторы ретінде қарастырылды. ... ... ... ... ... ... ... теориялық тұжырымдамалар пайда болды.
Бәсеке ұғымының дамуына ресейлік және қазақстандық ғалымдар айтарлықтай үлес ... ... ... ... ... ... ... өзгеруі мен оның әлемдік интеграциялық процестерге қатысуы дәлел болып отыр.
Бәсеке пайда ... ... ... ... артықшылықтар туындайды.
Соңғы ондаған жылдарда әлемдік экономиканың дамуы классикалық теорияларды қайта қарауды қажет етті. 1990-шы жылдары бәсекелестік артықшылық теориясын әзірлеген, ... ... ішкі де, ... ... бәсекелестік артықшылығы елде қалыптасқан ахуалға байланысты екенін тұжырымдаған М. Портердің зерттеулерінің ... зор. М. ... ... ... ... ... жағдайлар; сұраныс; стратегия, фирмалардың құрылымы мен бақталастығы; салалас және ... ... даму ... жатады. Бәсекелестік артықшылыққа өнімнің өзіндік құнын төмендетіп, тауарларды жоғары деңгейде әртараптандырып немесе ... ... ... ... қол ... ... Г.Л. Азоев осы тізімге ұйымның бәсекелестік артықшылықты қалыптастыру талаптарына жаңалық ... ... ... ... ден ... ... ... экономикасының дамуының қазіргі кезеңінде ресурстардың сиректігі мен тұтынушының қолында бар ақпараттың шектеулі болуына байланысты бәсекелестік артықшылыққа жету ... ... ... жағдайдың жылдам өзгеруіне орай ұйым қалыптастырып іске асыратын бәсекелестік артықшылық ұзақ уақыт бойы сақталмайды.
Бәсекеге ... ... ... барын белгілейтін нәтиже болып табылады, тауар, кәсіпорын, сала, экономика қолданылатын ... ... оны ... ... ... ... ... бәсекеге қабілеттілігі - бұл өте күрделі ұғым. Бір жағынан, ел экономикасының бәсекеге ... ... ... тауарлар мен қызметтерге ішкі де, сондай-ақ сыртқы нарықта ойдағыдай төтеп беретін сатылатын тауарлар мен ... ... ... ... ... маркетингтік және өзге де мүмкіндіктердің шоғырлануымен анықталады, екінші жағынан, экономиканың бәсекеге қабілеттілігі - бұл ... ... және ... құрылым жүйесінің, қоғамның қоғамдық өмірінің барлық қырларын саяси-құқықтық ұйымдастыру мен реттеудің артықшылығы, мемлекеттің ұлттық экономиканың ... ... ... ... ... ... қоғам мүшелерінің осымен байланысты әлемдік стандарттарға сәйкес материалдық әл-ауқаты.
Бәсекеге ... ... ... ... мемлекеттерін алаңдатады: елдің бәсекеге қабілеттілігі елдің әлемдік нарықтағы жағдайын талдап қорытатын әрі сипаттайтын көрсеткіш. Экономикасы әлсіз елдің бәсекеге қабілеттілігінің ... ... ... ... ... ... қабілеттілігі мен экономиканың жаңа деңгейіне жетуі біршама ... ... Осы ... ... ... ... ... оны өлшейтін көрсеткіштерді білмей басқаруға болмайды.
Бүгінгі күні басқа елдермен салыстырғанда Қазақстанның бәсекелестік жағынан артықшылықтары жоқ емес. Осы артықшылыққа ... ... ... әрі ішкі ... үшін арзан энергия мен басқа да пайдалы кен қазбаларының запасы ... ... ... еліміздің экологиялық және геоэкономикалық, оның ішінде аумақтың транзиттік әлеуеті де бар.
Экономиканың бәсекеге қабілеттілігін елдің бәсекеге қабілеттілігінен ажырата ... ... ... бәсекеге қабілеттілік проблемасы елдің инвестициялық тартымдылығымен байланысты, ал елдің бәсекеге қабілеттілігі елдегі өмір сүрудің сапасымен байланысты.
Бәсекеге қабілеттілік ... ... ... ... нәтиже болып табылады. Бәсекеге қабілеттілікке кәсіпорынның қызметіне ... ... ... ... және ... өзгерістер (сұраныстың өзгеруі, демографиялық өзгерістер, табиғи құбылыстар және т.б.) ... ... ... ... оның ... ... талдау нәтижелерінің негізінде алынады. Осы процесте бәсекелестік ... ... ... ... жұмыстың тиімділігі мен тұрақтылығын, сондай-ақ бәсекелестік ортасының даму жағдайы мен оның даму ... ... ... ... ... ... экономикалық әдебиетте ұйымның бәсекеге қабілеттілігін талдау мен бағалаудың әр түрлі тәсілдемелері салыстырмалы түрде қолданылған (1-кесте).
Кесте 1. ... ... ... ... мен ... негізгі әдістемелік тәсілдемелері
Тәсілдемелер, авторлар
Бәсекеге қабілеттілік өлшемі
Талдау нәтижесінде алынған ақпарат
Д. Рикардоның Салыстыр - малы ... тео - ... ... ... салыстыр - малы шығын
Бәсекелестердің еңбек өнім - ділігінің деңгейі
А. Маршалдың Фирма мен саланың тепе-теңдік теориясы
Өндіріс ... пай - ... ... өнім - ... ... ... деңгейі
Э. Хекшер мен Б. Олиннің Өндіріс факторларының ара - қатынасының теориясы
Барынша төмен факторлық шығын
Өндіріс ... ... ... бәсекелестік теориясы
Фирманың бәсекелестігінің қарқындылығы. Жоғары эко - номикалық қызмет көрсет - кіштері
Саланың монополиялылы - ғы. Нарықтағы ... және ... ... - ... ... бәсекеге қабілет - тілігін өнімнің сапасы бойынша анықтау ()
Өнімнің жоғары сапасы
Осы уақыт сәтінде өнді - рілетін ... сапа ... ... ... ... бә - секеге қабілеттілікті талдау - дың матрицалық әдістері
Жақсы бәсекелік жайғасым
Ұйымның күшті және ... ... оны мүм - ... мен ... ... орта ... ... қауіп
Бизнес жағдайының өзгеруі салдарынан ұйымның бәсекелік жай-күйін жүйелі түрде талдау ... ... ... талдау іске асырылатын бәсекелестік стратегиясының артықшылықтары мен кемшіліктерін, ұйымның мүмкіндіктері мен нашар ... ... ... ... ... өзін қорғау қабілетін анықтауға мүмкіндік береді. Талдау нәтижесінде алынған ақпаратты басшылық бизнестің өзгерген жағдайында ұйымның ... ... ... ... ... үшін ... алады.
Ұйымның бәсекеге қабілеттілігін талдау нәтижелерінің негізінде бағалау үшін жүйелі, кешенді және нормативтік тәсілдемелер қолданылады. ... ... ... ... ... ... баға - ланғанда бизнестің сыртқы және ішкі ортасының факторлары жеке баға - ... ... ... ... ... кешенді тәсілдеме тұрғысынан техникалық, құқықтық, нарықтық, ғылыми, экономикалық, ұйымдастыру, психологиялық және ... ... ... ... және ... ... ... басқа да аспектілер ескеріледі.
Бағалауда нормативтік тәсілдемені қолданумен қатар ұйымның бәсекеге қабілеттілігінің нақты факторлары нормаланады және мониторинг жасалады.
Қазақстандық кәсіпорындар мен ... ... ... өту ... ... ... жұмыс істеуге тиіс болды. Бұл жағдайда бәсекелес ортаны ... ... ... ... ... бәсекеге қабілеттілігін дұрыс бағалап, бәсекелестік артықшылықты қалыптастыру мен оны іске асыру бағыттарын ұсынудың маңызы артты.
2.2 ... ... ... анықтаудың әдістемелік түсініктері ... ... - бұл ... экономикалық категория, әр деңгейде қарастырылады: тауар, өндіруші, салалар, мемлекет. Осы ... ... ... ... бар. ... және ... бәсекеге қабілеттілік тауар өндірушінің бәсекеге қабілетті тауар ... ... ... ... ... ... ... сапалық, құндық және тұтынушылық комплексі, оның сәттілігін ішкі де сыртқы нарықта анықтайды. ... ... ... тек ... - ... салыстыру арқылы анықтайды. Тауарлық бәсекеге қабілеттілік әр жоспарлы ... ... Оның ... ... ... еңбек өнімділігі, еңбек қарқындылығы. Қазіргі уақытта бірінші жоспарға бағалық емес ... ... оның ... өнімнің сапасы, жаңашылдығы, ғылыми сиымдылығының ерекше мәні бар. Сондықтан әлемнің көптеген елдері өнімнің және ... ... ... ... ... арттырады.Ұлттық бәсекеге қабілеттілік оның әрдайым дамудағы өнеркәсіпті және инновацияны ... ... ... ... бәсекелі артықшылықтарын іске асырады, яғни бәсекелесіп отырған негізін өзгерту арқылы.Артықшылықты ұстап тұруға тауар өндіру, өндіріс және басқа факторлар тәсілдері ... қоса ... ... қуып жете ... тез ... мүмкіндік береді. Мемлекеттің бәсекеге қабілеттілігін мемлекеттің ерікті бәсеке шартында тауар мен қызмет көрсетуді өндіруге ... ... ... болады, ол тауарлар халықаралық нарықтың, яғни мемлекеттің жағдайын және оның халқының жағдайын ... ... сай ... тиіс. М. Портер еңбегінде жаһанданудың ұлғаюына ... ... ... ... ... ... ... тәуелді факторлар жиынтығымен, арқылы анықталады. Ол ... 4 ... ... ... ... - ... ... және табиғи ресурстар, ғылыми ақпараттық потенциал, капитал, инфрақұрылым, оның ... өнім ... ішкі ... ... - яғни, ішкі нарықта оның ... ... ... ... ... техникасына сәйкестігі, сұраныс көлемінің дамуы.3. туыстық және қуатты салалар - яғни ... туыс және ... ... оның ішінде халықаралық нарықта бәсеке ... жоқ ... ... ... түсуінің сферасы және жартылай фабрикаттардың, жабдықтар, шикізат қолдану сферасы, жабдықтарды қолдану, технологиялар сферасы.4. фирма құрылымы мен ... ... ... - яғни ... ... басқаруы мен жасалуын анықтайтын процесс және ішкі нарықтарға ... ... ... ... халықаралық бөлінісінің дамуы белгілі бір саланың бәсекеге қабілеттілік деңгейі әлем аренасындағы ... мен ... - та ... ... ... және ... ... жаң - жақты машина құрылымы, көлік құрылымы, суперкомпьютерлер өндіру және бағдарламалық ... ... ... әлем ... бәсекеге қабілетті электронды және электроникалық, көлікті, сотқұрылымы, станок құрылымы және т.б ... жаңа ... ... ... ... ... Сингапур, Малайзия, Тайланд) көпшілік тұтынатын тауар өндірудің бәсекеге қабілеттілігін жасады, сонымен қоса ғылыми ... ... ... ... ... ... микро ЭВМ, перифермілік құралдар және т.б) және сәтті бәсекелеседі. Жапонияның және Батыс Еуропаның ... ... ... ... бәсекеге қабілеттілігі басымды бәсекелестер ретінен тұрады, олар ... ... ... бәсекелес - фирмаларының көрсеткіштеріне сәйкес салыстыру ... ... ... бәсекенің артықшылығына келесілерді жатқызуға болады: өндіріс ... ... ... ... ... ... деңгейі, фирманы жоспарлау және басқарудың стратегиялық ... ... ... мен ... өзгеруіне тез әсер етеді) және т.б. Сірә, компанияда бәсекелі ... көп ... ... ... мазмұны да жоғары. Қазіргі кезде бәсекеге қабілеттілік ... ... жыл ... ... ... ... индексі, әлемдік экономикалық форум құраған, бағаланады. БЖИ есептеу әдісі 9 параметрлерден тұрады, ол 3 ... ... үш ... ... - жоғарға оқу мен оқыту, ... ... ... ... тобы екі ... ... - бизнес пен инновацияның дамығаны. төрт параметрлерден тұрады- институттар, инфрақұрылым, макроэкономика, денсаулықты ... және ... ... ... ... ... берілгендер мен сұрау нәтижесі қолданылады, жылы 89 көрсеткіш есептеп шығарылады. Барлығы 125 ел бағаланады. Лидерлер қатарына ... ... - ... ... Швеция, Дания, Сингапур, АҚШ, Жапония, Германия, Нидерланды, Ұлыбритания, Гонконг, Норвегия және т.б).2006 жыл қорытындысы бойынша Қазақстан 56 орында ... үшін 2005 жылы 51 ... ... ТМД ... ... Қ.Р ең ... ... Салыстыру үшін: Ресей 62 орында, Азербайжан - 64, Украина - 78, Армения - 82, ... ... - 86, ... -96, ... -107.Ең жақсы бағытты Қазақстан макроэкономика және нарықтық нәтижелік бойынша алады. ( 10 және 44 ... ... ... ... ... және ... ... алу жағында (86 бағыт), институттар (75), бизнес дамуы (72) және ... (70). ... ... Қазақстан мына параметрлер бойынша алады, яғни ... ... ... дайындық және инфрақұрылым, дегенмен 66 және 68 орындар, сәйкесінші , соңғы екі параметр бойынша ... пара - пар ... ... ... - ... ... ... БЖИ екі параметрінің ерекше актуалдығын көрсетеді - технологиялық дайындық (66 орын) және инновация ... ... ... ... технологиялық - экономикалық мағынасын мазмұндайды. Адам дамуының бағытын қарастыратын ... ... ... Адам ... ... ... көңіл аудару керек. Осы рейтингте Қазақстан 2006 жылы 177 мемлекеттің 79 ... ... ( 2005 жылы 80 орын ... Осы ... ... Қ.Р осы ... ... дамудың орташа деңгейіне жатады, оның рейтинг бағасы 0,774, енді ... ... жету үшін ... 63 ... дейін көтерілу керек. ТМД елдері бойынша ... ... ... ... ... ... Беларусиядан және Украинадан кейін тұр.Адам дамуының деңгейі бойынша ҚР ТМД ... ... ... ... ... кейін төртінші орынға ие. Осылайша М.Портер он мемлекеттегі 100 - ден көп саланың ... ... ... ... бір саланың халықаралық деңгейдегі айтарлықтай бәсеке қабілетті ... ... ... ... ... ... ... шашырамай орталықтану қасиетіне ие. Жиі олардың бірнешеуі немесе барлық ірілері бір мемлекетте, кейде ... бір ... ... ... ... ... фирмалардың ең бәсекеқабілеттілерінің шоғыры Жапониядан бастау алады (Тойота,Ниссан және т.б).Швейцарияда бірден үш ірі фармацевтикалық ... ... ( ол ... ... ... ... шағын жоғары дамыған елдерінің ешқайсысында Данияны қоспағанда, олар жоқ). Атақты компьютерлік фирмалар көбіне АҚШ-та ол аудио - ... ... ... ... Швеция бірнеше мықты машина құрастырушы компанияны тудырды, бірақ ... ... ... ол ... ... ... үш мықты химиялық фирма және әлемдегі екі ірі қымбат машина жасаушы ... ... ... ... ... бір ... шектелмей бірнеше тетелес саланы да қамтиды.Мысалға АҚШ фирмаларының көшбасшы екенін тек компьютерлер жасауда ғана емес ( , ,, ), ... ... ... ... ... де ( ... көшбасшы " Майкрософт"), микропоцессорларды жасауда да ( , ) ... Бұл ... ... емес, яғни бір немесе бірнеше фирма қол ... ... ... онын жанынан айналасына таралу қасиетіне ие: жабдықтаушыларға, тұтынушыларға және бәсекелістеріне. Өз кезегінде айналаның жетістіктері аталған компанияның бәсекеқабілеттілігінің кейінгі өсуіне жағымды әсер ... ... ... - бір - біріне бәсекеқабілеттіктерінің өсуіне бірге оң әсер ететін өзара тығыз ... ... ... бірлестігі. Кластердің пайда болуы кластердің негіз құраушы фирмадан ( немесе ... ... егер олар ... ... ... ... кәсіпорындарға жоғары тұтынушылық құндылыққа ие тауарлардың, сонымен бірге басқа артықшылықтардың технологиялық тізбек бойынша берілуімен түсіндіріледі.Кейін, бәсекеқабілетті фирмамен өндірілген ... ... ... ... ... құндылығын тұтынушы фирманың бәсекеқабілеттілігінің өсуңне тікелей әсер етеді.Мысалы, өндіруші өнеркәсіп фирмаларының жоғары бәсекеқабілеттілігін шарттаған шведтік ... ... ... ... ... артықшылықтарды олар ғана емес, темір рудасын тұтынушылар үшін де сапалы жезді өндіруші компаниялар жасады. Өз кезенінде соңғылары өз ... үшін ... ... ... және т.б ... дөңгелек подшипниктерді өндіруші -ң халықаралық табысына әсер етті.Бәсекеқабілеттілік технологиялық тізбек бойынша жоғарыға да таралады. Әдетте халықаралық айтарлықтай нәтижелерге қол жеткізген ... көп ... ... тапсырыс берушілер болып табылады. Олар өздеріне ұсынылған жартылай фабрикаттардың ... ... ... ... жабдықтаушылардың бәсекеқабілеттілігін жоғарылатуға мойын ұсындырады. Жабдықтаушылар бәсекеқабілеттілік көшбасшысының қарқынды өсімінен ұтады. Олар кейін бұл көшбасшының әрекет аумағының кеңеюі олардың өз ... ... ... ... Кластер негізі бірнеше виолет компаниялар болып табылады. Өте сирек ең алдымен шағын көлемдер себебінен - бұл ... ... ... ... ... ... ... кейде халықаралық деңгейде бәсекеқабілетті кластердің қалыптасуы кезінде патиент виолентіне айналады. Себебі патиент қызмет көрсететін тар сегмент, үлкен әлемдік нарықта, көпшілік ... ... үшін ... ... ... зор ... мүмкін.Осылай, Жапондық тұрмыстық электрониканы өндірушілер әлемдік нарыққа алдымен мамандандырылған ... ... ... ... нормативті радиоқабылдағыштар, магнитафондар және т.б түрлі елдерде сату оларға аудио - видеотехниканың бүкіл ... ... ... ... ... ... алып ... кластер арнайы өндірістерді дамыту үшін тек жағымды шартарды үсынады.Біріншіден қызмет көрсетуші және қолдаушы мәндегі халықаралық ... көш ... келе ... алып ... ... ... икемделген жабдықтардың, шикізаттар және тағы басқа үлкен көлемін қажет етеді. Бұл патенттері үшін ыңғайлы нарықты ... ... ... ... сыйлы болады, ол жетістіктер нарықтың сезімді тудырады. Мұндай шарттар эксплорент - фирмалардың пайда болуы үшін өте ... ... ... ... ... ... кластерге негізделеді және оның шектерінде максималды материалды және моральді көмекке ие ... ... ... ... жай құрамдаушылардың жабдықтаушылары коммутанттордың көпшілігіне жұмыс береді.Осылайша, кластер құрылымы фирмалардың барлық ұлттық қоғамдастығының құрылымын қайталайды. Бірақ оның маңызды бір ерекшелігі - онда ... ... ... ... ... ... халықаралық орындары жинақталған.Кластер - бұл фирмалар арасында кооперацияны дамыту жолымен, жахандық бәсекені және иновацияны енгізу, ... ... ... ... - бірі қолдайтын өзара әрекет ... ... ... әдетте. Ғаламдық нарықта тығыз бәсекелесетін компаниялардың бір немесе бірнешеуі маңызды орынға ие. ... ... - ... ... қызметтерді жабдықтаушылар шоғырланады. Олардың барлығы инфроқұрылым кәсіпорындармен ғылыми ұйымдармен, оқу орындармен өзара әрекеттеседі. Барлық ұлттық экономика үшін ... ішкі ... өсу ... мен халықаралық жаулау кешені қызметін атқарады. 50-60 жылдарында жапон экономикасының қарқынды дамуы мықты ... кеме ... ... қалыптасуымен байланысты. Осы кластер елдің әлемдік нарықтағы табыстарының басталуы болды.Алғашқының ізімен экономикада жаңа кластер жиі қалыптасады және ... ... ... ... ... ... ... жеке кластердің күшті жақтарына сүйенеді.Кластер құрылымына кіретін салалар жоғары қоғамдық және мемлекеттік назарға ие болады. Ғылымның сәйкес салаларындағы ... ... ... ... ... институттары мен ЖОО-ны пайда болады.Осылайша кластердегі өзара жұмыс аймақтың, саламен жалпы ұлттың бәсекеқабілеттілігінің өсуіне әсер ететін жағымды сыртқы ... ... ... ... ... ... ... табысты стратегиясы нәтижесінде пайда болады. Яғни олар бір елдің шегінен шығып, өзінің өндірістік ... ... ... ... бастады. ТҰК құрамына қазірде дамыған капиталистік елдердің ірі корпорацияларының 80 90 % кіреді. Жаңа ТҰК- дың ... ... ... және ... фирмалардың тек тиімді стратегиясының нәтижесі болып табылады. ... ... ірі ... ... ... нарықта өз жағдайын тұрақтандыру болып табылады (айтарлықтай сату көлемі). Нарықтың қанығуынр сәйкес екінші мәселе туындайды - өндірісті девирсификациялаудың ... ... жаңа ... ену ... үшін ... ... қана ... себебі ақырындауына алып келеді. Трансұлттандыру ірі виолент - корпорацияны тұрақты немесе ... даму ... ... ... ... ... ... Тәуекел іскерлік белсенділікті түрлі елдер нарықтары арасында қайта болуы есебінен азаяды. Ал айқын өндірістік тұлғаны сақтау шаралардың оралықтануына, ақыр ... ... тез ... оң әсер етеді.Енді трансұлттық корпарациялардың шетелдегі екіншілер қоғамдарына назар аударады.Олардың әрекетінде экплерент компанияларымен ... ... ... кеткен жөн,экплерент фирмалардың пайда болуына жағымды әсер ететін нарықтық жаңдайды өсудің бай мүмкіндіктерінің (бұзушы иновация ) және оларды іске ... ... қиын ... ... тудырады.ТҰК-ның шетелдік филиалдары жағдайында бұл шартың екеуі де бар болады.Жоғары тәуекел басқа ... іске ... ... салымдарынын бөлінбес бөлігі болып табылады.Түрлі бағалаулар бойынша шетелде еншілес қоғамдарды құру кезінде барлық жобаларды 1/3-1/5 - і іске ... ... ТҰК ... ... эксплоренттермен салыстырсақ ,бірнешелер айтарлықтай тиімді жағдайда екені байқалады.Аналық ... ... ... ... ... ... айрылған және де шетелдік концеріндердің еншілес қоғамдары қиын жағдайларда қолана алатын сақтандыруды еске түсіреді.Бірақ экплеренттердің тіршілік ету шартарының басқа құраушысы ... жету ... ... ... болашақ болжамдары ТҰК-ң барлық фирмаларына толықтай таралады.Аналық компанияның ... ... мен ... ... ... ... жергілікті фирмалармен салыстырғанда айтарлықтай артықшылықты береді.Біріншіден,шетел нарығы үшін ТҰК-ң қарапайым тауары желі бұзушы иновация болып табылады.ТҰК отанында оның ен үздік ... ... ... ... ие (кластер ішіндегі бәсеке).Басқа мемлекет үшін жаңалық болады . Нарықтын ... ... ... бос және қарқынды сату өсімін туындатады.Жағдай Австралияға әкеленген қояндардың табиғи жауларының жоқтығынан шексіз көбеюін еске тұсіреді.Екіншіден , шетелдік ... және ... ... ... ... ... ... тауарға бастапқы үлгіде болмаған жана сапаны беруге қабілетті. Аталған артықшылықтарға сүйене отырып шетелдік ТҰК-ң еншілес қоғамдары шетелдік нарық денгейінде ... ... ... ... талдау үшін икемді нысаны сонғы он жылдықтарда ... тура ... ... ... ... бастанкешірген АҚШ бола алады.70-80 жылдарда шетелдік ТҰК ірі филиялдарының сату құндарының өсу қарқындары көлемі ... ... ... ... өсу ... ... ... ен жана салаларға жатқызылса да. Осылайша , АҚШ-ң ірі 250 корпарацияларына кіретін фирмалар ішінен ,қай салаға жатқызылуынан тәуелсіз, тез ... ... ... 60% және ... ... 72% ... ... орташа шамада тез өсу АҚШ-ң алдыңғы қатардағы ... 38% ғана ... ... ... ... ... ТҰК Шетелде көп филиалдар ашып жатқаны бәріне мәлім. Бірақ осы күнде бар шетел ... ... ... ... салыстырғандағы озық қарқындар бұл - олардың Шетел нарығын ... ... тура ... ... ТҰК ... өте ... ... фирмалардың бұл түрінің барлық елдің бәсекеқабілеттілігіне әсер ету мәселесі күрделі болып табылады. Мүмкін қауіптер келесіде: өзінің интеролтты сипатына сәйкес ТҰК тек бір ғана ... ... ... ... сәйкесінше өз гүлденудің соңғыға пайдасыз ( немесе тура шығынмен) ұйымдастыру мүмкін.ТҰК әрекеті нәтижесінде ұлттық экономика үшін ашылатын мүмкіндіктер керсінше келесіде ... ТҰК ... ... ресурстарды әкелуі, өзінің Шетел бөлімдерінің күшімен ішкі шаруашылық кемшіліктердің орнын толтыруы мүмкін.Нақты шындық ТҰҚ- ң ұлттық бәсекеқабілеттіліктің жағымды және жағымсыз әсер ... ... ... ... ... ... ... ТҰҚ филиалдар әрекетінің тонаушы тактикасынан кешті, әсіресе шикізат секторында. Қайта қалпына келмейтін табиғи байлықтр бұл елдерден орында ... ... жаңа ... ... ... кейде өте төмен бағамен шығарылады. Соңғы жылдарда анклавты жүйе бойынша әрекет ететін яғни экономикада бөтен денені білдіретін ТҰК фирмаларының кемшіліктері ... Олар ... ... ... ... тек ... ТҰК- ң Шетелдік бөлімшелерімен бірегеді. Мұндай филиалдар жақты уақытты кезінде ұлттың бәсекеқабілеттіліктің өсуіне өз ықпал етеді, ал жағдайдың ... ... ... ( белгілі бр ресурс қажетті болып қалса технология өзгерсе және т.б) жүйе ... ... ... және ... ... ... ... аяусыз жабылады. Сонымен бірге ТҰК - ң айқын байқалатын жағымды әсері де ... ... екі ... механизм әрекет етеді: аналық компаниялар орналасқан елдер үшін экономикалық кері, қиын және оңай ... ... ... ... ... ... әлемдік бәсекеқабілеттілігін қолдауда жатыр. Егер де таурды дайындаудың бұл кезнңдері негізгі елде іске асырылса, онда қатаң ... ... ... ... және т.б ... ... еді. ТҰК орналасқан елдер үшін олардың әрекетінің жағымды әсері алдыңғы технологиячлардың импорттарымен байланысты. Мұндай әсер етуді Жапония, Оңтүстік Корея, ... ... ... ... елдері бастан кешіреді. Әсіресе ТҰК филиалдары арқылы технологиялардың қарқынды ауысуы өнеркәсіпті дамыған елдер тобының ішінде жүрңп жатыр. ... өзі және оны ... өзге ... ... фирма жасаған еңбекті, басқаруды маркетингті ұйымдастыру жүйесін қолданады, тауарды жетілдіруге ... ... ... ... барлығын ол механикалық түрде қабылдамай, жергілікті шарттарға икемдейді. Шын ... ... ... өз ... ... жетістік күшін күресі, сонымен бірге оның жергілікті ... ... - ... бәрі ... тәжірибесін қабылдаудың, оның ұлттық өнеркәсіп мәдениетке еңгізуі болып табылады.ҚорытындыНақты мағынада бәсекелестік нарықтағы бәсекелес ... ... ... Бұның жетістігі бәсекелестіктің барлық құралдарының қолдануында. Әр фирманың өзінің ерекшеліктері бар: монополистердің ... ... ұсақ ... ... ... - ... сигменттерінің ерекшеліктеріне ие, новатор фирмалар- алғашқы жаңалықты ашумен ерекшеленеді.Нарқтағы бәсекелестік қатынастардың басты әрекет ететін жағы ... ... ... ... ... ... ... тарихы қоғамның әдет ғұрып тамырынан басталады. Қазіргі заманғы фирмалардың капиталистікке дейінгі кәсіпорындардан айырмашылығы:еріксіз ... ... ... ... ... ... бойы өзгермейтін құрылым)экономикадағы екінші деңгейлі рөлін сол ... ... ... аз, онда өзін - өзі ... шаруашылық түрі жақсы дамыған.Нарықтық бәсеке - бұл фирмалардың оларға қол ... ... ... ... ... сұранысының шектелген көлемі үшін күресі болып табылады.Бәсеке төлем қабілетті сұраныстың шектелген көлемі үшін жүзеге ... Осы ... ... фирмалардың бір бірімен жалғасуына алып келеді. Себебі, егер сұраныс бір ... ... ... ... ... ... ... өзінің өнімін сату мүмкіндігінен айырылады.Сұраныс шектелмеген жағдайда бір типті тауар үсынылатын фирмалардың арасындағы қатынас. Бәсекеге қарағанда, ... ... ... ... ... Қазақстанда реформалау кезінде байқалды. Тауар мен қызмет ... ... ... ... ... жеке түр немесе басқа фирмалар бола алады. Фирманың қай тауары болмасын ол оған түскен пайдаға, және ол ақша ... ... ... ... Мынандай тұжырымдама жасауға болады, тауардың бәсекеге қабілеттілігі тауардың төленбеген тұтынушылық құндылығына пропорционал келеді. Бәсекеге қабілетті әр ... ... оның ... тұтынушылық құндылығынан төмен. Тұтынушы үшін тұтынушы құндылығының төленбеген бөлігі тауарды қолдануынан түскен пайдасына тең. Жабдықтаушы үшін оның ... ... ... төленбеген құн көбірек болғанына,тұтынушы біржола қызығушылықта.Біржағынан ,ол оның көптеген өлшемдерін жеңеді ... ... ... емес , тек өз ... сатылытына бәсеке қабілет қор қажет етеді.Басқа жағынан , сатылатын бағасын жоғрлата және , яғни , ... қор, өз ... ... ... ... мүмкін емес келісімді орналастыратын,кейбір нақты шектен болатыны , ... . ... М. ... және ... ... ... ұсынды.Тұтынушы өзіне ең пайдалысы сол үшін саналатын,тұтынушы ... ... ... ... баға ... ... алу үшін ... бәсекеқабілеттіктін қор көбейту үшін әсіресе нені жабдықтаушы қажет етеді - ... ... ... ... ... монопольды позицияны алатын болса ,онда толығымен сенімділікте , бағалары жоғарланады, ол бәсеке қабілетіліктін қор тәжірибе бойынша ноге дейін түседі. Керсінше, ... ... ... жоғалтады. Шығындар үшін жүмыс істегеннен гөрі, төмен табыстан кез келген уақытта алшақ болсақ жақсы болады.Фирма бір мезгілде кірістермен де және ... ... екі ... ... ... нұсқалар қолданылады. Қандай мақсатпен өндіруші фирма институционалдық тұтынушыларға табысты алу үшін қажет ... ... ... өз ... ... ... қабілеттілігіне қол жеткізеді? Пайдаланылған әдебиеттер тізімі* Қазақстан Республикасы Президентінің 2009 жылғы 6 ... атты ... ... ... // ... Қазақстан. 8 наурыз 2009 жыл.* Мамыров Н.К. , Алматы, ... 1997* С.Н. ... Ж.Т. ... ... ... ... Оқу құралы. - Алматы: Қазақ университеті, 2004.* Қазақстан Республикасындағы кәсіпкерліктің жағдайы мен ... ... ... ... ... қоры>> АҚ. Алматы, 2009 9-13 бет.* Малое предпринимательство: Теория, мировой опыт и Казахстан. /Под. ред. Е.Б. ... А., 2001.* ... ... ... ... ... макроэкономикалық көрсеткіштеріне талдамалы зерттеу. Оқу-әдістемелік құралы. кәсіпкерлікті дамыту қоры>> АҚ. ... 2009. 13-21 бет. * ... ... Президентінің 2010 жылғы "Жаңа онжылдық- жаңа экономикалық өрлеу - Қазақстанның жаңа мүмкіндіктері" атты Қазақстан ... ... // ... ... 30 қаңтар 2010 жыл.* Қазақстан - цифрларда 2009 жыл ІІІ-тоқсан. Алматы, 2009* Малый бизнес как фактор ... ... ... ... лет ... на ... пространстве: ожидания, результаты, перспективы. Материалы международ.науч.конф.18-19 мая 2001г. В5-ти ч. Алматы, 2001 Ч.1-С.273-277. * Прохоров В. ... ... ... ... и ... 2007, №34.* ... дамыту қоры>> АҚ-ның Қазақстандағы және оның аймақтарындағы шағын және орта ... ... ... ... ... Алматы, 2009. 13-21 бет.* ҰӘҚ-ның Кәсіпкерліктің жедел курсы атты материалдар жинағы. Аламты, 2009. 16-21 бет* ... ... ... АҚ ... * ... С. ... жедел даму алдағы жаңа уақыт сипатын анықтайды. //Егемен Қазақстан. 29 мамыр, 2009 жыл 3 ... ... ... ШОК-тың даму көрсеткіштерін салыстыру. Оқу-әдістемелік құралы. кәсіпкерлікті дамыту қоры>> АҚ. ... 2009. 21-27 ... ... ... ж. ... ... бағдарламасын жүзеге асырудың нәтижелері. Оқу-әдістемелік құралы. кәсіпкерлікті дамыту қоры>> АҚ. ... 2009. 131-146 бет.

Пән: Менеджмент
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 36 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Бухгалтерлік есепті ұйымдастыру және оның бәсекеге қабілеттілік жағдайындағы ролі31 бет
Бәсеке, оның экономикалық табиғаты мен елдiң шаруашылық өмiрiндегi атқаратын рөлi28 бет
Бәсекелестік және оның экономикадағы ролі9 бет
Нарықтық экономикада бәсекелестіктің ролі21 бет
Ұлттық экономиканың бәсекеге қабілеттілігін арттырудағы адам капиталының рөлі49 бет
Мемлекеттің инвестициялық саясаты19 бет
Микроэкономика пәнін зерделеу186 бет
Кәсіпкерлік қызметті басқару31 бет
Сын және оның этикалық аспектiлерi4 бет
«Мемлекеттік қызметтегі мемлекеттік саясат»96 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь