Қазақстан Республикасындағы тұтыну несиесі және оның дамуы

КІРІСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...

1 НЕСИЕ ТҮСІНІГІ ЖӘНЕ ТҰТЫНУДЫ НЕСИЕЛЕУДІҢ ТЕОРИЯЛЫҚ НЕГІЗІ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..
1.1Несие түсінігі және несие формалары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..
1.2 Тұтынушыларды несиелеуді ұйымдастыру негізі ... ... ... ... ... ... ... ... ..

2ҚР.ҒЫ ТҰТЫНУ НЕСИЕСІ ЖӘНЕ ОНЫҢ ДАМУЫ ... ... ... ... ... ... ... ..
2.1Тұтыну несиесі және оның әлеуметтік мәні ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .
2.2 Банк клиенттерінің тұтыну несиесін төлеу қабілеттілігін бағалау ... ...
2.3 Екінші деңгейлі банктердің тұтыну несиесін қысқа мерзімді
несиелендіру процесі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...

ҚОРЫТЫНДЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...

ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
Экономика – көп тармақты сала. Оның қомақты бөлігінің бірі – банк ісі. Қазіргі таңда еліміздегі коммерциялық банктердің экономиканың нақты секторын және де сауда ұйымдарын несиелендіруі – ұлттық экономиканың өсуіне олардың қосқан үлесі, басқа жағынан қарағанда банктердің атқаратын өзінің қызметтері қаржылық сектордың, яғни экономиканың ажырамас бөлігі.
Банктік жүйе көп функционалды, ол ақша-несие саясатын жүргізеді, тәуекелдерді бағалайды, есеп айырысуларды жүзеге асырады, клиенттерге көптеген дәстүрлі және дәстүрлі емес қызметтерді ұсынады. Соның ішіндегі ең маңыздысы және ең бастысы - халыққа несие ұсыну.
Тұтынушылардың табысы – ұсыныстың бәсекелестігінің өсуімен анықталады. Сонымен қатар, банктер түрлі жолдармен потенциалды клиенттерді тарту мақсатымен, яғни несие бағдарламалардың түрлерін алмастырып, бірінші салым сомасын төмендету, несие мерзімін ұзартып, пайыздық мөлшерлемелерді төмендету. Банктер жеке тәуекелдеріне қарамай, өтінішті қарастыру процедурасы мен клиенттерге жеңілдіктер жасауда. Осыған орай, соңғы жылдарда банктің өнімдерін басқару қаржылық нарықта жетекші орын алады.
1 «Қазақстан Республикасының Ұлттық банк туралы» ҚР Президентінің Заң күші бар жарлығы. 1995 жылғы 30 наурыздағы №2155.
2 Қазақстан Республикасыдағы «Банктер және банк қызметі туралы» ҚР Призидентінің Заң күші бар жарлығы. 1995 жылғы 31 тамыздағы №2444.
3 Абдуллаева Б. Шағын бизнестегі несиелік тәуекелді басқару. //Қаржы-қаражат, №5/ 2005
4 Бохаев Д. Шағын және орта бизнес түсінігі және оны несиелендірудің теориялық мәні мен маңызы. //Экономика негіздері. №3 (21), 2007ж.
5 Голуб М. Развивать новые виды кредитных операций необходимо // Банки Казахстана, 2001 г. №11 3-5б.
6 Давлетова М.Т. кредитная деятельность банков в Казахстане: Учебное пособие / КазГАУ.- А.: Экономика, 2001.-196с.
7 Банковское дело: Учебник / подред. д.э.н.,профессор Г.Г.Коробовой, Москва, "Экономист", 2004.- стр.383
8 Мақыш С. Коммерциялық банктердің операциялары. А.: ИздатМаркет,
2003.
9 Лобанов А. Кредитная деятельность банка, Деньги и кредит, 2003. № 12.
10 Дауранов И., және т.б. Малый бизнес: проблемы оформаления кредита. //АльПари №5 2000 г.
11 Көшенова Б.А. Ақша, несие, банктер, валюта қатынастары.- Алматы, 2002ж.
12 Крилевский Н.А. Банктің клиенттік базасының дамуының негізгі жолдары // Деньги и кредит, 2001ж., №9 6-32б.
13 «Коммерциялық банктердің қаржылық қызметін басқару». //Экономика негізджері. 4-5/2006.
14 Панова Г.С. Коммерциялық банктердің несие саясаты. М.: 1997ж. 107-154б.
15 Сейітқасымов Ғ.С. Ақша, несие, банктер: Оқулық. – Алматы: «Экономика», 2005. – 416 бет.
16 Ширинская В.Б. Операции коммерческих банков и зарубежный опыт». М: ФиС 1993г.
17 Халевинская Е.Д. Банковские кредиты. //Аудит и финансовый анализ, 1999 ж., №4 298-365б
        
        КУРСТЫҚ ЖҰМЫС
Тақырыбы:
пәні бойынша
МАЗМҰНЫ
КІРІСПЕ ...........................................................................................................
1 Несие түсінігі және ... ... ... негізі......................................................................................
1.1Несие түсінігі және несие формалары......................................................
1.2 Тұтынушыларды несиелеуді ұйымдастыру негізі..................................
2ҚР-ғы тұтыну несиесі және оның дамуы..............................
2.1Тұтыну несиесі және оның әлеуметтік мәні.............................................
2.2 Банк ... ... ... ... ... ... ... деңгейлі банктердің тұтыну несиесін қысқа мерзімді
несиелендіру процесі............................................................................
ҚОРЫТЫНДЫ ................................................................................................
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ ...............................................
3
5
5
12
15
15
18
21
27
29
КІРІСПЕ
Экономика - көп ... ... Оның ... ... бірі - банк ісі. Қазіргі таңда еліміздегі коммерциялық банктердің экономиканың нақты секторын және де сауда ұйымдарын ... - ... ... ... ... қосқан үлесі, басқа жағынан қарағанда банктердің атқаратын өзінің қызметтері қаржылық ... яғни ... ... ... ... жүйе көп ... ол ақша-несие саясатын жүргізеді, тәуекелдерді бағалайды, есеп ... ... ... клиенттерге көптеген дәстүрлі және дәстүрлі емес қызметтерді ұсынады. Соның ішіндегі ең маңыздысы және ең ... - ... ... ... ... - ... бәсекелестігінің өсуімен анықталады. Сонымен қатар, банктер түрлі жолдармен потенциалды клиенттерді ... ... яғни ... ... ... алмастырып, бірінші салым сомасын төмендету, несие мерзімін ұзартып, пайыздық мөлшерлемелерді төмендету. Банктер жеке ... ... ... ... ... мен клиенттерге жеңілдіктер жасауда. Осыған орай, соңғы жылдарда банктің ... ... ... ... ... орын ... тұтынушылар үшін тұтыну тауарларын сатып алу және тұрмыстық қызметтерді төлеу үшін ... ... ... ... ... ... ... қалдыра отырып, тауарларды сатып алу) және банктік тұтыну (мақсатына қарыздар) ... ... ... ... ... ... банк дұрыс стратегия құруы қажет, яғни ол ... - ... ... ... ... жалпы несие процесін дұрыс ұйымдастыру. Несиені қарыз алушыға ұсынған күннен бастап, сол несиені қайтару күніне дейін ... ... ... ... ұйымдастыруды қарастырып, артықшылықтары мен кемшіліктеріне талдау жасау.
Елдегі ... ... ... Қазақстан экономикасы мен болашағының динамикалық дамуының тұрақтылығының өміршеңдігі мен ... ... ... ... - ... ... банк жүйесінің дамуындағы жаңа сатысын ашты.
Банктік несиелеудің нәтижелігі үшін ... ... ... өзінің ақшалай-несие іс-шараларының жүйесі ретіндегі банктің несие беруге дейінгі белгілі бір қаржылық нәтижеге жету үшін ... ... ... анықтау болып табылады.
Жалпы несиенің көптеген түрлері мен формалары бар, соның ішінде біздің жұмыстың негізі болатын бұл - ... ... ... ... ... ... ... дамытуға, құрылыс салуға, тұрғын үйді жөндеуден өткізуге, ұзақ уақыт пайдалануға жарамды заттарды ... ... ... ... ... бір ... ... біркелкі емес тұрғындардың өмір деңгейін салыстырмалы түрде теңестіреді, әр түрлі әлеуметтік топтардың тұтыну деңгейі мен құрылымының арасындағы айырмашылықты ... ... ... ... ... ... тұтыну несиесінің әлеуметтік мәнін ашу және тұтыну несиесін беру процесін қарастыру болмақ.
Жұмыстың тақырыбы бүгінгі таңда өзекті, халық үшін ... ... ... ... ... бір өмір сүру ... қамтмасыз етудің балама көзіне айналды.
Жұмыста негізінен мынадай мәселелерді талдау, шешу ... ... ... ... ... ... несие формаларын қарастыру;
* тұтынушылық несиелеу процестері мен этаптарын қарастыру.
Жалпы жұмысты жазу барысында экономикалық-статистикалық, монографиялық, сондай-ақ салыстыру, ... ... ... ... ... ... ... жазу барысында отандық және шетелдік оқулықтар, мемлекеттік бағдарламалар мен республикалық статистика агенттігінің материалдары, сонымен қатар, екінші деңгейлі банктердің тұтынушылық несиелендіру ... ... ... ... ... ... беттерінде жарияланған мақалалар пайдаланылды.
1 Несие түсінігі және тұтынуды несиелеудің теориялық негізі
1.1 ... ... және ... ... ... зерттеу барысында таным әдісі ретіндегі теорияның рөлі ерекше. Несие мен қаржы туралы ғылым әлі жас. Ол ... ... ... ... ... ... ... өндіріс процесімен, құндылықтың қайта айналымының және айналысының ... ... ... несиенің қажеттігін түсінудің демеушісі, қоғамдағы қаржы-несиелік қатынастардың туындауын, несиенің табиғаты мен ... ... ... ... ... түсінудің қуат көзі болып табылады.
Ғалымдар бүгінгі таңда экономика ғылымының алдында бір жағынан теориялық ... ... ... ... ... ... банк ісін ... жетілдірудің керек екенін айтуда.
Экономикалық әдебиеттерде несиенің мәніне, қызметтері мен заңына қатысты саясат орын алуда. Несиенің мәнін зерттеуде натуралистік және капиталдық ... ... ... ... байқалады.
Несиелік операциялар -- ақша қаражаттарын пайдалануға беру барысында пайда болатын несие мен несие ... ... ... 1995 ж 30.03 ... Қазақстан Республикасының "ҚР- дағы банктер және банктік қызмет турал" заңының 34 бабына сәйкес"несиелік операция-банкпен басқа түлғаларға ... ... және ... шартымен ақша беру болып табылады. Банктің несиелік немесе ссудалық операциялары банктің ... ... ... акционерлік қоғам болған жағдайда акционерлерінің жалпы жиналысымен) бекітілген ішкі несиелік саясаты туралы ережесіне сәйкес жүргізіледі. Ішкі ... ... ... ... мүше - банктің несиелік комитеті. Ішкі несиелік саясат туралы ережелер ссудалық операцияларды жүргізу барысында туындайтын тәуекел дәрежесін төмендету ... ... және ... ... және жеке ... ... беру шарттарын;
б) лауазымды түлғаларға және банк қызметкерлеріне несие ... ... ... ... ... ... мүшелерінің жауапкершілігін;
д) несиелеу шектерін;
е) несиелік шарттарды бекіту процедурасын;
Несиелік қарым-қатынасқа қатысушыларды былайша атайды; Несие беруші -- ... ... ... - ... ... ... 2 топқа бөлінеді:
* актив немесе белсенді, яғни банк ... ... ... ... түссе;
* пассивті, бұл жағдайда банк ... ... ... ақша ... ... ... ... Бұдан біз несиелік операциялардың екі формасынтуындап шығарамыз- ссудалар мен депозиттер.
Дегенмен, несиелік операциялар бұл өте кең ... ... ... үйымдастырудың түрлі формаларын негізін қалаушы үғым.
Нарық қатынастарына өту жағдайында ... ... ... ... ... ... ... табылады. Несие қосымша ресурстар түрінде кәсіпорындар мен ... ... ... ... ... мүмкіндік беріп, жаңа күш-қуат беретін өндірістің өркендеуіне экономикалық алғышарттар жасайды.
Несие несие алушының обьективті қажеттілігін қанағаттандыру үшін беріледі.
Несиелік операциялардың обьектісі -- бұл ... бір зат, ... Бұл ... деген қажеттілікті қанағаттандыру үшін ссуда беріледі немесе несиелік мәміле ... ... ... ... ... тек ... зат, не құндылық қана бола бермейді, ал сонымен қатар несие алушының қосымша ресурстарға деген де қажеттілігі де болуы мүмкін. ... ... ... әрі ... ... , жалпы материалды процесс.
Қазақстан Республикасының тәжірибесінде банктердің несиелік салымдарының негізгі обьектілері негізінен экономиканың өңдеуші секторларының кәсіпорындарының: жеңіл -- ... ... ... және қызмет көрсету салаларының, шағын және орта бизнестің - қысқа мерзімді айналым қаражаттары болып табылады.
Несиелеу субьектілері -- бұл ... ... ... ... ... кәсіпорындар, ұйымдар, жеке түлғалар.
Қазіргі несиелеу жүйесінің негізгі ережелері келесі қалыпта;
* Несиелеу ... ... ... ... Несиелік операциялар коммерциялық сипатқа ие.
* Несиелік салалардың көлемі банк ресурстарына ғана емессонымен ... ... ... мен экономикалықнормативтерге де байланысты өзгеріп ... ... ... ... келісім негізінде ... ... ... ... ... формасына өту көзделіп отыр.
* Несиелеу жүйесі келесі ... ... ... жөне ақылық немесе төлемділік, қайтарымдылықпен несиенің көзделген мақсатқа жұмсау.
* Сонымен бірге несиелеу моделін құрастыру үшін сол несиеалушының өндірісінің экономикасы негіз болу ... ... ... кезде банктер көптеген факторларды есепке алу қажет:
* сыртқы факторлар, яғни банк қызметіне тәуелсіз, инфляцияссудалық деген ұсыныс пен сұраныс ... ішкі ... яғни ... жеке қызметіне байланыстыкапиталдың жеткіліктілігі, несиелердің ... ... пен ... ... ... ... ... банк қызметкерлерінің қабілеттілігі менмамандану дәрежесі т.б./18/
Әр банк ... ... ... ... ... ... ... мен түрлерін жеке өзі анықтайды. Бірақ та бір несие алушыға шаққанда берілетін несиенің шекті мөлшері банк ... 25% ... ... ... есте сақтау қажет.
Несиелік операциялар банкке табысты ең көп әкелетін операциялар түрі, сондықтан банктер салымдарының көп ... ... ... ... ... көптеген түрлерін атап көрсетуге болады. Олар төмендегі белгілеріне қатысты ... ... ... ... байланысты; қамтамасыз етілу әдісіне қарай; несиелеу мерзіміне ... ... ... ашылатын шот түріне; қаражаттарды беру тәртібіне; несиені қайтару тәсіліне; өсімақы есептеу және төлеу тәртібіне; тәуекел дәрежесіне; т.б. ... ... ... ... әр бір бөлігіне тоқталып кетейік:
Несиелеу объектісіне (қолдану бағытына) қарай біздің елімізде несиелерді: 1) мақсатты яғни өндіріс процесін қамтамасыз ету үшін ... ... ... ... ... ... сауда-делдалдық операцияларды жүзеге асыру үшін алынатын несиелер, қүрылыс пен ... үй ... ... ... несиелер, айналым қүралдарын қүруға алынған несиелер, т.б; 2) нақты мақсаты жоқ, яғни ... ... ... ... ... ... мен ... тәжірибесі көрсеткендегі нарық қатынастарының дами түсуіне байланысты несиелік салымдар қүрылымында жаңа несиелеу обьектілерінің пайда болуымен айтарлықтай өзгерістер енуі ... Ал бұл өз ... әрі ... банктердің үйымдық құрылымына, әрі жалпы банк жүйесіне әсерін тигізеді.
Несиелік мәміленің субьектілеріне қатысты ... ... ... ... ... банктік ссудалар, яғни жекелеген банкпен немесе банктікконсорциумдармен, бірлестіктемен берілетін ссудалар. Мүндайссудаларды консорциалды несиелер деп те ... ... емес ... ... ... ... ... несиелік коперативтер, құрылыс қоғамдары,зейнетақы қорлары, т.б. беретін несиелер.
* жеке ссудалар, яғни мүндай несиелер жеке түлғаларға беріледі.
* Кәсіпорындар мен ... ... ... ... ... ... төлемі кейінгі қалдырылғаннесиелер т.с.с.)
б) несие алушыға байланысты:
* заңды түлғаларға берілетін несиелер;
* жеке түлғаларға ... ... ... ... ... ... ... (1күн- 1жыл)
* орта мерзімді несиелер (1 жыл -- ... үзақ ... ... (3-5 жылдан жоғары)
Бүгінгі таңда республикамызда экономикалық жағдайдың тұрақсыздығына байланысты несиелердің мерзіміне қарай жіктелінуі шартты сипатта ... ... ... ... ... ... ... мерзімді (1ж. дейін) және үзақ мерзімді (1 жылдан жоғары) етіп бөледі. Қысқа мерзімді белгілі бір ... ... (1ж. ... берілген) және талап еткенге дейінгі, яғни бүл несие түрінің ... ... ... белгіленбеген және банк оны қайтаруды кез-келген уақытта талап етуі мүмкін. Әрине қысқа мерзімді несиенің бұл түрін ... ... ... ... ... өте ... түлға, әрі оның активтері тез арада қолма-қол ақшаға ... ... ... ... ... ... ... шоттардан берілетін және арнайы ссудалық шоттардан, яғни банк алдындағы клиенттің жалпы берешегінің мөлшерін ескеретін, берілетін болып бөлінеді./16/
Қамтамасыз етілуіне байланысты ... ... ... ... және ... етілген (кепіл, кепілдік, кепілдеме, сақтандыру полистері). Банктің қамтамасыз етілген ... ... ... ... -- бұл ... алушының несиені уақтылы және толық мөлшерде өтей алмау салдарынан шығынға ұшырау тәуекелділігінен өзін сақтап қалу. Кепіл несиенің өтелуін қамтамасыз ... де, ... ... ... ... қарай ссудалар бір жолғы төлеммен өтелетін және төлемі кейінге қалдырылған ссудалар болып жіктелінеді. Бір жолғы төлеммен төленетін несиелердің ... ... олар ... ... негізгі сомасы мен өсімақы сомасы бір-ақ төлеммен өтеледі.
Ал, төлемі кейінге ... ... ... ... ... ... ай ... тоқсан сайын, жылда біррет т.с.с.бірдейтөлемдермен етелінетін қарыздар;
* ай сайын, тоқсан сайын, жылына бір рет, т.с.с. бірдей еместөлемдермен ... ... ... қалдырылған ссудаларды берген кезде шарттың өз күшін сақтау ... ... ... ... ... ... ... Бүл қарызды өтеу тәртібі әрі несие алушы әрі ... ... үшін ... Банктің несиелік ресурстары босап, несие айналымы арта түседі, бүл өз кезегінде банк өтемділігін көтереді.
Сонымен бірге ссудалар ... бар ... ... мен ... жоқ ... ... ... бөлінеді.
Өсімақы төлеу әдісіне байланысты ссудаларды келесідей жіктейді:ссуданы ... ... ... ... алып ... ... өтелуі кезінде төленетін өсімақыны ссудалар және өсімақысы бірдей бөліктермен ай сайын, тоқсан сайын немесе жарты ... бір рет ... ... ... ... ... төлемді ссудалар, яғни қарыздың негізгі бөлігі мен өсімақы мөлшері ... ... ... ... ... да ұғым ... ... сипатына байланысты ссудалар келесі түрлерге бөлінеді:
а) маусымды және маусымды ... ... ... ... ... ... немесе овердрафт, контокорентті несие, т.б.формасында берілетін несиелер жатады.
Мысалы, АҚШ-та тұтынушылық несиелер үш топқа ... ... ... ... ... револьверді және бір жолғы төлемді ссудалар.
Төлемі кейінге қалдырыған несиелер бойынша негізгі қарыз сомасы мен өсімақы мөлшері белгілі бір уақыт ... тең ... ... отырады. Бұл несиенің түрі көп жағдайда тауарды сатып алуға немесе т.б. шығындарды ... ... ... мен овердрафт формасындағы несиелерді де бүл несиенің түріне жатқызуға болады, себебі бүл несие формаларында берілген ссудалар бойынша төлемдер ай ... ... ... ... ... ... өтеу ... АҚШ-та 2-5 жыл аралығында жатыр. Бұл несиенің түрі негізінен шағын ... ... ... ... ... бағасы 100мың долл. Асатын автомобильдер де, самолеттер де, яхталар да, т.с.с. жатуы ... ... ... төлемі кейінгіге қалдырылған ссудалар қамтамасыз етілген несиелер қатарына жатады. Сонымен қатар ... ... ... несиелер банктік ссуданың тікелей немесе жанама несиелеу формасында берілуі мүмкін. Тікелей ... ... банк пен ... ... ... несиелік шарт жасалынады. Ал жанама несиелеу түсында банк пен ... ... ... ... ... ... шарт. Делдал ретінде көбінесе бөлшек ссуда саласының ... ... ... шарт бүл жағдайда клиентпен банктен кейін ссуда алатын дүкен арасында жасалады. Қазіргі кезде ... ... ... ... ... ... ... 60% жанама несиелеу формасында болып отырғандығы несиенің бұл формасының дамыған елдер экономикасында кең тарағандығының куәсі.
Біздің ... ... бұл ... дами ... жоқ. ... ... сауда үйымдары арқылы несиелеу соңғы жылдары өріс алып отыр.
Сатып алушылардың жоғары бағалы ... ... ... кір жуу ... ... және т.б. үзақ ... ... заттар) төлемін кейінге қалдырып сатып алған жағдайлары жиі-жиі бұқаралық ақпарат қүралдарынан жариялап жүр.
Тікелей және жанама банктік несиелердің өзіндік артықшылықтары мен ... бар. ... ... ... ... қарағанда артықшылықтарына тоқталатын болсақ, бұл несиелік процессті ... ... ал бұл өз ... ... ... нақты бағалауға, берілген несиенің көзделген мақсатқа жүмсалды ма, жоқ па, ... ... ... ... ... бақылауды ұйымдастыруға мүмкіндік береді. Міне осының бәрі банк пен клиент арасындағы несиелік қатынастарды дұрыс ... өз ... ... Ал банк ... ... ... ... кемшіліктерін атап айтсақ, тікелей несиелеу формасы екіншісіне қарағанда жоғары тәуекел деңгейіне ие болып отыр. Себебі біздің ... ... ... ... ... соқ болып отыр:
а) ссуданы берер алдында клиенттің несие қабілеттілігіне тереңталдауды әр бір банк жасай бермейді;
б) клиенттің несие ... ... ... ... ... талаптарына сай келе бермейді;
в) несиенің қайтарымдылығын қамтамасыз етуге берілген кепілкөп жағдайларда нақты бағасынан өлдеқайда жоғары бағамен есепкеалынады.
Екінші жағынан, еліміздегі макроэкономикалық ... ... ... ... ... қарқындары, саяси жағдайдың шиеленісуі, т.с.с.) да несиелік процесстің ұйымдастырылуына керіықпалын тигізеді.
Жанама несиелеуге келетін болса, несиелеудің бұл түрі банктерге ... ... ... ... т.б. тәуекел түрлерінің деңгейн қысқартға мүмкіндік береді, себебі,мысалы, занды түлғаларға (яғни сауда ұйымдарына, кәсіпорындарына, фирмаларына,үйлеріне, т.б.) берілетін несиелер несие ... ... ... ... ... ... ... несиенің толық және уақытында өтелетіні туралы мүмкіндіктерді, сонымен қатар несиенің өтелу процессін толық бақылап ... жол ... ... ... да ... ... бар:
а) оның несиеге деген қажеттілігі туа салып қанағаттандырылады(ол сауда үйымынан үзақ ... ... ... несиеліккарточкалар арқылы сатып алу мүмкіндігіне ие);
б) несие сүрап банкке баруға қажеттілік жоқ және т.с.с.Жоғарыда көрсетілген несиелк оперциялардың жіктемесі тектеоретикалық ... ... ... ... ... ... ... несиенің "таза күйіндегі" түрін бөліп айту қиын. Айта ... жайт ... ... ... ... несиенің көптүрлілігін көрсетіп отыр,бірақ жіктеменің толық белгілерін емесе критерийлерін ... ... жоқ. Сол ... бүл ... ... да ... ... байланысты ары қарай жалғастыра беруге болады.
Несие қарым-қатынасының қатысушылары ... ... мен ... ... болып табылады, ал несие құнның қайтарылу қозғалысының себебі бойынша ерекше қарым-қатынасты көрсетеді. Бұл жағдайда құн ыңғайластық қозғалысқа түспейді, өйткені ол ... ... ... алушыға өтеді және белгіленген мерзім өткеннен кейін өз ... ... ... ... ... жол ... мерзімі ұзартылған төлем тән. Соған қарамастан қаржы мен несие бір-бірімен қатар болып, өзара әрекетке түседі. ... ... ... сату ... төлем құралы ретінде несие мен қаржы қатысады.
Несие формасы - бұл ... ... ... ... ... табуы. Ол несие қатынасының мәні мен ұйымдастырылыуын синтездейді. ... ... ... мен ... ... әрі диалектикалық жағынан біртұтас болады. Несие қатынасының формасы оның мазмұны мен дамуына сәйкесуі керек.
Таңдап алынған жіктеу өлшеміне ... ... ... ең маңызды формаларын бөліп көрсетуге болады.
Несие формасы
Халықаралық
Лизингтік
Ипотекалық
Мемлекеттік
Банктік
Ақшалай
Ұлттық
Тұтынушылық
Тұтынушылық
Тауарлық
Ақшалай
Коммерциялық
Тауарлық
Аралас
Сурет 1. Несиенің негізгі формалары
Несие:
* қызмет ету саласына ... ... және ... несие мәмілесінің объектісіне қарай: ақшалай және тауарлық;
* ... ... ... қарай: банктік, коммерциялық, халықаралық, тұтынушылық несиелер болып ... ... ... ... ... алып қарағанда оның ақшалай формасынан бұрын пайда ... ... ... ... адамдар тұтынуға қажетті артық өнімдерін (астық, мал, тері және т.б.) бір-біріне өсім алумен қарызға берген.
Несиенің ... ... осы ... ... төлемдерінің мерзімін ұзартумен тауарларды сатуда, машина мен құрал-жабдық, тұрмыстық тауарлар, саймандар лизингісінде қолданылады. Қазақстанда тауарлық ... ... мен ... қожалықтарына көктемде тұқым түрінде беріледі. Тұқым түрінде берілетін бұл ... ... мен ... ... күзде астықпен қайтарып береді.
Несиенің тауарлы формасының негізінде ақшалай несие формасы пайда болып, дамиды. Ол осы ... ... ... ... ие, ... ... ... табылады. Бұл түсінікті де, өйткені ақша айналыс пен төлемнің жалпыға тән баламалы, әмбебап құралы болып табыладыү Несиенің бұл ... ... және ... ... ... ... ... тауарлық және ақшалай формаларымен қатар олардың аралас формасы да ... ... банк ... ... ... несие саясатын анықтауы тиіс (өзінің басқа да қызметтеріне бағытталуы ... яғни ... ... тарифтік, техникалық, кадрлық, клиенттерге қатысты, бәсекелестерге қатысыты және т.б.), сонымен қатар несие саясатының тәжірибелік қызметіне ауысуын қадағалауы тиіс.
1.2 Тұтынушыларды ... ... ... ... ... ... Қазақстан Республикасының Қаржы нарығы және қаржы ұйымдарын реттеу мен қадағалау Агентігінен банкті ашу туралы рұқсат пен банктік операцияларды ... ... ... жағдайда ғана қызмет ете алады. Несиелеу келесідей заңдарға негізделіп жүргізіледі: , .
Банктер, ... ... ... ... ... ... ... өндіріс тиімділігінің артуына, еліміздің экономикасы мен қаржысының тұрақталуына, айналымдағы ақша массасының артылып кетуіне жол бермеуге, инфляциялық процесті тежеуге ... ... ... ... ... үлес қосулары керек.
Банктік қарыздар өндіріс тиімділігін, яғни оның ғылыми-техникалық деңгейін арттыруға, өнімнің жаңа жоғарғы сапалы ... ... ... ... ... ... ... және экспортқа қажетті тауарлы-материалдық құндылықтарды шығаруға байланысты ... ... үшін ... ... ... қоса, банктер нарықтық инфрақұрылымның орнатылуын, сауда қарым-қатынастарының кеңейуін қолдап отыруы керек. Қарызды жоспарлауға, алуға, өтеуге байланысты ... ... ... ... өзі қызмет етіліп жатқан банктен таба алады. Яғни несиені бермес бұрын банк қарыз ... ... ... Бұл келісім-шартта несие процесі жайлы ақпарат толық әрі ... ... ... ... ... пайызы, сомасы сияқты мәліметтер келтіріледі.
Несиелеу мерзімділік, қайтарымдылық, төлемділік және ... ... ... ... ... беріледі. Банктер қарызды өздерінде бар ресурстар шегінде ұсынулары қажет.
Қысқа мерзімді несиелеудің қызмет етіп ... ... ... ... ... несиелеу объектілері;
* несиенің жоспарланған көлемі және оның мақсатты бағыттылығы;
* қарызды беру және өтеу шарттары, олардың қарыз алушы қызметінің жақсаруына үлесі;
* ... ... ... ... ... ... ... ұлғаюы;
* қарыз алушының несие өтелмей қалған жағдайда ұсынатын ... ... ... зат, ... және ... несиелеуге қажетті есептері мен мәліметтер тізімі, оларды қарыз алушыға ұсыну мерзімі және басқа да шарттары;
* несиелік келісім-шартта берілген шарттардың ең ... ... ... ... ... ... ... несие ұзақ, орта, қысқа мерзімді болуы мүмкін. Қысқа мерзімді несиелеу қарыз алушының ағымдағы қызметін ұлғайту үшін ... ... ... ... ... Республикасының екінші деңгейдегі коммерциялық банктерінде клиентке қарызды беру несиенің мақсаты бағытына байланысты дербес шоттар арқылы жүзеге асырылады. Өнімді өткізуден ... ... және ... да ... ... қарыз алушының есеп - айырысу шотына келіп ... ... ... ... - ... ... тұтынушының тауарлы - материалдық құндылықтар мен қызметтер бойынша есепті - ... ... ... ... ... ашу және ... алушының басқа да қажеттіліктерін қанағаттандыру үшін есеп - айырысу шотында қаражаттар таусылған жағдайда беріледі.
Несиелік келісім - ... ... ... беру және өтеу ... мен шарттарына сәйкес, банктің несиелік бөлімшесі несие беру туралы өкім дайындайды. Егер ... ... ... ... ... рет ... ... ол кәсіпорын атынан жұмыс істеуге рұқсат қағазын тексеру керек. Несие әдетте қолма-қолсыз түрде беріледі. Алайда банк басшылығының шешімі ... ... ... ... тұтынушыларды несиелендіру кезінде, сонымен қатар тұтыну несиесін ұсынған жағдайда қарыз қолма-қол түрде берілуі мүмкін.
Қазіргі кездегі несиелендіру ... ... ... арнайы ссудалық шоттар арқылы беруде. Бұл жағдайда түсім арнайы ссудалық шотқа келіп түседі, өткізілген ... мен өнім ... ... ... есеп ... ... бөлінеді. Бұл тәртіппен сауда, дайындау, жадбықтау ұйымдары несиелендіреді. өйткені мұндай ұйымдарда тауарлы - ... ... ... тез ... ... қамтамасыздандыруды тексеру баланс мәліметтерінің мерзімдері бойынша міндетті түрде тексеру өткізуі қажет. Несиені қамтамасыз етуге келесілер алынады: өндіріс қорларының ... ... ... ... құн ... дайын өнім.
Іс жүзінде несиені қайтарудың төмендегідей көптеген варианттары болады:
* мерзімді міндеттемелернегізінде эпизодтық қайтару;
* меншікті қаражаттардың жинақталуының және несиеге деген есеп ... ... ... азаю ... қарай қайтару;
* алдын ала белгіленген сома негізінде жүйелі түрде қайтару;
* түскен түсімді бірден несиелік қарызды жабуға есептеу;
* ... ... ... ... мерзімі өткен қарызды шотына аудару;
* банк резерві есебінен мерзімі өткен несиелерді шегеру.
Несиені қайтару мерзiмi беру уақытында мерзiмдi мiндеттемелермен ... ... ... ... ... болса, онда бiр ғана мерзiмдi мiндеттеме толтырылады, ал несие бөлiп-бөлiп қайтарылатын болса, онда әр төлемге әр түрлi мерзiмдi мiндеттеме толтырылады. ... ... ... ... үшiн ... ... ... мерзiмдi мiндеттемелердiң картотекасын жүргiзедi.
Қарыздың негізгі көлемін және ол бойынша ... өтеу ... ... ... ... ... ...
2ҚР-ғы тұтыну несиесі және оның дамуы
2.1 Тұтыну несиесі және оның әлеуметтік мәні
Тұтыну несиесі - халыққа тұрғын үй, ... ... ... алу, ... ... тұратын тұтыну тауарларының ақысын төлеу, т.б. үшін берілетін несие.
Біздің ... ... ... ссуданы тұтыну ссудасы деп атайды. Ұсынылатын ссуданың яғни несиелеу объектісінің мақсатына қарай ... ... ... Тұтыну ссудасына кез келген халыққа ұсынылатын ссуда түрлері, соның ішінде ұзақ ... ... ... ... ... ссуда, өте қажетті жағдайларда алынатын ссудаларды жатқызуға болады.
Тұтыну несиесі несиелік мәміленің ... ... ... ... ... түрлеріне, ұсынылу әдісіне, өтелу мерзімінің тәсіліне және мерзіміне қарай классификацияланады.
* Несиелік мәміленің субъектісіне қарай (кредитордың ... ... ... ... сауда ұйымдарымен жеке тұлғаларға ұсынылатын ссудалар;
- банктік емес несиелік мекемелердің тұтыну несиелері олар: ломбардтар, прокатқа беру пунктері, несиелік кооперативтер, ... ... ... ... және т.б.
- жеке тұлғалармен жеке тұтыну ссудасы;
- жұмыс істейтін кәсіпорын немесе ұйыммен берілетін тұтыну ссудасы.
* Несиені алушылардың түріне қарай:
- ... ... ... ... ... әр ... әлеуметтік топтарға берілуіне қарай;
- төлеу қабілеттілігі және табыс деңгейіне қарай;
- студенттерге және т.б.
3. Мақсатты бағыттылығына ... ... ... ... ... ... ... қою арқылы несие, ипотекалық несие және мақсатсыз ссудалар:
- овердрафт;
- өте ... ... ... ссудалар.
4. Тұтыну ссудасын мерзімдік несиелеуіне қарай:
- қысқа уақыт мерзімді 1жылға дейін;
- орта уақыт мерзімді 3 - 5 жыл ... ұзақ ... ... 3 - 5 жыл ... ... ... ... қарай:
- бөліп төлеуге берілетін несиелер;
- бөліп төлеуге берілмейтін ... ... ... ... және ... ... ... мүмкін. Тауарлық форма халыққа тауарларды оның төлем мерзімін ұзартумен сатуда қолданылады, яғни, бұл коммерциялық несие болып табылады. ... ... банк ... ... ... ... немесе сауда желісі арқылы жанама түрде беріледі.
Тұтыну несиесінің қосарлы қызметі бар: бір жағынан, тауар айналымы артатын ... ... ... де ... ... ... ... несие сұранысын тудырады, екінші жағынан, халық неғұрлым ... ... ... төлем қабілеті бар сұранысты арттырады.
Несиелеу объектісі бойынша ... ... ... ... күттірмейтін қажеттілік (шұғыл мұқтаж) несиесі, құрылыс салу және тұрғын үй сатып алу несиесі, ұзақ пайдалануға жарамды тауарларды сатып ... ... ... шаруашылықты ұйымдастырып, жүргізуге арналған несиесі болып бөлінеді.
Тұтыну несиесі
кезек күттірмейтін қажеттілік (шұғыл мұқтаж) несиесі
шаруашылықты ұйымдастырып, ... ... ... салу және ... үй ... алу ... ... жарамды тауарларды сатып алуға арналған несие
Сурет 2. Тұтыну несиесінің ... ... ... бір ... ... біркелкі емес тұрғындардың өмір деңгейін салыстырмалы түрде теңестіреді, әр түрлі әлеуметтік топтардың тұтыну деңгейі мен құрылымының арасындағы айырмашылықты жояды. ... ұзақ ... ... ... салыстырмалы түрде жоғары бағасы мен халықтың ағымдағы табысы арасындағы және халықтың бір тобындағы ақша қорланымы мен оны ... ... ... қажеттілігі арасындағы екі қарама-қайшылықты шешіп береді.
Тұтыну несиесі банк операцияларымен тығыз араласып кеткен. ... ... ... ұзақ ... ... ... сауда ұйымдары банктен ссуда алу үшін пайдаланады. Тұтынушыларға ... ... ... ... ... ... фирмасы мен банктің арасындағы - ... ... ... ... жойылады.
Несиеге сатып алынған тауарларды сауда ұйымдары олардың ссудасын қамтамасыз ... ... ... да ... ... ... тауардың меншік құқығы сауда ұйымдарына қалады.
Өнеркәсібі дамыған елдерде тұтыну несиесінің бірнеше түрі пайдаланаылады. Алайда, олардың арасында тауарларды төлем мерзімін ұзартумен ... үлес ... ... ... ... ... ... алушы тауардың құнын ай сайынғы жарнама төлеп қоймай, сонымен бірге, ол несиені ... үшін ... ... ... жағдайларда төлем мерзімін ұзартумен сатуда тауардың бағасы комиссиялық сауда ұйымының мөлшеріне несеи үшін алынатын ... ... ... ... ... елдерде маңызды рөл атқарады. Осыған орай, ол мемлекет тарапынан реттеліп отыратын болады. Ол ... әрі ... және ... ... ... қойылады.
Экономика құлдыраған жағдайда мемлекеттің саясаты халықтың іскерлік белсенділігін арттыруға оларды ... ... Бұл үшін ... ... алудың, атап айтқанда қолма-қол ақшамен төленетін тауар бағасын арзандату, несие мерзімін ұзарту, оның құнын кеміту ... ... ... ... ... ... қолма-қол ақшамен төлеудің үлесі артады, несиені пайдаланудың ... ... және ... ... ... ... ... шаруашылығында өндірісті дамытуға, құрылыс салуға, тұрғын үйді жөндеуден өткізуге, ұзақ уақыт ... ... ... ... ... ... несиелеу халықтың өмір деңгейін арттыруға бағытталған мемлекеттік несие саясатының маңызды бөлігі болып табылады. Өнеркәсібі дамыған ... ... ... өзінің жыл сайынғы табысының 10-12 пайызын тұтыну несиесін өтеуге ... ... ... бұл ... ... дамымай қалды деуге де болады. Халық борышқор ... ... оның ... тұтыну несиесінің пайыздық мөлшерлемесі айтарлықтай жоғары, жылына 16-18 пайызды ... ... ... ... ... сұранысын ынталандырады әрі олардың өндірілуі мен сатылуын арттырады.
Қазақстанда тұрғын үй құрылысын салуға және оны сатып ... ұзақ ... ... ... беру үшін мамандандырылған мемлекеттік құрылыс-жинақ ақша банкі құрылған.
Қазақстанда қазіргі ... ... ... ... ... арқылы несиелеу өте қарқынды дамуда. Тұтынушылар электро тауардарды, жиһаздарды, құрлыс заттарын, әр ... ... ... және т.б. ... ... мен ... бөліп төлеуге алады.
ҚР Банктік қызметі туралы Заңына сәйекес, тұтынушылық несие- қарыз операциялардың бір түрі, мерзімділік, қайтарылымдылық ... ... ... ... ... ... мен акционерлік қоғам бекітеді.
2.2 Банк клиенттерінің тұтыну несиесін төлеу қабілеттілігін ... ... ... - бұл ... ... ... қарыздық міндеттемелері бойынша толық және уақытылы есеп айырысу қабілеті.
Қарыз алушының несиелік қабілетінің, оның төлем қабілетінен бір ... - онда ... ... ... қандай да бір күндегі төлемсіздікті есепке алмайды, ал жақын перспективадағы қарызды өтеу ... ... ... ... қабілетінің деңгейі, банктің нақты қарыз алушыға беретін нақты несиесімен байланысты қарапайым (жеке) тәуекелдерінің дәрежесін көрсетеді.
Әлемдік және отандық банктік ... ... ... несиелік қабілетінің мынандай критерийлерін бөліп қарайды: қарыз алушының мінездемесі, қаражатты ... алу ... ... қызметі барысында қарызды өтеу үшін қажетті қаражатты табу қабілеті (қаржылық мүмкіндігі), капиталы, несиенің қамтамасыз етілуі, несиелік мәміле ... ... ... ... алушының қызметінің заңдылық негізі, банк стандарты мен қадағалау ұйымдарына ... ... дәл ... алушының мінездемесі деп оның заңды тұлға ретіндегі ... және ... ... ... қайтарудағы жауапкершілігі және несиенің мақсатының банктің несиелік саясатына сай ... ... ... алу ... қарыз алушының несиеге өтініш беруге, несиелік келісімшартқа қол қоюға немесе келіссөздер жүргізуге құқының болуын, яғни ... ... ... ... белгілі бір өкілеттіліктерінің болуын білдіреді.
Қарыз алушыға несие берер алдында банк оның несиеқаблеттігін, төлемқаблеттігін және қаржылық тұрақтылығын ... ... ... ... пен екі ... ... ... төлемқаблеттілігі - бұл оның бүкіл міндеттемелер мен қарыздар түрлерін уақытында төлеу икемдігі мен мүмкіндігі. ... ... ... те ... несиелік қарызды төлеу мүмкіндігімен мінезделеді.
Қарыз алушының несиеқаблеттігін білу үшін оның ... ... ... ... ... ... ...
Сонымен қатар тұтынушының өз міндеттемелерін өтеу мүмкіндігі оның есептемеде бар кепілгердің міндеттемелерімен салыстырумен жүргізіледі.
Мәліметтер есебін қолдану кезінде ... ... ... мен ... ... ... тек ... ретінде қарастырылады.
Несие қаблеттілікті талдау есебі мен мақсаты банктің өзіне алуға дайын тәуекел деңгейімен және қарыз алушының несиені уақытында және ... ... ... ... Берілген жағдайда ұсынылуы мүмкін несие көлемі және оны берудің шарттары.
Мұның бәрі тек қана банктің ... ... ... ... ... ... ғана қажет етумен қатар оның перспективадағы қаржылық тұрақтылығын біле алады. Қарыз алушының қаржылық тұрақтылығының обьективті бағасы мен ... ... ... тәуекел есебі банкке несиелік ресурстарды тиімді басқаруға және ... ... ... ... ... ... бойынша мерзімі өткен несиелердің 35-40% қарыз алушылардың қаржылық жағдайын терең талдаудың жеткіліксіз нәтижесінде пайда болады дейді.
Клиент банктен тұтыну несиесін алу үшін ... ... ... ... ... ... ... бар өтінімді ұсынуы керек:
− мақсаты
− несие көлемі
− қандай мерзімге
− қамтамасыз ету мумкіндігі
Өтінімге тұтыну несиені беру туралы ... ... және ... келу ... ... ... мен ... есептемелер болу керек. Бұл құжаттар өтінімнің қажет құрамдас бөлігі болып табылады. Олардың ... ... ... банк ... ... ... ... интервью жүргізіп және перспективалық келісімге қорытынды жасаған ... ... ... ... ... ... келіссөз жүргізеді. Бұндай кездесулер несиелік инспектрге несиелік келісімнің маңызды детальдарымен қатар, ... ... ... дайындығын бағалайды.
Тұтыну несиесін клиентке ұсынбас бұрын тұтыну несиесінің шарттары бойынша банк қызметкері толық мағлұматты, сауатты болуы керек.
Несиелендірудің бірінші этабында банкке ... ... ... ... ... сенімділігін.
Б. Несиені қайтаруды қамтамасыз етілуінің деңгейі және несиелік өтінімнің негіздемесі. Банк қажет жағдайда несиелік ұсынысқа өзінің ... өзі ... ... және оны ... ... ... Банктің несиелік саясатына несиелік ұсыныстың және оның несиелік потфелінің қалыптасу құрылымына сәйкестігі.
Шет ел ... ... ... қарыз алушымен танымдық келіссөз жүргізу келесі сұрақтарға қатысын көрсетеді. ... 1. ... ... ... ... ... ... сұрақтары
1. Клиент және ол туралы мәліметтер:
− клиенттің азаматтығы ... және ... ... ... ... ... лауазымы
− еңбек өтілі
− клиенттің орташа айлық табысы
− клиенттің ынтасы мен дәрежесі қаншалықты
2. Сұралған несие туралы ... ... ... ... ... ... келеді
− бұл сома олармен қалай анықталған
− қаржылық ... ... ... құрылған ба?
− клиенттің несиені мерзімінде өтеу мүмкіндігі несие шартында есептеуде ме?
3. Несиені өтеу туралы сұрақтар
... ... ... ... цикл ... ... ... қолма-қол қаражат алады
− клиентте несиені өтеуде арнайы ... бар ... ... ... ... заңды тұлғалар бар ма
− олардың қаржылық жағдайы қандай?
4. Несиені қайтаруды қамтамасыз ету туралы сұрақтар
− қамтамасыз ... түрі ... ... ... иесі ... ... және ол кімнің бақылауында тұр?
5. Клиенттің басқа банктермен қарым-қатынасы туралы сұрақтар
− нақты осы уақытта банктердің ... ... ...
... ... ... ... жолықты ма
− клиент неге дәл осы банкке ... ... ... ... бар ма, оның ... және өтеу ... ... салаларындағы несиелеумен айналысатын банктік қызметкерлерге кәсіпкерлік білімі жеткіліксіз болса, тұтыну несиесін беруді тоқтата тұру ... ... банк осы ... ... ... ... үшін компетентті эксперттерді тартуы мүмкін.
Бірақ бұл банктін шығындарының өсуіне әкеледі және ... ... ... ... бола алмайды.
Несиелік инспектор қарыз алушыға өтінім дайындауға көмектесе отырып, оның кіріс көлемін ... ... ... ... қағаздар немесе жинақтаушы салымдар сияқты) несиені өтеу үшін. Клиенттің ... ... ... гөрі одан ... ... алу көбірек ақпарат береді.
Несиелік инспекторлер қарыз алушының тек қана кіріс көлеміне ғана емес, оның ... да мән ... ... және жеке ... олар ... таза табысы жайлы ақпарат алғысы келеді (яғни, барлық ұсталымдар мен төлемдерден кейінгі табыс)
Клиент кірісінің көлемі мен тұрақтылығын көрсететін көрсеткіштер ол оның есеп ... ... ... қалдығының мәләметтері. Инспектор бұл мәліметтерді сәйкесінше банктен алынған ақпараттармен салыстырады.
Клиенттің банкте есеп айырысу шотында қомақты қалдықты ... ... оның ... ... несиені өтейтіндігінің куәландырады.
Несиелік инспекторлер дегенге, яғни қарыз алушы бір фирмадан несие алып ... ... ... ... ... үшін ... ... алса, оған немқұрайлы қарайды.
Инспектордың бақылауынан клиенттің несиелік карточкасы бойынша қарызының өсуі және клиенттің шотынан жазылып берілген чектердің жиі ... ... ... ... соңғы этабында инспектор клиенттің ұқыптылығын және оған ақпараттың ... ... ... алады. Қарыз алушының ұсынған бүкіл құжаттарын тексеріп, келіссөз ... ... ... ақпараттарды бағалағаннан кейін инспектор банк жүргізушілерімен және бөлім бастығының келісімімен клиентпен жұмысты жалғастыру немесе қайтарып жіберу жайлы ... ... ... клиентпен жұмысты жалғастыру жайлы шешім қабылданса, онда инспектор несиелік досьені жинақтап, клиенттің несиеқаблеттігін нақты анықтап, іске ... ... ... ... тұтыну несиесін қысқа мерзімді несиелендіру процесі
Несиелік операциялар активтерінің ірі тарауы және табыстың негізгі көзі болып ... ... ... ... ... ... жарлық пен ережелерге сәйкес халыққа тұтынушылық несиелендіру ... ... ... ... ... алу бойынша құжаттар дайындаудың жалпы ережелері мен тәртібі бәріне ортақ.
Несиелендіру бойынша құжаттарды дайындау реті мен тәртібінен бұрын ... ... ... ... ... тәжірибеде қолданылатын келесі терминдердің анықтамалары түсіндіріледі:
, - ... ... ... ақша ... сомасы.
-негізгі қарыздан пайызбен есептелген берілген несие үшін төлем және жылдық пайыз ... ... ... және ол бойынша пайызды төлеу.
- қарыз алушының ... бір ... және ... бір ... ... алу үшін ... ... шарттарында қарыз алушыны несиелендіруге банктің міндеттемесі.
- пайыз көлемі туралы ... ... ... ... ... орындаудың қамтамасыз етілуі несиені өтеу мерзімі, сонымен қатар ... ... ... жеке несие бойынша тәуекелді төмендетуге бағыттар.
2. Банк несие беруді ... ішкі ... ... және ... ... ... жүргізу шартымен жүзеге асырылады.
Банктің игерген немесе талап ету құқығын игерген әр несие бойынша құжаттар есебі несие түріне, қарыз ... ... ... ету ... ... тәсіліне тәуелсіз жүргізіледі.
3. Банкпен несие несиелік келісім-шарт негізінде ... егер ... ... заң ... басқа да шарттары қарастырылмаса.
4. Банк қарыз алушыдан несие бойынша құжаттарды жүргізу үшін қажет ақпараттарды ұсынуды талап етуге міндетті.
5. Қарыз ... ... ... қамтамасыз етумен, несие бойынша қарызды аудару немесе талаптарды төмендету ... ... беру ... ... ... әрбір келісім-шартта, келісім-шартқа отыруға дейін банктің заңдылық кеңес берушінің Қазақстан ... заң ... ... сәйкес анықталған қолы болу керек.
Берілген несие бойынша құжаттарды ... ... ... ұсынылған несие бойынша банкте қол қойылған күні ашылатын немесе несиелік ... ... және оның ... ... ... жабылатын несиелік досьені жүргізуі керек.
7. Несиелік досьені жүргізу және сақтау банктің несиелік досьедегі ... ... ... ету және ... сақталуы бойынша міндеттемелерді асылуы банктің жауапкершілікті қызметкеріне тапсырылуы керек.
8. Ұлттық ... банк ... ... ... кезде инспекторлерге несиелік досье бойынша барлық талаптар банк филиалдары берген несие бойынша досьені қоса ұсынылуы керек.
9. Несиелік ... ... ... ... бойынша нөмерленіп, тігілуі керек.
10. Несиелік досьедегі несиелік бланкілер бойынша кез ... ... беру ... ... ... негізгі құжаттардың тізімі жеткілікті. Негізгі құжаттарға:
1)неисені қолдану мақсаты және несиені қайтаруда кепілдік қамтамасыз етілген мүлік көрсетілген қарыз алушының қолы ... ... ... ... тұлға болса оның құрылтай құжаттары;
3)қарыз алушының атынан несиелік келісім-шартқа қол ... ... ... ... ... ... егер бұл тұлға қарыз алушының өкілі болса;
4)несиелік келісім-шартқа отырудың түп нұсқасы;
5)қарыз алушымен қол қойылған өтініш беру күні ... ... ... ... сонымен қатар түсімдер мен шығындар есептемесі және балансты қоса;
6)қарыз алушының ... тұру және ... ... ... анықтамасы, егер ол жеке тұлға болып табылса;
7)несиені қайтару бойынша төлемдерді аяқтау үшін қажет қарыз алушының ақша ... ... ... етілуін куәландыратын банктің жауапкершілікті қызметкерлерімен дайындалған есеп айырысулар;
8)мерзімі мен шарттары ... ... ... ... жайлы банктің сәйкес органдарының шешімі;
9)несиені қолдану мақсатын көрсететін құжаттар;
11. Егер берілген несие жылжымайтын мүлікпен қамтамасыз етілсе, онда несиелік досье бойынша ... ... ... ... ... ... келісім-шарттың түп нұсқасы;
2)салынған мүліктің нарықтық құнын дәлелдейтін және куәландыратын бағалар бойынша есептеме;
3)салынған мүлік егер ... оны ... үшін ... ... ... оның ... алу ... көрсететін құжат;
12. Несиелік досьеге негізгі құжаттармен қатар кепіл туралы келісім-шарт, кепіл заты туралы ақпарат және оның құнын анықтау ... болу ...
13. ... ... алу үшін ... қарыз алушының меншігіне аударудан кейін кепіл заты болған кепіл туралы келісім-шартқа сәйкес несие бойынша досьеде ... ... ... алу бағасы және оның сақтандырылған сомасын куәландыратын құжаттар болу керек.
14. Егер несие құрылысты қаржыландыру мақсатымен берілсе, онда досьеге жоспарланған жұмыстар және ... ... ... ... ... ... ... орындау үшін несие бөлінгенің куәландыратын қарыз алушының қабылдау-жіберу туралы сметалы-жобалық құжаттамалары болу керек.
15. Несие бойынша кепілді қамтамасыз ету ... ... ... ... досьеге келесі қосымша құжаттар:
1)кепілдендіруші келісім-шарт;
2)кепілдендірушінің қаржылық жағдайына қанағаттылығын куәландыратын аудиторлық ұйымның немесе аудитордың ... ... ... ... қол ... ... тұлғаларды куәландыратын құжаттар;
16. Берілген енсие бойынша банкпен жасалған келісім-шартқа енгізілудегі өзгерістер мен ... ... ... қарызды өтеуді немесе толық өтеуді куәландыратын құжаттар.
Банк ақша қаражаттарын қарыз алушыға келесі шарттар ескерілсе ұсынады: төлем қабілеттілігі, ... ... ... ... ... - несие алушының уақытша алған ... дер ... ... ... - ақша ... ... ... байланысты несие алушының уақытша пайдалануға алған сомасы міндетті түрде кредиторға қайтарылуы керек;
Қамтамасыздандырылған - банкпен ұсынылған несиелер ... және ... ... ... ... ... ақ мемлекеттік және банктік бағалы қағаздармен.
Төлем қабілеттілік - ... ... ... ... ... несие ұсынады. банктің пайыздарынан есептеледі.
Банктік несиелердің классификациясы:
+ беру түріне байланысты(қолма қол және қолма қолсыз)
+ займ ... ... ... несиелік желі, бір реттік займ)
+ займ мерзіміне ... ... ... 12 айға дейін, ұзақ мерзімді 12 айдан жоғары)
+ қамтамасыз ету белгілеріне байланысты (бланктік, қамтамасыздандырылған)
+ несие бойынша фиксацияланған төлемдер белгілеріне (фиксирленген ... ... ... ... ... ... Кеңес беру;
2. құжаттарды қабылдау және несиелік мәлімдемеге қорытынды жасау;
3. несиелік мәлімдемені ұйғару;
4. шешім қабылдау;
5. қарыз беру;
6. қарызды өтеу;
Несиелік процеске ... ... ... ... ... заң ... (ЮС)
* қауіпсіздік қызметі (СБ)
* бағалаушы
* андеррайтер
* филиалдың несиелік ... ... бас ... несиелік комитеті (ККГО)
* несиелік әкім (КА)
* келісімді қостау маманы (ОСС)
* несиелік операцияларды ... алу ... ... ... ... маманы (ОПК)
* мәселелі несиелермен жұмыс істеу маманы
* көркемдеуші
* нотариус
* сақтандырушы.
Банк несие өтінішін ... ... ... ... ... ... ... іскерлігі;
* оның репутациясы;
* несиенің табыс алу мүмкіндігі;
* активтерді иелік етуі;
* экономикалық конъюнктураның жағдайы.
Қарыз алушының несие қабілеттілігі туралы ақпараттық көздері:
* ... ... ... ... ... ... жағдайдың талдауы;
* сыртқы көздері.
Несиелендіру шарттарының сұрақтарын шешуге дейін берілетін қарыз ... ... ... ... ... ... беру ... клиентінің несиеқабілеттілігін анықтайтын факторлар:
1) қарыз алушының өз міндеттемелерін орындау жауапкершілігі және дайындығы;
2) қаржылық мүмкіндігі - ... ... ... ағымдық ақшаның келу есебінен алған қарызды өтеу мүмкінгдігі;
3) мүлік - компанияның акционерлік капиталының құрылымы және көлемі - ... ... ... қамтамасыз етілуі - несие алудағы кепіл заты ... ... ... көлемі мен құны;
5) жалпы ережелер - қарыз ... ... әсер етуі ... ... факторлар мен экономикалық конъюнктураның жағдайы;
6) қызмет етуін бағалау - компанияның басқармасы, құрылтайшылары туралы ... ... ... алу ... - ... қызметіне және қаржылық қызметіне талдау.
Жеке тұлғаларды несиелендіру де тұтыну мақсаттары үшін төмендегідей жағдайлар қарастырылған:
* жеке тұлғаларды кепілзат ретінде ... ... ... ... несиелік желіні қайтадан ашу мүмкіндігі
* несиенің қандай мақсатқа арналғанын және табысты растамай ақ несиелендіру
* несиелік мәліметті қарау мерзімі 4-7 ... ... ... ... ... ... ... өтеу айыппұлсыз.
Өнімнің параметрлері:
* несиелендіру мерзімі 240 айға дейін
* теңгедегі пайыздық қойылым ... - 3 ... ... ... 18%, 3 ... ... пайыз қойылымы қалқымалы, инфляция деңгейіне байланысты жылына 20%. Доллардағы пайыздық қойылым бүкіл ... ... - ... ... ... ... ... кепілдікке қойылған заттың нарықтағы бағасынан 65% табыстың растауынсыз, 80% ... ... ... 130 000 000 ... ... қажет.
* Несиелік мәлімдемені қарастырғаны үшін комиссия 5000 теңге
* Несиені ұйымдастырғаны үшін комиссия займ ... 1,5%. ... 15 000 ... ... 250 000 ... ... жеке куәлік көшірмесі
+ СТН көшірмесі
+ СИК көшірмесі
+ ... ... үй ... ... ... ... сату-сатып алу келісім шарты
+ ҚМ орталығымен берілген қозғалмайтын мүлікке құқығы бар ... ... ... ... ... ... паспорт немесе пәтердің жобасы
+ Қозғалмайтын мүлік ... ... ... мүлікке құқықтары бекітілген анықтама
+ егер жер үйді ... ... ... жер ... жеке ... құқығы бар Акт ұсыну.
Сонымен қатар, ұсынылған қамтамасыз етудің құны мен сапасын бағалайды және қарыз алушымен ... беру мен өтеу ... ... ... төлем қабілетін анықтау техникасы әр банкте әр түрлі қалыптасқан. Яғни ... ... ... ... ... әдістеме жоқ.
Қорыта келгенде, қарыз алушының төлем қабілеттілігі - несиені қайтаруындағы клиенттің міндеттемесіне банктің ... ... ... ... ... ... ... барлығын қамтитын несиелік мониторингінің қатысуымен жүзеге асады, оның маңызды элементі дұрыс ақпаратты жинау және клиенттің несиеге қабілеттілігін үш негізгі ... ... ... талдау жасалынады:
1) рентабельділік, өтімділік және қаржылық тұтқа (қарыз және өзіндік қаржы ... ... ... ... ... ... ... қамтамасыз ету сапасының аспектісі (кепілдеме затын және оны таратуда қамтамасыз етудің ... ... алу ... банк тарапынан бақылау деңгейін анықтау).
Жалпы несиелеу процесі банктің несие саясатына сәйкес жүргізіледі.
Қорытынды
Бүгін халықты қысқа мерзімді ... ... ... ... ... экономикалық әдістермен ғана табыла қоймасы анық. Мемлекеттің ... ... ... ауқымды бағдарламасымен қатар ғана қысқа мерзімді несиелендірудің сапасын арттыруға үлес қоса алады. Оның үстіне талданған әлеуметтік жағдай тиімді ... ... адам ... ... және ... ... үшін жағдай жасауды әрі қоғамдық капиталдың дамуы немесе халықтың қоғам өміріне қатысу мүмкіндіктерін дамытуды көздеген ... ... ... ... ... даму ... анықталып, жалпы осы сала мәселелерін шешу жолдары мен жетілдірудің ... ... ... мен ... ... ... үшін банктердің қолдан келетін мүмкiндiктері қарастырылған.
Халықты қысқа мерзімді несиелендіру мәселелерінің шешімі ұзаққа созылғандығы мен олардың ... ... ... ... ... ... тізімінің қатарынан түспеуі кәсіпкерлікті қысқа мерзімді несиелендірудің шешілмес түйінге ұласу қаупін күшейтеді.
Халықты қысқа мерзімді несиелендіру жөніндегі мемлекеттік саясат тиімді ... жету үшін ... ... тартылуы мен өздерін өздері дамытуын қолдау үшін жағдай ... ... Бұл ... ... беруді, олардың бейтарап қызметтері барысында варианттар іздестіруге, шешімдер ... мен ... ... ... ... ... ... деген білім алуды, дағдылануды және ептілікке үйренуді көздейді. Мұндай қатысу механизмдерін енгізу мен кеңінен тарату халықтың тұрмысын жаңа сапалық деңгейде ... ... ... ... ... дамытуға, құрылыс салуға, тұрғын үйді жөндеуден өткізуге, ұзақ уақыт пайдалануға жарамды заттарды сатып алуға беріледі.
Қазақстанда несиенің бұл формасы ... ... ... ... де ... Халық борышқор болудан қорқады, оның үстіне, тұтыну несиесінің пайыздық мөлшерлемесі айтарлықтай жоғары, жылына 16-18 пайызды ... ... ... ... бар: бір ... ... айналымы артатын болса, несие мөлшері де өседі, өйткені, тауар сұранысы несие сұранысын тудырады, екінші жағынан, ... ... ... ... ... ... ... бар сұранысты арттырады.
Тұтыну несиесі белгілі бір дәрежеде табыстары біркелкі емес тұрғындардың өмір ... ... ... теңестіреді, әр түрлі әлеуметтік топтардың тұтыну деңгейі мен ... ... ... жояды.
Ол ұзақ пайдалануға жарамды тауарлардың салыстырмалы түрде жоғары бағасы мен халықтың ағымдағы ... ... және ... бір ... ақша қорланымы мен оны басқа топтың пайдалану ... ... екі ... ... ... ... ... елдерде маңызды рөл атқарады. Осыған орай, ол мемлекет тарапынан реттеліп отыратын болады. Ол қадағаланады әрі ... және ... ... ... ... ... жағдайда мемлекеттің саясаты халықтың іскерлік белсенділігін арттыруға оларды ынталандыруға бағытталады. Бұл үшін тұтыну несиесін алудың, атап ... ... ... төленетін тауар бағасын арзандату, несие мерзімін ұзарту, оның құнын кеміту секілді жеңілдікті шарттары енгізілді.
Осы жұмыста ... ... ... ... ... ... ... несиелік талдау сияқты өзекті мәселелер қарастырылды.
Банктік несиелеуді ұйымдастыру көріп отырғанымыздай оңай ... ... Ол ... несиелік саясатымен, депозиттік саясатымен ұштаса жасалынуы қажет. Банктің ... ... ... жасаған методологиясы мұнда шешуші факторлар болып табылады.
Банктік қарыздар өндіріс тиімділігін яғни оның ғылыми-техникалық деңгейін арттыруға, ... жаңа ... ... ... шығаруға, халыққа түрлі қызметтерді көрсетуге, халыққа және экспортқа қажетті ... ... ... ... қызметтерді несиелеу үшін берулері қажет. Осыған қоса, банктер нарықтық инфрақұрылымның орнатылуын, сауда қарым-қатынастарының кеңейуін қолдап отыруы керек. Қарызды ... ... ... ... ... ... қарыз алушы өзі қызмет етіліп жатқан банктен таба алады. Яғни несиені бермес ... банк ... ... ... жасасады. Бұл келісім-шартта несие процесі жайлы ақпарат толық әрі түсінікті берілуі қажет. Несиенің мерзімі, пайызы, сомасы сияқты ... ... ... ... ... ... несиелік келісімшарт белгілі бір құжаттық рәсімделуді қажет етеді. Әрине ең алдымен ... ... ... алмастан бұрын банк қызметкерімен ауызша сұхбат өткізеді, алайда соңына қарай бұл сұхбат қағаз бетіне түсіп, ... ... ... ... еліміздің банк жүйесіндегі несиелік саясат жылдан жылға өркендеп бара жатыр. Онымен бірге мемлекеттің экономикалық жағдайы көтеріліп, ... ... ... ... ... тізімі
* ҚР Президентінің Заң күші бар жарлығы. 1995 жылғы 30 наурыздағы №2155.
* Қазақстан Республикасыдағы ҚР Призидентінің Заң күші бар ... 1995 ... 31 ... №2444.
* ... Б. ... ... несиелік тәуекелді басқару. //Қаржы-қаражат, №5/ 2005
* Бохаев Д. Шағын және орта бизнес ... және оны ... ... мәні мен ... //Экономика негіздері. №3 (21), 2007ж.
* Голуб М. Развивать ... виды ... ... необходимо // Банки Казахстана, 2001 г. №11 3-5б.
* Давлетова М.Т. кредитная деятельность банков в ... ... ... / ... А.: ... ... ... дело: Учебник / подред. д.э.н.,профессор Г.Г.Коробовой, ... ... 2004.- ...
* ... С. ... ... ... А.: ИздатМаркет,
2003.
* Лобанов А. Кредитная деятельность банка, ... и ... 2003. № ... ... И., және т.б. Малый бизнес: проблемы оформаления кредита. //АльПари №5 2000 г.
* Көшенова Б.А. ... ... ... ... ... Алматы, 2002ж.
* Крилевский Н.А. Банктің клиенттік базасының дамуының негізгі жолдары // Деньги и кредит, 2001ж., №9 ... . ... ... ... ... Г.С. ... ... несие саясаты. М.: 1997ж. 107-154б.
* Сейітқасымов Ғ.С. Ақша, несие, банктер: Оқулық. - Алматы: , 2005. - 416 ... ... В.Б. ... коммерческих банков и зарубежный опыт>>. М: ФиС 1993г.
* ... Е.Д. ... ... ... и финансовый анализ, 1999 ж., №4 298-365б

Пән: Банк ісі
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 29 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Қазақстан Республикасындағы тұтыну несиесінің дамуы22 бет
«Қазақстан Республикасының мұнайгаз секторындағы шетел инвестициялары»105 бет
Ақша айналымын тұрақтандыру әдістері мен нышандары34 бет
Еңбек нарығының қалыптасуы мен қызмет етуінің теориялық негізі73 бет
Жұмысбастылық пен жұмыссыздықтың Қазақстан Республикасындағы әлеуметтік жағдайына әсері 26 бет
Зейнетақы реформасы туралы20 бет
Инвестициялық жобалар және олардың жіктелуі28 бет
Кәсіпкерлердің конституциялық құқықтары мен кепілдіктері43 бет
Лизингтік қызмет көрсетудің теория-әдістемелік негіздері68 бет
Лизингтің теориялық негіздері. Қазақстандағы лизинг бизнесі62 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь