Оқыту процесінде оқушылардың танымдық белсенділігін арттырудың педагогикалық шарттары (5-6 сынып ағылшын тілі сабағында)

Қазіргі қоғамда көптеген ғалым профессорлар оқушылардың танымдық қабілеттерін дамытуда мына мына мәселелерді негізге алады: біріншісі – мазмұнның жаңартылуы, бұрын жария етілген фактілерді жаңаша сипаттау, хабарланып отырған материалға тарихи бағдар беру, ілімнің практикалық мәнін ашып көрсету және ғылымның соңғы жаңалықтарын, табыстарын жүйелі баяндау, екіншісі - өз бетінше істеудің әрқилы түрлеріне негізделген, проблемалық тұрғыдан қолға алған материалды зерттеуге және оқушының шығармашылық, практикалық жұмыстарына бағытталған оқыту тәсілдері, үшіншісі – оқушының қабілеттерін ұштау, мұғалімнің оқушыға көмек беруге дайын тұруға, олардың күш – мүмкіндіктеріне қолдау көрсету қабілеті, талап қоюшылығы мен адалдығы, балаларды көтермелей білу, сондай ақ оқушылардың өзара бәсекесінен көмек көрсете білу қасиеті. Оқушылардың танымдық белсенділігін ізденімпаздылығын арттыру үшін оқу үрдісі оларды қанағаттандыратындай ұйымдастырылуы қажет. «Жүз рет естігенше, бір рет көрген артық» деп бекер айтылмаған. Соңғы кезде теледидардан беріліп жүрген ғасыр көшбасшысы интеллектуалды казтно, жұлдызды сағат т.б. бағдарламаларды әр пән бойынша қолдану әдістемелері баспасөз бетінен орын алып отыр. Осы озық тәжірибелерді әр мұғалім қолдана білсе, оқушылардың өз пәніне деген қызығуын тудырады және танымдық қабілеттерін дамытады.
Танымдық қабілет әркімге тән. Қабілетсіз адам болмайды. Адам бәріне де қабілетті бола біледі, тек өз бойындағы қабілеттің алғы ашрты болатын нышандары оята білген жөн. Ал таным дегеніміздің өзі тану сөзінен алынған. Яғни мұндағы танымдық қабілет бұл оқушының қоғам талаптарына сай жеке тұлғаны дамыту. Тек оны дамыта білу әр ұстаздың міндеті. Сондықтан дайын ақпараттық фактілерді, заңдар мен ережелерді беріп қоймай, оқушыларды өз бетінше іздендіретін, алған білімдерін тұжырымдай алатын оқу материалдарын беру қажет. Сонымен бірге мұғалім мен оқушының арасында ұжыдық қарым-қатынас, бір-біріне деген сыйластық болған жағдайда ғана оқыту өз нәтижесін береді. Сонымен бірге оқытушы оқыту әдістерін қолдануда шеберлікпен анализ және синтездеуді тиімді қолданса, оқушылар оқыту әдістерін қолдануда шеберлікпен анализ және синтездеуді тиімді қолданса, оқушылар сабақта жаңа тақырыпты немесе өткен сабақ материалдарын таладап динақтай білсе айтарлықтай нәтиже беретіні сөзсіз.
Танымдық әрекет қажеттілік арқылы жүзеге асады. Өзінің тіршілік және рухани қажеттілігін өтеу үшін студент дүниені танып білгісі келеді. Алайда ол өзі үшін ешбір мәні жоқ нәрсеге қызықпайды. Студенттің қызығуымен құндылық бағдары тығыз байланысты. Оқушының қызығуымен құндылық бағдары тығыз байланысты. Оқушы өзі үшін құнды, әрі қажетті нәрсеге мәселен, оқу пәніне қызығады. Кейінен бұл нәрсе оқушы іс-қабілеттері танымдық әрекет арқылы пайда болады. Ал «қызығу дегеніміз - әр қырынан алып қарауға болатын күрделі ұғым. Адамның белгілі бір объектіні ұнатып, білуге ұмтылған іс-әрекетін қуаттандыратын психикалық ерекшелік» деген пікір айтады ғалымдар М. Беляев, Н.Морозова, С.Рубинштейн. Қызығу адамды жаңаны білуге, әрекеттің жаңа әдістерін әздестіруге құмарланады. Сондықтан адамның қызығуы бір іспен шұғылданғанда, әр түрлі әрекетері көрініс табады. Осыған орай кейбір ғалымдар қызығуды студенттің өзіндік дербес іс-әрекетке
Қолданылған әдебиеттер тізімі.

1. Назарбаев Н.Ә. Қазақстан-2030: Барлық Қазақстандықтардың өсіп-өркендеуі, қауіпсіздігі және әл-ауқатының артуы: Ел Президентінің Қазақстан халқына жолдауы. Алиматы: Білім, 1997,176б.
2. Қазақстан Республикасы 2015 жылға дейінгі білім беруді дамыту Тұжырымдамасы. Астана, 2004ж.
3. С.Назарбаева. Өзіңді өзің танып - білу бұл да ғылым. Егемен Қазақстан-2004ж.
4. Н.Ф.Талызина. Формирование позновательности младших школьников. Москва 1988, 97с.
5. Т.И.Шамова. Активизация учения школьников, Москва: Педагогика 1982, 208с.
6. Дьяченко В.К.Новая дидактика. М; Народная оброзавание,2000-197с.
7. Куписевич И.Основы общей дидактики. М; Педагогика, 1986-206с.
8. Оконь В.Введение в общую дидактику.М; Педагогика,1990-234с.
9. Селевко В.К.Современные оброзовательные технологии.М; Народное оброзование, 1998, 256с.
10. Лихечев Б.Т.Педагогика. Курс лекций. М; Прометей, Юрайт,1998.
11. Баллаев А.А.Активные методы обучения. М;,1986, 256.
12. Махмутов М.И. Проблемные обучение. М; Педагогика, 1985,198с.
13. Щукина Г.И. Активизация позновательной деятельности учащихся в учебном процессе. Москва: «Просвещение» 1979, 160с
14. ЧередовИ.М.Формы учебной работы в средней школе-М:Просвешение61988-255с
15. Тоқсанбаева Н.Қ. Оқыту процесі жүйесіндегі танымдық іс-әрекеттің құрылымы.п.ғ.к. дисс... Автореф Алматы-2001.
16. Мөженақова М.С. Мектептің педагогикалық процесінде оқушылардың танымдық қызығушылығын өлкетану материалдары негізінде дамыту.п.ғ.к. дисс...Автореф Қарағанды 2004.
17. Карпов А.П. Самостоятельная позновательная деятельность школьников в обучение. М., Педагогика 1980, 24с.
18. Н.Д.Хмель Жалпы білім беретін мектептегі педагогикалық прцесс Алматы «Ғылым» 2002.
19. Асылжанова М.А. Танымдық іс-әрекет мектепке бейімделудің басты факторы. Дисс... п.ғ.к, Алматы 1999, 144б.
20. Сабыров Т.С. Оқушылардың оқу белсенділігін арттыру жолдары. А «Мектеп» 1978, 110б.
21. Педагогика. Дәріс курсы. Алматы 2003, 257-261б.
22. Ә.Х.Тұрғынбаев. Философия. Алматы «Білім» 2001, 188-190б.
23. Е.И.Пассов. Коммуникативный метод обучения иноязычному говорению. Москва «Просвещение» 1991, 17-22с.
24. С.Н.Савина. Внеклассная работа по иностранным языкам в средней школе.Москва «Просвещение» 1991, 12-16с.
25. Л.В.Щерба. Преподование иностранных языков в средней школе под ред проф Рахманова И.В. Москва «Высшая школа» 1974, 6-13с.
26. Философия. Алматы «Рауан» 2001, ХІІ тарау Таным 226-238б.
27. Әбиев Ж.Ә, БабаевС.Б, Құдиярова А.М. Педагогика. Дарын-Алматы-2004, 188-190б.
28. Бейсембаева З. Студенттердің танымдық әрекетін басқарудың негізгі жолы, Бастауыш мектеп 2003, №9 13-14б.
29. Б.Рақымова. Оқушылардың танымдық әрекетін дамыту. Бастауыш мектеп 2000, №2 25-26б.
30. Якобсон П.М.Психологические проблемы мотивации повидения человека.Москва, Просвещение. 1969, 317с.
31. Рубиннштейн С.Л.Принципы и пути развития психологии. Москва,1946, 704с.
32. Махмутов М.И.Проблемное обучение. Основные вопросы теории, Педагогика, Москва, 1977, 386с.
33. Поппер К. Развитие позновательной акиивности самостоятельности учащихся студентов. Саратов, Издательство Сар. Ун-та, 1979, 119с.
34. Бұзаубақова К. Жаңа педагогикалық технологиялар. Бастауыш мектеп 2004, №10 13-16б.
35. Бекмуханбетова Р. Тіл сабағында қолданылатын жаңа әдістер. Қазақ тілі мен әдебиеті 2004, №8 3-5б.
36. Г.Пазылова. Оқушылардың танымдық белсенділігін арттыру. Бастауыш мектеп 2000, №4 13-14б.
37. Эльконин Д.Б. Психология игры. М., Педагогика. 1976, 304б.
38. Кисметова Г. Методы активного обучения студентов в высшей школе. Поиск 2001.
39. Половникова Н.А. О теоретических основах воспитания позновательной самостоятельности или в обучении. Казань, 1986,202с.
40. Рубинштейн С.Л. Принципы и пути развития психологии. М; 1946,810с.
41. Кулжанбекова Т. Использование игр на заниятиях английского языка как фактор формирование учебной и позновательной активности студентов. Поиск 2001, 219-220с.
        
        Оқыту процесінде оқушылардың танымдық белсенділігін арттырудың
педагогикалық шарттары (5-6 сынып ағылшын тілі сабағында)
Қазіргі қоғамда ... ... ... ... ... ... мына мына ... негізге алады: біріншісі –
мазмұнның жаңартылуы, бұрын ... ... ... жаңаша сипаттау,
хабарланып отырған материалға тарихи бағдар беру, ілімнің практикалық мәнін
ашып көрсету және ғылымның соңғы ... ... ... ... - өз ... ... ... түрлеріне негізделген, проблемалық
тұрғыдан қолға алған материалды зерттеуге және оқушының ... ... ... ... тәсілдері, үшіншісі – оқушының
қабілеттерін ұштау, мұғалімнің оқушыға көмек беруге дайын ... ...... ... ... ... талап қоюшылығы мен
адалдығы, балаларды көтермелей ... ... ақ ... ... ... ... білу қасиеті. Оқушылардың танымдық белсенділігін
ізденімпаздылығын арттыру үшін оқу ... ... ... ... «Жүз рет ... бір рет көрген артық» деп ... ... ... теледидардан беріліп жүрген ғасыр көшбасшысы
интеллектуалды казтно, ... ... т.б. ... әр пән ... әдістемелері баспасөз бетінен орын алып ... Осы ... әр ... ... ... ... өз ... деген
қызығуын тудырады және танымдық қабілеттерін ... ... ... тән. ... адам ... Адам бәріне
де қабілетті бола ... тек өз ... ... алғы ашрты болатын
нышандары оята білген жөн. Ал таным дегеніміздің өзі тану ... ... ... ... ... бұл ... ... талаптарына сай жеке
тұлғаны дамыту. Тек оны ... білу әр ... ... ... ... ... заңдар мен ережелерді беріп қоймай, оқушыларды ... ... ... ... ... алатын оқу материалдарын
беру қажет. Сонымен бірге мұғалім мен оқушының арасында ... ... ... ... ... болған жағдайда ғана оқыту өз нәтижесін
береді. Сонымен бірге ... ... ... ... ... ... синтездеуді тиімді қолданса, оқушылар оқыту ... ... ... және ... ... ... ... сабақта жаңа
тақырыпты немесе өткен сабақ материалдарын таладап ... ... ... ... ... әрекет қажеттілік арқылы жүзеге асады. Өзінің тіршілік және
рухани қажеттілігін өтеу үшін ... ... ... ... келеді. Алайда
ол өзі үшін ешбір мәні жоқ ... ... ... ... ... ... ... Оқушының қызығуымен құндылық бағдары
тығыз байланысты. Оқушы өзі үшін құнды, әрі ... ... ... оқу
пәніне қызығады. Кейінен бұл нәрсе оқушы іс-қабілеттері ... ... ... болады. Ал «қызығу дегеніміз - әр қырынан алып қарауға болатын
күрделі ... ... ... бір ... ... білуге ұмтылған іс-
әрекетін қуаттандыратын психикалық ерекшелік» деген пікір айтады ғалымдар
М. ... ... ... ... ... жаңаны білуге, әрекеттің
жаңа әдістерін әздестіруге құмарланады. Сондықтан адамның қызығуы бір іспен
шұғылданғанда, әр ... ... ... ... ... орай кейбір
ғалымдар қызығуды студенттің өзіндік дербес іс-әрекетке жұмыс мотиві
ретіне ... Бұл ... ... ... мақсатқа жетіп
алыстағы мақсатты көздейді» деп ... Ал ... ... пайдалы мақсатқа жетуге түрткі болады» ... А. ... ... ... ... зейін қою арқылы эмоция тудыру.
Психологтер Л.Божович, Н. Морозова, ... ... екі ... ... 1) ... оқу ... түрткі болатын қоршаған
ортасы; 2) мазмұндық және ... ... ... оқу іс-әрекетін өзі
түрткі болатын таным қызығуы.
Қызығудың ... ... ... оның ... ... жақын екенін тұжырымдайды, себебі жеке адамның белігілі мақсатқа
ұмтылуы, бағыты байқалады. ... ... ... танымдық
белсенділігін де қалыптастыруға болады. Танымдық белсенділікті қалыптастыру
әдістемесін жасау барысында оқушылардың ... ... ... ... ... оқушыларда қалыптасатын танымдық
дербестіктің бөліктері ескеріледі. Сонымен қатар психологтардың, ... және ... ... ... ... ... ... үрдісінің құрамды бөлігі ретінде нақты негізделген.
Оқу үрдісінде оқушылардың танымдық дербестігін ұйымдастырудың негізгі
құралы өзіндікжұмыс және ол оқушы ... ... ... іс-әрекетін
жанжандыруда ерекше орын алады. Осыған ... ... ... ... ... ... ... әдісі ғана емес ол ... ... ... ... ... құралы деп есептеуге болады.
Олай болса, оқушылардың немесе ... ... ... ... ... белсенділігін арттырудың ең тиімді жолы.
Оқушылардың өзіндік жұмысымен айналысатын көптеген авторлар ... ... ... жеке ... ... ... шығармашылық
қабілетін дамытып қана ... ... ... ... ... деп ... зерттеудің нәтижесі қазіргі білім беру жүйесіндегі оқушылардың
білім, білік және ... ... ... кемшліктер мектептердегі
білім беру, олардың өзіндік жұмыс жасау біліктіліктерінің төмендігінен
деген қорытынды жасауға ... ... ... деуге негіз, теориялық тұрғыдан
алғанда оқу үрдісін ... ... ... шешу ... ... ... ... аспайтындығымен түсіндіріледі.
Ендеше төменгі сынып оқушылары мен жоғары сынып оқушыларының танымдық
белсенділіктерін ... біз ... ...... ... ... ... шарттардың бірі – сабақ жүргізу кезінде мәселелік оқыту ... ... ... ... ... қою, ... тапсырмалар
беру және т.б.)
Екіншісі – оқу үрдісінде ... ... ... ... ... ... ... беретін компьютерлік техниканың мүмкіндіктерін
қолдана білу,
Айта кетерлік бір жайт, оқу ... ... ... ... жеткілікті дәрежеде дайындығы бар оқушымен ғана
емес, қабылдау, ойлау оқуға және ... ... ... ... ... ... жұмыс жүргізуге мүмкіндік береді. Бұл кезде
оқушының танымдық ... ... ... ... ... – оқу
үрдісін дараландыру.
Оқушылардың сабақтан тыс және үй тапсырмасын ... ... ... ... ... ... Мысалы, алгоритімді үлгі
бойынша орындаған тапсырма өзіндік жұмысқа ... ... ... ... ... ... ... жоғары дәрежесін талап
етеді.
Танымдық белсенділікті қалыптасуының ... ... әр ... орындау барысындағы өз бетінше жұмыс ... ... ... Оны тағайындау үшін біз мынадай көрсеткіштерді
пайдаландық: ... өз ... ... оны ... ... ... ... орындалуы кезінде үнемі көмек көрсетеді.
Танымдық белсенділігі төмен ... ... ... ... ... материалдың негізгі мәнін ашып бере алмайды; логикалық
байланысты таба алмайды. Мұндай оқушылар заңдар мен заңдылықтарды ... ... өз ... ... ... ... Алгоритмдік үлгі
бойынша тапсырмалар мен стандарттық емес ... ... ... ... орындау барысы, шарттың жүзеге асуы және нақты
әдістердің көрнекті үлгісін жасау үшін ... ... ... ... ... ... орта ... қалыптасқан оқушылар жалпы
заңдылықты игеруге және қорытындылауға біраз қабілеті бола тұра, тақырып
мазмұның ... ... ашып бере ... ... үлгі ... немесе
стандарттық емес, біраз қиындығы бар тапсырмаларды мұғалімнің көмегімен
орындай алады, бірақ шағырмашылық ... ... үшін олар ... жұмсайды. Сондықтан мұндай тапсырмаларды орындауда оқушыларға үнемі
көмек қажет.
Қалыптыстырудың жоғары деңгейіне ие оқушылар қорытындылауда ... ... ... ... теориялық материалды игеруге
белсенділік пен ынталылық танытады. ... ... ... ... ... Олар ... және стандартты емес
тапсырмаларды дербес орындайды. ... ... не өзі, ... ... ... Осындай деңгейге ие оқушылардың ... ... олар өз ... ... ... ... ... және мазмұн игерудегі қиындықтарды қиналмай жеңеді. Осындай
нәтижеге қол жеткізу үшін ... ... ... тиімді
ұйымдастыра білген жөн. Танымдық іс-әрекет ... ... ой ... оқу – ... ... өз ... жүргізу дағдысын
қалыптастыру-оқытудың аса маңызды мақсаттарының бірі. Мұны жүзеге асыру
оқушыларды жинақтылыққа, ... ... ... ... үйрету, білімді
саналы түрде игеріп, оны ... және ... ... дұрыс қолдана білуге жетелейді, ... өз ... ... ... Өз бетінше оқып үйрену үшін мінез-құлықтың, ерік жігері
мен ақыл-ой қабілетінің даму дәрежесі, әсіресе жоғары сынып ... ... курс ... ... ... ... білінеді.
Сондықтан оқушылар өзінің қызығуын толық түрде қанағаттандыратындай, ... ... мен ... ... ... ... туғызу
тиіс.
Танымдық белсенділік жәке адамның орнықты қажеттілігіне, мінезіне
айналу үшін оның бойында өз күші және ... ... ... қатар дербес
танымдық іс-әрекетке өң көзқарас қалыпастыру ... ... ... ... ... ... ... көмегінсіз орындаумен ғана шектелмейді. Ол алдына
саналы түрде мақсаттар қойып, соған сәйкес ... ... ... ... ие болу керек. Оқушылардың танымдық белсенділігін
қалыптастыру ... сан ... ... және ... ... оқу ... ... мүмкіндік беретін, тұлға мен оқу
іс-әрекет теориясының негізгі ... ... ... біз оған мынандай
анықтама береміз. Жоғарыда көрсеткенімізден басқа танымдық белсенділікке
былайша анықтама бере ... ... деп ... ... ... ... ... бөлектерінн тұратын тұлғаның интегралдық құрылымын,
сипаттамасын айтамыз.
1. Мотивациялық тұлғалық (өзін-өзі ... ... - өзі сену ... ... ... ... және қызығуын қанағаттандыруға ұмтылу).
2. Мазмұндық –амалдың (тіректік білім, жалпы дидактикалық және
арнайы дидактикалық дағдылар, білімін жетілдіру дағдысы.)
3. Процесуалды ... ... ... ... ... жеңуге дайындық, өз бетінше жұмыс істеу алу дәрежесі, танымдық
белсенділікке ұмтылыс)
Көптеген авторлардың еңбектеріне ... ... ... қалыптасудың құрамы мен оның мазмұнын анықтауда ғалымдар әр
түрлі ой-пікірлер ұстайтынын көрсетті. Біз ... ... ... ... басқару құрылымын анықтаудың негізгі ретінде анық.
Мотивициялық тұлғалық бөлік оқкшылардың оқу ... ... ... ... ... ... құралады.
Мазмұндық амалдық бөлік негізгі білім жүйесі жаңа білімді өз бетінше
жетілдіру мүмкіндіктерінен құралады.
Процессуалды жігерлік бөліктің ... ... ... ... ... жеңі үшін ... ерік ... болуы және оны
өзінің дербес іс-әрекетінде жүзеге асыру дайындығы құрайды.
Біздің жүргізген зерттеулерге қатысты осы үш ... оқу ... ... ... ... ... өте тығыз байланыста
болатындығы анықталады. Осы бағытта ... ... ... өз байқауларымыз: бізге танымдық белсенділік ... ... ... ... мен ... ... ... анықтауға
мүмкіндік берді.
Таным белсенділіктің әр бөлігі өзіне тән белгілі бір қызмет атқарады:
мотивациялық-тұлғалық қызығуды тудырады, ... ... ...... оны іске ... үшін ... жасайды және жүзеге асыруға
мүмкіндік береді, процесуалда-жігерлік оның аяқталуын қамтамасыз етеді.
Әр бөлік өз ... ... оқу – ... ... ... ... жүзеге асырады.
Егер: а) оқу-танымдық белсенділіктің ... ... ... ... ауысатын болса; ә) оқушылар негізгі интеллектуалды іс-
әрекетті және ... ... ... асыратын болса; б) оқушының өзінің
танымдық іс - әрекет ... ... ... ие ... ... ... белсенділігі алыптасты деп саналады.
Біз оқушылардың танымдық белсенділігін арттырудың негізгі ... ... ... және ... тыс ... оқу-зерттеу жұмыстарында
компьютердің мүмкіндігін пайдалануда тандадық. ... ... ... ... ... ... дидактикалық шарттар
орындалуы тиіс деп есептейміз:
- Оқытудың алдыңғы қатарлы әдіс – ... ... ... ... білімнің болуы;
- Компьютерлік технология мен моделдеуді қолдану арқылы жүргізетін
оқу және оқудан тыс өзіндік жұмыстарының ... ... ... белсенді араласуы;
- Компьютерлік техниканың мүмкіндіктерін пайдалану арқылы оқушылардың
оқу және ... тыс ... ... ... қадағалануы, білім
сапасының анықталуы.
Осы жасалған теориялық моделдің негізінде танымдық белсенділіктің
қалыптасу деңгейлерін ... деп ... ... ... ... бөлік танымдық белсенділіктің қалыптасуының төмендегідей
деңгейлермен сипатталады.
1. Танымға ... ... жаңа ... ... ... ... жүйесі тек алған білімді
қайта еске түсіруімен шектеледі.
2. Танымға ұмтылыс білімін толықтыру тәсілдерін ... ол ... ... ... ... ұмтылыс білім игеруге, оны толтыру тәсілдерін табуға
және осы ... ... ... негізгі білімін еске түсірумен
қатар оны шығармашылық түрде қолдана білетіндей деңгейде игеріледі.
Біздің пікіріміз бойынша, мазмұндық – ... ... ... қалыптасуының төмендегідей деңгейлерімен сипатталады.
1. Дағды онша маңызды емес мәліметтерді қабылдау және ол қайталау
деңгейінде ... Оқу ... ... ... ... ... сай келмейді.
2. Дағды хабардың негізгі мазмұны мен ... ... ... қалыптасады. Оқу танымның іс-әрекеттің мақсаты анықталады.
Процессуалды-жігерлі танымдық белсенділіктің артуының ... ... ... ... дайындылығы төмен. Оқушылардың ерік
жігері әлсіз, сабақ үстінде өздерін босаң ... ... ... ... оқу ... ... өз бетінше белсенділік,
жүйелік танытпайды.
2. Таным кезінде қиындықтарды жеңуге дайындық оқу танымдық іс-
әрекеттің көпшілік түрлеріне ... ... ... ... ... оқу ... іс-
әрекеттің даму тұрлерінде байқалады.
Оқытудың мақсаты тек оқушыларға білім, білік, дағды ... ғана ... ... ... жеке ... ... Осындай қасиеттердің
бірі-танымдық қызығушылықты тұрақтандыруға бағытталған танымдық
белсенділік, әрекет және ықылас арқылы білімді тиімді игеру болып
табылады. Танымдық ықылас, тұлғаның ... ... ... және ... ету ... ретінде, іс-әрекетте, ең алдымен білім алуда
қалыптасады. Оқушылардың шығармашылық күштерінің, бейімділігін және
қабілеттерін дамыту танымдық мағынасымен және ... ... ... ... ... талап ететін күрделі жүйе. Бұл
жүйеде маңызды орын танымдық қызығушылықтары беріледі.Танымдық қызығушылық
барысында ықылас ... ... ... ... жүйелі түрде бекітіліп және дамып, оқуға деген жағымды
ынта негізін құрайды, оны біреулер «білімге деген ... деп ... ... ... ... деп ... Психолог мамандардың
пікірінше, танымдық ықылас «ізденіс» сипатына ие болады. Оның ... ... ... сауалдарға жауаптарын өздері белсенді ... ... ... оқушының ізденістік әрекеті қызығушылықпен іске
асырылып, оның эмоционалды көңіл-күйі көтеріліп, қуанышқа кенеледі.
Педагог және ... ... ... айқындағандай, танымдық
ықылас өзінің оңтайлы әсерін тек іс-әрекеттің жүйесіне және нәтижесіне
тигізбей ғана, ... ... де әсер ... ... ... ... және ... ықылас ықпалымен ерекше белсенділік және бағыттылыққа
ие болатын сезімдер. Танымдық ықылас-біз үшін оқушыларды оқытудың ... Оның ... зор ... ... ... ықылас ықпалымен, тіпті
әлсіз оқушылардың да оқу жұмысы өте өнімді болады. Мұны ... ... Ол ... ... ... жұмыс атқаруда тек
оқытушының тапсырмаларын орындауды талап ететін әдеттегідей оқу жағдайын,
өзіне ойын немесе жарыс ... ... ... ... ... ... таң қалдырған құбылыс орын алды: үлгерімі ... ... ... ... жаңа оқу ... ықпалымен оқуға
белсенділік, байқағыштық, түсінгіштік танытып, бұрын қиын болып көрінетін
мәселелерді өздері шешетін дәрежеге жетті.
Танымдық ... ... ... оқу ... ... ... танымдық мәселені орындаудың тиімді, жаңа тәсілдерін
іздейді. Олар оқытушыны сынып ішінде үнемі ... ... ... танытады, күрделі қиын мәселелерді ... ... ... ұжымы ішінде – білім алудың қосымша қайнары, қызықты және
танымдық істердің бастаушылары ... ... ... ... ... ... ... пәніне ұмтылыс сауал туғызады; ... табу ... ... ... ... ... ... ой жылдам
жұмыс атқарады. К.Д.Ушинский оқуға деген ықыласты «ойға толы ... ... ... ... оқушы тұлғасының бағалы тұрақты қасиеті ретінде
қалыптастыру ... ... ... ... ... даму
беталыстарын және оқушылардың жеке ұмтылыстары мен бейімділігін ... ... ... Бірқатар зерттеулердің көрсетуінше, оқушылардың
мүшелдік ерекшеліктерімен белгілі тәуелділікті ... Бұл ... ... ... де ... ... танымдық ықыластарын дамытудың аса биік деңгейі ... ... ... ... ... болып саналады. Кең ауқымды
танымдық қызығушылықтарды білдіретін оқушыларды, әсіресе жасөспірімдердің,
танымдық белсенділік, және ... ... ... болатын назар сипаттайды.
Бұл іздегіш білім құмар оқушылар болып ... ... ... ... ... ... ... болып табылады. Бұл оқушылар педагогикалық жұмыс
атқаруында ... ... ... қайнарлары, пікірімен, пайдалы
мәліметпен, барлық шығармашылық істерімен ... ... ... және белсенді қатысушылары болып табылады. ... кең ... ... ... ... белсенділікке
шақыратын, тұлғаның танымдық бағыттылығын, ізденіс ұмтылысын және әрдайым
кез-келгеннің өзіне ... ... ... ... ... қолдау және бекітудің психологиялық
ынтасы жетістік болып табылады. Жетістікке жету барысында, оқушының ... ... ... ... жету ... оқушы басқа, одан да қиын істерді атқаруға дайын болады.
К.Д.Ушинскийдің пікірінше, кез-келген әрекетте, әсіресе, ... ... ... ... ... қамсыздандыру маңызды. Оқушылардың
танымдық іс-әрекетінің жемісті өтуін қамсыздандыратын және ... ... ... жетістікке жетуіне ұмтылдыру;
- сынып және әр оқушының жетістіктерін жүйелі көрсету, жеткен нәтижелер
туралы қорытынды беру;
- мүмкін ... ... ... алу және ... ... «оқушы өз күштеріне сеніп, жетістікке жету қуанышын сезіну» ... ... ... ... арттыра отырып оқушылардың ... ... ... Проблемалық тапсырмаларды орындау барысында әрекет
субъектісі үшін ... ... ... ... Бұл мәндегі әрбір
проблемалық тапсырма шығармашылық болып табылады. Жаңа ... ... ... үшін жаңа ... ... ... және бұл ... өзіндік іздену әрекетінің нәтижесінде өзі үшін ... және ... ... ... механизімін қарастырайық: оқушылар жаңа білім
менгергені үшін жақсы баға алу арқылы бағытталған. Өзіндік ... ... ... жаңа материалды еске түсіруі тағы бір неше түрі ... ... ... ... ... ... қайталау.
Олай болса, төменгі сынып оқушыларының ... ... ... ... ... білімді менгеру механизімінің өзгерісі қажет: жаңа
білім оқушыға дайын үлгі ... ... оны олар ... іздену
әрекеті үрдісінде жасайды. Оқу тапсырмаларын ... және ... үшін ... ... жасауда ескеретін оқушылардың танымдық әрекетін
ұйымдастыру келесі негізгі шарттардан ... ... ... мен ... ... ... сабақтағы қондырма рөлі;
- қабылдау мен бақылауды ұйымдастыру;
- оқушылардың назарын аудару;
- жадты дайындау;
- заттарға не ... тән ... ... бір-бірімен өзара
байланыстары көрінетін логикалық ойлаудың негізгі формаларын-ұғымдарын
қалыптастыру;
- оқушылардың оқытылатын материал мәнін ұғынуын ... ... ... ... оны ... мықты білімге дағды мен икемге сүйене отырып елестетуге тәрбиелеу;
- танымдық ... ... ... ... ... ... өзіндік шығармашылық жұмыс үшін жағдай жасау;
2-кезең аналитика-синтетикалық ойлау әрекетін ұйымдастыру, сондай-ақ осы
негізде оқушылардың жаңа білімі мен ... ... ... ... арқылы бекіту, оқушылардың танымдық әрекетінің техникалық
компоненттерін жасау мен автоматтандыру.
Оқушылардың төмендегі ... ... ... даму деңгейін анықтауға
болады:
• ойлау әрекетінің маңызды шарты ретінде белгілі білім ... ... ... ... ... ... жүйесін қалыптастыру;
• игерілген тәсілді жаңа тапсырмаға аудара білу жиыны;
• анализ бен синтез тереңдігі мен толықтылығы;
• ой ... ... ... ... ... ... ... үнемділігі;
• интелектуалды белсенділік пен дербестік;
• ойлау әрекетінің жалпылануы;
• ойлаудың саналылығы;
• ойлау әрекетінің нұқалылығы;
... ... ... ... ... мен тараптардың көмегіне сүйену;
• оқушыларда оқуға жақсы қатынастың, танымдық мүдденің, үйренуге
қажеттіліктің қалыптасуы.
Н.А.Половникова оқушылардың танымдық ... ... ... көрсетті:
- бірінші деңгей (көшірмелі әрекет) –танымдық әрекеттің негізгі ... ... ... ... екінші деңгей (өндіру-таңдау) –танымдық әрекеттің негізгі тәсілдерін
игеру, оларды таңдау және ... ... ... қолдану;
- үшінші деңгей (шығармашылық) танымдық әрекеттің барлық ... ... ... деңгейде қолдану.
П.И.Пидкасистый танымдық ізденімпаздықтың даму ... ... ... ... ... танымдық тапсырманы тек қана
үлгі бойынша орындайды;
- қайта жаңғыртушы деңгейі-оқушы белгілі үлгілер, ... ... ... вариантты (ішінара іздену) жаңа тапсырмаларды өздігінен орындайды,
бірақ кейбір тұстарын оқытушының көмегімен орындайды;
- шығармашылық (жоғары) мәселені оқушы өзі ... өзі ... ... келе танымдық ықылас танымдық жүйесіне ғана емес,
нәтижесіне де бағытталады, ол ... ... ... оны ... ... қуат және жігерімен байланыстырылады. Мұның барысында
танымдық ықылас түрлі сезімдерді ... ... ... ... ... ... ... заты «ықылас
жылуымен нәрленеді».
Белсенді танымдық іс-әрекеттің көздейтін мүддесі, білімнің қоғамдық
мәнін ұғыну қоғамға ... ету ... ... ... ... білу ... ... Оқушылардың танымдық белсенділігін арттыруды
арнайы ұйымдастыруды оқу үрдісін ... ... ... ... болады.Оқу әрекеті баланың дамуының басты шарты, оқыту үрдісінде
маңызды ... ... ... ... ... мен ... өздігінен жұмыс істеуге баулу, танымдық белсенділігін арттыру
құралы ... ... ... ... ... ... танымдық қызметіне
деген мотивациясын арттыру үшін оқу үрдісі ... ... ... ... ... кез келген сабақ немесе сабақтар жүйесі мынадай нобай
арқылы құрылады:
- мұғалім мақсаты құрастырады, бірақ ... ... ... ... алдына қойған мәселелерді қалыптасқан мақсаттардың ... ... ... ... жету ... мен ... мұғалім өзі
таңдайды, яғни ол мақсатқа жетудің ... ... ... ... ... жетудің әдістерінің көпнұсқалығы туралы айтуымызға болады;
- жаңа ... ... ... үшін ... өз ... ... жаттығуларын орындайды;
- мұғалім орындалған жұмыстарды ... ... ... ... ары ... бұл цикл ... ... нобайды талдап, біз мынадай қорытындыға келдік: қазіргі заманғы
білім беру ... оқу - ... ... ... ... жинақтау болып
табылады (дағдылар, шеберліктер). Ал бұл білім жүйесінің заңды нәтижесі
ретінді қажет болған ... ... ... ( ... ... ... жеке тұлға болып саналады. Алайда, азаматтық бүкіл өмірі
бойы жиналған білімі мен ілімі соншалықты көп, ... ... ... ... оның ... ... ... қиындап бара жатыр, тіпті
мүмкін емес десе де болады. Ендеше оқушылардың танымдық ... ... ... ... ... ... ... шешу үшін оқушы кез келген әдіспен берілген дайын білімді жаттап
алуға бағытталған селқос тындаушы ғана болмай, керісінше, ол ... ... ... іздеп, қажет болған жағдайларда оны қолдануға ұмтылуы тиіс.
Мынадай ... ... ... ... оқушы жаңа білімді
себепкерлеп, ... баға алу үшін не өз ... не ... ... ... ( 3-4 адамнан) жұмыс істеу керек делік. Өз бетінше ... ... жаңа ... ... еске ... өзге ... ... еске
сақтаудың түрлері қосылады – көзбен көру, есту, қайталау, т.т.
Біздің ойымызша, төменгі сынып ... ... ... үшін білімді меңгерудің төмендегідей шарттары беріледі:

Бүгінгі мектептерде тек қана ... ... бөлу ғана ... Сондықтан да ол мектеп тәжірбиесінде кең таралған, өйткені мұғалім
оны оңай ... ... ... қоя ... тоқталсақ, онда біз ол
мақсаттың тек қана жекеленген, бөлек, бір-бірімен бірікпеген оқу ... ... ... ... ... мұндай түрі оқушылардың өз
қызметін бақылып, оған баға ... ... ... ... ... ... танымдыққа емес, тіпті оқу үрдісіне ... ... екі ... ... үш ... ... асырылуы үшін оқу пәні ішкі ой
ерекшеліктеріне, яғни ол ойдың даму ... мен ... ... қатар
әр оқу пәні-жалпы білім жүйесінің тек қана бір бөлігі ... ... іске ... Яғни, қазіргі заманғы оқу үрдісінің мазмұнына деген
көзқарас оның диалектикалық ... ғана ... ... ... ... пәндік білім беру жүйесін негізінде диалектикалық қайшылық, яғни,
бір ... ... ... ... ... беру жүйесінің дамуына мүмкіншілік
беретіні қозғаушы күш деп қарастырылады.
Түсініктерді қолдану үшін, адам, алдымен, білімнің ... ... Егер ... жоқ ... адам ... барлық түрлілігін тану керек,
нәтижесінде ол еш нәрсені білмейді. ... ... ... ... ... ... мен қатынастарын нақты түрде
қарастырады.
Біздіңше, төменгі сынып оқушыларында ұғынатын түсініктер оның ... ... ... ... ... емес, оларды түсіну ғана
болады. Мотивацияның өсуі мен ... ... ... ойлау дами
бастайды, сөздік қоры ұлғаяды, ғылыми-публицистикалық әдебиетке деген
қызығу пайда ... ... ... үшін ... оқу үрдісінің негізінде
төменгі сынып оқушыларының мотивациясын арттыруға көңіл бөлсе ғана олардың
өз бетімен ... ... ... ... және ... дамып, логикалық
ойлау қабілеті қажетті деңгейде дамиды, ал ... ... ... орта ... ... ... ... түсері сөзсіз.
Оқушыларда оқу-танымдық іс-әрекеттерді өз бетінше жүргізу дағдысын
қалыптастыру-оқытудың аса ... ... ... Мұны ... асыру
оқушылардың жинақтылыққа, өзін-өзі дұрыс басқаруға үйретеді, білімді ... ... оның ... ... және ... есептерді шешуге
дұрыс қолдана білуге жетелейді, ... өз ... ... ... Өз бетінше оқып-үйрену үшін қажетті мінез-құлықтың, серік-жігер
мен ақыл-ой қабілетінің даму ... ... ... ... оқушылары мен
төменгі курс студенттерімен жүргізілген жұмыстарда айқын ... ... ... ... ... ... ... өзінің танымдық белсенділігі мен дербестігін жүзеге
асыратындай жағдай туғызуы тиіс.
Танымдық белсенділік жеке адамның орнықты ... ... үшін оның ... өз күші және білімі игеру қабілеті мен қатар
дербес танымдық ... оң ... ... ... Танымдық
белсенділік немесе ізденімпаздық, ... ... ... басқаның
көмегінсіз орындауы мен ғана шектелмейді. Ол ... ... ... ... ... ... өзінің іс-әрекетін бағыттай отыру мүмкіндігіне ие болу
керек. Оқушылардың танымдық белсенділігін қалыптастыру ... ... ... және ... техниканың көмегімен оқу үрдісін
жекелеуге ... ... ... мен оқу ... ... негізігі
қағидаларына сүйене отырып біз оған мынадай анықтама ... ... деп ... ... және ... бөліктенінен тұратын тұлғаның интегралдық құрылымын, сипаттамасын
айтамыз.
1. Мотивациялық-тұлғалық (өзін-өзі тану, өзіне-өзі сену, дамыту, ... ... ... және ... ... ... Мазмұндық-амалдық ( тіректік білім, жалпы дидактикалық және ... ... ... ... ... ... (танымдық іс-әрекет үрдісінде кездесетін
қиындықтарды жеңуге дайындық, өз бетінше ... ... алу ... ... ... ... ... жасалған талдаулар танымдық
белсенділікті қалыптастырудың құрамы мен оның мазмұнын ... ... ... ... ұстайтынын көрсетті. Біз зерттеу нысанын, оқушылардың
өз ... ... ... оларда қалыптасатын таымдық
белсенділіктің құрамын анықтаудың негізі ретінде ... ... ... оқу ... ынталылығын
қамтамасыз ететін қажеттіліктен, қызығудан, ізденімпаздықтан құралады.
Мазмұндық-амалдық бөлік негізінде білім жүйесі мен жаңа ... ... ... мүмкіндігін ашатын басты білімдер ... және ... ... ... ... бөліктің негізін оқушыларда таным кезіндегі
кездесетін қиыншылықтарды жеңу үшін ... ... ... және ... дербес іс-әрекетінде жүзеге асыру дайындығы құрайды.
Біздің жүргізген зертеулерге қатысты осы үш бөлік оқу үрдісінің ... ... ... бір-бірімен өты тығыз байланысты
болатындығы анықталды. Осы бағытта ... ... ... мен өз ... бізге танымдық белсенділіктің негізгі
бөліктерін мынадай белгі-шарттар мен көрсеткіштердің жиыны арқылы анықтауға
мүмкіндік береді.
Танымдық ... әр ... ... тән ... бір ... ... ... тудырады, ... ... ... оны іске ... үшін ... жасайды
және жүзеге асыруға мүмкіндік береді, процессуалды-жігерлік оның аяқталуын
қамтамасыз етеді. Әр бөлік өз қызметі арқылы ... ... бір ... жүзеге асырады.
Егер: а) оқу-танымдық белсенділіктің мотивациясы тұрақты ... ... ... ... ә) ... ... интеллектуалды
іс-әрекеттерді және өзіндік жұмыстарды жүзеге асыралатын болса; б) оқушының
өзімдік танымдық іс-әрекетің басқару ... ... ішкі ... в) ... оқу- ... іс-әрекеті шығармашылық зерттеушілік
сипатқа ие болса, онда олардың ... ... ... деп
саналады.
Біз оқушылардың танымдық белсенділігін қалыптастырудың негізгі жолының
бірі ретінде олардың сыныптық және ... тыс ... ... ... ... ... ... Сонымен қатар
оқушылардың танымдық белсенділігін қалыптастыруда төмендегідей дидактикалық
шарттар орындалуы тиіс деп есептейміз:
- оқытудың алдынғы ... ... ... арқылы қалыптасатын
теориялық білімнің болуы;
- компьютерлік технология мен модельдеуді қолдану арқылы ... ... ... тыс ... жұмыстарының арнайы жүйесін жасауға оқушылардың
белсенді араласуы;
- компьютерлік техниканың мүмкіндіктерін пайдалану арқылы оқушылардың оқу
және оқудан тыс жұмыстарының ... ... ... ... анықталуы.
Осы жасалған теориялық моделдің негізінде ... ... ... ... оның ... ... жалпылау деп қарастыруға болады.
Мотивациялық-тұлғалық бөлік танымдық белсенділіктің ... ... ... Танымға ұмтылу, негізінен, жаңа білім игеруге бағытталады. Игерілген
негізгі білім жүйесі тек алған білімді ... еске ... ... ... ... ... ... игеру және ол білімнің
көзін табуға бағытталады. Негізіг білім жүйесі оны берілген алгоритм
бойынша шығарылатын есептерді шешу ... ... ... ұмтылыс білім игеруге, оны толтыру тәсілдерін табуға және
осы әдістерді жетілдіруге бағытталған. Негізгі білім ... ... еске ... ... оны шығармашылық түрде қолдана
білетіндей ... ... ... ... ... ... ... қалыптасуына мынадай деңгейлермен сипатталады.
1. дағды онша маңызды емес ... ... және оны ... ... Оқу-танымдық іс-әрекетінің мақсаты
игерілетін тақырыптың мазмұнына сай келмейді, олар ... ... ... Сондықтан жоспарлау қойылған мақсатқа
сәйкес келмейді.
2. Дағды хабардың жалпы мазмұнының негізгі идеясы ... ... мен еске ... ... ... ... ... тақырыпқа сай келгенімен, қойылған
тапсырмаға сәйкес нақтыланбайды. Жоспарлау жұмыстың ... ... ... ... хабардың негізіг мазмұнын мен мақсатын танып, қабылдау
деңгейінде қалыптасады. ... ... ... және ... ... ... айқындалады. Осыларды
есепке ала отырып, жұмыстың нақты жоспары жасалынады.
Процессуалды-жігерлі бөлік танымдық белсенділіктің қалыптасуының
келесі деңгейлерінен ... ... ... жеңу ... ... Оқушылардың ерік-
жігері әлсіз, сабақ үстінде өздерін босаң ... ... ... ... ... ... өз ... жүйелік танытпайды, т.б.
2. Танымдық кезеңіндегі қиындықтарды жеңуге дайындық оқу-
танымдық ... ... ... ... Оқушылар
сабақ кезінде ынталанып, жұмысты аяғына ... ... ... ... ... жеңуде табансыздық
танытады.
3. Танымдық қиындықтарды ... ... ... ... көпшілік түрлерінде байқалады. Оқушылар кез келген
тапсырманы аяғына дейін орындап шығады. Жыл бойы жүйелі ... ... ... ... осы анықтаған
сипаттамаларының негізінде оқушылардың танымдық ... үш ... ... ... ... деңгей белгілі бір көлемде ... ... ... ... емес ... игеру дәрежесімен, үлгі бойынша
тапсырмаларды ... өз ... ... ... ... ... көңіл қоймауымен сипатталады.
Орташа деңгей білім негізінің болуы, оқушылардың білімге, өзіндік
жұмысқа құштарлығының қалыптасуы, орта дәрежедегі ... ... ... орындау алу қабілеті арқылы анықталады. Яғни, оқушылардың оқу танымдық
белсенділігі даму үстінде деп саналады.
Жоғары деңгей терең теориялық ... ... ... ... ... ... арқылы танылады. Яғни, оқушылардың оқу танымдық
белсенділігі жеткілікті дәрежеде дамығандығы мен ... ... тілі ... ... ... ... ... шарттары.
Оқу үрдісінде оқушылардың ... ... ... ... ... ... және ол ... жастардың дербес танымдық іс-
әрекетін жандандыруға ерекше орын ... ... ... ... ... жүргізудің, ұйымдастырудың формасы оқыту әдісі ғана емес, ... ... ... ... ... ... құралы деп
есептеуге болады. Олай болса, оқушылардың дербес ... ... ... ... ... ең ... жолы.
Оқушылардың өзіндік жұмысын зерттеумен айналысатын көптеген ... ... ... ... жеке тұлға ретіндегі қасиеттерін
шығармашылық қабілетін дамытып қана ... ... ... танымдық
дербестіктің жоғарғы деңгейіне көтеру деп ... ... ... ... ... беру ... ... білік және дағдыларында кездесетін негізгі ... ... ... ... өзіндік жұмыс жасау біліктерінің
төмендігінен деген қорытынды жасауға ... ... ... ... ... тұрғыдан алғанда оқу үрдісін дамытатын кез ... ... ... ... ... ... ... аспайтындығымен
түсіндіріледі. Ендеше жоғары сынып оқушылары мен ... ... ... ... ... біз ... дидактикалық шарттары орындалуы тиіс. Мұндай
шарттың бірі – сабақ жүргізу кезінде мәселелік ... ... ... құру, мәселелік сұрақтар қою, шығармашылық тапсырмалар беру және
т.б.) пайдалану. Екіншісі – оқу ... ... ... ... ... өзіндік жұмысын дамытуға мүмкіндік ... ... ... колдана білу.
Осыған байланысты біз оқушылар өз бетінше ... ... ... ... ... ... ... қамтитын тапсырмалар
мен деңгейлік есептер жүйесін ... Айта ... бір ... ... компьютерлік техниканың ... ... ... дайындығы бар оқушымен ғана емес, ... ... ... ... ... қайта жаңғыртуға қабілеті әр түрлі оқушылармен жұмыс
жүргізуге мүмкіндік берді. Бұл ... ... ... ... ... қажетті шарты – оқу үрдісін дараландыру.
Ағылшын тілі сабағында оқушылардың сабақтан тыс және үй ... ... ... өзіндік жұмыстарын бақылаудан байқағанымыз, олар
тапсырмалардың түріне байланысты белсенділіктің әр түрлі деңгейін көрсетті.
Танымдық белсенділіктің қалыптасуының ... ... әр ... орындау барысындағы өз бетінше жұмыс істей алу қабілетімен,
деңгейімен анықталады. Оны тағайындау үшын біз ... ... ... өз ... орындалған; оны орындауда біршама көмек
керек; тапсырманың орындалуы кезінде үнемі көмек ... ... ... ... ... ... ... игерілетін материалдың негізгі мәнін ашып бере алмайды; логикалық
байланысты таба алмайды. Мұндай оқушылар заңдар мен заңдылықтарды формальды
түрде, өз білімін ... ... ... тілі сабағында оқу-танымдық белсенділіктің орта деңгейі
қалыптасқан оқушылар жалпы заңдылықты игеруге және ... ... бола ... ... ... негізгі өзегін ашып бере алмайды.
Дегенмен үлгі бойынша және стандарттық ... ... ... ... ... ... ... алады, бірақ шығармашылық
тапсырмаларды ... үшін олар ... күш ... ... ... ... ... үнемі көмек қажет.
Біздің зерттеуіміз бойынша ... тілі ... ... ... ... күрделі тапсырмаларды орындайды. Осыған
байланысты ... ... ... әр түрлі болып келеді. Мысалы:
компьютерді қолдану арқылы өзіндік жұмысқа арналған тапсырмалардың жинағы
оқушылардың ... ... ... неғұрлым тиімді әдісі
болып табылады.
Танымдық ... ... ... ... ... үшін ... ... жүргізіледі. Оның
нәтижелерін төмендегі ... көре ... ... қалыптасу деңгейлерінің өсу қарқыны
|№ |Аралық |Сыныптар |Саны |Бағалары |
| | | | ... ... |Өте ... |
| | | | ... ... | | |
| | | | |% | | | |
1 |1-ші ... |а) бақылаушы
ә) эксперимент |28
24 |-
- |-
- |8
8 |28,6
33,3 |16
13 |57,1
54,1 |4
3 |14,3
12,6
| |2 |2-ші аралық |а) бақылаушы
ә) эксперимент |28
24 |-
- |-
- |4
2 ... ... ... |5
8 ... | |3 |3-ші ... |а) ... ... |28
24 |-
- |-
- |2
1 |7,1
4,1 |20
12 |71,0
49,7 |6
11 |21,9
46,2 | |
Қоғамдық прогресс пен ғылымның ықпалынан, оқытудың жаңа ... ... ... ... ... ... ... нақтыланады,
жетіле түседі.
Ағылшын тілі сабағында білім беру және оқыту ... ... ... ... белсенділігі, өзбеттілігі, білім мен
біліктерінің беріктілігі, ұғынықтылығы және ... ... Бұл ... ... ... оқу ... ... жаңамен байланыстыруға, негізгі мен қосымшасын анықтауға, ... ... ... өз ... ... ұмтылысынан
көрінеді.
Оқу үрдісі оқушылардың танымдық іс-әрекеті нәтижесінде жүзеге асады,
ал танымдық әрекеті негізінде оқушыларда танымдық ... ... ... ... ... ... білімнің қоғамдық мәнін
ұғыну, ... ... ету ... ... ... ... дамиды.
Белсенділіктің ең жоғарғы көрінісі оқушылардың алған білімдерін өмірде,
тәжірибеде нәтижелі ... ... ... ... Демек, оқушылардың
танымдық белсенділігін қалыптастыруды арнайы ұйымдастыруды оқу үрдісін
жетілдірудің негізгі шарты ретінде қарастыру ... ... ... ... ... мәселесіне
педагогтердің, психологтердің, әдіскерлердің көптеген еңбектері арналған.
Зерттеулерде танымдық белсенділік туралы әр ... ... ... ... ... ... ... қарастыра, екіншілері
жеке тұлғаның ерекше қасиеті ретінде түсіндіреді.
А. Аристова танымдық белсенділікті қоршаған орта ... ... ... субъектіде жаңарту, өзгеру әрекетінің пайда болуы ретінде
қарастырса, Т. Сабыров „Оқушылардың оқудағы белсенділігі дегеніміз – ... ... мен ... меңгеру және оларды өмірде, тәжірибеде пайдалана
білуге үйренуге оқушының істейтін сапалы әрекеті” деп атап ... ... ... ...... өз ... етуге дайын болуға ұмтылысынан, алға қойылған мақсаттарға жету үшін
оңтайлы жолдарды таңдай білуден ... ... жеке ... ... ... қандай да бір тәсілі мен әдістерін пайдалануға ... ... ... ... ... ... міндеттерді танымдық
қабілет дәрежесі жоғары оқушылар ғана тапсыра алады. ... оның ... ... ... ... ... білім деңгейінен анағұрлым
асып түсетін міндеттер жүктеу білім беруде оңды нәтиже бермейді.
Ағылшын тілі сабағында танымдық әрекетті ... ... ... ... баспалар, интернеттің маңызы жоғары. Сондықтан осыларды
ескере отырып, оны басқа да түрлі әдіс-тәсілдермен үштастырған жөн.
Жаңа технология, дәстүрлі емес ... де ... ... көп ... ... ауыл ... ... күні әлі де болса өз
мәнін жоймаған, оқу үрдісінде пайдаланып ... ... ... ... танымдық белсенділікті қалыптастыру – оқушылардың өзіндік
жұмыстарын ... ... ... сипаттағы сабақтарды
өткізуде үлкен мәнге ие. ... ... ... ... ... зерттеу сабағы, тарихты „өзгерту сабағы”, сындарлы түсінік сабағы
(ереже, заңдылық, болжау), іздену сабағы, түпнұсқамен ... ... ... ... модельдеу сабағы, эвристикалық сабақ, саяхат ... ... ... ... ... ... ... сынақ-
сабақ, талдау сабағы, сайыс-сабақ, көрме-сабақ, сабақ-олимпиада, сабақ-
конференция, сабақ-спектакль, ... ... ... ... ... жұмысты қорғау сабағы, болашақ мектеп сабағы және т.б. Осы
сабақтар ішінен іскерлік ... ... ... ... ойын сабағын
өткізу жоспары алдын ала ... ... ... ... рөлдер бөлініп беріледі, кеңес беріледі. Құрал-жабдықтар,
көрнекіліктер әзірленеді.
Іскерлік ойындар: оқу, өндірістік, ... ... ... ... ойындардың негізгі белгілеріне мыналар кіреді.
1. Мамандардың басқарушылық әрекеті үрдісін модельдеу.
2. Ойынға қатысушылар арасында рөлдерге бөлу, рөлдеріне сәйкес ... ... ... ортақ мақсаттарының болуы.
4. Ойынға қатысушылардың ұжымдық шешім шығаруы.
5. Шешімдердің көп нұсқалығы.
6. Ойын соңында талдау жасау.
Әдетте, ойын ... екі түрі ... ... бір ... ... ... ... тапсырмалар (міндеттер); ә) арнайы
тапсырмалар.
Іскерлік ойындар күрделі шешімдерді қабылдай білуге ... ... ... ... ... ... білігі мен ... ... ... береді. Іскерлік ойыны оқушылардың жеке
қасиеттерін: жауапкершілік, іскерлік, шыншылдық, шешімпаздық, мақсаткерлік,
белсенділік сияқты ... ... ... ... оқу әрекетінің жемісті, нәтижелі болуына,
танымдық белсенділігі мен ізденімпаздығын ынталандыруға септігін ... ... ... ... ... ... мен ... аса маңызды міндет.
Қазіргі кезде бастауыш мектептерде оқыту мазмұнын жаңарту ... одан әрі ... ... ... жол ... ... 6 жаста үлкен өзгеріс болатыны белгілі. Бала мектеп
оқушысына айналады. Бастауыш ... ... жас ... ... ... ... сипатталады. Баланың мектеп жасына өтуі
оның іс-әрекетінің, қарым-қатынасының, ... ... ... ... ... Негізгі іс-әрекет түрі оқу болады,
өмірі өзгереді, жаңа міндеттер пайда болады.
Ағылшын тілі сабағында бастауыш ... ... ... ... ... ... үрдісінде жүзеге асады. Осы жаста қарым-қатынас шеңберінің
кеңеюінің ... ... ... өтіп ... осы өзгерістер педагогтерден
бүкіл оқыту-тәрбиелеу жұмысын нақты мақсатқа бағыттауды ... ... ... түрі – оқу. Осы оқу ... ... ... ... зейін, ес, қиял, ойлау) дамиды.
Бастауыш мектеп оқушысының қабылдауы тұрақсыз және ұйымдаспауымен
ерекшеленеді, сонымен қатар оларда „білуге құмарлық, ... ... ... ... жаңа бір ... ашып ... қоршаған
ортаны қызығумен қабылдайды.
Олардың зейіні де еріксіз, тұрақсыз болып келеді. Сондықтан бастауыш
мектепте баларды оқыту мен тәрбиелеу үрдісі, негізінен, зейінді ... ... ... ... ерікті зейінін жаттықтыруды, назарын бір
орталыққа біріктіру үшін ерік күшін жинақтауды талап ... ... ... оқу ... бірге дамиды (оқу ... ... ... жауапкершілік).
Бұл жастағы балалар өте сезімтал. Оның сезімі тәуелсіз және өте ашық
болады. Бұл ... ... ... өте ... фантазияға берілгіш
келеді. Балалардың қиялына мүмкіндік берсе, оларды қандай да ... ... ... ... ... ... балалар қиын істерді де құштарлықпен
орындайды.
Баланың бүкіл өмір бойында оның даму үрдісі ... ... ... ... ... белсенділігі арта түседі. 6-7 жастағы балалар
заттарды ... ... ... ... ажырата бастайды, олардың
құрылысын, пайдалану тәсілдерін білгісі келеді. Күнделікті өмір ... ... ... ... мен заттарын анықтай білуге, адам
баласының жинақтаған бай тәжірибесін үйренуге ... ... ... ... ... ... ... ынтасы дейді. Балалар өте
байқағыш, еліктегіш, әр нәрсеге үңіле ... көп ... ... ... әдетте өзіне түсініксіз оқтғалардың, құбылыстардың сырын
білуге құмартады. Күн сайын ... ... ... ... ... ... ... Мұндай ерекше сұрақтар
балалардың ақыл-ой еңбегімен шұғылданудағы ниетін, ықыласын сипаттайды.
Сондықтан ересек адамдар бала ... ... ... ... ... сұрағына жауап ала алмаған бала ... ... ... Ал бұл ... ... ... кері әсер етуі ... мүмкін.
Егер мектеп жасына дейінгі балалрдың қызығуы ойын іс-әрекетімен
байланысы болып ... ... ... ... қызығудың дамуы оқу іс-
әрекетінде жүзеге асырылады. Кеңестік психологтар зерттеулері ... ... ... ... қатысты жағдайлардың барлығы қызықтырады: жаңа
адамдар (мұғалім, сыныптағы ... жаңа орын ... ... ... жаңа түрі (оқу) және ... тілі ... әр ... жастағы оқушылардың танымдық
қызығуының ... ... ... зерттеушілер үшін қиыншылық
тудырады. Өйткені, танымдық қызығудың қалыптасуы және ... – жеке ... ... жүзеге асатын өте күрделі үрдіс. Жалпы алғанда, ағылшын тілі
сабағында қызығудың ... бала ... ... және өмір
тәжірибесіне айланысты болады. Сондықтан да баладағы танымдық қызығудың
даму деңгейін тек ... ... ... деп те ... ... ... балаларда тұрақтылығы, бағыттылығы, мазмұны жағынан бірдейемес
қызығу болуы мүмкін.
Балалар жасына байланысты осы мәселені ... ... ... ... ... Н. ... Л. Гордон, М.
Беляева, И.Цветкова, Л. Маневцова, Н. Постникова, К.Романова, Р. ... ... ... ... ... ... И. Шевченко (жеткіншек жас),
В. Ильина, В. Иванова, Н.Костина, Л. ... ... ... ... ... ... ... мектеп оқушылары бойынша А. Абдуллаева, М.
Морозова, Чо Сун ... Ф. ... ... ... ... ... ... А. Дусавицкий (оқушылардың танымдық қызығулары дамуына
оқыту құралдарының ... Л. ... ... нашар оқушылардың танымдық
қызығулары дамуының ерекшеліктері, М. Щеломенцова (бастауыш мектеп жасында
танымдық қызығудың дамуында ғылыми-көркем ... ... ... ... ... оқушыларының танымдық қызығуына жақын мәселелер В.
Дорохова, Р. Жданова, Е. Киричук, ... Л. ... ... ... өте ерте жастан қалыптасады және оның ... ... ... құмарлық түрінде болады. Баланың бірінші жылында-ақ оны ашық түсті
заттар, қатты шыққан дыбыстар, заттардың ... ... ... осы тітіркендіргіштерді үзіліссіз қабылдайды және оларды қайта-
қайта қабылдауға тілек білдіреді. Алайда, объектіге ... бұл ... ... тартымдылығына сәйкес уақытша оны қызығудың алды деп те
есептеуге ... ... – бала ... тән ... ол ... ... оған терең енуіне көмектеседі. Баланың мұндай құмарлығы өзін
қоршаған дүниені ... ... ... деген қызығуынан байқалады.
Балалардың өте ерте ... ... ... ... „бұл не?”,
„неліктен?” және т.б. ... ... ... ... ... ... ... болады. Әрине, кішкентай баланың қойған мұндай
сұрақтары белгілі ... ... ... деген танымдық қатынас түрінде
әуестік, білуге құмарлықты көрсетеді. Мұны танымдық қызығудың бастауы десек
болады.
Балалардың қызығуы өз бетімен ... ... ол ... ... ... ... ... Балалардың қызығулары олдардың жас және
дербес ерекшеліктеріне байланысты болғандықтан, оқу-тәрбие ... әр ... ... балалардың өздеріне лайықты қызығулары
болатынын ескеру ... бар ... ... ... ... ... ... Әрекет үстінде балалар әр ... ... ... бір ... ... ... ... білім жүйесі қалыптасады.
Ағылшын тілі сабағында балалар үздіксіз дамиды, олардың танымдық
белсенділігі артқан сайын негізгі ... ... ... ... танып –
білсем деген ниетін қалыпты дәрежеде сақтап, ... ... ... ... үшін танымдық қызығуын арттыру маңызды. Ал ... ... үшін зат ... ... ... соны жақсы білуі керек, оны үйрететін
бірінші ... ... ... ортаның шындығын ұғып білуге ұмтылудың бір көрінісі –
балалардың сұрақ ... ... келе ... тек ... ... ... әрі ... әлеуметтік көріністер жөнінде нақты білім, хабар,
түсінік алғысы келеді. Ересектерден балалар өз ... ... ... ... оның ... ... ұмтылысына мұқият қарау керектігі
туады.
Балалардың қоғамда алатын орны, үлкендермен қарым-қатынасы әлеуметтік
өмірге араласуы, олардың ... ғана тән ішкі ... ... ... ... тағы ... да ... мәселелер ғылымның сан-саласын
тоғыстыратын күрделі әлем.
Балада мектеп жасына дейінгі жастың соңына қарай үлкендердің әсерімен
мектептегі оқуға ... ... ... ... ... ... мектеп жасында балалардың алғаш мектепке келген күнінен бастап
оларды не қызықтыратынын, олардың қызығуының өзіндік ... ... ... қалай қызығатынын жан-жақты білу үшін оқу-тәрбие жұмысын
жақсы ұйымдастырып, жақсартудың, оқу үлгірімін арттырудың маңызы зор. Бала
оқуға, сабақты үлгіруге, ... ... ... ... оқудағы іс-әрекеті
сәтті болады, білімді де сапалы меңгереді. Баланың оқу пәніне, ... ... ... онда ... да, ... де” ... ... түсінікті. Сондықтан қызығудың балалардың жақсы оқуына, оқығанын
жақсылап ұғып алуына, оларды дұрыс тәрбиелеуде, олардың бойында адагершілік
қасиеттерді қалыптастыруда ... ... ... ... мектеп, оқу үрдісі, тәрбие, мұғалімдер
ұжымы. Бала мектепте оқуға қызығып келеді. Оқи бастаған соң жақсы оқыған
пәніне қызыға ... ... ... ... ... арта ... Сәтімен
меңгерілген білім қуаныш туғызады. Ағылшын тілі пәніне қызыққан ... ... ... бала ... ... ... оқытудың әдісіне
қызыға бастайды. Бала әуелі жеке пәнге, кейін ... ... ... ... бір уақытта бірнеше пәнге, сонан соң барлық пәнге қатарынан тұрақты
қызығады. Сөйте-сөйте ... ... ... ... ... өріс ... ... ересек және жасөспірім кезінде орнығады.
Мақсатсыз жұмыс – ең қызықсыз жұмыс. Сондықтан да ... ... ... үшін ... не істеп жатқанын және ... ... ... ... ... ... ... балаларға түсінікті болуы
аса қажет. Оқышуларға өздерінің бос уақытын мақсатты қолданып, өз ... үшін ... әр ... ... қажет. Таңдап алған
саладағы белсенді оқу мен ... ... ... ... ... ... кез ... әрекетті белгілі себептен туып, нақты мақсатқа
жетуге бағытталған. Оқушы іс-әрекетінің негізгі түрі: оқудың да ... ... ... Егер ... іс-әрекетінде мотив болмаса, ол белгісіз
үрдіске айналуы мүмкін. Мұғалімге және ... ... ... білу ... ... ... ... үшін аса қажет. Демек, қажеттілік ... осы ... ... ... ... ... қажеттілігін сезінуі
қажет, ал қажеттілік олардың оқуға ... ... ... Оқуға
байланысты негізгі түрткінің бірі – қызығу. Бұл адамды еліктіріп әкететін
ынтызарлық. Оқудың жемісті болуы оған деген ... ... ... ... қызықпаса, оны зорлап оқытуға болмайды. Ескертетін бір жайт, ... оңай ... оқу ... ... ... ... мен ... қоршаған өмірге қызығуы болса, ол өзін қызықтыратын құбылысты
бақылауын күшейтеді, өзінше оны ойлап байқайды, ... ... ... ... ... ... ... барысында қызығу өз-өзінен
дамиды және баланың ақыл-ой дамуына әсер етеді.
Қызығудың тағы бір ерекшелігі, оның әсерінен ... ... ... Қызығу бар кезде іс-әрекеттің жақсы нәтижесі ғана қамтамасыз
етіліп қоймай, оның сипаты тұтастай өзгереді: ... ... ... тереңдетілген және т.б.
Алда тұрған негізгі міндет – бала үшін ... ... ... ... ғана оны ... ... болады. Бұл жағдайда
оған қиыншылықты жеңу оңай ... Оны жену ... ... ... ... сенім ұялатады.
Бірақ „қызығу” түсінігін „ермек”, „жұбаныш” түсінігімен бірдей қоюға
болмайды. Бала ... ... ... ... оның ... көтеру деген
сөз емес. Бала өмірінің негізгі мазмұны – оқу. Оқу ... ... ... ... ол бірінші кезекте қызықты болуы керек. Бұдан басқа ... ... ... ... үйірме және басқа да мәдени
мекемелерге барады. Баланың дәл бүгінгі өмірі ... ... ... ... ... ... ... осы аталған зерттеулердің нәтижесінде ... оның даму ... ... танымдық қажеттіліктер мен
қызығулардың байланысы, танымдық қызығудың мәні мен ... ... ... ... ... ... қызығуын қалыптастыру
мәселесі мына бір жағдайды кешке алу керектігін көрсетеді: ... ... ... ... ... бұрын алынған мәліметтерден өзгешелігі
болады. Бұған белгілі дәрежеде жаңа оқу бағдарламалары, оқулықтар, ... ... және ... ... ... ... қатар
қоғамымыздың рухани мәдениетінің өсуі де ықтимал етеді.
Мектеп оқушыларына ... ... ... ... ... танымдық қызығуының мынадай көрсеткіштері байқалады:
- Қоршаған ортадағы құбылыстар мен ... және ... ... ... қатынас;
- Білім алуға және оны меңгеруге тырысу;
- Таным үрдісі мен ... ... ... ... Танымдық іс-әрекетте еріктің болуы;
- Бос уақытын пайдалана білу ... ... ... ... сипаты;
- Жаңаны білуге үмтылысы;
- Мектепке және оқуға жағымды қатынасы.
Неге бала өмірінің қызығын бүгін көрмей, кейін ... ... ... ... көңілсіз, қызықсыз деп шағымданады. Неге бізге балалардың
өмірін бүгін қызықты етуге ... ... ... ... әкеледі және
еңбек сүйгіштікті тәрбиелеуге әсер етеді.
Демек, қызығуды тәрбиелеу оқуға немқұрайды қарайды жеңуге көмектеседі.
Ағылшын тілі ... ... ... ... және ... ... қол жетпейтін нәтижелерге жеткізеді. Мектеп ... ... ... одан ... ... білімді,
шығармашыл қайраткерді тәрбиелеуге көмектеседі.
Қолданылған әдебиеттер тізімі.
1. ... Н.Ә. ... ... ... өсіп-
өркендеуі, қауіпсіздігі және әл-ауқатының артуы: Ел Президентінің
Қазақстан халқына жолдауы. Алиматы: Білім, 1997,176б.
2. Қазақстан ... 2015 ... ... ... ... дамыту
Тұжырымдамасы. Астана, 2004ж.
3. С.Назарбаева. Өзіңді өзің танып - білу бұл да ... ... ... ... ... ... ... 1988, 97с.
5. Т.И.Шамова. Активизация учения школьников, Москва: Педагогика 1982,
208с.
6. Дьяченко В.К.Новая дидактика. М; Народная оброзавание,2000-197с.
7. Куписевич И.Основы общей ... М; ... ... ... В.Введение в общую дидактику.М; Педагогика,1990-234с.
9. Селевко В.К.Современные оброзовательные технологии.М; ... 1998, ... ... ... Курс ... М; ... Юрайт,1998.
11. Баллаев А.А.Активные методы обучения. М;,1986, 256.
12. Махмутов М.И. Проблемные обучение. М; Педагогика, 1985,198с.
13. Щукина Г.И. Активизация ... ... ... ... ... ... «Просвещение» 1979, 160с
14. ЧередовИ.М.Формы учебной работы в средней ... ... Н.Қ. ... ... ... танымдық іс-әрекеттің
құрылымы.п.ғ.к. дисс... Автореф Алматы-2001.
16. ... М.С. ... ... ... оқушылардың
танымдық қызығушылығын өлкетану материалдары негізінде дамыту.п.ғ.к.
дисс...Автореф ... ... ... А.П. ... позновательная деятельность школьников в
обучение. М., Педагогика 1980, 24с.
18. Н.Д.Хмель Жалпы білім беретін мектептегі педагогикалық прцесс Алматы
«Ғылым» 2002.
19. Асылжанова М.А. ... ... ... ... басты
факторы. Дисс... п.ғ.к, Алматы 1999, 144б.
20. Сабыров Т.С. Оқушылардың оқу белсенділігін ... ... ... 1978, ... Педагогика. Дәріс курсы. Алматы 2003, 257-261б.
22. Ә.Х.Тұрғынбаев. ... ... ... 2001, ... ... ... метод обучения иноязычному говорению.
Москва «Просвещение» 1991, 17-22с.
24. С.Н.Савина. Внеклассная работа по ... ... в ... ... 1991, ... ... Преподование иностранных языков в средней школе под ред
проф Рахманова И.В. Москва «Высшая школа» 1974, 6-13с.
26. Философия. ... ... 2001, ХІІ ... ... ... ... Ж.Ә, ... Құдиярова А.М. Педагогика. Дарын-Алматы-2004,
188-190б.
28. Бейсембаева З. Студенттердің танымдық әрекетін басқарудың негізгі
жолы, Бастауыш мектеп 2003, №9 13-14б.
29. ... ... ... әрекетін дамыту. Бастауыш мектеп
2000, №2 25-26б.
30. Якобсон П.М.Психологические ... ... ... ... 1969, ... ... С.Л.Принципы и пути развития психологии. Москва,1946,
704с.
32. Махмутов М.И.Проблемное обучение. ... ... ... ... 1977, ... ... К. Развитие позновательной акиивности самостоятельности
учащихся студентов. Саратов, Издательство Сар. ... 1979, ... ... К. Жаңа ... ... Бастауыш мектеп
2004, №10 13-16б.
35. Бекмуханбетова Р. Тіл сабағында қолданылатын жаңа ... ... мен ... 2004, №8 3-5б.
36. Г.Пазылова. Оқушылардың танымдық белсенділігін арттыру. Бастауыш
мектеп 2000, №4 ... ... Д.Б. ... ... М., ... 1976, ... ... Г. Методы активного обучения студентов в высшей школе.
Поиск 2001.
39. Половникова Н.А. О ... ... ... ... или в ... ... 1986,202с.
40. Рубинштейн С.Л. Принципы и пути развития психологии. М; 1946,810с.
41. Кулжанбекова Т. Использование игр на заниятиях английского языка как
фактор формирование ... и ... ... ... 2001, 219-220с.
42. А.Қадысқызы., А.Есенғалиева. Ағылшын тілі ... ... ... ... коммуникативтік хабарлықты қалыптастыру.
Ұлт тағлымы-2002, 69-71б.
43. Е.Ешимбетова. Танымдық қызығушылықтың қалыптасуының тілдерді оқумен
байланыстылығы және оның ... ... ... ... ... Ш. Танымдық белсенділік тәсілдері. Қазақстан мектебі 2005,
№2 32-34б.
45. Қоянбекова С. Танымдық іс-әрекетті ... ... ... 2003, №7 ... ... А. Оқушылардың танымдық қызығушылығын ойын әрекеті
арқылы арттыру. ... ... 2005, №5 ... ... А. ... танымдық іс-әрекетін жетілдіру. Биология
және салауаттылық негізі 2003, №6 12-13б.
48. Қожамберлиев Б. Руханилық танымдық ... ҚР. ҰҒА ... ... 107-111б.
49. Қайыпова Ш. Танымдық шығармашылыққа баулиық. Қазақстан мектебі 2005,
№7 56-58б.
50. Мустафина Ф. ... ... ... және ізденісін
қалыптастыру. Информатика негіздері 2005, №2 27-28б.
51. Мустаяпова А. Танымдық белсенділікті арттыру әдістері. Биология және
салауаттылық негізі 2003, №6 ... ... А. ... қызығу ерекшеліктері. Қазақстан мектебі
2003, №10 48-51б.
53. Рысбекова А. Танымдық қабілетті арттыру шарттары. ... ... №7 ... ... Ә. ... ... ... жетекшісі 2005, №3 14-19б.
55. Наубаева Х.Т. ... ... ... ... ... ... ... Алматы 2004, №3(1) 31-34б.
56. Мұқанова Ү. Танымдық қабілет әркімге тән.
57. ... ... ... дамытудың педагогикалық негіздері.
С.Қалиев, Ш.Майғаранова, ... ... ... 2001.
58. Қожамберлиев Б. Руханилық танымдық мәселе. ҚР. ҰҒА хабаршысы-2003, ... ... А. ... ... ... қалыптастыру.
Бастауыш мектеп-2003, №12 22-33б.
60. Айтбекова М. Бағытты білім беруде жаңа технологияларды енгізудің
жеке тұлға дамуына ... ... тілі мен ... №3 ... ... Ф. ... ... белсенділігі мен ізденімпаздығын
қалыптастыру. Информатика негіздері-2005, №2 ... ... Е. ... ... ... ... Қазақстан
мектебі-2003, №11, 11-13б.
63. Сәулебекова М. Мектеп ... ... ... ... ... дамуының негізі. Мектеп директоры 2002, №3 34-36 б.
64. Н.Бегалиева. ... ... ... ... ... С. ... қызығуды белсендіру. Қазақстан мектебі-2003,
№6 46.
66. Ж.Б.Қоянбаев, Р.М.Қоянбаев. Педагогика.Алматы-2000, 207-209б.
67. ... Ж. ... ... ... ... ... №8 ... Леонтьев А.Н,Проблема деятельности в психологии. Москва, 1972 №9, 95-
105с.
69. Хрущев В.А. ... ... ... ... ... ... ... Ұлағат 2001, №5 59-60б.
70. Қ. Рымбаева. Оқушылардың белсенділігін қалыптастыру. Бастауыш мектеп
2001, №1-2 ... ... Г. ... ... дербестігі. Қазақсатн
меектебі 2004, №7 ... ... С. ... ... ... Әдіскер мұғалім. 2003, №1
15-19б.
73. Ә.Досмаханова., Б.Абдуллаева. Танымдық және ақыл-ой белсенділігін
арттыру. Қазақстан ... 2003, №1 ... ... бет. ... ... №1 ... Едігенова А. Танымдық қызығу ерекшеліктері, Қазақстан мектебі 2003,
№10 48-51б.
76. З.Бердімағамбет. Ағылшын тілін оқытудағы ізденістер. ... 2004, №9 ... ... ... ... және ... ... белсенділігі.
Бастауыш мектеп 2005ж, №3 11-13б.
78. Ә.Мұханбетжанова. Пәнаралық танымдық әрекет. ... ... ... ... Ш.Бейнеш. Шетел тілінің оқу бағдарламасы мазмұнын жағалау.
Білім – 2003, №1, 28-35б.
80. Тұрғанова Ж.С. ... ... ... оқу-танымдық
белсенділігін музыка пәні сабағында халық педагогикасы материалдары
арқылы арттыру. Магистрлік ... ... ... ... ... ... ... Бастауыш мектеп
2005, №9 18-19б.
82. Б.Н.Қадірова. Оқушылардың ... ... ... ...... ... ... 2005, №1, 16 -19б.
83. А.Рысқұлбекова. Ойын-оқушы білімін берік меңгерту құралы. Бастауыш
мектеп 2005, №9 ... ... ... тілдерін үйренудің кәзіргі заманғы әдістері.
Қазақстан жоғары мектебі 2005, №2 59-63б.
85. Мектептегі шет тілі. 2004ж, №5, ... ... Н.А. ... ... ... сил ... пособия). Казан 1975, 178с.
87. Жарықбаев Қ. Психология, Алматы, Білім, 1993, 1012б.
88. Сағындықов Е. Қазақтың ұлттық ойындары. А; Рауан 1994, ... ... ... ... 1976, Алматы.
90. Ә.Х.Тұрғынбаев. Философия. Алматы “Білім” ... ... ... ... ... ... ... психология. Алматы “Білім” 1996.
93. Г.Пазылова. Өзіндік жұмыс дербестік таным әрекетінің ұйымдастыру
формасы. Білім- 2001, №3,18-20б.
94. ... ... ... Алматы “Ғылым” 2005.
95. А.К.Маркова, А.Б.Орлов, Л.М.Фридман. Мотивация учения и ... у ... ... ... 1983, ... ... ... прзновательной активности учащихся в
процессе внеклассной работы. Алма-Ата ... 1984, ... ... ... ... в учебно – воспитательном
процессе современной ... ... ... 1987, ... Мектептегі шет тілі. 2005, №4, 33-38б.
99. Н.А.Сорокин. Дидактика. Москва “Просвещение” 1974, ... ... Как ... ... ... Москва “Просвещение” 1987,
50с.
101. И.Ф.Харламов. Педагогика Москва 2000, 184-197с.
102. А.С.Макаренко. О Воспитании.Москва ... ... 1988, ... ... ... ... ... в обучении. Под. Ред.
Г.И.Щукиной. Москва “Просвещение” 1984, 42-57с.
104. Использование игровых ... на ... ... ... в
школе. Учебно – методическое пособие. Шымкент 2001, ... ... ... ... ... Москва
“Просвещение” 1987, 79-80с.
106. И.П.Подласый. Педагогика Москва”Гуманитарный издательский центр
Владос” 2000, ... ... ... ... ... ... “Просвешщение”
Москва 1967, 58-62с.
108. Ю.П.Азаров. Искусство воспитывать. Москва “Просвещение” 1979, 132-
133с.
109. Методы ... ... Под. ред. ... наук ... ... ... 1972, ... Д.Ж.Брунер. Психология познания Издательство “Прогресс” Москва 1977,
308-312с.
111. В.М.Блинов.Эффективность обучения. ... ... 1976, ... ... ... ... Н.К.Крупской Под. ред профессора
Ф.Ф.Королева. Изд Московского университета 1968, 221с.
113. Педагогика и психология. ... 1975, Под ред ... ... т.б. ... ... ... в ... Казакстана. 2006, №1, 18-25с.
107. Англиский язык в школе. 2005, №1-3, 26с.
108.Иностранный язык в ... №2, ... А.А. ... ... ... в ... школе
Москва 1990.
110. Рогова Г.В, Рабинович Ф.М, Сахарова Т.Е. Методика обучения ино-
странным языком в ... ... ... ... П.И. Самостоятельная деятельность учащихся. Москва;
Педагогика 1972, 178с.
112.Ысқақов Ж, Мамыраев Е. Педагогика. ... 2004ж, ... С. ... для ... Москва; Айрис Пресс 2002.
114. 1000 упражнений и заданий по английскому ... Под ... и ... ... Астрель” 2000.
115.Ұ.Қыдырбаев. Инновациялық мектептердің білім берудегі алатын орны
Білім –2005, №4, 9-11б.
116. Б.Н.Қадірова.Оқушылардың шығармашылық әрекетін дамыту-ғылыми
педагогикалық проблема. Білім- 2004, №2, ... Д.Қ, ... Г.Т, ... ... ... ... ... 2006, 191б.
118.Анартаева Ү.А.Танымдық іс-әрекетті дамытудың алғы шарттары.
Шымкент, 2006, 322б.
119.Кобланов.Ж.Н. Активизация познавательной деятельности будущих
учителей физической культуры. ... ... ... ... 1997.
120.Сластенин В.А. Формирование личнрсти учителья советской школе ... ... ... М;1976,159с.
121.К.Ж.Каракулов. Школоведение. Алматы, 2005, 8-10с.
122.А.Д.Кайдарова, Р.Р.Масырова. Теория и ... ... ... у ... ... в условиях
университетского оброзавание. Алматы «Ғылым» 2005, 22с.
123.С.Ш.Әбенбаев.Тәрбие теориясы мен әдістемесі.,Алматы -Дарын,
2004,315б.
124.Қ.Қабдықайырұлы, В.М.Монахов, Л.Н.Оразбекова, Т.Ә.Әлдібаева.
Оқытудың педагогикалық жаңа технологиясы. Алматы, 1999, ... ... ... ... ... ... В.В.Боголовскийдің, А.Г.Ковалевтің,
А.А.Степановтың, С.Н.Шабалиннің редакциясымен Алматы «Мектеп»
1980, 72б.
127.Л.С.Выготский. Баланың жас ерекшеліктері және ... ... ... ... ... ... ... Алматы «Білім» 1994, 5-8б.
129.А.Е.Әбілқасымова, А.К.Көбеев, Д.Р.Рахымов, Ә.С.Кенеш.
Математиканы оқытудың теориясы мен әдістемесі.Алматы «Білім»
1998, 16.
130.Ж.Ж.Жаңабеков.Психологиядағы математикалық әдістер бойынша
практикалық ... ... ... 2003, 65б.

Пән: Педагогика
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 25 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Оқушылардың танымдық белсенділігін арттырудың ғылыми-теориялық негіздері9 бет
Педагогика мамандығының пайда болуы мен қалыптасуы6 бет
Өнім сапасын арттырудың шетелдік тәжірбиесі6 бет
"көркем бейненің танымдық, эстетикалық мәні"12 бет
"Халықаралық тасымалдарды рәсімдеу шарттары"3 бет
"Қайрақ" ЖШС шарттарындағы абердин ангус тұқымды малдардың сипаттамасы39 бет
12 жылдық білім беруге бейімдеудің психологиялық – педагогикалық шарттары64 бет
2-3 сынып оқушыларын ағылшын тілінде сөйлеуге үйрету17 бет
6-7-жасар балалардың таным белсенділігін дамыту динамикасы, ерекшеліктері8 бет
Aғылшын және қaзaқ тілдеріндегі келер шaқ63 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь