Педагог тұлғасын қалыптастырудағы педагогикалық шеберліктің ролі

І КІРІСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..

ІІ НЕГІЗГІ БӨЛІМ.

1 ПЕДАГОГИКАЛЫҚ ШЕБЕРЛІК ЖӘНЕ ОНЫҢ ӘЛЕУМЕТТІК МӘНІ МЕН МАЗМҰНЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
1.1 Педагог тұлғасы және оның әлеуметтік мәні мен қоғамдағы орны ... ...
1.2 Педагогикалық шеберлікке қойылатын талаптар ... ... ... ... ... ... ... ... ... .
1.3 Педагогикалық шеберлік .педагогикалық мәдениеттің компоненті ретінде ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .

2 ПЕДАГОГ ТҰЛҒАСЫН ҚАЛЫПТАСТЫРУДАҒЫ ПЕДАГОГИКАЛЫҚ ШЕБЕРЛІКТІҢ РОЛІ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .
2.1 Педагогикалық шеберлік компоненттері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
2.2 Кәсіби.педагогикалық іс.әрекет . педагогикалық шеберліктің қалыптасуының негізі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
2.3 Педагогикалық шеберліктің негізі ретіндегі . педагогикалық қарым.қатынастың стильдері және түрлері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .

ІІІ ҚОРЫТЫНДЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...

ІV ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ ... ... ... ... ... ... ... ... ... .. 3
Мұғалім - өзінің әлеуметтік қызметі жағынан бірден-бір қоғамдық тұлға. Ол – белгілі бір әлеуметтік қауымның мұраттарын жүзеге асырушы, соны болашақ адамдардың негізгі қасиеттеріне айналдыру жолында еңбек ететін адам. Оқытушы қоғамның тәрбиелік функцияларын орындаумен қатар осы қоғамның әлеуметтік функцияларын орындайды, яғни оның қызметі тек қана белгілі бір білімдер қосындысын жас буынға берумен ғана тынбайды. Ол сонымен қатар өзі қызмет ететін қоғамның әлеуметтік мәнін, оның рухани байлығын өзінің барлық іс-әрекеттері, мінез-құлқы, өнегесі арқылы жастарға жеткізеді.
Педагогикалық шеберлік үнемі жетіліп отыруды қажет ететін балаларды оқыту мен тәрбиелеу өнері. Ол өнерге балаларды сүйетін және өз қалауымен жұмыс істейтін әр педагогтің қолы жетуі мүмкін. Педагог – өз ісінің шебері, жоғары мәдениетті, өз пәнін терең меңгерген, ғылым мен өнердің тиісті салаларынан хабардар, жалпы, әсіресе балалар психологиясының мәселелеріне қанық, оқыту мен тәрбиенің әдістемесін жетік игерген маман.
1 Біржанұлы Қ., Мусин С. Педагогика тарихы. Алматы, 1986ж.
2 Әбиев Ж., Бабаев С., Құдияров Н. Педагогика. Алматы, 2004ж.
3 Тілеуова С.С., Әліпбек А. Педагогика. Ш., 2006ж.
4 Тілеуова С.С. Жоғары мектеп педагогикасы. Ш., 2005ж
5 Асылов Ұ. Педагогикалық әдеп. 2004ж.
6 Педагогикалық шеберлік негіздері / И.А.Зязюнаның түзетуінде – М., 1989
7 Занина Л.В., Меншикова Н.П. Педагогикалық шеберлік негіздері – Ростов на Дону, 2003.
8 Кукушкин В.С. Педагогикалық қызметке кіріспе – Ростов на Дону, 2002.
9 Абдуллина О.А. Жоғарғы педагогикалық білім беру саласындағы мұғалімді жалпы педагогикалық дайындау.
10 Педагогикалық мәдениетке кіріспе / Е.В.Бондареваның түзетуімен – Ростов на дону, 1995.
11 Грехнев В.С. Педагогикалық қарым-қатынас мәдениеті – 1990.
12 Елканов С.Б. Болашақ мұғалімнің өзін-өзі тәрбиелеу негіздері – М., 1989.
13 Кан-Калик В.А., Никандаров Н.Д., Педагогикалық шығармашылық – М., 1990.
14 Коджаспирова Г.М. Педагогтің кәсіби білімін көтеру мәдениеті – М., 1994.
15 Нұрғалиева Қ. Кәсіптік білім. Алматы, 2002ж.
16 Пидкасистый А.Д. Педагогика. М., 2004ж.
17 Табылдиев Ә. Қазақ этика педагогикасы бір ғана әдеп. Алм., 2005ж
18 Қоянбаев Ж.Б. Педагогика. Астана, 2004ж.
19 Щуркова Н.Е. Педагогическая технология. Москва: Пед.общество России, 2002.
20 Дуйсембекова Ш.Д. Педагогикалық шеберлік. Оқу –әдістемелік құрал Семей 2013ж-95б
21 Дуйсембекова Ш. Педагогика Оқу құрал. Семей.-2012.-246бет
22 Кан-Калик В.А. Учителю о педагогическом общении. М:Просвещение,1987.-190с.
23 Елеусізова С. Қарым – қатынас психологиясы. А 1995.
        
        Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрлігі
Еуразия гуманитарлық интитутының колледжі
пәні
Тақырыбы: Педагог тұлғасын қалыптастырудағы
педагогикалық шеберліктің ролі
Орындаған: ... ... ... ... ... Негізгі бөлім.
1 Педагогикалық шеберлік және оның әлеуметтік мәні мен мазмұны................................................................................
1.1 Педагог тұлғасы және оның ... мәні мен ... ... Педагогикалық шеберлікке қойылатын талаптар.....................................
1.3 Педагогикалық шеберлік - педагогикалық мәдениеттің компоненті ретінде.................................................................................................................
2 Педагог ... ... ... ... ... ... шеберлік компоненттері...................................................
2.2 Кәсіби-педагогикалық іс-әрекет - педагогикалық шеберліктің қалыптасуының негізі........................................................................................
2.3 Педагогикалық шеберліктің ... ... - ... ... ... және ... ... Пайдаланылған әдебиеттер тізімі......................................
3
5
5
11
14
20
20
24
31
36
38
Кіріспе
Мұғалім - өзінің әлеуметтік қызметі жағынан бірден-бір ... ... Ол - ... бір ... қауымның мұраттарын жүзеге асырушы, соны болашақ адамдардың негізгі қасиеттеріне айналдыру жолында еңбек ететін адам. Оқытушы қоғамның тәрбиелік функцияларын орындаумен ... осы ... ... ... ... яғни оның ... тек қана белгілі бір білімдер қосындысын жас буынға берумен ғана тынбайды. Ол сонымен қатар өзі қызмет ететін қоғамның әлеуметтік ... оның ... ... ... ... іс-әрекеттері, мінез-құлқы, өнегесі арқылы жастарға жеткізеді.
Педагогикалық шеберлік үнемі жетіліп отыруды қажет ететін балаларды оқыту мен ... ... Ол ... ... ... және өз ... жұмыс істейтін әр педагогтің қолы жетуі мүмкін. Педагог - өз ісінің шебері, жоғары ... өз ... ... ... ... мен өнердің тиісті салаларынан хабардар, жалпы, әсіресе ... ... ... ... ... мен тәрбиенің әдістемесін жетік игерген маман.
Курстық жұмыс тақырыбының өзектілігі сол, заман ағысына сай біліммен қаруланған ой-өрісі жоғары, ... ... ... ... - ... талабы болып отыр. Кеше ғана көк туын желбіретіп шаңырақ ... ... ... өркениетке жетелейтін білім бастауында мектеп, ал сол мектепте жас ... ... ... ... ... ... қалаушы- ұстаз тұрады. , - деп ... Н. Ә. ... ... ... керек. Сондықтан да бүгінгі таңда тәуелсіз елімізге білікті маман, өз ісінің шебері қажет. Ал ... ... ... ... ... ... ... жұмыс тақырыбының өзектілігін анықтап берді.
Шебер педагог білімді, тәжірибесі мол, жан-жақты бола отырып, оқушыларды жеке тұлға етіп ... ... ... мен ... ... алуы ... Әр оқушының дарындылығын айқындау, олардың дамуына қолайлы жағдайлар жасау, мектеп, жанұя, мұғалімнің ролін анықтау, студенттер мен ... ... ... - ... ... ... негізделеді деп есептейміз.
Адам қажырлы еңбегімен табиғатты өзгертсе мұғалім жалпы жасампаз еңбегімен жаңа адамды қалыптастырып, ... ... ... ... ... тек біліммен қаруландырып қана қоймай, назарын, білгендерін жадында сақтауға, қабілетін, ойлауын, тіл шеберлігін ұштауға, дүниеге деген ... ... ... ... ... қалыптастырып, ықыласын, сенімін, төзімділігін, іскерлігін, ізденімпаздығын тағы басқадай танымдық қасиеттерін жетілдіріп, адамгершілігі мол ... етіп ... ... ... ... ізгілік мұраты деп санайды.
Педагогикалық шеберліктің негізі - балалардың өз еркімен дамуына жол ашу, оқу - ... ... ... педагогикалық ынтымақтастықтар жұмыс атқарудың формаларын, әдістерін дамыту, шәкіртке деген қамқорлық пен сүйіспеншілікті ... ... ... ... ... болып табылады.
Жұмыстың ғылыми жаңашылдығы сол, тақырып тура қазіргі педагог тұлғасының қоғамдағы орнын педагогикалық шеберлік арқылы ... ... ... ... ... ... деңгейіне келер болсақ, педагог тұлғасын қалыптастырудағы педагогикалық шеберліктің ролі мәселелерін ... ... И.А., ... Л.В., ... Н.П., Кукушкин В.С., Дуйсембекова Ш.Д., Кан-Калик В.А., Елеусізова С., Грехнев В.С., ... Ж., ... С., ... Н., ... С.С., ... А. ... Ж., Қоянбаев Ж.Б. сияқты отандық және шетелдік ... ... ... ... ... - ... тұлғасын қалыптастырудағы педагогикалық шеберліктің ролін нақтылау болып ... ... ... қол жеткізу үшін мынадай міндеттерді шешу қажет:
- ... ... және оның ... мәні мен ... ... ... педагогикалық шеберлік - педагогикалық мәдениеттің компоненті ретінде қарастыру;
- педагогикалық шеберлікке қойылатын талаптарға тоқталу;
- педагогикалық шеберлік ... ... ... ... беру;
- кәсіби-педагогикалық іс-әрекетті - педагогикалық шеберліктің қалыптасуының негізі ретінде қарастыру;
- педагогикалық шеберліктің негізі ... - ... ... ... мен ... ... ... және әдістемелік негізі ретінде педагог тұлғасын қалыптастырудағы педагогикалық шеберліктің ролін нақтылаудың теориялық сұрақтары мен тәжірибелік ... ... ... және шетелдік ғалымдардың еңбектері, мерзімді басылымдар бетінде жарияланған мақалалар, халықаралық және ... ... ... мен семинарлардың материалдары алынды.
1 Педагогикалық шеберлік және оның әлеуметтік мәні мен мазмұны
1.1 Педагог тұлғасы және оның әлеуметтік мәні мен ... ... ... ... ... ... өмірге көзқарасы тың, нарық жағдайында тірішілік етіп, жұмыс істей ... ... ... ... ... Бұл ... ... ақыл-ой және шығармашылық әлеуетін қалыптастыру, рухани-адамгершілік мәдениеті жоғары шығармашыл тұлға тәрбиелеу керектігін көрсетеді. Экономикалық дамудың нарықтық жолын таңдап, ... ... ... ... ... ... білім беру жүйесіне, оның ішінде ерекше маңызы бар ... ... ... ... зор мән ... қоғамдағы мұғалім - шығармашылық дамуға, ұшқыр ойлауға қабілетті, мемлекеттің даму бағыттарын терең түсінетін маман, ол кәсіптік қызмет міндеттерін ... ... көре ... ... қоя алуы және ... еңбек нәтижесіне ұмтылуы тиіс. Ең алдымен, мұғалім - адамгершілігі өте жоғары ... ол ... биік ... әрі оның ... ... ... болып қала да бермек. Қазіргі әлеуметтік-экономикалық жағдайдағы мұғалімнің адамгершілік мәдениетінің маңыздылығына ерекше назар ... ... ... орыс ... ... мына бір ... еске ... орынды тәрізді: "Өмірдің биік мақсаттарына экономикалық немесе әлеуметтік емес, ... ... ... ... ... оның ... ... қосар үлесі мемлекеттің күш-қуатымен де, экономикасының дамуымен де емес, рухани мәдениетімен анықталады"[1].
Адамгершілік дегеніміз не? ... ... "... бұл өз ... адамдық қасиеттерді сезіну, сол қасиеттерді сақтап өмір сүруге ұмтылу, жағымсыз іс-әрекетіңе қиналу - мұның барлығы адам ... ... ... ... ... ... ... алып, рухани салаға көзқарас ауытқуына байланысты, мектеп оқушысын тәрбиелеудегі адамгершілік қағидалар да ... ... ... Біз ... ... мен ... ... бұзылғанына, оқушы жастардың адамгершілік мәдениетінің апатты түрде құлдырауына куә болып жүрміз. Бұл жағдайдағы бірден бір ... - ... ... ... ... ... ... келтіруге түрткі болатын негізді табу және өскелең ұрпақты тәрбиелеудің сыннан өткен этикалық бағдарларына күш салу бұл ... ... ... ... табылады. Оқушылардың, студенттердің білімділік, тәрбиелілік дәрежесі сияқты, олардың адамгершілік мәдениетінің дамуы да көптеген факторлар мен шарттарға, оның ішінде ... ... ... ... ... ... мәдениеті (В.Андреевтің айтуы бойынша) - "педагогтің жеке тұлғалық және кәсіби ... ... ... ... ол ... даму , өзін-өзі дамыту дәрежесін, ізгілік дүниетанымға бейімділігін оның ... ... ... мен түсініктерін қоса алғанда сипаттайды, сондай-ақ оның білім, білік, қабілеттілік жүйесін танытады..." [1].
Болашақ мұғалімдерді ... ... ... елеулі рөл атқарады. Бұл мұғалімнің адамгершілік көзқарастарының толыққандылығы әрі тұрақтылығы ретінде сипатталады. Мұғалімнің адамгершілік санасының бір бөлшегі оның ... ... ұға ... және осы ... өз ... ... ... ой жүгіртуі болып табылады. Мораль талаптары мен ұстанымдарын, ережелерін білу және оларды педагогикалық іс-әрекетіне арнайы өзек ету мұғалімнің адамгершілік ... ... ... болады.
Кәсіби қызметте мұғалімнің адамгершілік сезімдері оның рухани дүниесінің эмоциялық жағы, тұлғаны ... ... ... ... Педагогтің өз кәсібіне қарым-қатынасын реттейтін сезімдер тобына кәсіби борышты сезіну, жауапкершілік, өзіне-өзі сын көзімен қарау, ар-намыс, т.б. жатады. Мұғалім оқу-тәрбие ... ... ... ... ол ... ... ата-аналарымен, әріптестерімен, т.с.с. жан-жақты өзара іс-қимылды жүзеге асырады. Мұның ішінде мұғалімнің оқушылар ұжымымен бірлескен әрекеті өте маңызды, ол әрекет бірін-бірі ... ... ... өз ... сезінуіне негізделуі қажет.
Педагог қызметінің адамгершілік аспектісі салыстырмалы дербестікке ие, басқа қызмет түрлерімен тығыз байланысты әрі алуан түрлі үлгіде жүзеге ... ... ... ағарту, адамгершілік тәжірибесін ұйымдастыру, адамгершілікке өзін-өзі тәрбиелеу. ... ... ... ... ... бола отырып өзіндік ерекшеліктері бар педагогикалық еңбек саласына өзінше ықпал ... ... әдеп ... ... ... ... мен ережелерінен туындайтын адамгершілік талаптарының жиынтығын анықтап, педагогтің педагогикалық қызмет үрдісіндегі іс-әрекеті мен қарым-қатынас жүйесін реттейді. Мұғалімнің өзі-өзіне, педагогтік еңбекке, ... мен ... ... ... ... негізгі талаптардың орын алуы кодекстің іргелі бөлігіне жатады.
Болашақ ... ... ... ... ... ... өйткені , жас ұрпақты адамгершілікке тәрбиелеу салмағы осыған түседі. Бүгінгі күнде ... ... ... құндылықтардың, адамгершілік тәрбиесін ақыл-ой дамуынан гөрі басымдығын мойындап, орнықтыруға күш салуда. ... бала ... ... ... ... ... ол қандай жағжайға жүзеге асқанын білуі қажет. Ал баланың адамгершілік көзқарасының қалыптасуының, адамгершілік ... ... ... ... ... көзі - отбасы, онда өмірдің мәні мен мақсаты туралы алғашқы түсініктер, ... ... ... және ... ... т.б. қалыптасатыны белгілі. Ең дұрысы, педагог оқушының отбасындағы микро ортасының, ал ата-аналар мектептегі микро ... бір ... ... ... ... - ... әлеуметтендірудің, мәдени, ұлттық, адамгершілік құндылықтардың тарихи жалғастығының ... ... ... және адамгершілік жағынан бірдей дені сау бала өсіру керек қой, жас ұрпақтың саулығы - ... ... ... - ... ... қызметі жағынан бірден-бір қоғамдық тұлға. Ол - белгілі бір ... ... ... ... ... соны ... адамдардың негізгі қасиеттеріне айналдыру жолында еңбек ететін ... ... ... ... функцияларын орындаумен қатар осы қоғамның әлеуметтік функцияларын орындайды, яғни оның қызметі тек қана белгілі бір ... ... жас ... берумен ғана тынбайды. Ол сонымен қатар өзі қызмет ететін қоғамның әлеуметтік мәнін, оның рухани байлығын өзінің барлық іс-әрекеттері, мінез-құлқы, ... ... ... жеткізеді [2].
Оқытушы - ең алдымен қоғамның ... ... оның ... ... сана және ... ... мен ережелері өзінің бойына сіңіріп, белгілі бір дәрежеде меңгерген адам. Осының салдарынан оқытушының жас өспірімдерге ететін әсері, сайып келгенде, қоғамның, ал ... ... жеке ... ... ... әсері. Бұдан оқытушылық қызметтің қоғамдық мәні айқын көрінеді.
Әрқашан да қоғамдық тұрмыстың күрделілігін, оның ... ... ... ... арқылы дамитынын көрсету - моральдық тәрбиенің негізгі принципі. Қоғамдық тұрмыстағы қайшылықтарды ... ... тек ... ... ғана көрсетудің пайдасы шамалы. Бала өзінің азды-көпті тәжірибесінде өмірдегі кемшіліктерді, кейбір адамдардың әділетсіздігін, мейірімсіздігін байқап ... Оның ... ... осы ... ... оқытушының айтқандарымен қайшы келсе, ол өмірге нигилистік ... ... ... Сөйтіп, балалар санасында сенбеушілік сияқты ұнамсыз қасиет ұялайды. Осыған байланысты мұғалімнің міндеті ... ... ... ... ... ... көрсете білу және осыдан шығатын білімдерді жас буынның рухани байлығына, іс-әрекеттерінің мызғымас ... ... ... ... ... ... ... жеңіп шығуға үйрету, олардың ерік күшін қалыптастыру - мұғалімнің ұстаздық парызы. Егер мұғалім өмірдегі қиыншылықтардың мәнін ... ... ... сол ... ... ... ... көрсете білсе, бұл жас ұрпақты өзіне-өзі сенімділік рухында тәрбиелей білгені.
Қазіргі кезде білім беру үрдісінде сабақтың дәстүрлі емес, яғни жаңа ... ... ... Олар - тренинг сабақтар, дебат сабақтар. Бұл сабақтардың негізгі мақсаты - оқушылардың қисынды ойлау қабілетін ... ... ... ... болашақ педагогтердің таным белсенділігін арттырып, оларды оқу-тәрбие үрдісінде инновациялық технологияны пайдалануға дайындау ... Ол үшін ... ... ізденуіне жол беріп, кәсіби шығармашылық әрекетін қалыптастыру керек.
Бүгінгі біздің қозғап отырған мәселеміз, мұғалімнің жан-жақтылығы. Жалпы мұғалім ол тек ... ... ғана ... бала ... жол ... ... ... шарт. Ал мұғалім әлемдік білім беру жүйесінен мол ақпарат алып отырса, оның шәкіртке берген білімі нәрлі болады, кәсіби ... мол ... ... ... сақталады деген тұжырым жасаймыз.
Бала бойына білім нәрін себетін басты тұлға - ... Яғни жас ... ... ... ... жасау көбіне мұғалімге тікелей байланысты. Мемлекетіміздің жарқын болашағы мен ... үшін ... ... оқу ... ... ... болуы керек? деген заңды сұрақтар тууы сөзсіз. Білім берудің ұлттық моделіне ... ... оқу ... ... ... өз ... қатып қалған қасаңдық пен жаттандылықтан аулақ, өмірлік қызметте педагогикалық үйлестіруді шебер меңгерген, ... ... қоя ... ... ... ... ... біліктілігін шыңдаудың үздіксіздігі оның шығармашылық қабілетінің дамуының кепілі және өзіндік жеке ... ... ... алғы ... ... табылады. Ұстаздың кәсіби шеберлігінің негізі [2]:
Біріншіден, мұғалімнің өмірге көзқарасы, оның идеялық ... ... ... білуі, ойын оқушыларға толық жеткізу үшін жан-жақты қасиеттерді бойына сіңіруі, моральдық нормаларды білуі.
Үшіншіден, оқыту мен ... ... ... түрде меңгеруі тиіс. Педагог көп біліп қана қоймай, сол білгендерін ... бере ... ... ... ... ... ... бөлігі педагогикалық әдеп деуге болады.
Сонымен, педагогтік шеберлік - тек қана ... ... ... және ... ... ғана ... ол - әр ... оқушыға жеткізе білуі, олардың толық қабыл алуын, толғанып бойға сіңіруін үйретуі.
Педагогикалық әдеп - ... ... ... іс үстінде тәрбие мәселесінің ең ұтымды әдіс-тәсілдерін қолданып оқушыларды еліктіріп әкететін ... ... ... ... ... ... ... әдеп мұғалімнің жан-жақтылығының, оның идеялық сенімінің, жүріс-тұрыс мәдениетінің, жалпы және ... ... ... ... ... ... ... жиынтығы іспетті. Шебер педагог болмай тұрып әдепті педагог болу әсте мүмкін емес.
Қазіргі заманда ... беру ... ... ... ... ... айналды. Дүние жүзінде білімнің маңызды рөлі артты. Адамның болашағы оның ... ... ... ... ... ... ... байланысты.
Мұғалімнің кәсіби деңгейі мен әлеуметтік беделі оқушы жүрегіне жол таба білумен мөлшерленеді. Бүгінгі күн талабы тұрғысынан қарасақ, оқыту ісі тек ... беру ғана ... ... ... ... ... ... беруі және оқушының білім алу қызметтерінің біріккен түрі ... ... ... ... ... жеке тұлға ретінде тәрбиелеуді қажет етуде. Сондықтан студент қызметін басымдау етіп, ... ... тек ... екенін ескеріп, білім беру ісін ұйымдастыруды дамыту жоғары оқу орынының бүгінгі басты нысанасы болмақ. ... ... ... ... ... ... ... алмаса, оның ынтасы, пәнге қызығуы қалыптаспайды. Өйткені, мұғалім тақырыпты бастан-аяқ талдап, өзі түсіндіріп, тек аз уақыт оқушының жаттығуды өзі ... ғана ... ... Ал ... жаңа ... ... ... беруді студент өзі ізденіп, жаңа тақырыпты оқып, түсініп, пәнге байланысты әдебиеттермен жұмыс жасап, жолдастарымен ой бөліссе, өз ... ... ... ... жеткізе алса, онда ұстаз нәтижеге қол жеткізеді.
Кәсіби шебер мұғалімнің бойында мынадай қасиеттері болуы тиіс:
* сергектік, ... ... ... әділдік;
* байсалдық;
* ұстамдылық, төзім, сабыр сақтау;
* ілтипаттық.
Бүгінгі таңда жоғары оқу орнындағы студенттерге білім берудің сапасы мен ... ... ... ... ... ... мен ... жаңа технологиясын күнделікті жұмысында қолдана білетін оқытушылардың қолынан ғана келеді. Жас ұрпаққа ... ... мен ... ... беру, ең алдымен, мұғалімнің кәсіби даярлығына, оның іс-тәжірибесінің қалыптасуына байланысты. Сондықтан болашақ мұғалімнің кәсіби біліктілігін жоғары оқу ... ... ... тиіспіз. Әсіресе, болашақ мұғалімдерді оқытуда тиімді әдіс-тәсілдерді, озат тәжірибелерді сараптап, шығармашылықпен жұмыс атқарып, олардың жеке шығармашылығын қалыптастыруға ... бөлу ... ... педагогикалық білімді мамандарға қойылатын талаптары соңғы жылдары күрделенді. Жаңа ... ... - ол ... ... ... азаматтық жауапкершілігі мол, белсенді жасампаз, рефлексияға қабілеті басым, экологиялық білімді шығармашыл тұлға, өзін-өзі ... және ... ... ... ... қалыптасуының жоғары деңгейін сипаттайтын әлеуметтік, тұлғалық, коммуникативтік), ақпараттың және біліктіліктің басқа түрлерін меңгерген құзырлығы жоғары маман. Сондықтан ... ... ... ... анық ... ... өз пәнін жетік білуі тиіс. Ендеше болашақ кәсіби маман мына сапаларды меңгеруі шартты ... Ол өз ... ... қана қоймай, сонымен қатар педагогикалық үрдістегі әр қатысушының орнын көре ... ... ... ... оның ... алдын ала байқап, мүмкін болатын жағдайда артта қалушылықты реттеуі;
оқушылардың негізгі құзырлығын қалыптастыруға дайындығы (құндылық-бағдар, жалпы ... ... ... ... ... ... және т.б.)
2.Оқушылардың адамгершілік-рухани, азаматтық-патриоттық, көп-мәдениетті, экологиялық, денсаулығын сақтау тәрбиесін жүзеге асыра ... ... ... бар ... ... істеуді жүзеге асыру (мүмкіндігі шектеулі балалар, дарынды балалар, жетім балалар, ішімдікке, нашақорлыққа тәуелді балалар, т.б.).
Бұндай нәтижеге жету үшін ... ... ... ... оқу орындарында біртіндеп жүргізілуі қажет, тұлға болып сатылап қалыптасуы үшін оған жағдай жасау керек. Ол үшін алынған білім ... ... ... ... сала ... ... іс-әрекетін қалыптастыру шарт. Болашақ мұғалімдер тәжірибеде жинақталған теориялық білімдерін өмірде қолдану арқылы олардың кәсіби әдісі ... ... ... ... технологиясы мен кәсіби өзіндік санасы қалыптасады.
Мамандықты меңгерген әрбір адам оның үш ... ... ... ... ... ... Бұл аспектілер педагогтерге тән (профилге байланысты емес) пәндердің жеке ерекшеліктер іс-әрекетінде бейнеленеді [3].
Болашақ мұғалімдер "адам - ... ... әсер ете ... ... ... - гуманитарлық пәндерден алған білім жүйесі болашақ мұғалімдерге оқу орнының педагогикалық үрдісінде ізгілікті қарым-қатынасты саналы ... ... Бұл тек қана ... үздіксіз қарым-қатынас ұйымдастырған жағдайда ғана жүзеге асады. Мұғалімнің идеялық-адамгершілік позициясы ... ... ... ... ... қатар болашақ мұғалімдерді өндірістік іс-әрекет жағдайына бейімдеу қажет.
Психологиялық бейімделу - ... ... ... ... жағдайын түсінуге икемделуі десек, технологиялық бейімделу - оқушылардың іс-әрекетін ұйымдастырудың әдістерін меңгеру. Бұдан басқа жоғары оқу орындарының ... және ... ... ... ... ... ... де болашақ мұғалімдерді бейімдеу қажет.
Болашақ жаңа формация мұғалімін қалыптастырудың басты ... ... ... ... бар ... ... жатады. Соның нәтижесінде әлеуметтік мәнді сипаты, қарым-қатынасы, түрткісі және қалыптасқан құзырлық тірегі бар оқушының жаңа ... ... Сол ... болашақ мұғалімнен шығармашылық бағыттағы педагогикалық іс-әрекеттер талап етіледі. Олар ... ... ... ... ... ... білуге үйренуі, әлді және әлсіз жағын, мүмкіндіктерін әділ бағалауды білуі ... ... ... ... ... ... ... білу, қарым-қатынастық, дидактикалық қабілеттері, ерекшеліктері, т.б.);
2.жалпы мәдени-интеллектуалдық іс-әрекетті меңгеруі (ойлау, есте сақтау, ... ... ... бөлу);
3.әлемдік білім беру кеңістігінің даму тенденциясында өтіп жатқан интеграциялық үрдісінде ... ... ... ... және ... ... даярлығына болжам жасауға бағдарлана білуі;
4.жастарды патриоттық рухта тәрбиелей отырып Отан игілігі үшін жемісті еңбек етуге ұмтылдыру және ... пен ... үшін ... ... маңыздылығын түсінуі.
Педагогикалық білім берудің мақсаты - педагог біліктілігінің дамуына көмектесу, кәсіби міндеттерді шешу қабілеттілігін ... ... ... қазіргі кезеңіндегі білім беру жүйесінің даму ерекшелігін қамтамасыз ету және жалпы 12 жылдық білім беруді енгізу. Сондықтан еліміздегі педагогикалық білім ... ... ... ... даярлығының сапасын жетілдіруді, әлемдік білім беру кеңістігінің даму тенденцияларын қоғам дамуының тұрақтылығы контексіне сәйкестендіріп реформалауды қажет етеді. Осыған орай, ... ... оқу ... сапа ... жүйесін енгізу жұмыстары жүргізіліп жатыр. Басты мақсат - білім беру жүйесін әлемдік деңгейге көтеру, елдің индустриялдық-инновациялық ... ... ету, ... ... жүзеге асыру.
1.2 Педагогикалық шеберлікке қойылатын талаптар
Педагог шебер болу үшін: өзінің ... жаңа ... ... ... ... ... алуы ... кәсіби мамандығына қажетті қабілеттерді меңгеруі тиіс, жалпы мәдениетті, интеллектуалды ... ... ... ... ... ... өтіп жатқан интеграциялық процестерге, әлемдік білім беру кеңістігі қарқынына бағыттала алуы тиіс.
Қазіргі жеделдету, демокрияландыру жағдайында Қазақстан ... ... ... бірі - ұлттық ерекшеліктерді еске алып, жастарга терең білім мен тәрбие беру ісін одан әрі дамыту жане ... ... ... - ... ... ... басты құралы ... біздің барлық үмітіміз, қазақ халқынын келешегі осы мектептерде. Сондықтан ... ... ... ... ... ... ... қаруланған, әр нәрсеге дұрыс көзқарасы бар адамдар ... ... ... ... ... әсер ете алады. "( Ы. Алтынсарин ). Еліміздің еркіндік алуы, тіл аясынын кеңеюі, ... ... ... кобеюі бүгінгі талапқа сай кадрларын әзірлеу, жас педагогтарға өзиндик бағыт, бағдары бар түйінді ойларды жинақтап жеткізу қажеттігін туындатып отыр. Сол ... де ... ... ... ... ... маманданған кәсіпқой мұғалімді кутуде. Бүкіл әлем бұл күнде ... ... ең ... ең ... өте жауапкершіл педагог - мамандардың кажеттігін мойындап отыр. Себебі адам ... ... ... аса ... ... ... бастауында жетесіз педагог тұрса, одан келер шығынды өлшеп болмайды. ... да ... ... ... өз ісінің шебері болуы керек. Яғни педагог шебер болу үшін: өзінің мүмкіндіктерін жаңа формация мұғалімі ретінде объективті бағалай алуы ... ... ... ... ... ... тиіс, жалпы мәдениетті, интеллектуалды іс-әрекетті, мінез-құлық, қарым-қатынас мәдениетін меңгеруі тиіс, өтіп жатқан интеграциялық ... ... ... беру ... ... бағыттала алуы тиіс.
Педагог әрқашанда өзін қоғам талабына сай үздіксіз тәрбиелеп отыратын, адамдармен, әсіресе, оқушылармен қарым-қатынасқа тез түсе ... ... ... бар, өз ... ... ... әрі ... таланты мен тәжірибесі тоғысқан, өзінің қоғамындағы саяси өмірге белсенді араласып, өз елі мен ... ... ... ... ... үлгі ... керек [4].
Елбасымыз Нұрсұлтан Назарбаев "Болашақта еңбек етіп, өмір сүретіндер ... ... ... мұғалім оларды қалай тәрбиелесе Қазақстан сол деңгейде болады. Сондықтан ұстазға жүктелер міндет ауыр" деген болатын. Қазіргі заман ... тек өз ... ... ... ... ... тарихи танымдық, педагогикалық-психологикалық сауаттылық, саяси экономикалық білімділік және ақпараттық сауаттылық талап етілуде. Ол заман талабына сай білім беруде жаңалыққа жаны ... ... ... ... оқу мен тәрбие ісіне еніп, оқытудың жаңа технологиясын шебер меңгерген жан болғанда ғана білігі мен білімі жоғары жетекші тұлға ретінде ... ... деп ...
Қазіргі кезде ғылым мен техниканың даму деңгейі әрбір адамға сапалы және терең білімнің, ... ... ... ... ... ... ... ұстаз деп те атар едім. Шығармашыл ұстаз ... ... ... ... ... ... ... білімін көтерудің ең басты шарты-оның пәнге деген қызығушылығын арттыру. Пәнге деген қызығушылығы болса ғана, бала оған көңіл қойып ... ... оқып ... ... ... қызыққан оқушының білім сапасының жоғары болатыны белгілі. Шебер мұғалім үнемі оқушының ойлау белсенділігін арттырып, білімге ... ... ғана ... ... ...
Сабақты тартымды, қызықты етіп өткізу - мұғалімнің ... ... ... ... мұғалім сабақта бір тақырыпты оқытуда оқушыларды ойландыруға, ізденуге, тәжірибе жасап, істеген ... ... ... ... мәдениетін дамытуға, ғылыми тілде сөйлей білуге назар ... ... бір ... ... ... сана ... ... жеткіншек жете білмейтін ұғым- түсінігін бүгінгі өмір салтына жинастыра көңіл аударса, сол арқылы танымдық мақсат қояды. Сөйте отырып, ұлттық ... ... ... ... ізгіліктілікке, ұлттық тәлім- тәбие беруге назар аударылады. Сабақ үрдісінде оқушылар өзіне- өзі баға беруге, әлсіз ... сын ... ... ... ... жете ... ... іздене білуге дағдылары қалыптасады. Оқушылар арасында ынтымақтастық, сенім ахуалы қалыптасып, өзара силастық орнайды. Міне, осыларды педагогикалық шеберлікті аша түсудің тағы бір қыры деп ... ... ... талап - жауапкершілік, жүктелген үлкен міндет, абыройлы істің сан қырлылығы одан жан - жақты терең ... аса ... ... өте ... психологиялық қабілеттілікті талап етеді [4].
Бұдан нені ... ... ... жан - ... терең білім-біліктілікті, сегіз қырлы, бір сырлылықты талап етіп тұрған жоқ па?
Мұғалімнің бір ғана сыры - оның мамандығы. бұл ... ... жоқ ... тек мұғалімге ғана лайық. Сондықтан ұстаз адам - кәсіби мамандығына құштар, оны жан - ... ... ... ... ... ... ... Олай болса мұғалім еңбегінің сан қырлылығы осыдан өрбиді. Мұғалім адамның өз пәнін терең меңгеруі оның ең алғашқы қыры, кәсіби шеберлілігін ... ... ... түсуі екінші қыры болмақ. Үшінші қыры - мұғалімнің тілді меңгеруі - тіл ... ... ... ... ... ... өзі - ... Себебі, тіл - тәрбие құралы.
Төртінші қыры - байқағыштық сезімі - ... ... қыры - әр ... ... ... нұрландырудың ең тиімді, ең төте жолын таба білетін ... ... қыры - жан - ... ...
Жетінші қыры - үздіксіз, тынымсыз ізденімпаздығы.
Сегізінші қыры - ... ... ... ... ... әдеп - ... ... болар еді. Себебі, мұғалімнің келбеті - сыртқы ... ... ... ... бақылауы, сөйлеу мәдениеті, үздіксіз жаңарып, өзгеріп, үнемі жаңа сипатқа ие болып отыруы ... ... ең ... этикалық сапалық белгісі.
Мұғалім - Ұстаз тұлғасы, оның іс-әрекетінің сан - ... ... ... ... ұғым туындайды. Мұғалімнің беделді болуының алғы шарттары: бірінші: балаға үлгілі болуы, және үлгі ... ... ... [5]. ... ... көзі қарақты, құлағы сергек, көкірегі ояу, білім беру саласында атқарылып жатқан игі істердің куәсі болуы ... ... ... ... ... ... үлкен үмітке жетелеуші- білім беру саласы мұғалімдік мамандықтың сыры мен қырын шебер меңгерген, сол ... ... мен ... өзі де ... кешірген адам нағыз ұстаздар, шынайы бапкерлер осындай қасиеті бар жандардан шығады. Сыпайы әдебімен, ... ... ... білімділігімен көпке жақын адам.
Мұғалім шеберлігі - бұл өте жоғары білімді сапалар ... әрі ... ... ... ... мен оқыту өнері. Жеке тұлға мәдениеті, білім мен өрісті ... ... ... мен озат ... осы ... ... негізі деп ойлаймыз. Қазіргі заман мұғалімнің тұлғалық белгісі - ой ... ... мен оның ... дүниетанымы. Заман ағымымен теңдей қадам басамын деген әрбір адам өте көп ... ... ... қажет. Қазіргі заман оқу әдістерін жеке меңгеру де осы шеберліктің бір қыры. Енді бір қыры - шәкіртпен қарым - ... ... ... ... ... тежеу болып табылады. Ұстаз өмір бойы бала тәрбиесіне ықпал ... яғни ... ... ... ... ... ... ете білу. Осы ықпал түрлерін іске асыруда ұстаз нағыз шебер болуы керек.
Өз ойымызды қортындылай келе:
- озат мұғалімдер ... ...
- ... біліктілік көтеріп отыру;
- арнайы әдебиеттерді оқу;
- өз оқу ... ... жаңа ... ... ...
- ... ... жүргізіп отыру шеберлікке жетудің негізгі кезеңдері деп санаймыз.
1.3 Педагогикалық ... - ... ... ... ретінде
Қазіргі қоғамға сай жеке тұлғаны қалыптастыру міндетінің күрделілігі мен әр қырлылығы педагогикалық ... ... ... ... ... мен практикасы үшін ерекше өзекті етеді. Себебі, орыс және қазақ ... ... ... ... ... ... шеберлікті қалыптастыру мәселелерінің маңыздылығын барлық уақытта естен шығармады. Ол бүгінгі күннің де ... ... ... күн ... ... жоқ, ал ... қайта бұрынғыдан да арта түспесе кем ... ... ... ... ... ... ... өзгерту мүмкін емес, себебі ол оқушының сенімі мен қажеттілігін, қабілеті мен практикалық дағдыларын қалыптастырады.
Мектепке шебер - ... өте ... ... ... ... сапасын анықтайтын біртұтас әрі жүйелі түсінік "педагогикалық шеберлік" болып таблылады. Орыс тілінің сөздігінде "шеберлік белгілі бір саладағы өнер" деп ... ... Ал ... өз ... ... ... қол жеткізген маман делінген (С.И.Ожегов, 1990). Педагогикалық шеберлікті адамның педагогикалық ... ... ... қол ... ... ... ретінде қарастыра отырып, оның кәсіби қызметтік жеке тұлғалық тұрғыдан өзіндік өлшемі бар екенін ескеру қажет [5].
Педагог түрлі ғылым ... озық ... ... шеберлікке қол жеткізе алады ма?
Өз әріптестеріміздің тәжірибесінде ... көре ... ... ... ... ... сайын айналадағы өзгерістерді, жаңалықтарды қамтып, ғылымның заңдылықтарына сүйену ... ... пен ... ... ... керек. Бұл жағдайда ең объективті заңдар туралы сөз ... ... яғни ... бір ... - ... ... ... қарым - қатынасы туралы екенін түсіну маңызды болмақ.
Педагогикалық шеберліктің кейбір анықтамаларының мазмұнын кеңес дәуірі мен ... ... ... - ... әдебиеттерден қарастырамыз.
Педагогқа қойылатын талаптар туралы ағарту саласы бойынша халық комиссары А.В.Луначарскийдің мақалалары мен ... ... ... білеміз. 1928 жылы тәрбиешілер мен қоғам қайраткерлерінің мәжілісіндегі сөзінде , ол педагогқа жүктелетін жауапкершілік ерекше екенін атап айтқан: "егер ... ... ... оны ... алса, оны қайта құюға болады, егер асыл тастар бүлінсе іске ... ... ... ... ең зор баға ... ... - өмірге келген адам. Адамды бұзу ең ауыр ... ... ... ... күнәсі. Бұл материалмен алдын ала не істейтініңді ... ... , ... ... ... ... дейді [6].
Н.К.Крупская 1932ж жарыққа шыққан "Мұғалім туралы" деген мақаласында "үлгілі мұғалімнің мерилі" ретінде төмендегі критерийлерді анықтады:
* мұғалім өз ... ... ... ... ... ғылыми негіздерін білуі керек;
* оқытудың әдістемесін меңгеруі;
* оқу және тәрбие жұмыстарын ұштастыра білуі;
* оқушының ... оята ... ... ... ... ... ... пікірлеріне сүйенер болсақ, оның дәлелдеуінше шеберлік - бұл "тәрбие процесін шын мәнінде білу, тәрбие ... ... ... Бұл ... ол: "Мен ... пен ... ... қана мәселені шеше алатынына өз тәжірибемде көз жеткіздім" дейді. Одан әрі ... ... ... ... ... ... ережелер қатары кездеседі, "дауысты келтіру - өнер, көзқарасы мен қозғалысы, тұру, отыру, орындықтан көтерілу, күлу бәрі - өнер болып ... Мен ... ... ... ... деп ... тек "мында кел" деген сөзді 15 - 20 түрлі етіп айта ... ... бет - ... 20 ... құбылта отырып, кімді болса да өзіме шақырғанда келетіндей және не істеу керек екенін бірден түсінетіндей ... ... ... ... ... ... ... корифейінің мәнін мінез-құлық білігінің кең ауқымында қарастырады.
В.А.Сухомлинский бұл түсінікке нақты анықтама бермейді, дегенмен, ол педагог тұлғасы тәрбиеленушіні ... ... ... ... ... ... болуы керек деген пікір айтады. Ол: "идеалдар мен ... ... мен ... ... мен ... ... - ... қағидаларының педагогтің сөзі мен ісіндегі гармоналды тұтастығы - ... ... ... жалындаған жас ұрпақтың жүрегіне жол табатын шоқ жұлдыз болады" дейді [7]. Сондай-ақ ауызбіршілік тәрбиеші үшін органикалық қажеттілігі ретінде өте маңызды, әрі жан ... жеке ... ой ... ... елестете алмайтын өмір заңы екенін айтады.
А.И.Щербаков педагогикалық шеберлік - ... ... ... ... ... мен ... , жеке ... үндесіп, үйлесуі деп есептейді. Мұндай үйлесімді тұтас әдістемелік өнер тек шығармашылықпен ғана туындайтыны ... ... Бұл ... басты атрибуты - өз жұмысын үлкен жауапкершілікпен орындау дейді.
Ю.П.Азаров тәрбиешінің шеберлігінің маңызы туралы айта ... оның ... ... ... ... ... негізі бала тәрбиесінің заңдылығын білу болып табылады" дейді. Одан әрі ... ... ... ... ... ... ... айта келіп, шеберлікке берген анықтамасын дамыта түседі: "сезім мен техниканың өзара әрекеті педагогтің жеке ... ... ... ... ... ... ... жасауына әкелетінін" айтады [7].
Міне, шеберліктің құдіреті - осындай тұтасқан үйлесімде. Ю.П.Азаров қалың ... ... ... ... ... "мен ... ... қайта-қайта айта беруге дайынмын, оның мәні: технология, қарым - қатынас, тұлға ... ... ... Шеберлік... істейтін ісіміздің материалдық жағында болуы керек, мен технология деп атап отырған бұл ... ... іске ... соның арқасында қарым-қатынас жасалады. Ал бұл қарым-қатынас мені және мен қатысатын балаларды қалыптастырады деген ... ... ... өз ... ... ... зерделей білуі, кәсіптік міндеттерін оңтайлы шешу үшін кәсіби біліктілікті, дағды мен білікті меңгеруі деп анықтайды.
Н.В.Кузьминаның пікірінше, ... ... ... тәжірибе мен оқу міндеттерін шеше білуді жоғары деңгейде меңгеру. Бұл жалпы еңбек пен жалпы интеллеутуалдық білік қалыптасқанда ғана ... биік ... ие ... ... ... ... ... нақтылау саласында).
Ю.К.Бабанский "мұғалім - кәсіби технологияны еркін меңгерумен, шығармашылығымен бала оқытуда және тәрбиелеуде ерекше ... деп ... ... ... ... ... қарапайым қырларын дұрыс талдау және педагогтық оптималды шешім жасау мен оқушының жеке басы ... ... ... ... ... ... ... шеберлігін қарастырудың дұрыстығын айта келіп, оның шеберлігі психологиялық - педагогтік дайындығының жоғары деңгейіне негізделуі шарт дейді.
Павлютенкованың ойынша, мұғалімнің ... ... ... ... ... тұлғаның қажеттілік - мотивациялық саласы;
б) операциялық - техникалық саласы (интегралдық бірігу, ... ... ... ... ... тұлғаның өзін-өзі тануы.
В.А.Сластениннің педагогикалық шеберлікке берген анықтамасы Ю.П.Азаровтың пікіріне жақын, ол ... ... ... ... ... ... дегенмен, ол тек операциялық компоненттермен шектелмеуі керек, адамның жеке іскерлігі мен оның бойында педагогтік ... ... ... ... қасиеттерінің сабақтасып жатуы керек деген пікір айтады.
И.П.Адриади ... ... жеке ... ... және интеллектуалдық дайындығы, қоғамның әлеуметтік - мәдени құндылықтарын шығармашылықпен ұғындыратын қасиеті деп ... және де ... ... ... ... ... білік, дағдының болуы маңызды деп атап көрсетеді.
В.А.Мижериков және М.И.Ермоленко педагогикалық шеберлік педагогтік қызметтің дамуының биік сатысын жасай отырып, педагогтің педагогикалық ... ... ... және ... ... тәжірибесін, бүтіндей тұлғасын көрсете алатынын айтады. Педагогтік шеберліктің мәні жоғары нәтижеге қол жеткізетін ... ... пен ... ұштастыру арқылы жүзеге асқан қызметтің деңгейімен анықталады.
В.П.Куравлеваның анықтамасында педагогтік шеберлік "... теориялық негіздемелер және мұғалім мен ... ... ... ... дәрежеде байланыстыратын педагогикалық іс-тәжірибелер мен операциялардың тұрақты жүйесі" делінген. Осы анықтаманы ... ... ... ... ... мен жоғары дамыған практикалық біліктің үйлесіп біртұтас болуы шығармашылықпен бекітіледжі деп ой ... ... ... ... ... ... оқу - ... жұмыстарында, еңбек сапасында, міндеттерін жауапкершілікпен орындау кезінде көрінеді ... ... және Б.Д. ... ... шеберлік педагогикалық мәдениеттің тірек компоненті деп есептейді және шеберлік сан ... ... ... ... ... ... ... педагогтің жеке басының қасиеттерімен қоса оның психологиялық - педагогикалық ойлауы, кәсіби білігі, дағдысы мен эмоциясы ... ... ... ... деп ... жеке-дара мәдениеті - тұлға әлемі. Мұғалім мәдениеті өзін-өзі жетілдіру үшін педагогикалық еңбектің мақсатын және ... жету ... ... ... ... ... кәсіби іс-әрекет пен өзіндік сана-сезім негізінде қаланады, іс-әрекеттің кәсіби және интеллектуалды тәжірибесін меңгеру жағдайында туындайды.
Кәсіби мәдениет - ... ... мен ... ... ... өнімі. Тұлғалық мәдениет дегеніміз, әлеуметтік іс-әрекеттің әр ... ... ... әлеуметтік шараларды ережеге сәйкес өзін-өзі жүзеге асыруы, ал білім беру жүйесінде педагогтің қызметтік мәртебесіне барабар. ... ... ... осы ... ... мен ... ... етеді. Мәдениет өзін-өзі реттеу негізінде әлеуметтік-кәсіби ортада ... ... ... ... түрі ... ... ... мәдениетпен анықталады. Білім беру жүйесінің маңызды мәселесі ... ... ... ... мұғалімдердің мәдениет танымдық дайындығын алға тартады. Өйткені, педагогика ғылым мен ... ... ... алып ... ... ... зерттеулер мамандардың жоғары дәрежедегі іс-әрекетін:
Біріншіден, оның мәдениеттілігіне байланысты деп санайды.
Екіншіден, оқу үрдісі тек ... ... ... алу ... ... мәдениетке сай өмір сүруіне, тәрбиеленуіне байланысты болады дейді ғалымдар пікірінше.
Үшіншіден, қазіргі ... - ол ... ... ... ... мәселесіне байланысты өз пікірі бар, қарым-қатынас жасай алатын мәдениетті тұлға.
Төртіншіден, көптеген ғалымдар адамның руахни сезімін қалыптастыру үшін ... әлем мен ... ... бейімделу керек деп есептейді.
Бесіншіден, болашақ мұғалімдерді дайындау мақсатында алдымен мәдениет танымдық дайындығын көтеру үшін ... ... ... не?" деген сұраққа жауап іздеуіміз керек.
Қазіргі ғылымда нақтылы мәдениеттің анықтамасы қалыптасқан жоқ. Себебі, ... ... ... ... ... ілім. Ал философияда бірнеше пікір қалыптасқан. А.Здравомыслов, А.Ядов, О.Дробницкий мәдениет тұлғаның іс-әрекетін қалыптастыратын әмбебап ... ... ... ... мәдениет - материалдық және рухани ... ... ... ... ... Ю.Ефимов, И.Громов, А.Арнольдов, Н.Чавчавадзе,т.б. білдірген. Ал мәдениет - қоғамдық өмірдің әлеуметтік және рухани ортасында тұлғаның ... ... ... деген ойды В.Библер, Н.Злобин, А.Леонтьев, И.Ильясова айтып жүр. Э.Маркаряннің ... ... ... - күш. ... ... ... А.Маслоу: "Мәдениет біздің психологиялық және биологиялық табиғатымызға өте жақын, сондықтан оқытудың негізі ретінде қарау керек" - дейді ... ... ... не? ... пен ... өзара байланысы қандай?
Мәдениет - адам әрекетінің, саналы қызметінің көрінісі. Олай болса, сол әрекеттің қызмет нәтижелері де ... ... паш ... ... ... жаралмайды. Адамның дамуы мәдениетке тікелей байланысты.
Мәдениетті түсіну үшін тарихи дәуірді білу, сол ... ... ... ... ... ... өмір ... мен рухани дүниесі қандай ерекшеліктермен анықталатынын ажырата білу қажет. Ендеше мәдениетті адамның іс-әрекетін оның қоғамдағы қызметінен бөліп алып қарау мүмкін ... ... ... ... шеберлік - бұл мұғалімнің шығармашылығымен, оқыту өнерін үздіксіз жетілдіруімен пайда болатын педагогикалық шеберліктің жоғары деңгейі деседі. Алғашқы ... ... ... олар ... ... ... ... жеке тұлғасына, жеке басының қасиеттеріне байланысты, оның бұл қасиеттері кәсіптік қызметін өз бетінше ... ... ... қол ... жол ашады дейді. Яғни, шебер - педагог бойындағы жеке ... ... оның ... ... ... ... септігін молынан тигізбек. Олардың ішіндегі ең маңыздылары азаматтық және патриотизм, гуманизм және зиялылық, жоғары ... ... пен ... Өте ... деп адамсүйгіштік және адамдармен тіл табысу атап айтылған.
Одан әрі авторлар педагогикалық шеберлік анықтамасына тоқталады және технологиялық негізгі компоненттері жалпы биік ... пен ... ... ... көзқарастар жүйесі - кәсіби білім, қабілеттілік, шығармашылық технологиялық құзірет болып табылады деген ... ... ... ... ... рөлі ... артып келеді, ол педагогтың жалпы және кәсіби мәдениетінде, қарым-қатынасында, әдебінде, оның жан дүниесі ... ... ... ... ... дербес компьютермен немесе қашықтан оқытатын басқа құралдармен ауыстыруға болмайтынына көз жеткіздіреді. Осылайша нені үйретесің, қалай үйретесің, ... ... кім ... ... шынайылық тұрады. Осыған байланысты А.Н.Новиков педагогикалық шеберліктің мазмұнын жаңа әлеуметтік-экономикалық жағдайда ашып береді, оқушыға өз ... тез ... өз ... ... ... ой салу ... ... байланысты екеніне назар аударады. Педагогикалық шеберлік туралы түсініктерді талдай келе төмендегі пікірлерге мән берейік.
А.Б.Орлов өз мақаласында "шебер" және ... ... ... ... ... ... ... "шебер" "жасаушының" құлы болады, ал шеберлік - ... ... деп ... ... Бұл ... педагог тиімді әрі іс-тәжірибеде ақталған әдістерді шебер меңгерген, бірақ оларды өзінің жеке ... ... ... ... ... шығармашылық потенциалын іске асыра алмайды. Дегенмен, педагогикалық шеберлікті қажетті және жеткілікті деңгейде ... ... ... өзінің кәсіби саласында шығармашылығын өмірге келтіру қиын болады.
2 Педагог тұлғасын қалыптастырудағы педагоги-калық шеберліктің ролі
2.1 Педагогикалық шеберлік компоненттері
Мұғалімнің ерекше ... және ... ... өз тәрбиеленушілерінің, ата-аналарының, бүкіл жұртшылықтың тарапынан мұғалімнің жеке басына, оның моралдік ... ... зор ... ... Ең ... ... мұғалімге қойылатын талап - педагогикалық қабілеттіліктің болуы.
Шығармашылық ізденіс еңбектің, мамандықтың ... ... да өте ... ал ... үшін ол ... ... жетудің жолы, педагогикалық еңбекте шешуші орын алады. Мұғалімде педагогикалық бейімділіктің болуы - оның еңбектегі нәтижесінің ... ... ... пен ... ... мектептегі кезден-ақ біртіндеп көріне бастайды да педагогикалық институттарда әрі қарай дамып, жетіледі.
Демек, идеалдық жағдайда ... ... пен ... ... ... ... қабілетті адамдар айналысуы қажет.
Педагогикалық қабілеттілік (талант, мамандықты сүю, нышан) педагогикалық мамандықты ойдағыдай меңгерудің шарты болып табылады, бірақ шешуші кәсібі деп ... ... ... адам ... ... ... мұғалімдік мамандыққа үміткер болғанмен, шын мәнінде, педагог болып шыға алмайды, керісінше, алғашында жеткіліксіз қабілеттілік аңғартқан ұстаздар ... ... ... ... ... қанша? Сондықтан да педагогтің қажетті кәсіби сапаларына еңбек сүйгіштігін, тәртіптілігін, ... ... қоя білу ... ... жету ... ... ... ұйымдастырушылықты, табандылықты, өзіне кәсіби деңгейін арттыруды және т.б. жатқызуға ... ... - ... ... проблемасын зерттеуге арналған еңбектерде (Ф.Н.Гонобалин, Т.А.Воробьева, Н.В.Кузьмина, В.А.сластенин, Р.И.Хмелюк, Н.Д.Хмель, А.И.Шербаков және т.б.) кез ... ... ... бола ... ... ... ... соншама көптігіне қарамастан, оны меңгеру үшін қабілеттіліктер мен тұлғалық сапалардың ерекше қатаң құрылымы, ... ... - ... ... ... ... профессиограмманы негіздеуде педагогикалық қабілеттіліктердің түрін анықтауға көңіл ... ... ... дидактикалық, академиялық, коммуникативтік, ұйымдастырушылық, қабілеттіліктерді қарастырды. А.И.Шербаков негізгі педагогикалық қабілеттіліктерге дидактикалық, конструктивтік, перцептивтік, экспрессивтік, коммуникативтік және ұйымдастырушылық қабілеттіліктерді жатқызды.
Осы ... ... ... ең көп және ... ... деп ... мамандығын айтуға болады. Педагогтің жалпы кәсіптік іс-әрекеті мен қабілеттілігі, мамандығы жөніндегі икемділіктері мен ... ... ... үшін де пайдалы екендігі байқалады.
Педагогикалық қабілеттіліктер - шәкірттерді оқыту мен тәрбиелеуде мұғалімнің жоғары нәтижелерге жетудің шарты болып табылатын жеке ... ... ... ... [9].
Педагогикалық қабілеттіліктерде жеке тұлғаның коммцникативтік қасиеттері жетекші рөл атқарады, ең алдымен, қабылдау саласына қатысты ... ... ... - ... ... Олар ... шәкірттің психологиясын, жан-дүниесін, оның психикалық жағдайын нақты жағжағдайда соған сәйкес қабылдауға, сынып ұжымының ... ... ... ... ... ... қасиеттерінің құрамды бөлігі эмпатияға даярлығы, демек, шәкірттердің психикалық жағдайын түсінуге ұмтылуы деп білеміз. Осының қажетті шарты - ... ... ... Ең соңында, мұғалімнің коммуникативтік қасиетінің үшінші бөлігі әлеуметтік өзара әрекеттегі жоғары ... ... деп ... ол ... ... ұмтылуды балалармен қарым-қатынасты, балалар ұжымының өмірі мен қызметін дұрыс ... ... ... ... ... ... жеке ... кейбір қосымша қасиеттері мен ерекшеліктерін атауға болады. Бұл ең алдымен ақылдың белгілі сапалары: өткірлігі, сыншылдығы, бірізділігі және т.б. ... ... ... мәні ... зор: шешендік қабілеттілігінің байқалуы, тілінің лексикалық байлығы және т.б. Мұғалімнің бойында артистік сапалардың ... ... ... ... ... осы ... бәрі ... қызметте жетістіктерге жетуде белгілі рөл атқарады.
Педагогикалық қабілеттер - ... ... ... ... ғана ... ... қатар көп жағдайда мұғалімнің жемісті жұмысының нәтижесі. Педагогикалық қабілеттіліктер мұғалімнің психологиялық қасиеттерінің, ... және ... ... ... ... ... және ... және арнаулы зерттеулер көрсеткендей, мұғалімнің өзінің педагогикалық қабілеттіліктерін ... ... және ... толықтай шындық болып табылады.
Жеке тұлғаның перцептивтік қасиетінің негізгі ... - ... ... ... ... ... сонымен қатар педагогтің арнаулы күш-жігерінің нәтижесінде дамиды және жетіледі.
Белгілі психологтар мен педагогтар Ф.Н.Гоноболин, ... ... ... ... ... қатар басқа да психолог, педагог ғалымдардың зерттеулері ... ... ... ... ... ... Бұл зерттеулердің мәліметтерін басшылыққа ала отырып, педагогикалық қабілеттіліктердің құрылымында ерекше орын алатын ... ... ... ... тоқталамыз (негізіне Н.Ф.Гоноболин ұсынған үлгі алынды) [10].
* шешуге оны жұмылдыру және жігерлендіру, екіншіден, өзінің жекеменшік жұмысын дұрыс ұйымдастыра білу ... ... ... ... дұрыс жоспарлау іскерлігін және оны өзі Дидактикалық қабілеттіліктер - ... оқу ... ... ... жеткізе білу, пәнге қызығушылығын арттыру, оқушылардың өз бетімен белсенді ойын ... ... ... ... ... ... дара ... ерекшелігін ескере отырып, жаңа материалды тиімді әдістерді және тәсілдерді пайдаланып түсіндіру.
* Академиялық ... - ... ... ... ... ... ... биологияға, әдебиетке және т.б.). Қабілетті мұғалім оқу материалын оқу курсының көлемінде ғана ... ... одан кең және ... ... әр ... да өз ... саласындағы жаңалықтарды біліп отырады. Мұғалім өте жоғары мәдениетті, эрудициясы ... болу ... ... ... - ... ішкі жан ... ... білетін, шәкірттерді нәзік түсіне білумен байланысты психологиялық байқағыштық қабілетті мұғалім, тәрбиеші елеусіз белгілері бойынша сыртқы белгілерге шәкірттердің ішкі ... сәл ғана ... ... отырады.
* Тілдік қабілеттіліктер - өз ойын және сезімін тілдің мимика және пантомимиканың көмегімен ашық та және анық ... білу ... Бұл ... мамандықтарына ең негізгі қабілеттіліктерінің бірі, себебі ақпаратты мұғалімнен шәкірке жеткізу негізінен екінші ... ... ... ... сипатта іске асады.
Қабілетті мұғалімнің тілі әсерлі, бейнелі, ырғақтық жағынан мәнерлі, эмоциялық тұрғыдан көркем, сөйлеу дикциясы анық, стилистикалық, ... ... ... ... Ұйымдастырушылық қабілеттіліктер - бұл, біріншіден, оқушылар ұжымын ұйымдастыра білу қабілеттіліг, негізгі міндеттерді ... ... ... ... ... - ... ... жасау, шәкірттерге дұрыс қатынас жасауды таба білу ептілігі, олармен, педагогикалық тұрғыдан қажетті өзара қарым-қатынасты орнату, педагогикалық тәлімнің болу қабілеттілігі. Бедел ... ... ... ... сапаларына байланысты (тез тоқтамға келу, ұстамдылық, табандылық, талап қоя білу және т.б.), сонымен қатар, шәкірттерді оқыту мен тәрбиелеу үшін жауапкершілік ... ... ... ...
* ... ... - балалармен қарым-қатынас жасау, шәкірттерге дұрыс қатынас жасауды таба білу ... ... ... тұрғыдан қажетті өзара қарым-қатынасты орнату, педагогикалық тәлімнің болу ... ... ... ... ерекше үлес қосқан И.В.Страховтың айтуы бойынша, бұл жағдайда негізгісі - шәкірке әсер ... ... ... ... табу ... ... ықпалдарын қолдануда педагогикалық тұрғыдан орынды сақтау, нақты педагогикалық ... және ... ... мен ... ... ... ... отырудың қажеттілігі.
* Педагогикалық қиял - бұл өз іс-әрекетінің болашақта қалай болатындығын алдын ала білудегі арнайы қабілеттілігі, ... жеке ... ... ... ... Бұл ... педагогикалық оптимизммен байланысты, тәрбиеге сену, адамға сену.
* Зейінді орналастыру қабілеттілігі мұғалімнің жұмысы үшін бір уақытты әртүрлі іс-әрекет ... ... ... мәні ... тәжірибелі мұғалім материалды баяндаудың мазмұны мен түрін зейін қойып қадағалап, барлық оқушылардың ... ... ... ... ... зейін болмау, түсінбеу белгілерін реттеп отырады, тәртіп бұзушылықтың барлық жағдайларын ескереді, ең соңында, өзінің ... ... ... ... және ... ... ... кейде материалды баяндауға мән беріп, осы уақытта шәкірттерді ескермейді, оларды назардан тыс ... ... ... ... ... ... үңіле отырып, шебер қойылым және әр түрлі практикалық міндеттерді шешуде педагогикалық ықпал ету тәсілдерінің дәлділігін аңғарамыз. Мұнда маңызды рөл ... ... ... ... ... ... ... іс-әрекетке оқушыларды жегу, сұрақтар қою, жеке тұлғамен және ұжыммен қарым - ... ... ... ... ... ұйымдастыру, өз көңіл-күйін, дауысыңды, мимикаңды, қимыл-қозғалысыңды меңгеру.
"Тәрбиеленуші ... ... ... ... сізді тыңдап барып қабылдайды" - ... ... ... ... іс - ... ішкі ... мен оның сыртқы әлпетінің үйлесімділік бірлігін сәйкестендіреді (способствует).
Педагог шеберлігі - ... ... пен ... ... ... ... мәнерлілік бірлігінде.
Олай болса, техника - тәсілдердің жиынтығы. Оның құралы - ... және ... ... общения.
"Педагогикалық техника" ұғымына екі компоненттердің тобын енгізу келісілген:
Бірінші топ компоненттері ... өз ... ... білу ... ...
* өз дене ... ... білу (мимика, пантомимика);
* көңіл - күйімен ... ... білу ... ... ... ... шығармашылық көңіл-күй орната білу);
* әлеуметтік-перцептивтік қабілеттер (зейін, ... ... ... ... (тыныс алу, дауысты қоя білу, дикция, сөйлеу ... ... ... тобы жеке ... мен ұжымға әсер ете білу және оқыту мен тәрбие үрдісінің технологиялық жағын аша білу ... ... ... ... конструктивтік;
* коммуникативтік біліктілік;
* талап қоюдағы технологиялық тәсілдер;
* педагогикалық қарым-қатынасты басқару;
* ұжымдық және шығармашылық істерді және т.б.
ұйымдастыру.
2.2 Кәсіби-педагогикалық іс-әрекет - ... ... ... ... ... мен ... тасымалдаушы ғана болуы бүгінгі күнде жеткіліксіз. Ендеше бүгінгі мұғалім жоғары педагогикалық және психологиялық мәдениетті меңгеруі міндетті.
Психологиялық ... ... ... ... мен ... және ... ... тануы, өзін-өзі ұстау және қарым-қатынас жасау мәдениеті жатады. Психологиялық құзырлылыққа педагогикалық іс-әрекеттің кәсіби міндетті ... ... ... ... мен ... кешені кіреді. Ал адамның өзін-өзі таныта білу іскерлігі қоғамда аса маңызды.
Мұғалімдер шеберлігін арттыру мәселесі қай кезде болсын педагогика ... ... ... ... белгілі. Оны зерттеушілер еңбектерінен айқын аңғаруға болады. Мәселен, мұғалім қызметі формалары мен ... ... ... ... ... А.Моисеев, М.Рубинштейннің, педагогикалық іс-әрекеттің ғылыми негіздері Н.Александров, В.Ильин, И.Огородников, А.Пискунов, Н.Кузьмина және т.б. зерттеулерінде кеңірек орын ... ... ... да осы ... ... ... ... қызу жүргізілуде (О.Абдуллина, Б.Айтмамбетова, В.Сластенин, А.Щербаков, Н.Хмель және тағы басқалар).
Педагогикалық іс-әрекет мәнін ашуда біз, ең алдымен ... ... ... мен ... ... ... ... аударғанымыз жөн. Бұл іс-әрекеттің жалпы теориясы М.Демин, Н.Гордеева, Б.Зинченко, Г.Батищев, М.Каган, А.Леонтьев, т.б. ғалымдардың еңбектерінде қарастырылады.
Б.Ананьев "өмірде әрбір индивидке ... ... оқу, ... ... ... ... "іс-әрекет деп адамның белгілі бір мұқтаждығын қанағаттандыруға арналған белсенді ... ... ... оқу ... әрекет тұрғысынан зерттеушілер де (П.Гальперин, Ф.Талызина, А.Маркова, Г.Щукина, т.б.) оқу әрекетінің жоғары деңгейде ұйымдастырылып, ... ... ... тек қана оқу ... ... ... ... болатынын тұжырымдайды.
Оқу әрекетін дұрыс қалыптастыру үшін оның өзіне тән ерекшеліктері мен құрылымын, оқушыны дамытудағы атқаратын қызметін білу керек. Оқу әрекетінің өзге ... ... ең ... ... оқушының үнемі "жаңа дүниеге енуімен", әрбір жаңа әрекеттің бөліктерін игерумен, әрдайым оның бірінен екіншісіне ... ... ... ... ... ... бес негізгі критерийі бар: руханилық, кәсіби-біліктілік, кәсіби әрекетке операциялық-технологиялық дайындығы, шығармашылық белсенділік және ... ... ... ... мына төмендегілер:
* кәсіби-әрекетке саналы қызығу;
* қарым-қатынас жасай білу, айналасындағылармен араласу;
* адамдарды ... ... ... қасиеттерін қалыптастыру (ар-намыс, борыш, жауапкершілік);
* сөзі мен ісі арасындағы байланыс;
* рухани құндылықтарды бағалау.
Кәсіби - ... ... ... ... ... ... (жұмысын жоспарлау, қиындықтарының алдын алу, т.б.);
* әрекетінің жетістігі;
* әрекетінің саналы деңгейі (ғылыми негізде жұмыс жасау);
* стратегиялық, тактикалық ... ... ... ... ... ... ... білу шеберлігі;
* күрделі кәсіби міндеттерді шеше білу;
* әрекеттің мақсаттылық деңгейі;
* түрлі әдістемелер мен технологиялармен жұмыс істей білу;
* зерттеу ... білу ... ... ... ... ... ... белсенділік көрсеткішіне мыналар жатады:
* кәсіби әрекетте шығармашылық элементтерін қолдану;
* ... ... ... ... өз ... ... үйрете білу;
* балалардың шығармашылық қабілетін дамыта білу.
Кәсіби әрекеттер жасау адамның біліктілігін кеңейтеді. Мұғалімнің өзін және әрекетін ... ... ... ... ... Қызметіндегі рөлін жоғары бағалап, өзін соның бір бөлігімін деп сезінетін адамдар өте жиі кездеседі. Олар бар міндетін өз мойнына ... ... ... ... ... үрдіс ретінде қабылдайды. Мысалы, оқытушы кәсіби нәтижеге жету үшін пәнді күшейту негізінде белгілі бір күш ... ... ... ... ... Ол өзін "Бағалаушы" және "Сот" рөлінде көрсетіп, "Білімдар" имиджін әрқашан ... ... Бұл әдіс әр ... ... келе ... де ... ... ол өз имиджін қорғай алуы тиіс.
Белгілі ағылшын психологі ... ... ... ... заманда адам өзінің шексіз әдіс-тәсілдерінің нәтижесінде өзін шығармашылық жағынан және тікелей көрсете алады. ... ... ... ... ... әлі мүмкіншілік аз" деген ой айтқан. Демек, әр адам ... ... ... бола ... Алайда, ізгіліктік психологияда манипуляторлыққа қарсы да әлеует бар. Мұны А.Маслоу, кейінірек К.Гольдштейн "Өзін-өзі актуаландыру" деп бекіткен.
Мұғалімнің кәсіби манипуляторлықты ... ... ... ... ... Ол ... ... еркін білдіруге, дамуына, өмірдің әдемілігі мен сан түрлілігін толығымен сезінуіне шек қояды. Психологтердің көпшілігі "өзін бағыттай бақылай алған адам - ... алу ... ... ... ... мерекеге айналдыра алатын адам" дейді. Еркіндіктің және өзін актуаландырудың алғашқы қадамы - өз ... ... ... ... ... Адам өмірге келе сала тәртіптеуші, амал табушы қасиетке ие болмайды, ол ... ... ... ... ... [14].
Ф.Перлздің айтуынша, адамның өзін және қоршаған ортасын ... ... жиі ... ... ... және өзгеге деген сенімсіздік мәселесі туады. Баланы қатал бақылап, сан қайтара тексеру ... тыс ... ... ... ... ... ... Ондай адам өзінен беделі жоғары адамнан қолдау ... ... ... ... ... тән ... - махаббат деп есептейді. Адам өзін-өзі сүйе білмесе, ол өзгені сүйе де, түсіне де ... Өзін сүюі - ... ... ... ... ... көзқараспен қарауы. Біз қиял қуып, қызылға қызығу салдарынан өзімізді де, ... де ... тап ... ... Осыған ұшыраған мұғалім үмітсіз болады әрі шәкіртін де дұрыс баули алмайды.
Үшіншісі, экзистенциялды мәселе - ол ... ... ... ... ... адам өзін өмірдегі ең әлсіз, ең жалғыз адамдай ... ... ... ... - ... қорқу. Бұл мәселеге Э.Берн, ДЖ.Хейли, В.Глассер шығармаларында көп көңіл бөлінген. Қиындықтан қашқан кез келген адам еш ... ... ... келе ... ... ... ... тырыспай-ақ үнсіз жүре беруге бар.
Бесіншісі - ... "Бұл әдіс ... ... ... ... ... Оған беделін студенттер алдында түсіргісі келмейтін оқытушы мысал бола алады. Бірақ, барлық студенттер көзқарасы бірдей болуы мүмкін емес. Дегенмен ... ... ... ... онда осы ... ... оқытушының ісі әлде қайда жемісті болады.
Ақылдылыққа, сабырлылыққа еңбектенбей қол жеткізу мүмкін емес. Өзін актуаландыру үшін ... ең ... "Мен" және оның ... қасиетін талдап, бағалай алуы қажет.
Жаңашыл педагогтердің әдістері тәжірибелік және теориялық педагогикада қаншалықты сенімді әрі маңызды болғанымен, әлі де жете ... ... ... ... ... нәтижесі арқылы педагогикалық шеберлік пен ғылыми заңдылықтарды және алдыңғы қатарлы педагогтердің тәжірибелерін қолдану бірегей ... ... ... ... ... не деген сауалға көптеген авторлар жауапты жемісті нәтижеге жеткен педагогтердің еңбектерінен ... ... ... мен ... ... ... жалпы ғылыми және жалпы әдіснамалық ұстанымдарға негізделеді: ғылымилық, адамгершілік, диалектикалық ... мен ... ... қол ... ... байланысы. Осы тәжірибелердің тексерілген ұстанымдық талдауына сүйенсек, оқыту мен тәрбиелеу, қарым-қатынас пен жекелену педагогикалық шеберліктің білім және басқа да ... мен ... ... ... ... бұл заңдылықтар өздігінен шеберлікке ие болу жолдарын көрсетпейді және оның негізгі мінездемесі болып табылмайды. Толық жауап алу үшін ... ... мен ... ... ... ... қажет.
Б.Скиннердің айтуынша, "Үйрету технологиясы - психология жетістіктерін педагогикада қолдану". Оқытудағы жаңа технологияның нығаюы ... ... ... ... ... тығыз байланысты. Мұндай ықпал ету белгілі мағынада ... және ... ... ... ... ... ... алдына ұстанымдық жаңа мәселелерді ұсынады.
Фрейдтың шәкірттері Вильгельм Рейх, кейінірек Фредерик Перлз адам ішкі жан дүниесіндегі ... ... ... ... ... өзгеруге тырысуындағы үрдіс болып табылады деп тұжырымдаған. Адам ... ... не ... төнсе уайымға беріледі. Яғни, төнген қатерді аса ... ... ... ... қорғану әрекеттеріне шек қояды.
Мұғалімнің өзін-өзі актуаландыруындағы әрекеті өз ... мен ... ... ... ... ол өзін дамыту, тәжірибелерін кенейту арқылы өз білімін көтеріп, білгенін өзгеге сіңіреді. Осы тұрғыдан алғанда, тұлғалық өсу заңдылығы ... ... және ... ... ... дамытудың балама жолдарын ұсынады [14]:
* адекватты қабылдауға тырысу, құштар болу;
* өз бойыңа табиғилық, өзгергіштік қасиеттер дамыту;
* өзіңді де, өзгені де ... ... алу, ... көзқарас пен қалжыңды таразылай білу;
* мүмкіншілігінше еркін жүруге, өз ойыңа және сезіміңе сенімді болуға, өзіңнің ... адал ... әр ... ... ... ... ... керек;
* өз шығармашылық қасиеттеріңді дамытып, мұқтаждығың мен қалауыңа мұқият болу қажет;
* күресе білу, жинақылық, амал таба білу ... ... ... ... білу, сезіну;
* өзгемен бірлесе алу, оның өзіндік құқығын сыйлау, яғни өзіңді тең санау қасиеттерін дамыту.
Педагогикалық білім беруде оқыту мен тәрбиелеу ... ... ... онда ... ... ... мәдениеттің прагматикалық және руханилылық бөліктерінің арасында органикалық байланыс бар. Педагогикалық еңбек адамның мәдениетті жасау мен ... өз ... ... ... ... болады.
Педагогикалық іс - әрекетте еңбек субъектісі мұғалім болады. Мұғалімнің еңбек құралдарының өзіңдік ... - ол оның ... ... ... қасиеттері. Осыған байланысты, білім болып есептелуі керек. (Н.И. Непомнящая), ... іс - ... оның ... және ... ... ... ... тікелей қатысты екендігі анық. Қажетті тәжірбиені жинақтауға әкелетін іс - әрекет мұғалім тұлғасын қалыптастырудың шарты болады, ал ол ... ... ... ... бұл іс - ... ... болуы мүмкін емес, егер еңбек объектісі толық айқын болмаса, еңбек субъектісінің зейіні теріс түсініп объектіге аударылса. ... ... ... ... ... ... өмір ... кәсіби іс - әрекеттің объектісіне сәйкес болмайды.
Диалектикалық - материалистік ... жеке ... ... іс - әрекеттің ролі жан -- жақгы зерттелген. Адам іс - әрекеттің субъектісі ретін де ... ... ... ... ... тек XX ... 60 -- шы жылдарында ғана мұғалім іс - ... ... ... әрекет ретінде қарастырылып еңбектер жарық көрді. Көрнекті ұстаздардың еңбектері (Ш.А. Амонашвили, В.А. Сухомлинский, А.С. Макаренко және т.б.>) оқушы ертерек ... ... іс - ... ... субъектісі ретінде қалыптасса, оқу -- тәрбие жұмысының тиімділігі арта түсетіндігіне куә етеді.
Міне, сондықтан да мектептегі педагогикальгқ (оқыту -- ... ... ... және ... іс - ... ... ретінде көрінеді, мұғалім іс - әрекеттің объектісі ретінде оқушыны емес, педагогикалық процесс деп есептеу ... ... ... мұңдай бағыттың кажеттілігі бірқатар зерттеулерде дәлелденген [15]:
-біртұтастық тұлғаны қалыптастыру проблемасын, біртұтаспедагогикалық ... ... ... алмай шешу мүмкін емес (В.С. Ильин);
-мұғалім іс - әрекетін оптимизацияландыруға тек қана ... ... жету ... емес (Ю. К. Бабанский);
-егер оқушының іс - әрекеті ... тыс ... ... ... ... ғылыми түрде ұйымдастыру мүмкін емес (И.П. Радченко);
-мектеп әкімшілігі іс - әрекетінің тиімділігі тек қана біртұтас педагогикалық процесті ұйымдастыру ... ... ... (М.И. Кондаков);
-тұтас педагогикалық процестің теориясьш жасамайынша, басқару шешімдерін қабылдау үшін ... ... ... әрі дамыту өте күрделі болады (Ю.А. Конаржевский).
Мұғалім іс - әрекетінің объектісін оқып үйрену тұтас педагогикалық ... ... ... керектігін қажет етеді. Диалектикалық материализмнің ұстанымына -- мән бұл ең басты ішкі, ... ... ... жағы ... оның ... мен ... қосындысы). Мән заттың табиғатын анықтайды, одан барлық қасиеттері мен белгілері шығады.
Педагогикалық іс-әрекет дегеніміз - мұғалімнің оқу-тәрбие істерін нәтижеге жеткізетін әрекеттер ... ... ... ... мамандық негізінде басқара білу.
Педагогикалық іс-әрекеттер мынандай құрылымдардан тұрады: іс-әрекет мақсаты, іс-әрекет объектісі, іс-әрекет субъектісі, іс-әрекет құралы.
"Қазақстан Республикасының жаңа ... ... ... ... білім беру тұжырымдамасында" жаңа қоғам мұғалімін "рухани адамгершілігі жоғары, азаматтық жауапкершілігі мол, белсенді, жасампаз, ... ... ... ... ... ... тұлға, өзін-өзі дамытуға және өзін-өзі көрсетуге ұмтылыс, әдіснамалық қалыптасуының жоғары деңгейін ... ... ... коммуникативтік, ақпараттық және біліктіліктің басқа түрлерін меңгерген құзырлығы жоғары маман" деп сипаттайды. Бұл болашақ маман ... ... оның ... ... мен ... қалыптастырудың маңызын көрсетеді. Тұлғалық-бағдарлық бағытта білім беру нәтижесі ... ... және ... ... шығармашылық іс-әрекет тәжірибесіне және эмоционалды көңіл-күйді көрсете білуге, ерікті қарым-қатынасқа педагогикалық бейімделген тұлғаны қалыптастыру ретінде түсіндіріледі.
Сондықтан маманның кәсіби құзырлығының ... және ... ... ерекше мән беріледі. Бұл үшін, біріншіден, ақпараттық қоғамда кез келген маманның іс-әрекеті күшейтіледі, екіншіден, білім ... ... ... білім, біліктілік пен дағдыға маманның дайындығын қалыптастырудың, ... ... ... ... ... үшіншіден, ізгілікті және әлемдік интегративті үрдістер тенденциясы алдымен көпмәдениетті тұлғаны қалыптастырудың ... ... ... ... ... үлгісі мазмұндық, тұлғалық және процессуалдық технологиялық бөліктерден тұратыны белгілі. Қазіргі ... беру ... ... ... ... ... ... ұсынады.
"Компетенция" ұғымы латын сөзінен шыққан, ол адамның мәселелерге жақсы хабардарлығын, анымдар мен тәжірибелерді меңгеру аумағын білдіреді. Педагог-ғалымдар ... ... ... ... - ... ... ... оқу біліктері мен дағдыларын, әрекет тәсілдерді өмірде тәжірибелік және теориялық міндеттерді шешу үшін ... ... ... - ... ... ... мен ... жедел түрде шешуге мүмкіндік беретін, түсініктілік жүйесінің және соған сәйкес түсінудің, сыни ойлаудың болуын талап ететін, тәжірибелік әрекеттерді ... ... ... ... - тұлғаның белгілі бір пәндер шеңберінде қатысты білімі, біліктілігі, дағдысы мен іс-әрекеттері тәсілінің өзара байланысқан сапаларының жиынтығы;
+ ... - ... ... ... ... сай ... ... кәсіби құзырлылықты "кәсіби шеберлік деңгейі жүйесінде орындаушылық пен ... ... ... ... ие болу" деп түсіндіреді.
Біріншіден, құзырлылық нақты жағдайда ұтымды қолдану үшін жаңа ... ... ... ... ... ...
Екіншіден, ... тек ... ... ғана ... білімге байланысты міндеттерді шешуге әлеуетті дайындықты көрсетеді. Демек, ол өзіне ... ... және ... біліктілік компоненттерді енгізеді. Сондықтан компетентті маман жағдайға ... сай ... ... ... ... Ал әдістердің икемділігі құзырлылықтың маңызды сапасы ьолып табылады.
Үшіншіден, ... адам сыни ... ... ... ... ... құзырлылық
арнайы
әлеуметтік
тұлғалық
Өзінің мамандығына сәйкес білімі, біліктіліг, дағдысы, жаңа білім мен білікті өз бетімен меңгеру, өз еңбегінің нәтижесін бағалау, біліктілігінің болуы
Тіл туралы ... ... ... ... ... ... ынтымақтастыққа қабілеттелегінің, өзінің іс-әрекетінің нәтижесіне, қоршаған ортасы мен құндылыққа дайындығының болуы
Өзін-өзі тану бойынша біліктілік, ... ... ... ... өзін-өзі белсендіруге, рефлексияға, кәсіби іс-әрекет тұлғаның дамуына дайындығының болуы
өзінің саласына сұранысы бар кәсіби ... 1. ... ... ... ... ... ұғымының мазмұны төмендегі негізгі белгілерден тұрады:
+ білімнің жұмылдырылуы, білімді пайдалана білуі;
+ әдістердің икемділігі;
+ сыни ойлауы;
+ шешімді қабылдау іскерлігі, біліктілігі.
Маманның кәсіби ... ... ... әлеуметтік және тұлғалық құзырлылықты қалыптастыру айқындалған. Оны ... ... ... ... ... ... негізі ретіндегі - педагогикалық қарым-қатынастың стильдері және түрлері
Қарым-қатынас - адамдар арасында бірлескен іс-әрекет ... ... ... ... күрделі процесс; екі немесе одан да көп адамдардың арасындағы танымдық немесе эмоционалды ақпарат, ... ... ... ... ... Қарым-қатынас тұлғалар мен топтар дамуының және қалыптасуының қажетті шарты болып табылады.
Қарым-қатынас барысында ... ... ... ... ... ... дағдылармен алмасуы және өзара түсінісуі, бірін-бірі қабылдауы жүзеге асады. Қарым-қатынастың интерактивті, коммуникативті, перцептивті деген үш жағы және мезо, ... ... ... ... т.б. деңгейлері болады
Мұғалімнің өзін-өзі басқару шеберлігі, өзін-өзі қалыпқа келтіру техникасының негізі. Педагогикалық қарым-қатынас - белгілі бір ... ... ... ... ... ... құруға және оқу іс-әрекетін, педагог пен ... ... ... ... ішіндегі қатынастарды психологиялық тиімді етуге бағытталған оқытушы мен ... ... және ... тыс ... кәсіптік қарым-қатынасы. Қарым - қатынас сан алуан ... оның ... ... ... бар. ... қарым - қатынас адамдар қарым - қатынасының жекеше ... Оған осы ... ... ... жалпы қасиеттері де, білім беру процесіне тән қасиеттері де лайық.
Педагогикалық қарым ‒ қатынас кезеңдері.
Қарым-қатынас - ... ... ... іс - әрекет қажеттілігін туғызып, байланыс орнататын күрделі процесс екі немесе одан да көп ... ... ... немесе эмоционалды ақпарат, тәжірибе, білімдер, біліктер, дағдылар ... ... ... мен топтар дамуының және қалыптасуының қажетті шарты болып табылады [22].
Педагогикалық қарым-қатынас бір адам екінші адаммен тәжірибе (білім, икем, дағды, жалпы ... ... ... ... т.б.) ... ... ол әрбір профессионалды қарым-қатынаста болады, сондықтан да педагогикалық стильдерді кейде бізбен сипаттаған басшылық стильдеріне ... ... ... ... мен ... ... арасындағы байланыс табылды: автократиялық стиль көбінесе өзін білмейтін және қабылдамайтын адамдарға сай, сынға жабықтығымен, ренжігіштігімен, ... ... ... Және, керісінше, демократиялық стильді ұстанатын педагогтарда әдетте позитивті Мен-концепциясы болады, ашық және мейрімді, сынға төзе алады, өзіндік ирониясы ... және ... ... ... ... ... туралы айта отырып, отандық зерттеуші А.Б.Орлов > деген терминді қолданды, оның ойынша ол педагог іс-әрекетінің жүйе ... ... ... ... оның көптеген көрінулерін анықтайды : педагогикалық стиль, қатынас, әлеуметтік перцепция [23]. Сөйтіп, педагогикалық іс-әрекет мұнда ... ... ... ... ... ... әрбіреуі педагогикалық іс-әрекетте басыңқы бола алатын негізгі жеті центрацияны бөліп көрсетеді: ... ... "Мен" ... ... ... басшылықтың), конфликтік (әріптестерінің қызығушылығында), авторитетті (ата-ананың, қатысушылардың), танымдық ... және ... ... ... ... ... гуманистік (өзіндік мән мен басқа адамдардың-администратордың, әріптестердің, ата-аналардың, қатысушылардың ... ... ... центрация тәлімділік іс-әрекетінің әдісі мен сәттілігін анықтайды.
Басқа отандық зерттеушілер, бағдарлардың маңыздылығын мойындай отырып, көбінесе сабақ ... ... ... шоғырланады [22]. Н.К.Марков пен А.Я.Никонованың ойынша педагогикалық стильдің негізінде мазмұнды ... ... өз ... ... мен ... ... өзінің еңбегіндегі бағдарлық және бақылаушы-бағалаушы кезенін ашу, әдістемелілігі мен импровизациондылығы), динамикалық сипаттамалар (икемділік, тұрақтылық, бір нәрседен келесі ... ... ... және ... (оқып жатқандардың білімдерінің деңгейі мен оқытудың дағдысы) жатыр. Авторлардың зерттеулері көрсеткендей педагогтың индивидуалды ... ... ... ... ... сипаттамалары өзгеруі мүмкін, ал динамикалық сипаттамалардың өзгеруі, яғни эмоционалдылық пен саналылықтың ... өтуі ... ...... ... және қарым ‒ қатынас түрлері.
Қарым ‒ қатынас ... ... ... туғызатын адамдар арасындағы байланыстың дамуын орнататын күрделі көп жоспарлы процесс. Адамдардың танымдық хабарлар алмасуы, ... ... ... ... . Бұл ... ... сөйлеуді меңгеруінің арқасында іске асады. Ол өзінің ойын, білімін, өзінің сезімін басқа адамдарға хабарлай алады және өзі ... ... ойын ... ... ... сезімдері мен ұмтылыстары туралы білуге мүмкіндік алады. Тілдің көмегімен сөйлеу қарым-қатынасында әрбір адам білімнің көп бөлігін басқа ... ... ... ... және ... ... оқыту үрдісі жатады. Сөйлеу -- тілдің көмегімен адамдардың өзара қарым қатынас үрдісі.
Қарым-қатынастың ... ... ... ... бiр күннiң iшiнде бiрнеше маска кию. Формалды қарым-қатынас, яғни мұнда ... ... ... ... ерекшелiгiн түсiнiп ескеруге талпынамыз (сыпайлық, қаталдық, тұйықтық). Шынайы сұхбаттасушыға ... ... ... қарым-қатынас барысында көрсетпейдi.
2. Формалды рөлдiк қарым-қатынас - мұнда сұхбаттасушының тұлғасы мен әлеуметтiк рөлi ... ... ... Iскерлiк қарым-қатынас - мұнда сұхбаттасушының iске деген тұлғалық ерекшелiгi, ... ... ... ... Сонымен бiрге оның iске деген қызығушылығы мәндiк маңызды орын алады.
4. Достардың рухани және тұлғалық қарым-қатынасы - ... кез ... ... ... қозғауға болады, тек сөз арқылы ғана емес жест, мимика арқылы бiрiн-бiрi жақсы түсiнедi.
5. Маникулятивтiк қарым-қатынас сұхбаттасушыдан ... бiр ... ... бағытталған. Ол үшiн сұхбаттасушының тұлғалық ерекшелiгiне байланысты түрлi ... ... ... және ... емес ... ... жүйе - бұл алынатын және берiлетiн ақпаратты түсiнудi ... ету ... ... ... хабар алмасу.
Коммуникацияның негiзгi функциялары мыналар:
1.Информативтi - адамдар арасындағы өзара әрекеттесудi ұйымдастыру.
2.Интерактивтi - адамдар арасындағы өзара әрекеттесу ... ... ... ... ... ... сенiмiне мiнез-құлқына әсер ету.
3.Перциптивтi - қарым-қатынасқа түсушi ... ... ... және өзара түсiнушiлiктi қалыптастыру.
4.Экспрессивтi - эмоционалды бастан кешiрулер сипатын өзгерту.
Педагогикалық қарым-қатынастың стильдері.
Педагогикалық қарым-қатынас бір адам екінші адаммен тәжірибе ... ... ... ... адамзаттық мәдениет, ұлттық құндылықтар т.б.) алмасқанда болады; ол әрбір профессионалды қарым-қатынаста болады, сондықтан да педагогикалық стильдерді кейде ... ... ... ... ... стильдердің артық көруі мен адамдардың Мен-концепциясының арасындағы байланыс табылды: автократиялық стиль көбінесе өзін білмейтін және қабылдамайтын адамдарға сай, ... ... ... ... ... ... Және, керісінше, демократиялық стильді ұстанатын педагогтарда әдетте позитивті Мен-концепциясы болады, ашық және ... ... төзе ... өзіндік ирониясы болады және өзіндік өзгеруге дайын. Автократиялық стильді қолдануында құрылған оқу орнында ... ... ... ал ... ... оқу ... "мектеп-отбасының" белгілері болады, бірақ қазіргі кезге дейін педагогикалық жүйелердің артықшылықтары анықталған жоқ : "мектеп-фабрикаларда" әдетте үлгерім ... ал ... ... ... төмең, микроклиматы жақсырақ болады.
Педагогикалық қарым-қатынастың мақсаттары туралы айта отырып, отандық зерттеуші А.Б.Орлов > деген терминді қолданды, оның ойынша ол ... ... жүйе ... ... болып табылады, оның көптеген көрінулерін анықтайды: педагогикалық стиль, қатынас, әлеуметтік ... [23]. ... ... ... ... ... қатар рухани-дүниетанымдық компоненттен бастап сипатталады. Орлов әрбіреуі педагогикалық іс-әрекетте басыңқы бола алатын негізгі жеті ... ... ... ... (өзінің "Мен" қызығушылығында), бюракратиялық (администрацияның, басшылықтың), конфликтік (әріптестерінің қызығушылығында), авторитетті (ата-ананың, қатысушылардың), танымдық (оқыту және тәрбиелеу талаптарында), ... ... ... гуманистік (өзіндік мән мен басқа адамдардың-администратордың, әріптестердің, ата-аналардың, қатысушылардың мәндерінің көрінулерінде). Орлов ... ... ... ... ... мен ... ... жүйесіндегі кәсіби- педагогикалық қарым-қатынас.
жүйесіндегі кәсіби- педагогикалық қарым-қатынас Ұстаз бен шәкірттер арасындағы қарым-қатынасты күнделікті тәлім-тәрбиенің нақтылы фактілерінен алынып, ... ... ... ... топтастырып көрсетілді. Осындай аталған ұнамды, ұнамсыз деген сапалар менг ерекшеліктер шәкірттер тарапынан көрсетілген өз пікірлері. Солай дегенмен де бұл ... бәрі ... ... жиі ... ... ... ... бәрі шәкірттердің жүрегін жарып шыққан пікірлері мен жанашырлық ниетімен айтылған ... жан ... ... ... ... ... ... тәлім-тәрбиеші ақыл-ойға салып, өз қабырғасымен кеңесіп, таразылап көруі қажет.
Мұғалімнің ұстаздық қызметіндегі барлық іс-әрекеттерін оқушылардың ой-пікірлері бойынша қалайша ... ... ... ұнамды және ұнамсыз жақтары деп екі жікке бөлінді. Осы сапалар мен ерекшеліктерден ... ... ... ... қасиеттері мен мамандық біліктілігіне қойылатын талаптар айқындала түсер деген жорамал жасалды. Соның нәтижесінде шәкірттер тарапынан мұғалімге қойылатын талаптар мен ... ... ... ... төрт ... ... ... де, олардан тиісті қорытындылар жасалды.
Психолог М.И. Лисина "Қарым - қатынасты - ортақ нәтиже мен шешімге жету мақсатында ... екі не одан да көп ... ... ... " деп ... ал, К.К. Левин қарым - қатынастың бірнеше тәсілдерін көрсетті:.Әміршілдік қатынас - қол астындағылармен ... ... ... Бұл ... олар тек ... ... ... қандай да болсын шешім қабылдауға қатыспайды;.Демократиялық қарым-қатынас, ол ұжым алдындағы міндеттерді талқылап бірлесе шешім қабылдауға мүмкіндік тудырады;.Либералды қатынас - ... ғана ... Бұл ... ... қоюшылық, бір жүйе байқалмай әркім өз бетінше жүреді [23].
Адам қоғамнан тыс өмір сүре ... ... оның ... тек ... ... - ... жасау процесінде ғана қалыптасады, яғни қоғамдық тәрбие арқылы адам белгілі бір ... ие ... Адам ... ... ... ... ... Қоғамнан тыс адам өмірінің болуы мүмкін емес. Кез - ... адам ... ... ... бір ... ... - ... түсуді қажетсінеді. Мәселен, нәрестенің анасымен тілдесу қажетін қанағаттандырмау - ... оның ... ... ... өсуіне, кішкентайынан айналасына деген сенімсіздікке әкеліп соқтыратыны байқалып ... ... сай ... ... ... жоғары, зерделі, жан-жақты дамыған маман - уақыт талабы болып отыр. Кеше ғана көк туын ... ... ... ... ... ... жетелейтін білім бастауында мектеп, ал сол мектепте жас ... ... ... ... ... іргетасын қалаушы- ұстаз тұрады. , - деп Елбасы Н. Ә. Назарбаев бекер ... ... ... да бүгінгі таңда тәуелсіз елімізге білікті маман, өз ісінің шебері қажет.
Педагогикалық ... ... ... ... ... ... балаларды оқыту мен тәрбиелеу өнері. Ол өнерге балаларды сүйетін және өз қалауымен жұмыс істейтін әр педагогтің қолы ... ... ... - өз ісінің шебері, жоғары мәдениетті, өз пәнін терең меңгерген, ғылым мен өнердің тиісті салаларынан хабардар, жалпы, әсіресе ... ... ... ... ... мен тәрбиенің әдістемесін жетік игерген маман.
демекші, педагогикалық шеберліктің негізі, өткен пікірімізде айтып кеткеніміздей, білім мен тәрбиені ұштастырумен ... - ... жаңа ... меңгере білуінде және оны өз тәжірибесінде қолдана алуында.
Педагогикалық шеберліктің тағы бір көрінісі - мұғалімнің ... ... яғни оның ... ... жеке-даралығы және адамның индивид ретіндегі кейбір ерекшеліктерінің ... ... ... ... қорытындымыз: әрбір педагог мұғалім мамандығын таңдап алған соң, ол жауапкершілігін бірге ала жүруі керек. Ұстаз өз пәнін ғана емес, дүние ... ... ... адам мінездерін, өнердің қуат әсерін білетін жан болуы қажет.
Біздің ойымызша, инновациялық технологиялар оқытуды ізгілендіру, яғни оқу ... ... ... ... ... ... ... Оқытудың инновациялық әдіс-тәсілдерін пайдаланудың шарттарының өзі мұғалімнің әрдайым ізденісте, өздігінен білім алудың ... ... Ол ... шарттарға: инновациялық ізденіс қажеттілігі; инновациялық әдіс-тәсілдер жайлы білім; инновациялық ... ... ... ... ... әдістерді меңгеру; инновациялық әдіс-тәсілдерді пайдалану және білім беруді ... ... ... ... нәтижесінің болуы; инновациялық әдіс-тәсілдердің озық тәжірибелерін бекіту жатады.
Педагогикалық шеберлік - ... ... ... ... К.Д.Ушинский: , - айтады. Педагогикалық шеберлік - тек қана ... ... жан - ... және әдістемелік сауаттылығы ғана емес, ол - әр ... ... ... ... ... толық қабыл алуы.
Ұстаздық шеберлік:
1) мұғалімнің өмірге көзқарасы, оның идеялық нанымды, моральды бойына ... адам ...
2) ... ... ... ойын толық жеткізетін және оқушылардың бойында әдеп, әдет, дағды ... ... ... ... ...
3) оқыту мен тәрбиелеудің әдіс - тәсілдерін меңгерген, білгенін қызықты да, тартымды өткізе алатын, педагогикалық әдеп пен ... ... адам ғана ... ие ... ... шеберлікте педагогикалық техника деп аталатын мәселеге мән беріледі. Мұғалім әр ... ... ... нық ... ... оның ... - тұрысы, қозғалысы, отырып - тұруы оқушыларға ерсі болмайтындай дәрежеде болуы керек.
Болашақ ұстаздың педагогикалық мамандыққа ... ... ... ұйымдастыруы педагогикалық шеберлік негіздерін білумен шарттас. Бұл саланы зерттеуші ғалымдардың пікірінше педагогикалық шеберлік мынадай жүйелерге ...
- ... іс - ... гуманистік бағыттылығы;
- педагогикалық кәсіби білгірлігі;
- педагогикалық іс- әрекеттеке бейімділігі;
- педагогикалық техникасы.
Бұл аталған ... ... ... ... ... ... ... асады. Зерттеу жүргізген ғалымдардың пікірінше, педагогикалық шеберлік жөніндегі ғылыми - зерттеу пайымдаулар мыналар:
- пеадагогикалық мақсаттылық, бағыттылық;
- ... мен ... беру ... ...
- ... құралдарды қолдана білудегі үйлесімділік;
- іс - әрекет мазмұнының шығармашылық сипат алуы.
Сонымен қатар әлеуметтік - ... ... ... байланысты кәсіптік педагогикалық шеберлік деңгейіде дамуы тиіс. Педагогикалық кәсіптік шеберлікті дамыту міндеттер:
1. Педагогикалық білім ...
2. ... ... ...
3. ... меңгеру;
4. Балалардың психологиялық жағдайын меңгеру.
Шебер педагог білімді, тәжірибесі мол, жан-жақты бола отырып, оқушыларды жеке тұлға етіп қалыптастыру ... ... мен ... ... алуы ... Әр ... дарындылығын айқындау, олардың дамуына қолайлы жағдайлар жасау, мектеп, ... ... ... ... студенттер мен мұғалімдер ұжымын қалыптастыру - педагогикалық шеберлікті жетілдіруге негізделеді деп есептейміз.
Пайдаланылған әдебиеттер ... ... Қ., ... С. Педагогика тарихы. Алматы, 1986ж.
* Әбиев Ж., Бабаев С., Құдияров Н. ... ... ... ... С.С., Әліпбек А. Педагогика. Ш., 2006ж.
* Тілеуова С.С. Жоғары мектеп педагогикасы. Ш., 2005ж
* Асылов Ұ. Педагогикалық ... 2004ж.
* ... ... негіздері / И.А.Зязюнаның түзетуінде - М., 1989
* Занина Л.В., Меншикова Н.П. Педагогикалық шеберлік негіздері - ... на ... ... ... В.С. ... ... ... - Ростов на Дону, 2002.
* Абдуллина О.А. Жоғарғы ... ... беру ... ... ... педагогикалық дайындау.
* Педагогикалық мәдениетке кіріспе / Е.В.Бондареваның түзетуімен - ... на ... ... Грехнев В.С. Педагогикалық қарым-қатынас мәдениеті - 1990.
* Елканов С.Б. Болашақ мұғалімнің өзін-өзі тәрбиелеу негіздері - М., ... ... В.А., ... Н.Д., ... ... - М., 1990.
* Коджаспирова Г.М. Педагогтің кәсіби білімін көтеру мәдениеті - М., ... ... Қ. ... ... ... 2002ж.
* ... А.Д. ... М., 2004ж.
* Табылдиев Ә. Қазақ этика педагогикасы бір ғана әдеп. Алм., ... ... Ж.Б. ... ... ... ... Н.Е. ... технология. Москва: Пед.общество России, 2002.
* Дуйсембекова Ш.Д. Педагогикалық шеберлік. Оқу - әдістемелік құрал Семей 2013ж-95б
* Дуйсембекова Ш. ... Оқу ... ... ... В.А. ... о педагогическом общении. М:Просвещение,1987.-190с.
* Елеусізова С. Қарым - қатынас психологиясы. А 1995.

Пән: Педагогика
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 45 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Тұлга психологиясы25 бет
Ғылыми-таным кезеңдері мен деңгейлері – схема акселерация және жеке тұлғаның әлеуметтік жетілу мәселесі – сараптама6 бет
Дамыта оқыту технологиясы туралы3 бет
Кіші мектеп жасындағы оқушылардың жеке тұлғасын қалыптастырудың педагогикалық мәселелері53 бет
Мектепке дейінгі ұйымда балаларды оқытудың психологиялық негіздері6 бет
Мүсін бұзылуы (бастауыш сынып балалары)18 бет
Тұлға мәселесін теориялық тұрғыдан шолу8 бет
Қазақ тілді филолог студенттердің тілдік тұлғасын қалыптастырудың лингвомәдени негіздері20 бет
Қылмыскер тұлғасының ұғымы11 бет
Қылмыскердің жеке тұлғасы18 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь