Жекешелендіру туралы

КІРІСПЕ
1. ЖЕКЕШЕЛЕНДІРУ МАҚСАТЫ ЖӘНЕ НЕГІЗГІ БАҒЫТТАРЫ
1.1 Жекешелендіру бағдарламасының мақсаты негізгі бағыттары
1.2 Қазақстандағы мемлекеттік меншікті жекешелендіру процесі мен оны ұйымдастыру жағдайы

2. ҚАЗАҚСТАНДАҒЫ АУЫЛ ШАРУАШЫЛЫҒЫН ЖЕКЕШЕЛЕНДІРУ
2.1 Қазақстан ауыл шаруашылығының жекешелендіру жылдарындағы
жағдайы
2.2 Қазақстанда ауыл шаруашылығы дамуының қажеттілігі және қазіргі
сипаты

ҚОРЫТЫНДЫ
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ
Қазақстан өзінің алдына асқаралы, бірақ қол жететін - әлемнің бәсекеге барынша қабілетті 50 елінің қатарына кіру мақсатын қойып отыр.
Жаңа әлемге қадам басу Елбасы Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаевтың «Қазақстан-2030» стратегиясында, «Жаңа әлемдегі жаңа Қазақстан» Жолдауында қойылған ауқымды міндеттерді кезең-кезеңмен іске асыру арқылы жүзеге асады.
Бүгінгі күні біз орнықты дамуға көшу үшін қажетті экономикалық және әлеуметтік ресурстарды арттыру жолында жұмыс істеудеміз.
Агроөнеркәсіптік кешенде техникалық және технологиялық қайта жарақтауға, селекция, тұқым шаруашылығы мен мал тұқымын асылдандыру ісін қалпына келтіруге, ауыл шаруашылығы өнімдерін терең қайта өңдеуге бағыт алынған.
Жиырмасыншы ғасырдың 90-жылдары Қазақстан экономикасының аграрлық саласында өндірісті басқару мен ұйымдастырудың бүкіл жүйесін қайта құру, істің жаңа нарықтық бабын табуға бағыттала бастады.
«Ауыл шаруашылығын жекешелендіру жағдайы» деп ұсынылып отырған курстық жұмыстың өзектілігі сонда, мұнда нарықтық қатынастар жағдайларында ауыл шаруашылық тауар өндірушілердің шаруашылық-өндірістік қызметін ұйымдастырудың теориясы мен тәжірибесінің мәселелері жүйелі түрде мазмұндалған.
Бұл жұмыста ауыл шаруашылық тауар өндірушілердің шаруашылық-өндірістік қызметі жалпы агроөнеркәсіп кешенінің барлық саласы мен бөлімшелеріндегі іс-әрекеті тұрғысынан мазмұндалған.
1. «Шағын және орта кәсіпкерлікті мемлекеттік қолдау туралы» Қазақстан Республикасының Заңы. 19.06.1997ж. // Егемен Қазақстан, 25 маусым 1997ж.
2. «Жеке кәсіпкерлік туралы» Қазақстан Республикасының Заңы. 19.06.1997ж. // Егемен Қазақстан, 8 шілде 1997ж.
3. Абдильдин С.А. Агробизнесті ұйымдастыру. – Алматы, 2001.
4. Абдильдин С.А. Бизнес-план по производству и реализации сельхоз продуктов. – Алматы, Агроуниверситет, 2000.
5. Абдильдина Л.И., Бельгибаев К.М. Экономика сельского хозяйства. – Алматы, Қайнар, 1996.
6. Гага В.А., Шабаршев В.А., Шеховцев В.Г. Рыночная инфраструктура и ее значение в современной экономике. // Рыночная инфраструктура: проблемы становления и развития. – Томск, 1994, Вып.1, с.3-10.
7. Домухин В.А. Модели рыночных структур региональных АПК. – М., ВНИЭТУСХ, 1993, с.9-10.
8. Дашков Л.П. и др. Предпринимательство и бизнес. Уч. Пособие. – М.:1995.
9. Кейлер В.А. Экономика предприятия. – Москва-Новосибирск, 1999.
10. Коваленко Н.Я. Экономика сельского хозяйства с основами аграрных рынков. – Москва, 1999.
11. Котлер Ф. Основы маркетинга: пер. с англ. – М.: Прогресс, 1990.
12. Коныгин А.А. Фермерское хозяйство США. – М., Агропромиздат, 1989г.
13. Лившиц А. Инфраструктура рыночного хозяйства. // Социалистический труд, 1991, №5, с. 66-73.
14. Методическое пособие по аграрному маркетингу. – Астана, 2000.
15. Медведева Н. Организационно-экономические основы функциониро-вания аграрного рынка. // АПК: экономика, управление. – 1996, №2, с. 50-54.
16. Организационно-экономические проблемы формирования рыночной инфраструктуры. / Исп. Муханов В.В. и др. АН России. Институт экономики. – М., 1992г.
17. Оразтаева З.Б. Кәсіпорында өндірісті ұйымдастыру. – Астана, 2003
18. Рыночная экономика: основы бизнеса, Том 2, часть 2. – М.:1998.
19. Сельскохозяйственный бизнес-менеджмент – Алматы, ТАСИС-ЦЕНТР, 1998.
20. Стукач В.Ф. Формирование инфраструктуры рынка реформируемого агропромышленного комплекса. // Вестник науки Акмолинского аграрного университета имени С. Сейфуллина, 1997, №8, с.54-60.
21. Чернявский И.Ф. Инфраструктура сельскохозяйственного производства (вопросы теории и практики), М.: экономика , 1979г.
жаңа түрлерін енгізу мен немесе агротехниканы өзгертумен қоса жүргізіледі.
        
        Мазмұны
Кіріспе
1. Жекешелендіру мақсаты және негізгі бағыттары
1.1 Жекешелендіру бағдарламасының мақсаты негізгі бағыттары
1.2 Қазақстандағы мемлекеттік меншікті жекешелендіру ... мен ... ... ... ауыл ... жекешелендіру
2.1 Қазақстан ауыл шаруашылығының жекешелендіру жылдарындағы
жағдайы
2.2 Қазақстанда ауыл шаруашылығы дамуының қажеттілігі және қазіргі
сипаты
Қорытынды
Пайдаланылған әдебиеттер ... ... ... ... ... қол ... - ... бәсекеге
барынша қабілетті 50 елінің қатарына кіру мақсатын қойып отыр.
Жаңа әлемге қадам басу ... ... ... ... ... «Жаңа әлемдегі жаңа Қазақстан» Жолдауында
қойылған ауқымды міндеттерді кезең-кезеңмен іске асыру арқылы жүзеге ... күні біз ... ... көшу үшін ... ... және
әлеуметтік ресурстарды арттыру жолында жұмыс істеудеміз.
Агроөнеркәсіптік кешенде техникалық және ... ... ... ... ... мен мал ... асылдандыру ісін
қалпына келтіруге, ауыл шаруашылығы өнімдерін терең қайта өңдеуге бағыт
алынған.
Жиырмасыншы ... ... ... ... ... өндірісті басқару мен ұйымдастырудың бүкіл жүйесін қайта құру,
істің жаңа нарықтық бабын табуға бағыттала ... ... ... ... деп ұсынылып отырған курстық
жұмыстың өзектілігі сонда, мұнда нарықтық қатынастар жағдайларында ауыл
шаруашылық ... ... ... ... теориясы мен тәжірибесінің мәселелері жүйелі түрде
мазмұндалған.
Бұл жұмыста ауыл ... ... ... ... ... ... кешенінің барлық саласы мен бөлімшелеріндегі іс-
әрекеті тұрғысынан мазмұндалған.
Жұмыстың негізгі мақсаты:
Жекешелендіру бағдарламасының мақсаты мен негізгі бағыттары;
Қазақстандағы ... ... ... ... мен ... ... ауыл ... жекешелендіру жылдарындағы жағдайына
тоқталу.
Сонымен қатар жұмыстың басты міндеттері мыналар:
Қазақстанда ауыл ... ... ... және ... ... ... ... өндірушілердің шаруашылық-өндірістік қызметін талдау;
Егін шаруашылығы өнімін өндіруді ұйымдастыру және егін ... даму ... ... ... даму ... ... ауыл шаруашылығы дамуының қажеттілігі мен ролін анықтау болып
табылады.
Жалпы жұмыстың зерттелу деңгейіне тоқталсақ, ауыл шаруашылығы ... ... ... қазіргі таңда өзекті
мәселелердің алдыңғы қатарына шықты.
Сондықтанда бұл ... ... ... және ... ... ... ... барысында келесі экономикалық–статистикалық зерттеу
әдістері қолданылады: монографиялық, талдау, ... ... ... ... келсек, жұмысты жазу барысында отандық және
шетелдік оқулықтар жєне ... ... ... ... мен ... ... сондай–ақ, ағымдық баспасөз беттерінде жарияланған
мақалалар мен статистикалық мәліметтер ... ... ... және негізгі бағыттары
1.1 Жекешелендіру бағдарламасының мақсаты негізгі бағыттары
Жекешелендірудің негізгі мақсаты орталық жоспардан нарықты экономикаға
ауысуына қажетті жағдайы ... ... ... ... ... ... ... процесінде меншік иелену дербестіктендіру
(персонификация) негізінде жүргізілуі тиіс.
Бұл мақсатқа жету келесі негізгі ... ... ... мемлекеттік кәсіпорындардың акционерленуі мен шаруашылық
құрылымының шамалы рынокты ... ... ... мемлекеттік меншік
объектісінің кіші және көпшілік жекешелендіруді жүргізу;
тиімді шаруашылық субъектісі ретінде жеке иелену қабатының қалыптасуы;
бәсекелестік орта құру және ... ... ... және орта бизнестің дамуы;
ірі және теңдессіз халық шаруашылық объектілердің жеке ... ... ... ... ... мен жеке бизнестің басым болу ұйымдық шаруашылық
құрылымның қалыптасуы;
бағалы қағаздар ... ... ... ... ... күшеюі және дамуы.
Бұл бағдарлама мемлекет иелігінен алу және жекешелендіруді әр ... ... ... ... әдіс ... анықтайды. Мемлекет
иелігінен алу және жекелешелендіруге жататын объектілер ... ... ... Жыл ... ... ... ... объектілері 2 классиикациялық топтарға бөлінеді:
мемлекет иелігінен алу және жекешелендіруге жақызылатын объектілер;
жекешелендіруге тыйым салынған ... ... ... шығарылып тастаған, жекешелендіруге жатпайтын объектілер: жер,
су, әуе кеңістігі, жануар және өсімдер әлемі, ... ... ... ... ... ... ... мен
нысаналар кешені арқылы түсіну жәен жекешелендірлген объектілердің әр
топтарының айрықшаларндыруымен байланысты іске ... ... ... ... ... ... ... болады:
объектінің халық шаруашылық мағынасы;
салаға қатыстылығы;
қызметкерлер саны;
негізгі қорлардың құны;
Кәсіпорынның және ұйымдардың жұмыс істеушілер санына ... ... ... жұмыс істеушілердің саны 20 адамнан кем емес кіші ... ... ... саны 200-ден 5000 адамға дейінгі орта
кәсіпорындар;
- жұмыс істеушілер саны 5000 адамнан астам ірі ... ... жыл ... ... ... ... ... аймақтардың және ... ... ... ... ... ... орта және ірі ... анықталуы мүмкін.
Осы топтарға жатқызуға байланысты бағдарлама мемлекеттік иелігінен
алу және ... ... ... бағытталуының ашылуын
қарастырылады.
Ол бағыттар ... жеке ... ... ірі және бірегей мүлікті кешендерді
жекшелендіру;
- орта ... ... ... кіші ... ... және ... сауда, коммуналдық
шаруашылық, тұрмыстық қызмет көрсету арқылы қалыптасқан кіші жекешелендіру.
Жекешелендірудің жек жобалары халық ... ... ... кәсіпорындарының оңтайлы ұйымдық құрылымын жасауға мүмкіндік береді
және олардың басқарылуында жеке және ... ... ... ... ... ... инвесторларын тарту, жобаны дайындау кезеңдерінен
басталады.
Жеке жобаларға ерекше әлеуметтік өнім немесе қызмет түрі бар ... ... ... ... бірегей сатылар жатқызылады:
- істің таңдаулылығы жан-жақты және ... ... ... ... ... оның ... кешен құнының бағалануы;
- ұйымдастыру-құрылымдық мәселеге сай технология, монополиясыздандыру
бойынша ұсынылатын өзгерістер жүйесі;
- жекешелендіру нысаналарын және ... ... ... өтуі ... келесі әдістермен орындалады:
- қосымша түсінік жағдайындағы белгілі бір инвестицияларды ... ... ... ... арқылы өткізу;
- басқаруда келісім-шарт жасау;
- акциялардың ашық ... ... ... ... жеке ... қолдануға құқық
беретін тәсіл болып табылады.
Берілген әдіс объектіні жекешелендірілген кезде экономикалық орынсыз
немесе алдын ала болған жағдайларда ... ... ... көп ... өз меншігі
құқығының орындалуына мүмкіндік жасайды, бағалы қағаздар мен жұмыс істеуге
тәжірибе алуға рұқсат ... ... ... ... ... тағы ... операциялар).
Сондай-ақ көпшілік жекешелендіру өз қатысушыларына таңдау еркіндігін,
бәсекелестік, процесті ... ... және ... ... ... көптеген қатысуына меншікті ... ... ... жекешелендіруді басқару ... ... ... ... ... ... инвестициялық купондарды
бөліп беру;
- Коммерциялық негізінде ... ... ... ... ... ... жекешелендіру тұтыну нарығын тауар және қызметпен ... ... ... ... ... болуына тұғырын қалыптастырады.
Ол жекешелендіруге жатқызылатын өлшемі өте үлкен ... 200 ... ... мен ... қамтиды.
Осы бағыт айналасында жекешелендірілген объектілердің ... және ... ... ... ... және ... қызмет өрісі
болып табылады.
Кіші жекешелендіру процесі 3 кезеңнен ... ... ... ... және ... ... ... кезеңде,объектінің аукциондарда немесе конкурста сатылуын дайындау;
үшінші кезеңде, объектінің сатылуы.
Бұл процесс ашық сипатта болу керек, ал меншік ең ... ... ... ... ауысуы тиіс.
Кіші жекешелендірудің негізгі ерекшелігі болып ұлттық бағдарлама
сатып алушы аукциондарда, ... ... ... тұрғын
үй купондарының 50% тұратын ... ... ... ... ... ... мәселелері Қазақстан Республикасының
Президентінің Жарлығында (23 желтоқсан 1995 ... ... ... іске ... осы ... ... ... нақты
элементтері анықталған. Бірегей жекешелендіру түсінігінің мазмұны,
объектілері, субъектілері, ... және ... ... ... ... ... меншікті жеке тұлғаларға және шетелдік
заңды тұлғаларға арнайы процедура шеңберінде сатуды білдіреді.
Жекешелендірудің ... ... ... ... ... ... ... іске асыратын уәкіл.
Жекешелендіру процесінде мүлікті сатып алушы жеке тұлға, ... ... ... ... ... ... ... бола алады.
Жекешелендіруді жүргізетін негізгі қағидалары ретінде жариялылық,
бәсекелестік, құқыты ауысуы, ауысуы, сатылуға қойылған объектілер ... ... және ... ... ... ... жауапкершілігі болып табылады.
Жекешелендірудің объектілері болып мемлекеттік мүліктің ... ... ... және өндірісті емес бөлімшелер және кәсіпорынның мүліктік
кешен ретіндегі құрылымдық бірлігі, олардың ... ... ... ... мүлік, кәсіпорынның құрамына жекешеліндіруге жататын,
оның ісіне қолданылатын мүліктің барлық түрлері кіреді ... ... ... өнім тағы ... ... ... ... қордың акциялары мен үлестері.
Жекешелендіру - саудадағы сатулар, тікелей адресті сатулар түрінде
іске асырылады.
Республикада ... ... ... және ... ... ... ... бағдарлама құрылды.
Жекешеліндірудің ұлттық бағдарламасын жүзеге асыру нәтижесінде
Республикада 1996 жылы жеке ... ... 86% ауыл ... ... 60%, ... 85%-ға ... ... және оны басқару нарықтық ... ... ... ... ... тәсіл.
Қытайда басталған мемлекеттің иелігінен алу процесінің ... ... ... - ... жүйесіндегі құрылымдық өзгерістер барысында
мемлекеттік сектордың тарылуы орын алуда. Меншіктің ... ... ... ... ... - 44, ... - 64, ауыл шаруашылық - 95
пайыз құрайды.
Ұжымдық кәсіпорындар ... ... ... ... ... ал ... ... емес түріндегі кәсіпорындар (жеке және жеке
кооперативті) - бұдан да жоғары нәтижелерге ие.
1978-1989 жылғы арасында мемлекеттік өндіріс ... 3,8 есе ... 8 есе ... 1989 ... меншіктің қоғамдық емес түріндегі
кәсіпорындар үлесіне ... ... 8,25%-ы ... ал 1980 жылы ... ... тең ... 1989 жылы соңында жеке қызметпен 12,5 млн әр
түрлі өндірістік және сауда ұйымдарына қосылған 19,4 млн адам ... - ... ... ... ... шаруашылық
құқығында және меншіктің бөлінуінде қалыптасқан әр түрлі ... ... ... ... Республикасының Мемлекеттік Кеңесімен қабылданған (5
желтоқсан 1986 жылы) “Кәсіпорындардағы ... ... және ... әрекетін жандандыру” туралы құжат шаруашылық жауапкершілік жүйені
енгізуді және ұсақ мемлекеттік кәсіпорындарды жалға
1.2 Қазақстандағы мемлекеттік меншікті жекешелендіру процесі мен ... ... ... ... ... қатынастары түрлі өзгерістерге
ұшырайды. Бұл өзгерістер мемлекет ... алу және ... ... қармағынан алу – мемлекеттік меншікті өзгертуге байланысты
мемлекеттің экономикадағы шектен тыс ... ... ... ... ... алу – ... ... өзгертуге байланысты
мемлекеттің экономикадағы шектен тыс ... ... ... ... ... ... алу ... жеңуге, бәсекелестік пен
кәсіпкерлікті дамытуға бағытталған. Ол мына ... ... ... ... ... ... алу;
Шаруашылық жүргізудің сан түрлі нысандарын жасау;
Жаңа ұйымдық құрылымдарды қалыптастыру.
Мемлекет қарамағынан алу мен жекешелендру тығыз байланысты.
Жекешелендіру- ... ... ... ... ... бірі,
оның мәні – меншікті жеке және заңды тұлғалардың жеке меншігіне беруде.
Мемлекеттік және ... ... ... мен ... қоғамдардың мемлекеттен және жергілікті
биілік органдарынан;
-кәсіпорындарды және олардың ... ... ... ... ... және ... емес активтерін;
-акционерлік қоғамдардың капиталындағы мемлекет пен жергілікті билік
органдарының үлестерін (пай, акциялар);
-жекешелендірілетін кәсіпорындардың басқа ... ... ... ... білдіреді;.
Қазақстан Республикасындағы 10 жылдағы мемлекет қармағынан алу және
жекешелендіру процесін 4 кезеңге бөліп қарауға болады; ... ... ... бар. Бұл ... басы ... ... ... орнығу кезеңіне тұспа –тұс келеді.
1-кезең 1991-1992 жылдар ... ... Бұл ... ... ... ... мемлекеттік орталықтанған – жоспарлы
экономикадан нарықтық экономикаға өту үшін ... ... ... ... ... болды.
2-кезең 1993-1995 жылдарды қамтиды. Бұл кезең Қазақстан Республикасы
Президентінің 1993 жылғы 5 ... ... ... ... ... ... мемлекет қарамағынан алу ... ... ... » ... ... ... ... үшінші кезеңі 1996-1998 жыдар аралығын
қамтыды және Қазақстан Республикасы ... 1996 ... 2 ... ... ... ... Республикасындағы 1996-1998 жылдарға
арналған жекешелендіру мен ... ... ... сәйкес жүзеге
асырылды.
4-кезең 1999-2000 жылдар ... ... және ... 1999 ... 1 ... ... бекітілген
«1999-2000 жылдарға арналған жекешелендіру және мемлекеттік мүлікті
басқарудың тиімділігін арттыру ... ... ... ... ... ... бет ... Қазақстан үшін кәсіпкерлікті
дамыту мәселесі – кезекті мәселелердің бірі ... ... ... ... өзі- ... ... Кәсіпкерлікті дамыту –
нарықтық ... ... ... ... да, кәсіпкерлік
төңірегіндегі көптеген мәселелердің теріліп ... да оның ... те ... ... ... ... ... деп жазылған: “Әркімнің
кәсіпкерлік ызмет еркіндігіне, өз мүлкін кез ... ... ... үшін еркі ... құқығы бар”. Өндірістің негізгі факторлары
табиғи, еңбек, өндірісітік ресурстар болып ... ... ... осы ... ... ... қозғалысқа түсуіне әсер ететін нақты
күш бар. Олар: іскерлік, ... және оның ... ... бір
мақсатта жетістіктерге қол жеткізуге пайдалана білу икемділігі.
Жалпы өркениетті елдердің қай қайсысын алсақ та здерінің ... ... ... ... ... арқа ... ... халықтың әл- ауқатын аттырумен қатар, қосымша жұмыс орындарының
ашылуына да себебін тигізеді. ... ... және ... да
экономикалық және әлеуметтік функциялары оны дамыту мәселесін маңызды
мемлекеттік міндеттер ... ... және ... ... ... деп қарастыруға негіз береді. Техникалық процесс, тұтынушы
сұранысын ... ... ... ... ... ... ... іскерлік әлемді толқытып ... да 1990 жылы ... ... ... ... ... халықаралық конференциясының лейтмотиві – «Кәсіпкерлер жаңа
шаруашылық ойлауды іздестіруде» деп ... Онда ... ... ... ... ... ... деген жаңа
қадам іздестіру туралы толғаныстар қарастырылды.
Конференцияда басты назар мына мәселелерге аударылды: «Белсенді ... ... ... ... ... ... жатады:
Өз қызметінің стратегиялық бағыт –бағдарын жеке түсіне білетін;
Уақытты, жаңалықтар мен идеялар, тәжірибелердің ... ... ... ... ... ... ... жұмыс режимінің тиімді түрлерін, ресурстар мен жұмыскерлер
күш жігерінің тиімді үйлесімін, ... таба ... ... оның ... ... ... жағдайда ғана
табысқа жетуге болады.
Кәсіпкерлікті ... бұл ... ... экономикаға өтудің
бастапқы кезеңінде тұрған елдер үшін өте ... ... ... дамуының басқарудағы
дербестілік саяси алғышарттарының қажеттілігін ескертеді. 80-жылдардың
екінші жартысынан бастап бұрынғы кеңес Одағынында, ... ... ... ... ... ... көрсетті.
Тұрақсыздықтың ең басты себебі жүйенің ішкі тоқырауында болды.
Кеңестік ... ... ... ... ... ... кезекке тұру,
талондық жүйенің үдей түсуі, ақшаның құнсыздануы болып табылады. Тіпті 1993
жылдың аяқ ... ... ... ... ... орын алмады. Сонымен
қатар көптеген мемлекеттердің тәжірибесі айқын дәлелденгендей, ... ... ... ... ең ... ... нарықтық экономика
табылады. Ол еңбекті ... ... өнім ... ... қамтамасыз етеді, өндірушілердің монополиясына жол
бермейді және өндірісті тұтынушы сұранысына бағыттайды.
Республикамызда терең де батыл өзгерістерді ... ... ... ... ... Осы ... 1990 жылы 25 қазанда ... ... ... Декларациясы» және 1993 жылдың 28 қаңтарында
Республиканың Ата Заңының қабылдануы мемлекетіміздің тарихындағы жаңа сәт
болып ... ... ... ... ... 1995 ... ... қабылданған екінші Конституциясы және 1991 жылдың 16 ... ... ... ... тәуелсіздігі туралы»
конституциялық заң еліміздің әлеуметтік-экономикалық дамуында айрықша ... ... ... ... ... ... ... экономиканы басқарудың маңыздылығы
көрсетілген. Бұл жәйт республика дербестігінің ... ... ... ... басқарудың барлық сферасын айқындайды. Атап айтқанда, олар
Қазақстанның тәуелсіздігінің негізі: жерге, оның ... ... ... су ресурстарына, өсімдік пен жан-жануарлар әлеміне,
тарихи, ... ... ... ... ... және өндірістік емес объектілеріне деген төтенше меншігі.
Қазақстан экономикасы мемлекеттік ... ... ... ... ... функциясы ретіндегі мемлекеттік реттеуде аса маңызды өзіндік
қаржы-несие жүйесі, дербес мемлекеттік ... ... ... және ... ... ... ... Конституциясының құрамында ... ... ... ... ... ... ... меншіктің әр түрлі нысандарына
негізделеді. Мемлекет заң алдында меншіктің барлық субъектілерінің теңдігін
қамтамасыз етеді.
Екіншіден, жеке меншікке қол ... ... ... жеке ... қызметтің еркіндігіне кепілдік
береді және оны қорғау мен қолдауды қамтамасыз ... ... ... пен бәсекелестің кез келген шектеуіне
жол бермейді. Бесіншіден, әкімшілік аймақтың бірліктері ... ... ... ... экономикасын басқарудың қазіргі жүйесінің
негізін құрайды және республиканың халық ... ... ... ... ... ... ... етуі тиіс.
Нарықтық экономика ұдайы өз арнасымен, «өз заңдылықтарымен» ілгерілеп
отыруы тиіс, өйткені оның ... тән ... мен ... ... ... ... бар.
Бірінші кезең 1992-1995 жылдарды қамтиды және макроэкономикалық
тұрақтандырудың екі негізгі процесімен ... ... олар ... ... ... ... алу, оны ... және тұтыну
рыногын тауарлармен толтыру.
Меншікті реформалау бұл ... ... ... бір формада мемлекеттік
меншіктің барлық объектілерінде, стратегиялық маңызы бар және ұлттық
қауіпсіздікті ... ... ... ... іс жүзінде жүргізілуге
тиіс.
Сонымен қатар, ғылыми зерттеулердің қысқа мерзімін, жоғары қайтарымын,
коммерциялық өнімді тез ... ... ... ... деңгейдегі
жаңалықтарды анықтау және алмасымды кәсіпкерлікті ... ... ... потенциалына егжей-тегжей тексеру жүргізу
қажет.
Екінші кезең (1996-2005 ... ... ... ... жою жалғасады, брақ оның
басты мазмұны көлік жүйесі мен телекоммунткацияны жедел ... ... ... және валюта рыногын бұдан басқа: капитал, жұмысшы күші,
бағалы қағаздар, интеллектілік меншік рыноктарын да ... ... ... экономиканың қарқынды дамуының қозғаушы күштері
мен ынталандырмалары мыналар:
1. толыққанды нарықтық механизмдер;
2. барлық тауар өндірушілердің шынайы еркіндігі;
3. табиғатты ... ... ... ... ... ... технологияларды игеру процесі мен
дүние жүзі экономикасында шептерді жеңіп алу;
5. отандық және халықаралық ... ... ... кадр ... пісіп-
жетілуге тиіс.
Үшінші кезең 2005 жылдан бастап 5-7 жыл мерзіміне дейін созылып, ашық
үлгідегі экономиканың шапшаң ... алып ... ... ... ... кезеңнің стратегиялық мақсатына жетумен, Қазақстанның
әлемдік саудадағы ... ... және ... ... ... қатарына кіруімен сипатталатын болады.
2. Қазақстандағы ауыл шаруашылығын жекешелендіру
2.1 Қазақстан ауыл ... ... ... ... ... жер ... 2724,9 мың ... шақырым және ел
бұл көрсеткіш бойынша ... ... ... ... Алдын-ала
мериорациясыз өңдеуге жарамды жерлер Қазақстанда 39 млн ... ... ... ... мен ... ... ... жарамды 22 млн гектарға
дейінгі және шартты түрде егістікке жарамды, суаруды ғана ... ... да ... ... 70 млн гектарға дейінгі тұзданған жерлер
табылды.
Республиканың климаттық жағдайлары көпшілік аймақтарда бидай, ... мен ... ... ... береді.
Табиғи жайылымдардың ауданы 187,9 млн гектардан астам жерді алып
жатыр. Оларда 70,5 млн. шартты қой ... 7,05 млн ірі қара мал ... ... жайылымдары жаз бойына жем-азық базасы ретінде
пайдалануды мүмкін етіп, мал ... ... ... тәуелсіздік алғаннан кейінгі экономикалық реформалар жүргізіле
бастаған кезде ең ... ... ... ... осы ауыл шаруашылығы
саласы болды.
Сурет 1 – 1993-2003 жылдарда ЖІӨ-дегі ауыл шаруашылығының ... ... ... ... ... ұшырады. Мемлекеттік емес
жер пайдаланушылардың шаруашылықтары енді ауыл ... ... мен ... 94,9% ... мұның басым бөлігі жерлердің 70%
мен егістіктердің шамамен сондайын пайдаланатын шаруашылық ... ... мен ... қоғамдар іспеттес ірі
ауылшаруашылық кєсіпорындарының үлесіне келеді.
Сонымен ауылда ... ... ... ауылшаруашылық өнім
көлемдерінің күрт қысқаруына әкелді. ЖІӨ құрамындағы ауыл ... ... ... ... ... жылы барлық егістік жердің көлемі 35,2 млн га болса, ол 2000 жылы
16,2 млн гектарға дейін қысқарды, ... ... ... ... ... 23,4 млн. ... 12,4 млн. ... мал азығындық
дақылдардың егістігі – 11,1 млн. гектардан 2,8 млн. ... ... 1990 жылы 28,5 млн. ... астық жиналса, 2001-2002 жылдары ауа
райы қолайлы болып, екі ... 16 млн. ... ... ... Ал 2003 жылы ... тонна асытық жиналды. Дәнді-дақылдардың түсімділігі жазғы жаңбырдың аз-
көптігіне байланысты, сөйте тұра егістік жкрдің екі ... ... ... ... ... тікелей байланысты екені де белгілі.
Мал басы да тым азайып кетті. Мәселен, мүйізді ірі ... саны ... 9,8 млн. ... 1998 жылы 3,9 млн. ... ... ... қой мен ешкі
тиісінше – 35,7 млн.-нан 9,5 млн.-ға дейін, шошқа – 3,2 ... ... ... құс – 59,9 ... 17,0 миллионға дейін азайды. Соның
салдарынан 1990 жылы ... ... 1,6 млн. ет ... оның ... жылы 0,6 млн. ... дейін құлдырады, сүт 5,6 млн. тоннадан 3,4 млн.
тоннаға дейін, ... 4,2 ... ... 1,4 млрд. данаға дейін, жүн 108,0
мың тоннадан 25,2 мың тоннаға дейін, қаракөл терісі 1721 мың ... ... ... ... ... ... ... өндіру көлемінің осыншалықты мөлшерде тым
құлдырап кетуі халықтың жан басына келетін ... ... ... нәтижесінде жан басына шаққанда бір адам тұтынатын азық-түлік
өнімдері көлемінің күрт ... ... ... 1990 жылы жан ... ... ет және ет өнімдері тұтылса, оның мөлшері 2001 жылы 38 килограммға
дейін құлдырады, сүт және сүт ... ... 311 ... ... ... ... – 225 данадан 109 данаға дейін азайды.
Сондай-ақ 1990 ... бері ауыл ... ... да ... ... ұшырады. 1990 жылы 243 мың трактор болса, ... 2002 жылы 48 ... ... ... ... ... ... саны,
тиісінше 89 мыңнан 22 мыңға дейін, дән сепкіш сеялкалар 164 ... 45 ... ... 49 ... 12 мыңға дейін кеміп кетті. ... өзі ... егін ... жерді даярлау, егін себу және оны жинап алу
жұмыстарын дер кезінде ... ... ... қалғанын көрсетеді.
Кейбір басқа салаларға қарағанда ауыл шаруашлығында реформа деп ... ... ... жеке ... айналдыру , яғни жекшелендіру
науқаны аса шұғыл атқарылып, тез ... ... мен ... таратылды,
аз-маз ауыл шаруашылық кәсіпорындары мен болар-болмас шаруа ... ауыл ... жеке ... ... ... ... ... жердің және дәнді-дақылдар егістігінің 63
пайызға жуығы ауыл шаруашылық кәсіпорындарының үлесіне, 34 пайызға жуығы
шаруа ... ... 3 ... ... ... ... үлесіне
тиеді. Осыдан-ақ егін шаруашылығы шешуші рөл атқаратынын көреміз. Ал мал
шаруашылығында жағдай ... ... ... үлесіне мүйізді ірі
қараның 86 пайызы, қой мен ешкінің 81 пайызы, шошқа мен жылқының 84 ... 49 ... ... 2002 жылы ... еттің 89 пайызы, сүттің 91
пайызы, жұмыртқаның 46 пайызы, жүннің 82 ... ауыл ... ... ... тек ... ... көбі ауыл шаруашылық
кәсіпорындарының үлесіне тиіп ... ... мал ... өнімдері
негізінен ауылда тқратын халықтың жеке меншігінде өндіріліп отыр.
Жоғарыда айтқандай реформаға дейін ауыл шаруашылығында 1,4 млн. ... ... ... 2003 ... ... ... Республикалық статистика
жөніндегі агенттіктің деректері бойынша экономиканың ... ... ... саны 4,2 млн. адам ... соның ауыл
шаруашылығындағылары 0,5 млн. адам, өзін-өзі жұмыспен қамтығандардың саны
тиісінше 2,9 млн. және 2,0 млн. ... ... ауыл ... ... айларында ақылы жұмыс атқарушы адам саны тек жарты миллион ғана, ... ... ... ... бірі ... отыр. Ал әр жылдың желтоқсан
айына қарай бұл ... саны екі есе ... Оның ... 2 ... ... ... ... болып саналады. Олар қолында біраз малы
бар, соның өнімінің бір бөлігін өзі тұтынып, ... ... ... таба
алады деген отбасындағы еңбекке жарамды адамдар.
Осы жоғарыда келтірілген деректерден ауыл шаруашылығының ... ... ... Мақта, дәндік күнбағыс, көкөніс, бақша
дақылдарынан басқа дақылдар егісінің және ... ... ... ... жылға дейін қысқарып келді.
Мал басы 1998 жылға дейін қысқарумен болды. Одан бергі жылдары ... ... және ... саны ... ... болса да көбейіп келеді.
2003 жылдың басында мүйізді ірі қараның саны 4,5 миллионға, шошқа ... қой мен ешкі 11,2 ... ... 1 ... құс ... ... ... мен құстың санының көбеюі нәтижесінде кейінгі жылдары өндірілген
мал өнімдерінің көлемі де өсуде. 2002 жылы сойыс салмағымен 673 мың ... 4,1 ... ... сүт, 2,1 ... дана ... ... Бұл
көрсеткіш кейінгі жылдары өсе түсуде.
Қорыта айтқанда, кейінгі жылдары астық өндіруде, картоп, көкөніс,
бақша дақылдары, мал ... ... ... ... ... арта ... ... азық-түлікпен қамтамасыз етуде, олардың тұрмыс-жағдайын
көтеруде оңды ықпалын тигізері даусыз.
Алайда, ауыл ... ... тік ... сала ... өнімдер
көлемін айтарлықтай өсіру, ауыл тұрғындарын жұмыспен қамтамасыз ету
шеңберін ... ... ... ... ... ... үшін алдағы кезде
қаражат пен үкімет көмегін көп талап ететін күрделі мәселелер тұр. Осыны
ескере ... 2002 ... 5 ... ... ... ... ... Республикасының 2003-2005 жылдарға арналған азық-түлік
бағдарламасы бекітілді.
Ауыл шаруашылығының ең өткір, ең көкейкесті деген ... ... ... ... Солардың ішіндегі бірінші кезекте осы
саладағы басты байлық жерді дұрыс пайдалану мәселесі. Жер ... ... ... жер ... ... ... Осы жердің сапасы ... ... ... жөнсіздіктер кездесіп жатады. Кейінгі ... ... және ... ... қолдану, ауыл шаруашылық
дақылдарының тұқымын жақсарту, ... ... ... арам шөптер мен
зиянкестерді жою, ... ... ... ... ... ... аз және ... жүргізілді. Нәтижесінде топырақтың ... оны арам шөп ... ... ... зиянкестердің көбейгені
анық. Мәселен, 1990 жылы бойындағы қоректік заттарды 100 ... ... ... 672 мың ... бір гектар егістік жерге шаққанда 19,7
кг. ... ... ... 2001 ... ... 14 мың ... ... кг. болды. Сөйтіп, қазіргі кезде егістік жердің 0,8 пайызына ... ... ... 1990 жылы 22326 мың ... ... қолданылса 2001 жылы небары 114 мың тонна ғана болды. 1990 жылы
Қазақстанда 1484,9 мың тонна ... ... ... 2002 ... 135 мың ... ғана болды. Бағдарламада қолданылатын минералдық
тыңайтқыштардың көлемін 2003 жылы 380,1 мың ... 2004 жылы – 439 ... 2005 жылы – 599,8 мың ... ... ... Егер бұл міндет
жүзеге асса нәтижесі де айтарлықтай болары сөзсіз.
2001 жылы себілген ... ... тек 61 ... ... өтіпті. Себілген тұқымның сапасының талапқа сай келгенінің үлес
салмағы 53 пайыз ғана болды. 2001 жылы 9,2 млн. ... ... ... оның 2,2 млн. ... қара сұлы. Іс жүзінде 4,9 млн. гектар егістік
гербицидпен өңделген. Сондай-ақ, барлық ... ... тек 47,6 ... ... заттармен өңделген.
Шешімін табуға тиіс екінші аса маңызды ... – ауыл ... ... ... ету. ... ... трактор мен комбайн,
соқа мен дән сепкіш қалғанын айттық. Кейінгі ... ... ... ... ... ... ... жылдары небары 1700 трактор, 1866 ... ... Тек ... екі ... оларды сатып алу аздап болса да
көбейді, 2001 жылы 837, 2002 жылы 4900 ... ... ... ... ... жинайтын комбайндар тиісінше 1797 және 3300. Оның ... ...... мен ... ... мерзімі - 13-14 жыл,
ал норма бойынша олар 7-10 жыл ғана пайдаланылуы керек. Сондықтан да ... ... ... жетіп тұр.
Бағдарламада ауыл шаруашылығын техникамен лизинг негізінде ... ... осы ... ... 2003 жылы 3 ... ... 2004 жылы ... теңге және 2005 жылы 6 млрд. теңге бөлу белгіленген.
Жоғарыда осы уақытқа дейін мал ... ... ... ... Осы тұста бұл саланың тек мал мен құс санының тыс көп
кеміп кеткенімен, олардан алынатын өнім ... ... ... қатар
малдың тұқым сапасының төмендеп бара жатқанын да атап айтқан жөн. Кезінде
Республикада асыл ... мал ... 32 ... ... ... ... ... Қазіргі кезде ол шаруашылықтардан азын-аулақ ... ... ... кезде Шығыс Қазақстан облысы ‡ржар ... ... ... ... ... ауданына қараған, атағы республикаға белгілі асыл
тұқымды биязы жүнді қой өсіретін Әбжанов атындағы ... ... ... қой ... ... енді 2 мыңы ғана ... 1990 жылы ірі ... жалпы
санының 15 пайызын асыл тұқымды мал құраса, қазір оның үлесі 2,9 пайызға
дейін азайған.
Мал шаруашылығында тағы да бір ... ... ... – ол ... ... ... қамтамасыз ету. Бұрын мал басы тегіс жұқпалы ауруларға
қарсы егілетін еді. Қазіргі кезде республикада малдың 200-дей жұқпалы ауруы
белгілі ... ... оның ... 75-і аса ... ... ... көбі мал мен адамға бірдей қатысты. ... ... ... үшін ... паразиттерге қарсы және дезинфекция
жасайтын дәрілер, фармокологиялық ... ... ... ... Мал дәрігерлік зертханалардың бәрі бірдей техникалық
жағынан толық жабдықталмаған. Мал дәрігерлерінің саны қолда бар малдарға
толық ... ... ... ... шығар қортынды: мал дәрігерлік
қызметін қайта қалпына келтіру керек.
Ауыл шаруашылығын ... ... ... бірі ... ішкі және ... ... оны ... таза пайда табатындай
етіп сата білуді ұйымдастыру. Қазіргі кезде делдалдар ауыл шаруашылық
өнімдерін өндірушілерді ... ... бір ... оны ... ... ... екі ... жүр. Астық сияқты экспорттық әлеуеті үлкен
өнімдердің негізгі көлемін үкімет және ірі ... ... ... шаруашылық тауар өндірушілерінен сатып алып, оны экспортқа шығарып
сатса шаруалар да, мемлекет те ... ... еді. ... көп ... ... ... және ... жинайтын науқан кездерінде дизель отыны мен
бензиннің бағасының ... ... ... ... шарықтап өсіп кетуі
аз айтылып жүрген жоқ. Бірақ осыны бір қалыпқа келтіруде қол жеткен нәтиже
жоқ.
2.2 ... ауыл ... ... ... және ... ... Қазақстан экономикасының негізгі салаларының бірі болып
табылады. Аграрлық сектордың даму деңгейі ... да ... ... және қоғамдық-саяси тұрақтылығын анықтайтын факторы болып
келді және әлі де бола ... ... ... ... ... бірі бола отырып, ауыл шаруашылығы аса зор әлеует пен ... ... әр ... климаттық жағдайлары қоңыржай жылы белдікте
барлық дерлік дақылдарды өсіруге және мал ... ... ... агроөнеркәсіптік кешеніндегі жағдайға жалпы талдау.
Қазақстанның аграрлық секторы мынадай сипатқа ие:
• ауыл шаруашылығына арналған ... ... ... – 222,6 млн. га, ... 24 млн. га (10,8%) – ... ... 5 млн. га (2,2%) – ... 189 млн. га (85%) – жайылым жерді алып жатыр;
• ауыл тұрғындарының саны – 7,3 млн. адам немесе ел тұрғындарының жалпы
санының ... ... ... және ... ... тік және ... зоналары анық
белгіленген. Орманды дала мен дала аймағында барлық жердің 10%, шөл ... ... - 60%-ға ... таулы аймақтарда - 5%-ға жуығы жатыр;
• елдің барлық егіншілік аймақтары жылдық жауын-шашынның аздығымен
сипатталады – 150-320 ... ... шығу ... ... бұл ... нарыққа шығуға айтарлықтай
қиындықтар тудырады;
• маусымаралық кезеңдерде қант, өсімдік майы, құс еті, ... ... ... ... қоспағанда, азық-түлік өнімдерінің көпшілігімен
қамтамасыз етудің өзіндік жеткіліктілігі;
• солтүстік аймақтардың астық дақылдарын өсіруге және мал шаруашылығына
мамандандырылуы; суармалаудың ... ... бар ... аймақтарда
өсірілетін дақылдардың (астық, майлы, жеміс-жидек дақылдары, ... ... ... 2007 ... 1 га егістікте ауыл шаруашылығының жалпы өнімін өндіру
47,5 мың теңгені құрайды, ауыл шаруашылығында жұмыс істейтін 1 ... ... ... ... 453 мың ... ... ... мен ұнның ірі экспорттаушысы (10 әлемдік экспорттаушылардың
қатарына енеді) болып ... ... ауыл ... ... ... мақтаның (15%), тері мен жүннің (25%) де маңызды үлесі бар;
• мал шаруашылығы саласы Қазақстан үшін ... ... ... ... ... 90%-ы ... үй шаруашылығына тиесілі;
• ауыл шаруашылығы техникасы паркінің орта жасы ... ... 7-10 жыл ... 13-14 ... құрайды; ауыл
шаруашылығы техникасы паркінің 70%-ы – 1991 жылға дейінгі өндірілгендер;
• ауыл шаруашылығы ... ... ... ... ... Дүниежүзілік ... ... ... ... ... қажеттіліктің қанағаттанбағандығы ең керітартпалық бағалар бойынша
жылына шамамен АҚШ-тың 1 ... ... ... ... көтеру мақсатында соңғы 10 жылда қомақты қаржы
ресурстарымен ... ... АӨК мен ... ... және ... мемлекеттік және салалық бағдарламалар қабылданды.
2007 жылы дәнді дақылдарының рекордтық өнімі жиналды, оның өңделгеннен
кейінгі ... ... ... ... статистика органдарының алдын ала
мәліметтері бойынша 20,1 млн. тоннаны ... ... - 13,3 ц/га, ... жылы қол ... ... сәйкесінше 3,6 млн. тоннаға (22%) және ... ... бұл ... ... ішкі ... толықтай қамтамасыз
етуге және астық экспортының көлемін 10,0 млн. ... ... ... ... ... ... астық түрінде – 7,5 млн. тонна, ... ұн ... – 2,5 млн. ... жылы ауыл ... дақылдарының егіс алқабының 80% астамы дәнді
дақылдардың ... ... ... ... 2007 жылы ... егіс ... 2005 ... 246,9 мың гектарға (2,0%), соның ішінде қатты бидайдың егіс
алқабы – 19,3 мың ... (8,7%), ... қара ... – 19,9 мың ... ... – 60,5 мың ... (73,2%), жемдік дақылдардың (арпа
мен сұлының) – 322,3 мың гектарға (18,8%), рапстың – 129,1 мың ... есе), май ... егіс ... – 12,6 мың гектарға (34%) артты.
Алдын ала мәліметтер бойынша майлы дақылдар ... 459,4 мың ... 2006 жылы 458,9 мың ... болған, көкөніс дақылдары – 2196,4 мың
тонна, бұл 2006 жылғы деңгейден 6,7% ... ... – 2414,8 ... ... ... ... – 438,7 мың тонна, 3,3 мың тоннаға немесе 0,8% жоғары.
Астық өндірісінің өсуі оны сату ... ... және ... жоғарылауына себепші болды. 2007 жылы экспортқа 6,8 млн.
тонна астық жөнелтілді. ... ... 1,5 млн. ... ... ... бұл астыққа айналдырғанда 2,1 млн. тоннаны құрайды. Сонымен
астыққа шаққандағы ұнды қоса есептегенде астық ... ... 8,9 ... ... Бұл ретте астық экспортының көлемі 2006 ... ... 2,2 млн. ... (48%), ұн – 339,9 мың тоннаға (30%) ... пен ұнды ... ... ... түсім сомасы 1542,7 млн. АҚШ
доллары деңгейінде болжанып отыр. Бұл 2006 жылдың деңгейінен 801,7 млн. ... ... 2,1 есе ... өндірісінің ұлғаюында жетістіктерге жетуге өсімдік шаруашылығын
мамандандыру негізінде оны ... ... ... ... жүйелі жұмыс, өндіріске қазіргі заманғы технологияларды және
егіншіліктің озық әдістерін ендіру, ауыл шаруашылығы тауарын ... ... ... өсуі ... ... ... климат жағдайларында өсімдіктің өсуіне
жетіспейтін қажетті ... ... ... себепші болатын ылғалресурс
сақтайтын технологияларды кеңінен ... ... ... ... және ... ... ... көңіл бөлініп келеді.
2007 жылы қазақстаның астығы 45 мемлекетке экспортқа ... ... 3,3 млн. ... астық немесе жалпы көлемнің 48% экспорталған ТМД, 1,5
млн. тонна (22,2%) ... – Таяу ... 0,9 млн. ... (13,5%) –
Солтүстік Африка, 0,6 млн. тонна (9,5%) – Европа Одағы елдері. Осы ... ... ... рет ... ... ... ... перспективада қытай бағытына астық экспорттауды пысықтау жүріп
жатыр.
ТМД елдері ішінде астықтың елеулі көлемдерін ... – 886,6 ... ... – 613,5 мың ... ... – 394,6 мың ... ...
345,5 мың тонна, Тәжікстан – 298,4 мың тонна импорттады.
Алыс шетел мемлекеттері бойынша астықтың үлкен көлемдері Тунисқа – ... ... ... – 464,5 мың ... Сауд Аравиясына – 348,5 мың тонна,
Египетке – 329,6 мың тонна, Иранға – 225,3 мың тонна, Йеменге – 193,0 ... ... – 176,8 мың ... ... – 149,7 мың ... ... ... тежейтін басты қиындықтың ... ... ... арнайы вагондардың жетіспеушілігі болып
табылады. Кәзіргі уақытта осындай астық тасымалдайтын арнай вагондардың
саны 5236. Егер осы ... ... бір ... ... онда ... 500,0 мың ... астық шығара алады. Бұл ретте жоспарланған 10,0
миллион тонна астықты тасымалдап үлгеру үшін айына 1 миллион ... ... ... ... ... екенін атап өткен жөн.
Бұдан басқа астық тасымалдайтын жылжымалы құрамдардың ... ... ... ... ... жұмыстарының көбейуі,
Азов теңізіндегі тереңдігі аз Россия айлақтарын мұз ... ... ... ... ... ... уақытта Украина айлақтарында және
оларға жақын теміржол бекеттерінде 75 теміржол құрамы ... ... ... ... оның 31 – ... Сол ... ... және
басқада жүкпен бірге ... ... ... дер ... вагондары тиеп жөнелтуіде кешігушілікке жол беру
фактілеріде кездеседі. Мұндай жағдайлар ... ... ... жоқ ... ... Есіл және Жақсы аудандарында орын алуда. Аталған
ауданның астық экспорттаушылары ... ... алу үшін ... қаласына
барады.
Тұқым шаруашылығын жан-жақты мемлекеттік қолдау (субсидиялар ... ... ... бойынша жүргізіледі: бірегей және элиталық ... ... және ... ... ... және ... сынақтан өткізу.
Аграрлық саясатты мақсатты жүргізу нәтижесінде республикамызда ... ... және ... ... ... біршама жақсы істер
атқарылды. Жыл сайын ... ... ауыл ... 800-1100 ... мен ... сынақтан өткізіледі.
Өндірістік тұқым шаруашылығының үш ... ... (32), ... тұқым өсіретін шаруашылықтар (80) және тұқым
өсіруші шаруашылықтар-репродукторлар (303). Ауыл ... ... ... ... тексеріледі: 2006 жылы кондициялық тұқым үлесі
- 100%, ... ... ... -72%, жоғары репродукциялы тұқымдар үлесі-87%
құрады.
Қолайсыз табиғат құбылыстары мен төтенше жағдайларда ауыл ... ... ... ... республиканы тұқымдық материалмен
тұрақты қамтамасыз ету үшін 100 мың ... ... ... ... Сорт ... және сорт жаңарту мақсатында өсірілетін элиталық
тұқым ... және сату ... ... ... ... ... 54-58 ... деңгейінде тұрақтандырылды, бұл барлық қажеттілікті толық қамтиды. .
Тұқым ... ... ... ... үшін ... ... бюджеттен 1 260,0 млн. теңге (10,5 млн.долл.) ... ... ... ... 6 мың ... ... тұқым мен 60 мың дана
жеміс ағаштарының ... ... және ауыл ... тауарын
өндірушілерге 40% арзандатылған 53 тонна ... ... ... ... ... ... екпелерін отырғызуға және тағы басқа қажетті
шаралар өткізуге мүмкіндік берді.
Ауыл шаруашылығы машиналарын, ... ... және ... ... ... ... уақытта ішкі өндіріске қарағанда
айтарлықтай ... ... ... ... импортқа тәуелділікті төмендету
мақсатында өндірісте жоқ техникаларды ... ... ... ... ... ... машиналарын жасау саласындағы айналым өте төмен
деңгейде тұр және соңғы бес ... 17,6 ... ... ... бағаланған.
Оның ішінде елімізде 15,9 млрд. теңге, экспорт – 1,7 млрд. шамасында.
2007 жылы ауыл шаруашылығы техникаларын және ... ... ... 6,7 ... ... ... ауыл шаруашылығы машиналарын және қосалқы бөлшектерін ішкі нарықта сату ... ... ... ... ... ... салыстырғанда 3,3 млрд. теңгеге
көп);
- экспорт – 0,7 млрд. теңге.
Ауыл шаруашылығы тауарын өндірушілерді жанар-жағармаймен (ЖЖМ) қамтамасыз
ету.
Маусымды ... ... ауыл ... ... ... ЖЖМ
үздіксіз уақытылы қамтамасыз ету мақсатында:
- Ауыл шаруашылығы министрлігімен дизел отынына қажеттілігі ... ... және ... ... министрлігімен республиканың мұнай
өндіруші зауыттарын қажетті мөлшерде шикі мұнаймен қамтамасыз ету ... ... ... көлемін өндіру туралы шаралар жасалды;
- облыстарды ҚР МӨЗ шартты бекіту жүргізілді;
- ай ... ... ... тиеу кестесі, МӨЗ жөндеу жұмыстары жүргізу,
«Қазақстан темір жолы ҰК» АҚ ... ... ... өнімдерін құюға жіберу
келісілді.Көктемгі егіс жұмыстарын жүргізу.
Шаруаның егіндікке орасан зор зиян ... ... ... күші жете ... ... келтірілетін шығын экономикалық
факторға жатады, ... да ол ауыл ... ... ... өз ... ... отырады. Қазақстанда ерекше қауіпті зиянды
организмдермен күресу бағдарламасы жүзеге ... Бұл ... ... жыл ... 3 млрдқа (25 млн АҚШ доллары) дейін
қаражат бөлінеді. ... алты жыл ... ... және ... ... ... пайда болуы, дамуы және таралуы 8 есе азайған. Өткен жылы
зиянкестермен күрес 1,1 млн ... ... ... ... ... ... ... аса қауіпті организмдермен
күрес жүргізуге де ... ... ... Өткізілген жұмыстың нәтижесі - әр
гектардан 1,5 ... ... ... қауіпті организмдер тізіміне енбейтін организмдер бойынша мониторинг
өткізу үшін өсімдіктер қорғау жүйесінде 482 ... ... 13 ... 60 ауданда филаиалдары бар «Фитосанитариялық диагностика ... ... ... ... ... ... жылы ерекше
қауіпті зиянды организмдердге қарсы жүргізілетін іс-шараларға мемлекет ... ... (21,6 ... ... 3 ... ... ... жұмыстары жүргізілді. Өсімдік аурулары мен арамшөптермен ... үшін ... ... мен тұқым улайтын дәрмектерді арзандату
мақсатында мемлекет 2003 жылдан бастап субсидиялар бөле ... ... ... үш жыл ішінде 2 млрд. 315 млн. теңге (20 ... ... Бұл ... өз ... ... ... мен
арамшөптерге қарсы химиялық күрес жүргізу көлемін ұлғайтуға ... Жыл ... ... ... ... ... және ... бөлінетін қаржы көлемі ұлғайып келеді. Соңғы алты жыл ... ... ... 10 мың ... 183 мың ... ... көбейген,
республикалық бюджеттен аталған шараларды жүзеге асыруға бөлінген қаражат
2 млрд. 817 ... (24 ... ... ... ... ... карантиндік зиянкестердің, өсімдік аурулары мен арамшөптердің
таралу ошақтарын оқшауланды, азайды және де бірқатар ... ... ... болсақ, Жамбыл облысында тікенекті алқа тұқымдастары таралған
аумақтар көлемі азайып, ... ... ... ошақ ... ... ... ... секторының бұл саласы халықтың ұлттық
ерекшеліктеріне орай дәстүрлі сала ... ... ... жерде тұратын
жергілікті тұрғынды өз жеке меншік ауласыз елестету қиын. Қазақ ... ... ... мал ... сиыр, түйе) ғасырлар бойы «жанұя әлеуметінің» негізі
болған.
Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрлігі және ... ... мал ... ... ... ... саясаты мал мен құс санының тұрақты өсуін, мал ... ... мал мен құс ... жоғарылауын, малды өз төлінен
өсіруді жақсартуды қамтамасыз етеді.
2008 жылдың 1 қаңтары бойынша шаруашылықтардың барлық ... ... осы ... салыстырғандағы негізгі көрсеткіштері
төмендегідей:
Барлық мал түрі мен ... ... ... ірі қара ... ... ... бас; қой мен ешкі – ... өсіп, 16151,7 мың бас; шошқа 6,4%-ға өсіп,
1387,9 мың бас; жылқы – 4,4%-ға өсіп, 1289,6 мың бас; ... ... бас; құс – ... ... 29850,2 мың басты құрады.
Мал мен құстың ... бір ... ... ... ... - 1,2 % ... 2202 кг -ды, бір ... тауыққа шаққандағы
жұмыртқаның орташа шығымы - 2,6% өсіп, 198 дананы құрады, бір ... ... ... ... ... жыл ... ... яғни 2,9 кг.
Ауыл шаруашылығы кәсіпорындарындағы мал мен ... ... ... бір ... шаққандағы сүттің орташа сауылымы – 2810 кг
немесе 2006 жылғы көрсеткішпен салыстырғанда 4,2 % -ға өскен, сондай-ақ бір
жұмыртқалағыш ... ... ... орташа шығымы - ... ... ... жұмыртқаның орташа шығымы – 239 дана
немесе 2,1% - ға ... ... 100 ... ... ... ... ... – 33 басқа
өсіп, 1276 басты құрады, боталар - 3 басқа ... 49 ... ... ... құлындар былтырғы жыл деңгейінде қалды, яғни 88 және 85 бас, ... ... 1 ... ... 98 ... ... шаруашылығы министрлігі елдегі азық-түлік қауіпсіздігін қамтамасыз
ету және ... ... ... ... мал ... өнімі
өндірісінің көлемін одан әрі арттыруда жұмыстар жүргізуде. Осы мақсатта
2008 жылы республикада инфроқұрылымы ... бес ... ... ... оның ішінде 4–де өндірістік ... ... 5 мың ... ірі ... 1 –де 20 мың бас қой бордақыланады. Олардың
құрылысына бюджеттен 12,8 ... ... ... бөлінді.
Сүт, сонымен қатар ет өндірісін және оны қайта өңдеуді дамытудың жағдайы
мен келешегін зерттеу мақсатында ҚР АШМ де ... екі ... ... мал ... ... асыл ... ... санымен, сонымен қатар асыл тұқымды ... ... мал ... ... ... мен ... жоғарылауымен
үздіксіз байланысты. Бұл асыл тұқымды ... ... ... ... жас ... ... жыл ... өсіп келе жатқанымен байланысты.
Асыл тұқымды шаруашылықтар ашуды одан әрі қарай көбейту мақсатында ҚР
АШМ –нің алқа мәжілісінде асыл тұқымды ... үшін ... мал ... ... ... туралы шешім қабылданды.
Малдың тұқымдық құрамын ... және ... ... жоғарылату
мақсатында 2007 жылы Қазақстан Республикасына Канададан 1700 бас құнажындар
мен таналар әкелінді, оның ішінде 1504 бас жоғары ... ... ... ... Асыл тұқымды малдарды сырттан әкелу (импорт) шарттарын
жақсарту мақсатында Қазақстан Үкіметінің қаржы лизингі ... ... ... ... қосымша құн салығын төлеуден босату туралы қаулысы (ҚРҮҚ
2007 жылғы 8-тамыздағы № 675 «Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2004 ... ... N 475 ... ... ... ... ... лизингіне беру
мақсатында лизинг берушi ... ... ... құн ... негiзгi құралдар тiзбесiн бекiту туралы қаулысына толықтырулар
енгізу туралы») қабылданды. Бұл шара әкелінген ... ... ... екі ... жобаны «Жоғарғы өнімді шетелдік селекциядағы мал ... ... ... бар ірі – ... сүт ... ... асыруға қатынасқан лизинг алушыларға түсетін ... ... ... ... ... ... Ақмола облысы Целиноград ауданындағы «Агрофирма Родина»
ЖШС және ... ... ... Қызылжар ауданындағы «Зенченко және К»
КС екі асыл тұқымды зауыттарында іске асырылуда.
Өнімділігі ... мал ... және орта және ірі ... ... ... ... үшін ҚР АШМ ... алқа мәжілісінде ауыл
шаруашылығы малдарының басым бағыттары айқындалып (ҚР АШМ 2007 ... ... №47 алқа ... ҚР АШМ ... 2007 ... 28 ... ... бекітілді.
2008 жылы асыл тұқымды мал саны ауыл шаруашылығы малдарының ... ... деп ... ... (АҚШ, ... асыл тұқымды ядроның үлестік
салмағының үлесі 20-30% ды ... ... асыл ... ... үлестік
салмағының ҚР АШМ –нің Стратегиялық даму жоспарында айқындалған деңгейге
жетуі үшін ... ... ... және асыл ... ... ... әкелу
(импорт), асыл тұқымды мал ... ... ... қолдау
бағдарламаларын әрі қарай жүзеге асыру қажет.
Қазақстан Республиксында ветеринариялық алдын алу және ... ... мен ... өте ... ауруларына қарсы жүргізілетін
шаралар республикалық ... ... ... ... Қазақстан
Республикасы Үкіметінің 2003 жылғы 28 сәуірдегі № 407 ... ... ... ... ... қарсы жүргізілетін шаралар жобасына
сәйкес дер кезінде жүргізілген ветеринариялық препараттарды ... ... ... алу ... ... ... 100 %
орындалды.
Өте қауіпті жіті өтетін аурулардың сараптауына қараса сібір жарасы мен
пастереллездің ... ... бір ... ... ... ... өткен жылы аусыл мен құтыру ауруларының ошақтар саны
көбейді.
Құтыру ауруының ошақтары пайда болу себебі, ең бірінші ... ... ... ... жабайы ет қоректі жануарлардың ... ... мен ... және ... ... ауа ... байланысты (
күннің суытуы, қардың қалың түсуі жабайы ет қоректі аңдардың ел мекеніне
жақындап ... жылы ... ... 3 ошағы байқалды (соңғы рет» 2001 жылы).
Аусыл батыс бағытына қарай ... ал ... ... Қазақстанның
оңтүстік-шығыс, орталық аймақтарында шыққан осы ауруға қарсы алдын ... ... ... ... ... ... пайда болғаны батыс
өңіріне көршілес Қырғызстаннан және Өзбекстаннан жануарлардың, ... мал ... ... Ал ... ... ... ... Созылмалы аурулардың туберкулез,бруцеллез сыяқты азайту және болдырмау
мақсатында «Эпизоотиялық амандықты қамтамасыз ету» 018 бюджет бағдарламасы
бойынша републикалық бюджеттен ... ... ... 2007 жылы 75
тіркелген сау емес пунктерде сауықтыру шаралары жүргізілген.
Сауықтыру шаралары ... ылғи ... ... ... ... ... ірі қара малдарды сойып және алып қойып жойып, құнын иелеріне
төлеп (қой,ешкілерді), яғни сауықтыру шаралары екі рет ... ... ... жүргізіледі. Бірақта, бөлінген қаржының тапшылығына
байланысты Халықаралық ... ... ... ... ... малдарды
(100% тексеруге 2 рет теріс нәтиже бергенше) мүмкіншілік жоқ, сол себептен
созылмалы аурулардың эпизоотиялық жағдайы ... ... ... ... ... мемлекеттердің ветеринариялық шараларды өткізу
тәжрибелеріне сай және Әлем ... ... кіру үшін ... ... болдырмау үшін вакциналармен егуден бас тарту тактикасы көзделіп
отыр, яғни 2007 жылы 13 ... ... ... 5 жыл бойы ... ... егу ... ... қазіргі жаңа тексеру, балау,
сауықтыру тәсілдері апробациядан отті, кенеттен індет аурулары шыға ... Аса ... ... қарсы жүргізілетін шараларды ... ... ... ... ... ... 2008 жылдан
бастап жаңа балау ИФА (иммундық ферменттік анализ) және ПЦР (полимераздық
тізбелік ... ... ... ... отыр.
Ауыл шаруашылығы өнімдерін қайта өңдеу көлемі жылдан жылға өсіп
келеді.
2003 жылмен салыстырғанда 2007 жылы ... ... өнім ... ... ... ... ... үлесі, сүт 18,1%-дан 29%-ға дейін,
ет 14,6%-дан 27,8%-ға, ... ... ... ... майлы дақылды өнімдер
55%-дан 99%-ға дейін өскен, жеміс-көкөністерді ... ... ... ... ... ... ... емес.
Қайта өңдеу кәсіпорындарының өнімдері өндірісінің талдауы 2007 жылдың ... 2006 ... ... ... ... ... өнім ... байқалады. Осы жылдың 11 айында қайта өңдеу кәсіпорындарымен 508,7
млрд. ... ... өнім ... бұл 2006 ... сәйкес кезеңімен
салыстырғанда 7,3% - ға өскен (426,4 млрд. теңге).
2007 жылдың 11 айын 2006 ... ... ... ... шұжық
өнімдері өндірісі 17,4%-ға, ет және ет-өсімдік консервілері ... сүт ... сары май ... ... сүт ... ... өнімдер 5,2%-ға, балмұздақ 1,6%- ға, ұн 13,3%-ға, жарма 27%- ға,
күріш 18%- ға, ... майы ... ... ... ... ... 33%-ға, печенье 7,6%-ға, ... ... ... ... ... ... 2006 жылдың 11 айымен салыстырғанда қант өндірісінің 25,3%-ға,
жеміс консервілерінің 8,9%-ға, көкөніс консервілерінің ... ... ... ... сүттің 6,5%-ға, ірімшік пен сүзбенің 3,3%-
ға төмендегені байқалады.
Тамақ өнеркәсібін дамыту және ауыл шаруашылық ... ... ... бәсекелестігін арттыру мақсатында іске асырылатын ... ... ауыл ... ... ... ... ... айналым қаражатын толықтыруға беретін кредиттер бойынша сыйақы
(мүдде) ставкасын субсидиялау бюджеттік ... ... 2007 ... барлық аймақтарындағы қайта өңдеу және тамақ өнеркәсібі
кәсіпорындары бойынша 140 кәсіпорын 16 366,9 млн. ... ... ... ... ... ... ... банктер ауыл ... ... ... өңдейтін
кәсіпорындарға олардың айналым қаражатын ... ... ... сыйақы (мүдде) ставкасын субсидиялау 5 жыл ішінде банк ... ... 58,1 ... ... ... яғни әрбір бюджеттік
субсидияның 1 теңгесі несиелік ... 15 ... ... жыл ... ет сатып алу көлемінің ақшалай көрінісі 15%-ға ( 1504,5 млн.
теңгеден 1724,0 млн. теңгеге дейін), сүт 21%-ға (2058,6 млн. ... млн. ... ... ... ... 27%-ға (14346,8 млн. ... 18
219,4 млн. теңгеге дейін) артқан.
2006 жылдан бастап ... ... ... ... ИСО ... ... ... шеңберінде сапа менеджменті жүйесі мен
қауіпсіздігін енгізу мен сертификаттау ... ... іске ... жылы осы ... республикалық бюджеттен 100 млн. теңге қаржы
бөлінді.
Қазіргі уақытта осы бағдарлама бойынша 100 кәсіпорын сапа ... ... ... ... өнімін қайта өңдеудің 8 саласы ҚҚС төлеуде ... ... ... 3,5 ... ... ... кәсіпорындар қаржысын
өндірісті жаңартуға, өндіріске жаңа өнім түрлерін енгізуге, қосымша ... ... ... өнім ... ... ... ... басқа 2007 жылы осы салалардан түскен ҚҚС 2 есеге, корпоративті табыс
салығы 20,7%-ға ... ... ... салық салудың мұндай жеңілдетілген
түрін ҚҚС бойынша барлық салаға ... ... ... ... және ... ... ... Қазақстан Республикасы аумағында 2007 жылдың 21 шілдесінде № 301-
III ҚРЗ «Тамақ өнімдерінің қауіпсіздігі туралы» Қазақстан Республикасының
Заңы ... iшкi ... таяу және ... ... ... ... ... агроөнеркәсiптiк мамандануын тереңдету хақында
зерделеп ойлануға жетелейдi.
Мұның өзi таңданарлық жәйт, бiрақ шындық ... таяу және ... ... бәрi де ... пен етке ... Алайда Қазақстанның азық-түлiгi
солардан өзiне орын таба алмай тұр, ... ... ... әрi шығасысы
жоғары, сондай-ақ оған көрсетiлiп ... ... және ... да ... Және де iшкi ... ... ... тұғырлары турасында
сырттан азық-түлiк тасып әкелудiң үдей түсуiнен ұтылысқа ұшырай бастады.
Елiмiзде қуатты ауыл шаруашылығы секторы болуының айрықша маңызы ... өзi оған ... ... салаларды: минерал тыңайтқыштар,
ауылшаруашылық машиналарын жасау, жеңiл және ... ... оның ... ... желi ... ... да салаларды мықтап ... ... едi. ... ... ел ... үшiн беретiн сан алуан
тиiмдiлiгi орасан ... ... ... ... ... ... және ... ауыл шаруашылығы – бұл тек өндiрiс ... ғана ... ... ел ... ... ... өмiр сүру саласы болып табылады. Ауыл
экономикасы мен ауылдық мекен бiр-бiрiмен ... ... ... ... тұрғыда ауыл шаруашылығы қызметiнiң негiзiнде қалыптасып,
өзiнiң тiршiлiгiн оның тоқтатылуымен қатар доғарып отырды.
Агроөндiрiстi реформалау үрдiсi, оны ... ... ... ... әлеуетiнiң өсуiн бағалау үшiн маркетингттiк стратегияларды
қолдану ауыл халқының ... тыс ... ... ... ... ауыл ... ... тұтынудың тепе-теңдiгi үшiн iшкi
нарық сыйымдылығы жеткiлiксiз. Оны ... ... ... ... өмiр ... минимальды стандарттарын қамтамасыз ете
алмайды. Есептеулердiң көрсетуi бойынша ең төменгi күн көрiс деңгейiне ... тең, жан ... ... шамаға жету үшiн ауыл халқының саны 5,6
млн. адам болуы керек, яғни, 900 мыңға жуық адамға ... ... ал ... жан ... шаққандағы ақшалай табыс (7,7 мың тг.) деңгейiне жеткiзу
үшiн ауыл халқының саны 2 ... ... 3,5 млн. ... ... ... сектор экономиканың жоғары тәуекелдiлiктi және аз табысты
саласы болып қалуда. Iшкi және сыртқы ... ... ... ала ... ауыл ... ... ... өсуi 2006 жылдың соңына
қарай 10%-тi (57 млрд.тг.) құрайды деп ... ... ... ... ... үшiн ... ... деп пайымдауға болады.
Агротехнология мен ауыл шаруашылық ... ... ... ... ... ... ... және iшкi нарықта отандық өнiмдердiң
бәсеке қабiлетсiздiгiнiң негiзгi себебi ... ... ... қатар
агросекторда ықтимал табысты қысқартуда. Сондықтан да ... ... ... ... ... ... ... ғылыми негiзделген агротехнологияларды пайдалану есебiнен
шығындарды қысқарту бойынша ... ... ... өзi ... ... ... ... қосымша босатуға алып келерi сөзсiз.
Сонымен бiр мезгiлде, соңғы жылдар тәжiрибесi көрсеткендей, ауылдағы
ең маңызды мәселе ... ... ... емес, өндiрiлген өнiмдi
нарықққа шығарып сату болып табылады. Ауылшаруашылық өнiмдердi ... ... да ... өңдеу деңгейлерiнiң объектiлерi тұрғын орындарының өздерiнде
немесе оларға жақын жерлерде толығымен жоқ болып немесе бар болса да, ... әрi ... ғана ... ... кезде ауыл тұрғындарының көпшiлiгi
ауылшаруашылық шикiзатты тауарлық ... ... ... Ауыл халқының
азшылығы жұмыс iстейтiн ... iрi ... ғана әр ... ... мен саудалау шығындарын ескере отырып, шикiзатты өндiру
мен оны өңдеу ... ... ... ... шеше ... шаруашылығының соңғы жылдарда елдегi жағдайға жалпы алғанда оң
әсерiн әлсiрететiн ... ... ... ... ... ... жүйенiң тұсында, басқа әлеуметтiк-экономикалық
жағдайларда жетiлген ауылдық жерде ... ... көп ... жасалған құрылымы;
ауылдық жердегi инфрақұрылымның онсыз да мәз емес жағдайының әлсiреуi;
ауылдық ... мен ... ... ... ... ... мен ... отырған салыстырмалы айырмашылық.
Жалпы ірі өндірістің шағын өндірістен экономикалық тиімділігінің
анағұрлым артық болатыны баяғыда ... ... ... ... айқын
шындық. Бұл қағида шағын және орта кәсіпкерлікті дамыту керек дегенге
қайшы келмейді. Ауыл ... ... әр ... ... ... қарыштап дами алмайды. Шаруалар әртүрлі негізде ірілеу, ... ... ... ... де, ... тиімділігі де қажетті
деңгейге көтерілмейді. Ауыл шаруашылығындағы ... ... ... ... шаруа қожалықтарының еңбекті ұйымдастыру және басқа
да жақтары өндірісті тиімді жүргізуге лайықты деп айту ... Осы ... ... және ... ... ... ... тәжірибелерін зерттеп, солардың ... ... ... ... ... ... ... және өндеуші
кәсіпорындарды ауыл ... ... ... ету ең ... тауар өндірушілерінің жұмыс тиімділігіне байланысты.
Пайдаланылған ӘДЕБИЕТТЕР Тізімі
«Шағын және орта ... ... ... туралы» Қазақстан
Республикасының Заңы. 19.06.1997ж. // Егемен Қазақстан, 25 маусым 1997ж.
«Жеке кәсіпкерлік туралы» Қазақстан ... ... ... ... ... 8 шілде 1997ж.
Абдильдин С.А. Агробизнесті ұйымдастыру. – Алматы, 2001.
Абдильдин С.А. Бизнес-план по производству и реализации сельхоз ... ... ... ... Л.И., ... К.М. ... ... хозяйства. – Алматы,
Қайнар, 1996.
Гага В.А., Шабаршев В.А., Шеховцев В.Г. Рыночная ... и ... в ... ... // ... инфраструктура: проблемы
становления и развития. – Томск, 1994, Вып.1, с.3-10.
Домухин В.А. Модели рыночных ... ... АПК. – М., ... с.9-10.
Дашков Л.П. и др. Предпринимательство и бизнес. Уч. ...... В.А. ... ...... ... Н.Я. ... сельского хозяйства с основами аграрных рынков. –
Москва, 1999.
Котлер Ф. Основы маркетинга: пер. с англ. – М.: ... ... А.А. ... ... США. – М., ... 1989г.
Лившиц А. Инфраструктура рыночного хозяйства. // Социалистический труд,
1991, №5, с. 66-73.
Методическое ... по ... ...... ... Н. Организационно-экономические основы функциониро-вания
аграрного рынка. // АПК: экономика, ... – 1996, №2, с. ... ... ... рыночной инфраструктуры.
/ Исп. Муханов В.В. и др. АН России. Институт экономики. – М., 1992г.
Оразтаева З.Б. Кәсіпорында өндірісті ...... ... ... ... бизнеса, Том 2, часть 2. – М.:1998.
Сельскохозяйственный ...... ... ... В.Ф. ... ... рынка реформируемого
агропромышленного комплекса. // ... ... ... ... имени С. Сейфуллина, 1997, №8, с.54-60.
Чернявский И.Ф. Инфраструктура сельскохозяйственного производства ... и ... М.: ... , ... ... енгізу мен немесе агротехниканы өзгертумен қоса
жүргізіледі.
-----------------------

Пән: Ауыл шаруашылығы
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 34 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
"Қазақстандағы жекешелендіру процесі және оның ерекшеліктері"4 бет
Беймемлекеттендіру және жекешелендіру процестері20 бет
Жекешелендiру және меншік29 бет
Жекешелендіру21 бет
Жекешелендіру жайлы4 бет
Жекешелендіру, ҚР кәсіпкерлік қызметі, ҚР нарықтық экономиканың қалыптасуы, нобель сыйлығының лауреаттары6 бет
Жекешелендіру: еуропа және азия тәжірибесі25 бет
Жекешелендіруді ұйымдастыру және оның жолдары6 бет
Жекешелендірудің жолдары және оны ұйымдастырудың проблемалары14 бет
Жекешелендірудің кезеңдері мен түрлері9 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь