Психиканың пайда болуы және дамуы туралы жалпы түсінік

Психика
Материализм
Опарин болжамы
Психика (гр. psychikos — ішкі сезім, көңіл-күй) жинақтайтын рухани бірлестігі. Психика биологиялық эволюцияның жемісі және жалғасы. Психика сыртқы құбылыстар мен заттардың көрінісін белсенді және озық түрде бейнелейді. Негізінде психика заттық ортаның дұрыс бейнесін және тіршілік иесінің өз ортасына бейімделетін бағдарын құрайды. Психиканың рефлекторлық сипаты оның объективті жағдайға тәуелділігін, қабылдау жүйесі құрамының қимыл атқару заңдылығын білдіреді. Психиканың рефлекторлық табиғатын алғаш И.М.Сеченов дәлелдеді. Адамның психикасы оның қимыл-әрекетін реттейтін және қоғамдық қатынасқа бейімдейтін жаңа құрылымның — сананың негізін құрайды. Осыдан адам психикасының дамуының жеке тұлғалық және әлеуметтік зандылығы қалыптасады.
        
        Оңтүстік Қазақстан Мемлекеттік Педагогикалық Институты
СӨЖ
Тақырыбы: Психиканың пайда болуы және дамуы туралы жалпы түсінік
Орындаған:Әден Л
Тобы:113-25
Қабылдаған: Райымбек Л
2015.ж
Психиканың ... ... және ... ... ... ...
Психика (гр. psychikos -- ішкі сезім, көңіл-күй) жинақтайтын рухани бірлестігі. Психика биологиялық эволюцияның жемісі және жалғасы. Психика сыртқы ... мен ... ... ... және озық ... бейнелейді. Негізінде психика заттық ортаның дұрыс бейнесін және тіршілік иесінің өз ортасына ... ... ... Психиканың рефлекторлық сипаты оның объективті жағдайға тәуелділігін, ... ... ... ... ... ... ... Психиканың рефлекторлық табиғатын алғаш И.М.Сеченов дәлелдеді. Адамның психикасы оның қимыл-әрекетін реттейтін және қоғамдық қатынасқа бейімдейтін жаңа ... -- ... ... ... ... адам психикасының дамуының жеке тұлғалық және әлеуметтік зандылығы қалыптасады.
Психика --
* 1) ... ... ... ... ... ... ... ойлау арқылы белсенді бейнелейтін мидың жүйелі қасиеті;
* 2) адамның жан-дүниесінің сапалық күйі мен сипатын жинақтайтын ... ... ... ... ... ... мен іс-әрекетін өзінше ұйымдастыратын және оқиғаның өткенін, бүгінін және болашақ күйін ... ... ... ... Адам ... оқиғаны есінде сақтайды, бүгінгі күйін қобалжу актісімен, ал болашақтағы мүмкін жайын үміті, мақсаты, арманы, түс көру ... ... ... ... -- биологиялық эволюцияның жемісі және жалғасы. Психика сыртқы құбылыстар мен заттардың көрінісін белсенді және озық ... ... ... осы фактор арқылы әр нәрсенің ерекшелігіне сай қимыл-әрекет жасауға және ортаға бейімделуге мол мүмкіндік алады. Негізінде ... ... ... ... ... және ... ... өз ортасына бейімделетін бағдарын құрайды. Адам психикасы іс-әрекеті нәтижесін әрдайым ортаның жағдайымен ... ... ... ... ... ... ұстауға мүмкіндік алады, оның түсінік сезімін ықшамдайды. Психика жүйке жүйесін тітіркендіретін әсерді заттың бейнесіне түрлендіреді, мінез-құлыққа ынта-ықылас дарытады. Психиканың ... ... оның ... ... тәуелділігін, қабылдау жүйесі құрамының қимыл атқару заңдылығын білдіреді. Психиканың ... ... ... И.М ... ... ... ... оның қимыл-әрекетін реттейтін және қоғамдық қатынасқа бейімдейтін және ... ... ... ... адам ... ... жеке тұлғалық және әлеуметтік заңдылықтары қалыптасады
Материализм психиканың пайда ... ... ... Барлық әлемдегі органикалық және органикалық емес матерялар сырттан жасалатын әсерді ... ... ... ... ... Кез-келген зат, кез-келген матеря сыртқы орта әсерлерінен өзгеріске ұшырайды. Бейнелеу формалары әр-түрлі ... Ол ... ... тәуелді. Өлі табиғатты бейнелеу - механикалық, физикалық, химиялық өзара заттардың әрекеттестігін ... Тірі ... ... ... ... тән. Тірі матеряның белгілі бір даму сатысында бейнелеуңдің ерекше формаларын реттеуде ... ... ... Психиканың пайда болу туралы әр-түрлі теория бар: 1) панпсихизм (баршада психика бар); 2) биопсихизм (тірі жанда, табиғатта, ... ... бар); 3) ... ... ... бар, ... жануар - тірі автоматтар); 4) нейропсихизм ... ... ... ғана ... тән). Психиканың эвалюциясы-психиканың пайда болуымен, дамуымен, тіршіліктің пайда болуымен, дамуымен айналысады. Өлі ... тірі ... өту ... ... ... - ... ... дәл келеді. Опарин болжамы бойынша осыдан 2млрд. жыл бұрын атмосферада бос ... ... ... ... ... ... реакциялардың жүруіне себепші болған заттар болған. Көміртегі, азот, фосфор, күкірт атомдарымен түрлі ... аса ... ... ... Бұдан алып молекулалар пайда болады. Бұл молекулалар құрамдас бөліктерге тез бөлінген. Олардың тіршілігі үшін ортамен заталмасу ... ... Алып ... ... ... ... ассилияциялайды. Қорытылғандарды сыртқа шығарады, диссимиляция жүреді. Бұдан молекула ортамен зат алмасуы автоматизм түрінде реттелген өзін- өзі өндіретін жүйеге ... Бұл ... деп ... Коотцерваттар- өзара бәсекелес. Үнемі қозғалыста. Кез-келген молекулалар бірігіп, әрекет қасиетке не молекулалар пайда болады. Коатцерваттар- қоректі таңдамалы сіңіреді. Тірі ... ... ... заттарға ғана тітіркенеді. Тітіркенгіш болмаса енжар болады. Кез-келген тірі ... ... ... таңдамалы белсенді қатынас танытады, яғни тірі материяға өзі-өзі реттеу тән. Эмоционалды қатысын бейнелеудің әрекет формалары болады. Ол тітіркенуден басталып, сананың ең ... ... ... мен еске ... ... эмоционалды сатыдағы жануар, өсімдіктерге - тітіркенгіштік тән. Тітіркенгіштік- биологиялық мәнді әсерлерге жауап бере алуы. Бұдан тітіркену биологиялық ... ең ... ... ... ... бір жасушалыларға тән. Орта ықпалмен қозғалады.Бұл қозғалыс- ізденіс ретінде көрінеді. Сырт орта заттың белгілер ... ... ... ... ... ... мәнге ие. Бұған кейде қарапайымдар да абиотикалық факторларға да жауап береді. Жануарлар- абиотикалық, биотикалық факторларға қатысты ортаны бейнелей ... ... ... ... ... биотикалық әсерлерді бейнелей алуға қабілетті. Сезгіштік қарапайымдардан жануардың ең жоғарғы формасына дейін тән. ... ... ... 1) Тіршілік иесі ортаға бағдар жасай алады; 2) Әрекет- қылықтардың небір өзгермелі формаларын меңгеруге қабілетті болады; 3) ... ... ... ... алады; Северцов бойынша ортаға бейімделу жолдары: 1) оргондар қызметі мен құрылымыныңөзгеруі арқылы 2) әрекет- ... ... ... ... ... байланыс жасау арқылы мүмкін болады. 1-саты: Уақытша байланыс - қарапайымға тән. Масалы: жылу, жарық сезінеді. Уақытша байланыс тез ... ... ... формалары тез қолнына түспейді. Бейнелеудің күрделі формалары көп жасушалыларға тән. Олардың дене құрылысы күрделі. ... ... ғана емес ... ... (1жасуша-қоректенеді,2жасуша- көбею, 3жасуша- қорғану т.б). Аса сезімтал жасушалар бір-бірімен түйісіп, органиканың бүкіл бойына ... оны ... торы деп ... ... Ішек ... - жоғары сезгіштікке ие (қармағыштар). Әрекеттері: 1)Эвалюция барысында жетіліп, тұқым қуатын тітіркену ... ... ... 2) ... процестері болатын уақытша байланыстар, яғни шартты рефлекс арқылы болады. 3-саты: Эвалюциясы келесі ... - ... өмір ... ... ... ... ... әрекет болғанда сезім органдары жетіле бастайды, ол - бунақденелілер. Оларда көру, дәм, иіс сезу, тері сезу нышандары бар. Әр ... ... ... ... оны ... деп атаймыз. Әр ганглийдің бейнелеуінде - басшылық мәні бар. Ганглийлі жүйке жүйесі барларда - белсенді ізденіс ... ... ... ... тән. ... ... ... жүйесі өзінше күрделі дамыған жәндіктер мен буынаяқтыға, яғни олардың бейнелеуі күрделі. Рецепторлары белгілі тітіркендіргіштерге жауап беруге бейімделеді. Ұялы ... - ... ... ... ... - фоторецепторлар жетілген. Жақындаға жарықты көре ... ... көз ... ... ... ... ... сезе алады. Әрекеттері: инстинкт арқылы сипатталады. Инстинкт- тумадан беріліп отыратын әрекет-қылық. Келер: аралар тұрмыс тіршілігін ... ... ... ... ... әрекеттер нақты жағдайға байланысты болады. Сыртқы әсер рефлекторлық реакция тудырады. Оның соңынан реакциялар тізбегі қоздырылады, бұдан тума бағдарлама іске ... ... ... ... ... ... ... мақсат бағдарын жойып алатынын дәлелдеген. 5-саты: Инстинкт - омыртқалыларға тән (балық, құс). ... ... ... ... ... ... Жүйке жүйесі түтік тәрізді бас миы және ... ... ... даму ... ... Бұдан инстинк әрекеттер белгілі сигналдар арқылы болады. 6-саты: Интелектуалды әрекет қимылдары ... тән. ... сүт ... ... уақытша байланыс құрылады, бұдан әрбір текте дара тәжірибе қалыптасады. Дағды қалыптасады. Сонымен, сүтқоректілерге инстинк, дағды тән. Дағды- шартты ... ... ... ... ... ми қабығы бар, жануарларда айқын көрінеді. Дағды тума ... ... ... ... ... барабан соғуды оңай үйретуге болады. Дағды негізінде заттардың қасиеттері негізінде күрделі қатынас бейнеленеді. Дағды ... аса ... ... ... ... ... жағдайда ғана интелекті әрекет таныта алады.
Ғылым бүкіл органикалық дүниенің мәңгі бақи бір қалыпта тұрмайтынын, ол сан алуан сапалы өзгерістер нәтижесінде ... ... ... ғылымдарының мәліметтеріне сүйене отырып түсіндіреді. Біз адам психикасы бірден жасалмағанын, оның өзі жануарлардың ... ... ... даму ... ... ... ... арасында сабақтастық байланыс бар екендігін жақсы аңғарамыз. ... ... ... ... ... бола беретін қасиет емес. Ол өсімдіктер дүниесінде жоқ. Тіпті тірі организмдердің төменгі формаларынан да оны табу қиын. ... ... ... ... ... ... ғана ... Тірі материяның, төменгі түрлеріне (мәселен, қарапайым организмдерге) тітіркенушілік (сыртқы әсерлерге жауап бере алушылық), ал оның ... ... ... ... ... ... алу) қасиет тән. Сезгіштік - психиканың ең басты белгісі. Бұл организмнің ... ... ... алу ... ... ... нерв жүйесі бар барлық жануарларда және адамдарда кездесетін қарапайым психикалық құбылыс. ... ... ... нерв ... ... ... Ал нерв ... құрылысының күрделене түсуіне, оның жоғары формаларының пайда болуына жағдай туғызған. ... ... ... ... мен нерв ... түрліше құрылымына қарай оларды мінез-құлықтың әр түрлі түрлері байқалып отырады.Осы арқылы жануар сыртқы ортамен байланыс жасайды, табиғи ... өтеу ... ... ... ... дүниенің құбылмалы өзгерістеріне тиісінше жауап қайтарып бейімделіп отырады. Инстинк ... ... ... ... ... ... ... мінез-құлықтың қарапайым нәсілдік формасы. Мұны қазақша "соқыр сезім" деп атайды.Инстинктер табиғи сұрыпталу ... ... ... болатын инстинкт-организмнің белгілі тіршілік жағдайына ,өскен ортасына әбден көніккенін көрсететін мінез-құлықтың түрі. Мысалы, араның омартасы,құстың ұясы,көртышқанның іні т.б. өте ... ... осы ... ... бұл ... ... мен ... сананың саңылауы бар деуге болмайды, өйткені инстинктік амалдардың бәрі - тұқым ... ... ... Олар ... ... ... ... көзге түседі. Мәселен, тауықтың басып отырған жұмыртқаларын алып, орнына тас салса да, мерзімді күн біткенге дейін отыра ... ... ... ... ... тауықтың, я басқа құстың жыныс безі гормондары қозып, осындай күйге түседі. ... ... бір ... ... өтіп ... ... ... шартсыз рефллекстердің тізбегі дей келіп ,инстинктердің басты түрлеріне (жыныс ,тамақ ,өмірін сақтау т.б.) физиологиялық сипаттама керек. Жануарлардың дағдылары Жануарларда ... дара ... ... ... ... бас біріктіру ,малды үйрету керек деп жүргендері де осы дағды.Ми қабығының құрылымы ... ... ... ... ... ... да оңайырақ ,тезірек болады.Дағды инстинктерге қарағанда өзгермелі ,мінез-құлықтың икемді түрі.Сондықтан да ,айуан ортаға тез бейімделіп ,көндігіп кете ... ... аң ... В.Д. ... өз аңдарына кітап "оқытты" ,"үй сыпыртты","есеп шығартты" ,тіпті орамал мен мұрнын сүртуге дейін үйретті.1919 жылы ... ... ... ... ... рефлекстердің фабрикасы" деп атады.В.Д. Дуров осындай табысқа И.П.Павлов ілімінің нәтижесінде жетті.Өйткені ,В.Д.Дуров жануарларды жаттықтырып ,үйрету үшін әр түрлі сигналдарға шартты ... ... ... ... ... ... ... тышқандар жапа - тармағай "міне" бастайды.Кішкене көк вагондарға сұр тышқандар ,қызыл вагондарға ақ тышқандар ... орын ... ... ... , ... ісі ... тамақтандыру арқылы жүргізілді (сұр тышқандар көк вагонда, ақ тышқандар қызыл вагонда тамақтандырылды ) ... сан рет ... ... вагондардың белгілі бір түрі мен түсіне қарап қоректендіру ... ... ... қалыптастырады.Түйсік , қабылдау процестерінің күрделене түсуі ,заттардың қасиеттерімен қатар байланыстарын да бейнелей алуы,оларды елестетіп ,есте сақтау ,жалпылау элементтері - ... ... осы ... ... жануарлардың мінез-құлығының басты ерекшелігі. Жануарлардың интеллекті Жоғары сатыдағы жанурлардан ... ) ... деп ... ... ... көріністерін байқауға болады.Мінез-құлықтың осындай түрі маймылдарға жасалынған эксперименттен сан рет байқалған.Мәселен, маймылдың сүйікті тағамы банан жемісін оның қолы ... ... іліп ... ... ... алғысы келіп секіреді, бірақ оған қолы жетпейді.Бір кезде оның көзі қасында жатқан ... ... ол ... ... ... , ... ... көреді де , әлде де қолы жетпейтінін байқайды.Сонан соң бірнеше жәшікті әкеліп , бірінің үстіне бірін ... ... ... ... тер" ... бананды алуға шамасы келеді.Маймылдың осы қылығында қандай болмасын бір мәселені ... ... ... ... ... ... алда ... бөгетті жеңе білуге байланысты туып отырады.Интеллект айуанның жеке ... ғана тән ... , оның ғана ... ... ... ... ... жануарлар пайдаланбайды, бұған басқа жолмен жетеді. Бұл айуанның кез-келген уақытта айналысатын әрекеті ... ... ... ... пен дағды көбірек көрінеді де, интеллект онша жетекшілік роль атқармайды.Мінез-құлықтың осы түрі айуанға түрлі ... ... ... ... ... жасауға мәжбүр етеді.Сондықтан да, интеллектік амалға бара бермейді .Интеллект - жануарлар ... ең ... ... ... маймылдың интеллектісі де ассоциациялардан тұратындығын , бірақ мұның бірінші сигнал ... ... ... ... атап көрсетеді.Маймыл интеллектісінің өрісі тар , олардың интеллектісі көбінесе көзге көрінетін нәрселерге байланысты ғана туып ... ... ... ... "құрал" есебінде кездейсоқ пайдаланады, оны кейіннен керек болып қалар ... ... ... ... да ... ... ... интеллект оның миының маңдай бөлігінің жақсы дамуына байланысты.Егер маймыл миының осы бөлігін алып тастаса , бұрын ... асып , ... ... ... ... ... ... тұрған айуанда психиканың бір формасы (инстинкт,дағды ,интеллект) үстем болғанмен , оның басқа түрлері де кездесе ... ... ... ... ,құрт - құмырсқа ) инстинкт үстем болғанымен , оларда дағды да өсіп ... ... өзі де ... мен дағдылардың негізінде құралады.Жануарлар психикасының қандай түрі болмасын сыртқы ... ... ... ғана ... ... ... ортақ ерекшелік олардың биологиялық сипатта болатындығында.

Пән: Психология
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 8 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Жалпы психология213 бет
Психикалық құбылыстардың («жан қуаттарының») пайда болу4 бет
Психиканың пайда болуы және дамуы31 бет
"Ежелгі түркі әдебиетінің ескерткіштері."6 бет
"Мектепке дейінгі кезеңде тілді қатынас құралы ретінде пайдалана білуі. мектепке дейінгі кезеңдегі балалардың сенсорлық дамуы."6 бет
"шжбм жағдайында оқушылардың іс-әрекетін ұйымдастырудың өзіндік ерекшеліктері"5 бет
"Шымбұлақ" тау шаңғысы курортында демалушыларды тегін сақтандыру жүйесі енгізіледі16 бет
3-сыныпта көбейту мен бөлуді игерту әдістемесі15 бет
Flash ортасында жұмыс71 бет
Salicornia europaea өсімдігінің жер үсті бөлігінен қышқылдық компоненттерді бөлуі71 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь