Жергілікті бюджеттің кірісін қалыптастыру

КІРІСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..7

1 ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ БЮДЖЕТ ЖҮЙЕСІ ҚАЛЫПТАСУЫНЫҢ ТЕОРИЯЛЫҚ ЖӘНЕ ӘДІСТЕМЕЛІК НЕГІЗДЕРІ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .10
1.1 Бюджет жүйесінің жалпы түсінігі, экономикалық мәні және құрамы мен құрылымы, жалпы сипаттамасы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..10
1.2 Жергілікті бюджеттің экономикалық мәні және оны қалыптастыру,
бекіту тәртібі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 28
1.3 Жергілікті бюджет кірісітерінің қалыптасуының теориялық, әдіснамалық
негізі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..38

2 ЖЕРГІЛІКТІ БЮДЖЕТТІҢ КІРІСІН ҚАЛЫПТАСТЫРУДЫ ШИЕЛІ АУДАНЫ МЫСАЛЫНДА ТАЛДАУ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..47
2.1 Шиелі ауданының жалпы сипаттамасы және өндірістік.шаруашылық
қызметінің талдауы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 47
2.2 Шиелі ауданының 2012.2014 жылдардағы бюджетінің кірісін талдау ... ... ..56
2.3 Шиелі ауданының бюджетінің кірісін қалыптастыру көздерінің
динамикасы мен мониторингі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 62

3 ЖЕРГІЛІКТІ БЮДЖЕТТІҢ КІРІСІН ҚАЛЫПТАСТЫРУ КӨЗДЕРІН ЖЕТІЛДІРУ МЕХАНИЗМІ МЕН ПЕРСПЕКТИВАЛАРЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ...68
3.1 Қазақстанда бюджетаралық қатынастарды жетілдіру және жергілікті
бюджет проблемаларын шешу жолдары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...68
3.2 Нәтижеге бағытталған жергілікті бюджет процесін жүзеге асыру
перспективалары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..73
3.3 Қазақстанда жергілікті бюджеттік саясатты жетілдірудің негізгі жолдары..81

ҚОРЫТЫНДЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...86

ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .89

ҚОСЫМШАЛАР ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...91
Әрбір елде мелекеттік қаржылардың ең бірінші маңызды компонеті мемлекеттің міндеттері мен қызметтерін қаржымен қамтамасыз етуге арналған орталықтандырылған ақшалай қор - бюджет болып саналады, яғни бюджет жүйесі – елдің экономикалық қатынатарына және мелекеттік құрлысына негізделеді.
Қазіргі жағдайда бюджет экономиканы мемлекеттік реттеудің, шаруашылық конъюнктураға ықпал етудің, дағдарысқа қарсы шараларды жүзеге асырудың аса күшті құралы. Қазіргі мемлекеттік бюджет оның сан түрлі қызметін көрсететін күрделі де көп қырлы құжат.
Бюджет - елдің әлеуметтік-экономикалық қажеттіліктерін және мемлекеттік құрылысын қамтамасыз ететін күрделі механизм.
Қазақстан республикасында бюджет екі деңгейлі болады: мемлекеттік және жергілікті.
1 П. Искакова Мемлекеттік бюджет оқу құралы Алматы Экономика 1998ж. 12-32 бб.
2 Қазақстан Республикасының бюджет кодексі. //Егемен Қазақстан, 5 желтоқсан 2008жыл.
3 «2009-2011 жылдарға арналған республикалық бюджет туралы» ҚР Заңы, 2008 жыл 4 желтоқсан.
4 Қазақстан Республикасының «Бюджет жүйесі туралы» Заңы. 3б
5 Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігінің Қаржылық бақылау комитеті туралы қағида. 16б.
6 Мельников В.Д. ; Ильясов К.К. Финансы. - Алматы: изд. 2-ое перераб. и доп. - Каржы - каражат, 1997. 68-72б.
7 Өмірбаев. Қазақстан Республикасының Бюджет жүйесі: жоғары оқу орындарына арналған оқулық. – Астана: «Сарыарқа» ЖҚ, 2007.-488с.
8 Мельников В.Д. Государственное финансовое регулирование экономики Кахазстана. - Алматы: Каржы- каражат, 1995.
9 Ілиясов Қ.Қ; Құлпыбаев С. Қаржы. Оқулық. Алматы - 2003ж. 63-67б.
10 Кажикаримов Б.К., Омирбаев С.М. Теория финансов. Учебное пособие. - Караганда, КарГУ, 1991. - 80с.
11 Бабич A.M., Павлова Л.Н. Государственные и муниципальные финансы: Учебник для вузов. — М.: Финансы, ЮНИТИ, 1999. –167-171с.
12 Ван Хорн Дж. К. Основы управления финансами: перевод с англ. / под ред. Соколова Я.В. - М.: Финансы и статистика, 2001. - 129с.
13 Интыкбаева С.Ж. Фискальная политика и ее роль в обеспечении устойчивого развития экономики Казахстана. - Алматы: Каржы-Каражат, 2002, 32б.
14 Омирбаев С.М. Финансы. Учебное пособие для вузов. -Астана:2003. 63-67 б.
15 Сумароков В.Н. Государственные финансы в системе макроэкономического регулирования. — М.: Финансы и статистика, 1996. 104-108 б.
16 Каможнова Е. Финансовая система: какой же она должна быть? // Казахстан: Экономика и жизнь - 2003 -№3-4.
17 Мемлекеттік бюджеттің 2010 жылғы бірінші жартыжылдықта атқарылу қорытындылары және ағымдағы жылдың III тоқсанына арналған міндеттер туралы Қаржы министрі Б.Жәмішевтің Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2010 жылғы 27 шілдедегі отырысында жасаған баяндамасы. 9б.
18 Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2009 жылғы 30 желтоқсандағы № 2304 қаулысымен бекітілген Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігінің 2010-2014 жылдарға арналған Стратегиялық жоспарын іске асыру туралы есеп. Астана, 2011ж. 26 б.
19 Қазақстан Республикасының 2011 жылдың әлеуметтік-экономикалық дамуының қорытындылары туралы.
20 2011 жылғы 1-тоқсандағы мемлекеттік бюджеттің атқарылу қорытындылары туралы. Қазақстан Республикасының Қаржы министрлігі. Астана, 2011 жыл. 7б.
21 Булгакбаев Б. Налоги, которые мы выбираем и от которых бежим: [Налоговая система в Казахстане] // Юридическая газета - 2003 г. - 17 июля. 4-7б.
22 2010 жылғы республикалық бюджеттің атқарылуы жөніндегі қысқаша талдамалық ақпарат. //Қаржы министрлігінің хабаршысы. №1, Астана 2011ж. 12-28 б.
23 Қазақстан Республикасы Парламентінің 2011 жылғы 20 маусымдағы Қаулысы. 2010 жылғы республикалық бюджеттің атқарылуы туралы есеп комитеті есебінің негізгі тұжырымдары. 6-9 б.
24 «2012 – 2014 жылдарға арналған республикалық бюджет туралы» Қазақстан Республикасының 2011 жылғы 24 қарашадағы № 496-IV Заңы 34б.
25 2012-2014 жылдарға арналған республикалық бюджеттің негізгі параметрлері бойынша ақпарат.
26 Есенбаев М. Залог благополучия страны: (Налоги: территория и практика) // Финансы Казахстана - 2002 - № 4.
27 Кулекеев Ж. Вопросы межбюджетных отношений // Қаржы-қаражат 2005 № 5 с. 23-25
28 Мусинов С. М. Налоги с населения Республики Казахстана. Алматы: «Каржы Каражат», 2005 г. 82 б.
29 Карагусова Г.Финансы: сущность и практика использования. Алматы,2004 г. 82-87б.
30 Д. Тілеужанoва. Бюджетаралық қатынастардың тұжырымдамалық негіздерін реттеуші салықтар көмегімен oңтайландыру. // Қаржы – қаражат – 2011 - №4
        
        Дипломдық жұмыс
тақырыбы: Жергілікті бюджеттің кірісін қалыптастыру
5В050900- мамандығы бойынша
Орындаған:
Ғылыми жетекшісі
э.ғ.к., доцент: ... ... ... ... ... ... ... қалыптасуының теориялық және әдістемелік негіздері.................................................................................................................10
1.1 Бюджет жүйесінің жалпы түсінігі, ... мәні және ... мен ... ... ... ... бюджеттің экономикалық мәні және оны қалыптастыру,
бекіту тәртібі........................................................................................................28
1.3 Жергілікті бюджет кірісітерінің қалыптасуының теориялық, әдіснамалық
негізі......................................................................................................................38
2 Жергілікті бюджеттің кірісін қалыптастыруды Шиелі ... ... ... Шиелі ауданының жалпы сипаттамасы және өндірістік - шаруашылық
қызметінің талдауы............................................................................................47
2.2 Шиелі ауданының 2012-2014 жылдардағы бюджетінің кірісін талдау..........56
2.3 Шиелі ауданының ... ... ... ...
динамикасы мен мониторингі............................................................................62
3 Жергілікті бюджеттің кірісін қалыптастыру көздерін жетілдіру механизмі мен перспективалары...................................68
3.1 Қазақстанда бюджетаралық қатынастарды жетілдіру және жергілікті
бюджет ... шешу ... ... ... ... бюджет процесін жүзеге асыру
перспективалары..................................................................................................73
3.3 Қазақстанда жергілікті бюджеттік ... ... ... ... ... ... тізімі.........................................................89
Қосымшалар.......................................................................................................91
Қысқартылған сөздер
АЭА - Арнаулы (еркін) экономикалық аймақ
ҚМ - ... ... - ... және ... ... министрлігі
БЖБ - бюджетті жоспарлау бағдарламалау
КТС - корпоративті табыс салығы
ҚҚС - қосымша құн салығы ... - ... емес ... - ... ... көрсету орталығы
АХАТ - азаматтық xaл актілерін тіркеу
ЖЖМ - ... - ... елде ... ... ең бірінші маңызды компонеті мемлекеттің міндеттері мен қызметтерін қаржымен қамтамасыз етуге арналған орталықтандырылған ақшалай қор - бюджет ... ... яғни ... ... - ... ... қатынатарына және мелекеттік құрлысына негізделеді.
Қазіргі жағдайда бюджет экономиканы мемлекеттік реттеудің, шаруашылық конъюнктураға ықпал етудің, дағдарысқа қарсы шараларды жүзеге асырудың аса ... ... ... мемлекеттік бюджет оның сан түрлі қызметін көрсететін күрделі де көп қырлы құжат.
Бюджет - ... ... ... және ... ... ... ететін күрделі механизм.
Қазақстан республикасында бюджет екі деңгейлі болады: мемлекеттік және жергілікті.
Мемлекеттік бюджет - мемлекеттің негізгі ... ... ... бюджет жалпы қоғамдық қажеттерді өтеу мақсатымен мемлекеттік аппарат пен қорғаныс күштерін қаржыландыруға және әлеуметтік-экономикалық қызметтерді атқаруға ... ... Ол ... ... мен ... балансы.
Республикамызда нәтижеге бағдарланған бюджеттеу әдісін енгізу, бюджеттік жоспарларымен стратегиялық, орта мерзімді даму жоспарларын үйлестіруге, бюджеттің әлеуметтік және ... ... ... аса ... ... жоқ. Тиімді бюджеттік саясаттың дамуына кедергі келтіретін факторлар қатары аз емес. Солардың ішінде ең маңыздылары мыналар: мемлекеттік бюджеттің шығыстарының ұлғаюы, ... ... ... ... ... ... қаржы көздерімен қамтылмаған мемлекеттік міндеттемелер т.б. Осындай жағдайлар дипломдық зерттеу тақырыбының өзектілігін анықтап берді.
Жұмыстың ғылыми жаңашылдығы сол, тақырып тура ... ... ... ... ... болып отырған оңтайлы бюджет жүйесін қалыптастыру оны ұйымдастыру мен болашақта дамытуға бағытталып отыр. Қазақстандағы жаңадан енгізілген үш ... ... ... ... ... ... қалыптастыруды реттеу мәселелері қарастырылады.
Мәселенің зерттелу деңгейіне келер болсақ, жергілікті бюджет кірісін ... ... ... ... С.Ж., ... Б.К., ... С.М., ... Қ.Қ., Құлпыбаев С., Мельников В.Д., Бабич A.M., Павлова Л.Н., Вавилов Ю.Я., Сумароков В.Н. сияқты отандық және ... ... ... ... ... кірісін қалыптастырудың тәжірибелік аспектілеріне Ван Хорн Дж.К., Долан Э.Дж., Кэмпбелл Колин Д., ... ... Дж. т.б. ... ғалымдар жұмыстарын арнаған.
Жалпы Қазақстанда жергілікті бюджет кірісін қалыптастырудың, ел экономикасының дамуындағы маңызы мен ... ... ... ... таңдауға, зерттеу мақсаты мен міндеттерін анықтауға негіз болды.
Зерттеу объектісі - жергілікті бюджет кірісін қалыптастыру және болашақта ... ... ... ... ... ... ... қалыптастыру мәселесін зерттеу болып табылады.
Алға қойылған мақсатқа қол жеткізу үшін мынадай міндеттерді шешу қажет:
- бюджет жүйесінің жалпы түсінігін, ... ... және ... ... ... рөлін қарастыру;
-бюджет жүйесінің қызметі мен оның орындалу мерзімдерін анықтау, мемлекеттік ... ... ... ... ... пен ... нақтылануы;
- бюджет жүйесін басқару мен жүргізудің факторларын анықтау ... оны шешу ... ... ... ... жоспарлаудың теориялық негізін қарастыру;
* бюджетаралық қатынасты қалыптастырудың құқықтық негізі;
* мемлекеттік бюджеттік ... ... ... ... ... ... ... экономикалық мәнін ашу;
* бюджетаралық қатынастарды жетілдірудің құқықтық негізін және ... ... ... ... ... мен ... жоспарлау жағдайын талдау;
* жергілікті бюджеттің экономикалық мәні және оны қалыптастыру, бекіту тәртібі;
- ... ... ... ... теориялық, әдіснамалық негізі;
* 2012-2014 жылдарға арналған шиелі ауданы бюджетінің кірістерін талдау;
* Шиелі ауданының бюджетінің кірісін ... ... ... мен ... ... ... ... бюджет жүйесін жетілдіру құралдарын қарастыру.
Зерттеу заты болып жергілікті бюджет кірісін қалыптастырудың тиімді фискальдық саясатын құрудың теориялық, тәжірибелік және ... ... ...
Зерттеудің теориялық және әдістемелік негізі ретінде жергілікті бюджет ... ... мен ... ... ... сұрақтары мен тәжірибелік мәселелеріне арналған отандық және шетелдік ғалымдардың еңбектері, мерзімді басылымдар бетінде жарияланған мақалалар, халықаралық және ... ... ... мен ... материалдары алынды. Жергілікті бюджет кірісін қалыптастыру мен жүзеге асырудың қолданбалы аспектілерін зерттеу ... ... ... ... реттейтін заңнамалық және нормативтік актілеріне негізделген.
Зерттеудің деректік базасын ... ... мен ... ... жыл ... ... Қазақстан Республикасының2012 - 2014 жылдарға арналған республикалық бюджет туралы заңы, 2012-2014 ... ... ... бюджеттің негізгі параметрлері бойынша ақпараттар құрайды.
Жұмысты жазу барысында мынадай жалпы және арнайы әдістер қолданылды: жүйелік, құрылымдық және ... ... ... ... ... ... ... зерттеу мәліметтерінің нәтижелерін сурет және экономика-статистикалық көрініс тұрғысында сипаттау т.б. ... ... ... ... сол, оның ... ... ... мен қорытындылардың жергілікті бюджет кірісін қалыптастыруды жетілдіру мақсатында қолдануға болатын нақты ұсыныстар ... ... ... ... үш ... ... мен пайдаланылған әдебиеттер тізімі мен қосымшалардан тұрады.
1 Қазақстан Республикасының бюджет жүйесі қалыптасуының теориялық және ... ... ... жүйесінің жалпы түсінігі, экономикалық мәні және құрамы мен ... ... ... ... - ... ... немесе жергілікті өкілді органдардың шешімдерімен бекітілетін, мемлекет өз міндеттерін қамтамасыз етуіне арналған және салықтар, алымдар, басқа да міндетті ... ... ... ... ... ... ... жатпайтын және заң актілерінде көзделген өзге де түсімдер есебінен құрылатын орталықтандырылған ақша қоры.
Мемлекеттік бюджеттің экономикалық қатынастардың жиынтығы ретінде өіне тән ... ... бар. Оның ... бөлу сала ... бар ... ... орталықтандырылған сәйкес ресурстарға мұқтаж болатын қоғамдық өндіріспен алдынала ... ... ... ... ... ... ... шаруашылығы масштабындағы қорлардың іркіліссіз айналымын ұйымдастыру және экономиканың барлық салаларының дұрыс жұмыс ... ... етуі үшін ... ... саланың құндылық бөлінуінің бар болуы тағы табиғат пен мемлекет функцияларымен шарттасылған. ... тез ... ... жатқан салаларды қаржыландыру үшін, қоғамдық масштабта әлеуметтік-мәдени шараларды өткізу үшін, қорғаныс саласындағы мәселелерді шешу ... ... ... ... ... өтеу үшін ... ... қажет етеді. Сол сияқты мемлекеттік бюджеттің бар болуы - адамдардың субъективті қалау емес, ол кеңейтілген қайта өндірудің қажеттіліктерімен, ... және ... ... ... ... ... ... мемлекетпен жүзеге асырылатын қаржылық орталықтандыру қағидасы нақты ... ... ... ... мемлекеттің өндірілетің жоспарланған қарқынын және үйлесімділігін, салалық және территориялық құрылымын дамытуға, бірінші кезекте экономика салаларының прогрессивті дамуына қажетті ... ... ... ірі ... ... ... асыруды қамтамасыз етеді. Қаржылардың орталықтанылуы арқасында мемлекеттің экономикалық және әлеуметтік саясатының табысты жүзеге асуына жағдайлар дайындап, ... ... және ... ... ... ... ... қайта бөлудің ерекше бөлімі ретінде мемлекеттік бюджет өзіндік қоғамдық арнаулы қызметін атқарады - жалпы мемлекеттік қаржыларды ... ... ... ... ... ... ... және қоғамдық өндірістің салалық және территориялық құрылымдардағы жоспарланған жылжытуларға жетумен байланысты өндірісті ... ... ... ... ... ... ... қорлар құрылды; өндіріске қатысты емес, жалпы басқару шығындары өтелінді; ұжымдық қажеттіліктерді қанағаттандыру және еңбекке жарамсыздарды ... ... ... ... ... ... ... шекарасын қорғауға кеткен шығындар, Қорғаныс күштерін асырауға, интеграцияның және басқа да дамуларға кеткен шығындар іске асырылады.
Біз көріп ... ... ... ... ... ... ... ретінде жалпы қаржы категорияларына тән сипаттарға ие болады: бюджеттік ... бөлу ... ... ақша ... іске асырылады; қалыптастыру және арнаулы ақшалай қорлармен еріп жүреді. Сонымен қатар, ... ... ... ... ... ... ... келесімен сипатталады:
Мемлекет қолындағы кері өнім құны бөлшегінің және жалпы мемлекеттік қажеттіліктерді қанағаттандыруға пайдаланумен байланысты бөлу қатынастарының ... түрі ... ... ... ... ... емес саланың қаржыларын және құру мен құнның өндірістік тұтынуымен байланысты қоғамдық қызмет салаларымен, экономика секторларымен, ел ... ... ... ... ... ... ... бөлуге бағытталған;
Қоғамдық өнімнің тауарлы түріндегі қозғалысымен тікелей байланысты емес және одан ... ... ... құндылық сатысын білдіреді. Сол уақытта материалды өндірісте және өндірістік емес саладағы қаржылық ... ... ... ... ... болады;
Қоғамдық өнім құнының бюджеттік бөлу түрлері және пропорциялары ... ... ... ... ... мақсаттармен жалпы кеңейтілген қайта өндірудің қажеттіліктермен анықталады;
Бюджеттік бөлу саласы қаржы-несие жүйесінің ... ... ... ... ... ... орталық орынды алады.
Қаржылық баланс жүйесінде мемлекеттік бюджет басты орынды алуда.Ол жыл сайын заң ... ... ... және ... ақша ... орталықтандырылған қорын дұрыс қолдану және құру бойынша экономикалық қатынастардың жүйесі болып табылады. Мемлекеттік бюджет орталықтандырылған және ... ... қала ... тұратын жергілікті бюджет болып бөлінеді. Нысаны бойынша мемлекеттік бюджет баланс ... ... ... Оның кірісті бөлігіне салық, салықтық емес түсімдер жатады, ал шығысты ... ... ... ... ... ... (кәсіпорындарға дотациялар, субсидиялар,мемлекеттік бағдарламаларды іске асыру үшін кеткен шығындар), мемлекеттік өкімет пен басқару органдарын қамтамасыз етуге кеткен шығындар,мемлекеттік қарыз ... ... және т.б. ... ... салу ... қою ... бар болғандықтан, ол жалпы сұраныс пен ұсыныстың көлеміне белсенді әсер ете алады.
Бюджет - мемлекеттің қажетті ... және оның ... ... ... ... ... ... және муниципалдық кұрылымдардың ақша қорлары құрылады, бұл қорлар олардың жалпы маңызды міндеттерін орындауды қамтамасыз ... ... ... пен ... ... ... ... функцияларын жүзеге асырудың қаржылық негізін жасайды. Бюджеттерде мемлекеттің қаржы ресурстарының аса ірі ... ... бұл ... қаржы саясатын ойдағыдай жүзеге асыру үшін қажет.
Экономика дамуының қазіргі кезеңінде орталықтандырылған каржы ресурстары мемлекетке коғамдық өндірістің қажетті қарқындары мен ... ... ... оның ... және ... ... ... жетуге, экономика салаларын дамытудың бірінші кезектегі бағдарламалары үшін ... ... ... қалыптастыруға әрі әлеуметтік өзгертулер жүргізуге жағдай жасайды. Қаржыны орталықтандырудың арқасында ақша қаражаттары мемлекеттің экономикалық және элеуметтік саясатын табысты іске ... үшін ... ... ... ... және ... ... шешуші учаскелеріне шоғырландырылады. Сөйтіп, құндық бөліністің айрықша бөлігі ... ... ... ... ... орындайды-жалпықоғамдық қажеттіліктерді қанағаттандыруға қызмет етеді. Объективтік бөлгіштік қатынастардың өмір ... ... ... бола ... айрықшалықты коғамдық арналымды орындай отырып, мемлекеттік бюджет экономикалық категория ретіндеболады.
Қаржылық қатынастардың белгілі бір жиынтығы ретіндегі мемлекеттік бюджетке ең ... оны ... ... ... ажырататын өзгеше белгілер тән: бюджеттік қатынастардың бөлгіштік сипаты бар, ацша нысанында жүзеге асырылады,мақсатты ақша қорларын қалыптастырумен және ... ... ... Сонымен бірге, бюджеттік қатынастарға белгілі бір өзіндік ерекшелік тән, алайда ол ... ... ... ... шеңберінен шықпайды.Құндық бөліністің айрықшалықты сферасы ретінде мемлекеттік бюджет мына өзгеше белгілермен сипатталады: 1) мемлекеттен жалпы қоғамдық өнімнің бір ... ... және оны ... ... ... ... байланысты бөлгіштік қатынастардың айрықша экономикалық нысаны болып табылады; 2) құнды жасау және оны тұтыну үдерісін ... ... ... ... және ... тұтынуға қызмет ететін өндірістік емес сфера қаржысынан мемлекеттік бюджеттің айырмашылығы ол ұлттық шаруашылықтың салалары, аумақтар, экономиканың секторлары, ... ... ... арасында құнды қайта бөлуге арналған; 3) қоғамдық өнімнің оның тауар нысанындағы қозғалысымен ... ... емес ... ... ... білдіреді және одан белгілі үзілісте жүзеге асырылады, ал қаржы қатынастары материалдық өндірісте де, материалдық емес ... да ... ... тығыз тоқайласып жатады.
Мемлекеттік бюджет, кез келген басқа экономикалық категория сияқты, өндірістік қатынастарды білдіреді және оларға ... ... ... ... ... ... бюджеттік қатынастар мемлекеттің орталықтандырылған ақша қорында -- ... ... ... ... нәтижесінде қоғамда болып жатқан нақты экономикалық (бөлгіштік) үдерістер мемлекеттің жұмылдыратын және пайдаланатын ақшаның ағынында өзінің көрінісін ... ... қор - бұл ... ... ... ... ... және ұлғаймалы ұдайы өндіріс, халыққа әлеуметтік-мәдени қызмет көрсету, қорғаныс және басқару жөніндегі қажеттіліктерді қанағагтандыру үшін мемлекетке түскен қоғамдық өнім мен ... ... бір ... ... ... түрде шарттасылған, экономикалық, нысан. Бюджеттік қорды қалыптастыру мен пайдалану қүнды бөлумен және қайта бөлумен байланысы оның (құнның) ... ... ... ... ... ... ... мемлекеттің орталықтандырылган ақша қорын жасау және оны ұлгаймалы ұдайы өндіріс пен қогамдық ... ... ... ... жолымен қогамдық өнімнің құнын бөлу және қайта бөлу үдерісінде мемлекет пен ... ... ... ... ... пайда болатын ақшалай қатынастарды білдіреді. Қаржылық қатынастардың бұл ... ... ... мазмұнын құрайды.
Мемлекеттік бюджет экономикалық категория ретінде жалпы қаржы сияқты бөлу және бақылау функцияларын ... Бұл ... іс ... мазмұны, мәні мен маңызы бюджеттік қатынастардың қаралған айрықшалығымен айқындалды. Бөлгіштік функцияның іс-әрекетінің өзіндік ... сол, ... ... кұны қоғамдық өндірістің сфералары, ұлттық шаруашылықтың секторлары, аумақтар, ... жеке ... ... субъектілер арасында бөлінеді. Сонымен бірге мемлекет қаржысының негізгі буыны ретінде мемлекеттік бюджет бөлгіштік функция ... ... ... атап ... ... ... қайта бөлгіштік, тұрақтандыру сияқты сипатты функцияларды орындайды. Бақылау функциясы бюджеттік қорларды бөлудің сандық үйлесімдерінде, ... ... ... дамуының қажеттіліктеріне сай келетіндігінде, бөлудің ұнамсыз барысынан ауытқуын анықтау және оларды жою мүмкіндігінде көрінеді.
Мемлекеттік ... сан ... ... ... ... оны тек экономикалық категория және мемлекеттің орталықтандырылған ақша қоры ретінде ғана емес, сонымен бірге негізгі ... ... ... ... ... механизмінің жиынтық үғымы ретінде қарау керек. Мәселен, мемлекеттік бюджетте қоғамдағы барлық экономикалық үдерістер бейнеленетіндіктен, сондай-ақ барлық негізгі қаржы институттары - ... ... ... ... ... ... қарыздары және т.б. өзінің шоғырланған көрінісін табатындықтан бюджет мемлекеттің негізгі қаржы жоспары ретінде сипатталады. Ол нақты кезеңге, әдетте, бір жылға ... ... ... ... ... ... ... шешуші бөлігінің қозғалысын анықтайды. Елдің негізгі қаржы жоспарының көрсеткіштері ... ... жыл ... ... ... ... туралы заңына сәйкес сөзсіз орындауға жатады.
бағдарламасы аясында 72 млн теңгеге елді мекендердегі 10 көше жай жөнделіп (Шиелі кентінде 6 ... ... елді ... 1 көше, Бестам елді мекенінде 1 көше, Жөлек елді мекенінде
1 көше, Ә.Тәжібаев елді ... 1 ... 2 көше ... ... ... елді ... 1 көше, Майлытоғай елді мекенінен 1 көше).
--------------------------------------------------------------------------------
Жалпы 2014 жылы аудан көлемінде 78,3 шақырым жол орташа және ... ... 2,3 ... жол ... ... ... 2015 жылы ... елді мекеніне кіре-беріс, , , автокөлік ... ... ... ... 378 млн ... ... ... аудандағы электр желілері мен трансформаторлардың
65 пайызы ескірген, осы мәселені ескере отырып, 2014 жылы ... ... 10 елді ... ... ... 8 дана және Ақмая, Ақтоған, Бәйгакұм, Бестам, Алғабас, Ы.Жахаев, Н.Бекежанов, Бала би, Ш.Қодаманов елді мекендеріне 1 ... 17 дана ... ... бюджеттен 44 млн теңге бөлініп, Шиелі кентінің
15 көшесінің желілері ауыстырылып, ... ... ... ... ... ... ... көлеміндегі елді мекендерді абаттандыру және көгалдандыру жұмыстарына өткен жылы 253 млн теңге бөлініп, аудан көлемінде ... ... ... Шиелі кентінен Ұлы Отан соғысындағы Жеңістің 70-жылдық мерекесіне және 1941-1945 ... Ұлы Отан ... ел ... үшін қан ... өз өмірлерін құрбан еткен бабаларымызды құрметтеу мақсатында облыста бірінші болып салынды, оған 4047 ... ... және , , ... апаттарының және ауған, тәжік-ауған соғысының қатысушыларына да арнайы белгілер қойылды. Сондай-ақ, М.Шоқай, ... ... жаяу ... жолын салу, Әл-Фараби көшесіне аяқ су лотоктарын орнату, Орталық стадионның алдына И.Құтпанұлының ескерткішін орнатып айналасын абаттандыру, кент ... тал және гүл егу ... ... ... Еңбекші тіректі елді мекеніне абаттандыру және көгалдандыру жұмыстарына 2014 жылы 70 млн ... ... 3 ... жаяу жүргінші жолы, 4 көше жарықтандырылып, елді мекенге кіре-беріске тал егу және ауыл ... ... ... салу ... жүргізілді. Сұлутөбе тірек елді мекеніне 27 млн теңге бөлініп, елді мекендегі саябақ ... 41 ... 4 ... тыс мекеме, 16 мемлекеттік және
1 ... ... 40 жеке ... жұмыс жасайды.
--------------------------------------------------------------------------------
Білім қызметкерлерінің білімін жетілдіру мақсатында өткен жылы Кембридж бағдарламасы ... 3 ... ... ... 246 ... 7 ... 15 ... директорының орынбасарлары өтті.
--------------------------------------------------------------------------------
Жүргізілген жұмыстардың нәтижесінде өткен жылы Бірыңғай Ұлттық тестің қорытындысымен аудан ... 75,11 ... ... облыс бойынша 3 орынға тұрақтады.
--------------------------------------------------------------------------------
Аудан бойынша 7 жасқа дейінгі бала саны 15 435, оның
6 587 ... ... ... ... ... 3 пен 6 жас аралығындағы балалардың 98,9 пайызы мектепке дейінгі тәрбиемен қамтылды.
--------------------------------------------------------------------------------
Қазіргі таңда аудандағы жалпы білім беретін мектептерінің
1-2 ... ... 100 ... ... ... оған ... ... 109 млн теңге, тұрмысы төмен отбасы балаларын ... ... және ... ... ... 121 млн ... жұмсалды.
--------------------------------------------------------------------------------
Өткен жылы оқушылар аудандық бюджеттің есебінен 25 млн теңгеге оқулықтармен қамтамасыз етілді, ал 2015 жылы оқушыларды оқулықтармен ... ... ... 68 млн ... ... ...
өткен жылмен салыстырғанда 2,3 есеге артық жоспарланды.
--------------------------------------------------------------------------------
аясында 2014 жылы 4 мектептің құрылысы (Шиелі кентінен 1200 ... ... ... ... 300 ... ... Майлытоғай ауылынан 150 орындық мектеп құрылыстары және Шиелі кентіндегі Г.Ковтунов атындағы №252 мектеп ... ... ... және ... ... ... ... беріліп, бұл мақсатқа бюджеттен 2 млрд 890 млн ... ... ... құны 1 млрд 175 млн ... болатын Бала би ауылынан
900 орындық мектеп ... ... жылы ... бюджеттен
295 млн теңге бөлініп, мамыр айында басталған құрылыс 2015 жылға өтпелі ... ... ... отыр.
--------------------------------------------------------------------------------
Ал, апаттық жағдайдағы Тәжібаев және 21 бекеттегі мектептердің құрылысын жүргізуге 2015 жылы 1 млрд 32 млн ... ... ... ... 1 ... ... беру жоспарланып отыр.
--------------------------------------------------------------------------------
бағдарламасы және аудандық бюджет есебінен өткен жылы 406 млн теңгеге 6 мектеп күрделі жөндеуден өткізілді. 2014 жылы ... ... ... ету ... 9 ... (№244, 155, 158, 152, 49, 181, 40, 50, 41) 11 бу ... ... орнатылды, №153 мектепке оушыларды тасымалдауға Газель, №47 мектепке ... ... ... 3 ... (№157, 244, 181) күрделі жөндеуден өткізуге жоба сметалық құжат әзірлеуге 4,5 млн теңге бөлініп, мемлекеттік сараптамадан өткізу жұмыстары жүргізілуде.
--------------------------------------------------------------------------------
Өткен жылы ... ... отын ... 142 млн теңге, сүйық отын алуға 132 млн теңге бөлініп, толық жылумен қамтамасыз етілді.
--------------------------------------------------------------------------------
2015 жылы Бала би елді ... №50 ... ... ... үшін автокөлігін алуға 3 млн 300 мың теңге, оқушылардың қауіпсіздігін қамтамасыз ету мақсатында аудан ... ... ... ... мен өрт ... ... орнатуға 28 млн теңге бөлінді.
--------------------------------------------------------------------------------
Ұлы Жеңістің 70-жылдығы мерекесіне орай, аудан көлемінде Ұлы Отан ... қаза ... ... ... ... жөндеу жұмыстарын жүргізуге, тағзым алаңдарын қайта қалпына келтіруге 2015 жылы аудандық бюджеттен 28,4 млн теңге ... ... ... ... мен ... ... 12 рет ... байқау өткізілсе, аудан өнерпаздары республикалық 4 байқауға қатысып
2 Бас жүлде, 2-І ... 1-ІІ ... 11 ... ... қатысып,
2- І орын, 6 - ІІ ... 6 - ІІІ ... ие ... жылы ... ... аудандарында және Қызылода қаласында Шиелі ауданының өткізілді.
--------------------------------------------------------------------------------
2014 жылы ... елді ... 173 млн. ... 150 орындық клуб құрылысы салынып пайдалануға беріліп, Қодаманов елді мекенінде жобалық құны 184 млн. теңге болатын 150 орындық клуб ...
27 млн ... ... ... бағдарламасы аясында
өткен жылы Бекежанов, Бидайкөл, Байсын ауылдық мәдениет үйлері
109 млн теңгеге күрделі жөндеуден өткізіліп, ... ... да жаңа ... ... ... ... жасауда.
--------------------------------------------------------------------------------
Өткен жылы аудан спортшылары республикалық жарыстардан
15 алтын, 18 күміс, 14 қола медальдарға қол жеткізді. ... ... ... ... командасы спорттың
15 түрінен қатысып жүлделі екінші орынды ... ... жылы 181 ... 6 облыстық, 3 республикалық және 1 халықаралық жарыстар өткізілді. Бұқаралық спортты дамыту бағытында 2015 жылға аудандық бюджеттен аудан спортшыларын ... ... ... үшін ... алуға 7 млн 300 мың теңге, бокс рингін алуға 1 млн 827 мың ... 4 ... ... ... 480 мың теңге қаржы бөлініп отыр.
--------------------------------------------------------------------------------
Сондай-ақ, Бестам елді ... ескі ... ... және ... елді ... ... ... ауданның коммуналдық меншігіне алынып, спорт бөлімінің теңгеріміне берілді. Алдағы кезде ... 2 ... ... ... ... ... болады.
--------------------------------------------------------------------------------
Ауданымыздың жылдан-жылға демографиялық өсімі ұлғайып келеді
2014 жылы 2135 бала дүниеге келсе, 2013 жылғы есепті кезеңімен салыстарғанда 5,5 ... ... 112 ... ... отыр.
--------------------------------------------------------------------------------
Туберкулез ауруымен жаңадан тіркелгендер саны 45 адам болып, 2013 жылдың ... ... ... 4,3 пайызға кеміді.
--------------------------------------------------------------------------------
Суицид бойынша өткен жылы 6 адам қайтыс болса, 2013 жылдың тиісті кезеңімен салыстырғанда 2 ... ... ... ... ... баса ... ... отырған халыққа көрсетілетін медициналық қызмет сапасын жақсарту ... ... ... ... ... ... құрылысы пайдалануға берілсе, облыстық бюджеттен бөлінген 47 млн. теңгеге аудандық аурухананың ғимараты ... ... ... ... ... ... селолық дәрігерлік амбулатория құрылыстарын салуға жоба сметалық құжат әзірлеп, мемлекеттік сараптамадан өткізуге облыстық бюджеттен 7 млн. 134 мың ... ... ... ... қорытындысын алу жұмыстары жүргізілуде.
--------------------------------------------------------------------------------
Ауданда 2015 жылғы 1 қаңтарға экономикалық белсенді халық саны 42812 ... ... ... ... саны 40700 ... ... жұмыссыздық деңгейі 5,0 пайызды құрап, 2013 жылмен салыстырғанда 0,7 пайызға төмендеді.
--------------------------------------------------------------------------------
Өткен жылы 750 жаңа ... ... ашу ... жыл ... 990 жаңа жұмыс орындары ашылып, 32 пайызға артық орындалды.
--------------------------------------------------------------------------------
Жалпы жыл көлемінде 1779 адам тұрақты жұмыспен қамтылып,
633 адам ... ... ...
--------------------------------------------------------------------------------
Өткен жылы бағдарламасының бірінші бағыты бойынша 15 жоба бойынша131 жаңа жұмыс орны ... ... ... ... ... ... ... екінші бағыты бойынша ауылда кәсіпкерлікті дамытуға 79 адамға 169 млн. теңге, ... ... ... арқылы 112 адамға 290 млн. теңге, барлығы 459 млн теңге несие берілді.
--------------------------------------------------------------------------------
Бағдарламаның үшінші бағыты ... 95 ... ... ... 35 ... ... ... 20 азаматты біліктілігін арттыру курстарынан өткізілді.
--------------------------------------------------------------------------------
Әлеуметтік жұмыс орындарына 143 азамат уақытша жұмыстарға жолданып, оның 101-і ... ... ... ... ... 253 ... ... жұмыстарға жолданып,
оның 24-і тұрақты жұмысқа орналастырылды.
--------------------------------------------------------------------------------
Өткен жылы Ұлы Отан соғысының қатысушылары мен ... және ... ... 832 азаматқа 43 млн. теңге біржолғы материалдық көмек төленсе, облыс әкімінің қолдауымен Қазақстан ... оқу ... ... және ... ... ... ... студенттердің оқу ақысына 17 млн теңге төленді.
--------------------------------------------------------------------------------
Мүгедектерді оңалту бағдарламасы аясында өткен жылы қимылында қиындығы бар 103 ... ... ... 100 жеке ... ... 19 ... ... мүгедекке 3 ымдау тілі маманы қызмет көрсетті.
--------------------------------------------------------------------------------
Сонымен қатар, мүгедектер түрлі құрал-жабдықтармен қамтылып, 129 мүгедекке санаториялық шипажайларға жолдама берілді. ... жылы ... ... 536 қылмыс орын алып, 2013 жылмен салыстырғанда 2,4 пайызға төмендеді. Жалпы тіркелген қылмыстарды 2013 жылмен салыстырғанда ауыр қылмыс 50 ... ... ... ... есірткі қылмысы 25 пайызға, алаяқтық қылмысы 2,1 пайызға, мал ұрлығы 67,2 пайызға өсім ... ауыр ... 3,6 ... ауыр дене ... салу ... 90,9 ... тонау қылмысы 10,0 пайызға, бөтен мүлік ұрлығы 8,4 пайызға төмендеді.
--------------------------------------------------------------------------------
2014 жылы ... ... ... ... 2 ... ... ... жасалған қылмыстар 25,0 пайызға, көшеде жасалған қылмыс 21,4 пайызға, өсім алса, ... ... ... ... пайызға, мас күйінде жасалған қылмыс 22,0 пайызға, топ болып жасалған қылмыс 21,6 пайызға азайды.
2.2 Шиелі ауданының 2012-2014 жылдардағы ... ... ... ауданының 2012-2014 жылдарға арналған бюджеті туралы Қызылорда ... ... ... ... 2011 жылғы 20 желтоқсандағы N 52/2 шешімі. Қызылорда облысының Әділет департаментінде 2011 жылы 23 желтоқсанда N 10-9-211 ... ... 2014 ... ... жыл ... ... бюджеті 5 млрд 878 млн. теңгемен бекітілді, 2012 жылы 7 млрд 541 млн. ... ... ... 2013 жылы 5 ... 526 ... құрап отыр.
2014 жылғы аудандық бюджет кірісі 2012 жылмен салыстырғанда 22 пайызға аз немесе 1 млрд. 663 млн. ... аз ... Ол ... ... капиталды сатудан түсетін түсімдер мен трансферттер түсімдерінің азаюынан болып отыр. Басқа да түсімдер бойынша ауытқуларды келесі кестеден көруге ... ... ... ... ... ... ... мың теңге
2014 жылды 2012 жылмен салыстырғанда
2012 ... ... ... ... Кірістер
7541974
5526567
5878547
-1 663427
- 22%
Салықтық түсімдер
1375945
1189099
1271324
-104621
-7,6%
Салықтық емес түсімдер
7069
13950
14925
+7856
+111,1%
Негізгі капиталды сатудан түсетін ... ... ... ауданының бюджеті бюджеттік әкімшіліктің барлық функциялары бойынша мемлекеттік қаржыландыру көлемінің маңызды түрде азаюымен сипатталады.
2014 жылы ... ... ... трансферттер 2012 жылмен салыстырғанда 25,4% аз түскен.
2012-2014 жылдардағы аудан бюджетінің жеке табыстарының түсу динамикасы келесі суретте көрсетілген.
Сурет 7. ... ... ... ... жеке ... түсу ... көріп отырғанымыздай 2012 жылға қарағанда 2013 және 2014 жылдары салықтық түсімдер мен негізгі капиталды сатудан ... ... ... кірістер азайған. Тек салықтық емес түсімдер бойынша өсу байқалады.
№ 599 2007 ... 16 ... ... қаулысы бекіткен жалпы мазмұндағы транcферттерді есептеу әдістемесіне сәйкес мақсатты трансферттер жергілікті бюджеттер базасына ... 8. ... ... ... ... түсімі
Суреттен көріп отырғанымыздай аудандық бюджетке түскен кірістер ішіндегі трансферттердің де үлесі соңғы үш жылда азайған.
Аудандық ... ... ... ... ... көздері бойынша талдайық.
Сурет 9. 2012-2014 жылдардағы салықтық түсімдердің динамикасы
Соңғы үш жылғы мәліметтер бойынша салықтық түсімдердің ішіндегі ең ... ... ... жеке ... ... ... ал ең аз ... деңгейі үш жылдада заңдық мәнді іс-әрекеттерді жасағаны және ... оған ... бар ... ... ... лауазымды адамдар құжаттар бергені үшін алынатын міндетті төлемдер, яғни ... ... ... ... ... ... ... салықтардың құрамына мүлік салығы, көлік құралдарына салынатын салықтар, жер салығы сондай-ақ ... жер ... ... Ал ... ... және қызметтерге салынатын ішкі салықтарға акциздер, табиғи ресурстарды пайдаланғаны үшін ... ... ... ... ... үшін ... алымдар, құмар ойын бизнесіне салықтар кіреді.
Ендігі кезекте 2014 жылғы бюджет кірісіндегі салықтық түсімдердің құрамы мен құрылымына талдау жасайық.
Сурет 10. 2014 ... ... ... ... түсімдердің құрамы мен құрылымы
Суреттен көріп отырғанымыздай салықтық түсімдер ішінде ең көбі жеке табыс салығы мен әлеуметтік салықтан түсетін түсімдер.
Салықтық түсімдердің ... ... ... ... ... ... кестеден көруге болады.
Кесте 2
Салықтық түсімдердің түрлерінің салықтық түсімдер құрамындағы үлесі
Атауы
2014 ж
Сомасы, мың теңге
Үлесі, %
Салықтық түсімдер
1271324
100
Жеке ... ... ... салынатын салықтар:
Мүлiкке салынатын салықтар
Жер салығы
Көлiк құралдарына салынатын салық
Бірыңғай жер ... ... және ... ... ішкі салықтар:
Акциздер
Табиғи және басқа ресурстарды пайдаланғаны үшiн түсетiн түсiмдер
Кәсiпкерлiк және кәсiби қызметтi жүргiзгенi үшiн алынатын алымдар
Құмар ойын ... ... ... ... ... және (немесе) оған уәкілеттігі бар мемлекеттік органдар немесе лауазымды адамдар құжаттар бергені үшін алынатын міндетті төлемдер, о/і: ... ... емес ... ... ... емес ... ... үлесін келесі кестеден көруге болады.
Кесте 3
Салықтық емес түсімдердің түрлерінің салықтық емес түсімдер құрамындағы үлесі
Атауы
2014 жыл
Сомасы, мың теңге
Үлесі, %
Салықтық емес түсімдер
14925
100
Мемлекет ... ... ... ... ... ... да ... емес түсiмдер
14332
96,0
Салықтық емес түсімдер құрамында көп үлесті басқа да ... емес ... алып отыр ... ... 96 ... ал мемлекет меншігіндегі мүлікті жалға беруден түсетін кірістер 4 пайызды құрап ... ... ... ... ... түрлерінің Негізгі капиталды сатудан түсетін түсімдер құрамындағы үлесін келесі кестеден көруге болады.
Кесте 4
Негізгі капиталды сатудан түсетін түсімдердің түрлерінің ... ... ... мың ... ... капиталды сатудан түсетін түсімдер
31238
100
Мемлекеттік мекемелерге бекітілген мемлекеттік мүлікті сату
0
0
Жерді сату
18988
60,8
Материалдық емес активтерді сату
12250
39,2
Негізгі ... ... ... ... ... жерді сату 60 пайызды құраса, материалдық емес активтерді сату 40 пайызды құрайды.
Сарапталып отырған мерзім аралығында жұмсалу бөлігінің құрамындағы көрсеткіштер қатынасында ... ... ... бюджеті барынша әлеуметтік бағытты қолдады, 2014 жылы қаржыландыру 2012 жылға қарағанда 2 есе көбейген.
Кесте 5
2012-2014 ж ... ... ... ... ... ... ... жыл
2014 жыл
1
Әлеуметтік сала бойынша білім бөліміне, млн. тенге
2303 ... ... ... ... млн., ... 000
32 000
12 000
3
Әлеуметтік көмек және әлуметтік камсыздандыруға, млн.тенге
311 ... ... ... млн. ... ... ... 00
Кесте 6
2012-2014 жылдардағы Шиелі ауданы бойынша бюджеттік шығындар

Атауы
2012 жыл
2013 жыл
2014 жыл
Аудан бойынша барлығы
4577,9
5170,2
5561,0
2014 жылы ағымдағы бюджет ... ... ... ... онда шығындарды оңтайландыру,инвестициялық жобаларды іске асыру, бастаған жаңа ... ... және оның іске ... ұзап кетуіне жол бермеу қарастырылды. Ауданың бюджеттік саясаты ... ... ... ... ... және ... іске ... үшін қаржылық ресурстарды жұмылдыруға және шоғырландыруға бағытталған. Бірінші кезеңде бұл әлеуметтік міндеттер, сонымен бірге, жанама түрде аудан ... ... ... әсер ... іс- ... оның ішінде жұмыспен қамту саласы да бар.
2.3 Шиелі ауданының бюджет кірісінің орындалуының динамикасы мен ... ... ... ... ... орта ... ... даму және фискальдық саясат жоспарына сәйкес мемлекеттік басқарудың институттық негізін нығайту және жаңарту жолымен ауданның ... ... ... ету қажет.
Қазір алға қойылған міндеттерге жету үшін бюджетті орындау жөніндегі жергілікті атқарушы органдарға Қазақстан Республикасының заңдарына сай бюджетке түсетін ... ... және ... ... ... ... ... және уақытында игеру шараларын уақытында жүргізіп отыру қажет.
Бюджетті толық және уақытында орындау мақсатында Қаржы бөлімі жергілікті бюджетке түсетін түсімдерге және ... ... ... ... ... ... және облыстық бюджеттен мақсатты трансферттерді мақсатты және тиімді пайдалануға мониторинг жүргізіп отырады.
Оның сыртында Бюджеттік ... ... ... ... ... актлер режелеріне сәйкес бюджеттік бағдарламалардың әкімшілерінің және олардың ведомостволық мемлекеттік мекемелердің ... ... ... ... ... ... және жыл ... бойынша бюджеттің орындалу нәтижесі бойынша ауылдық округтердің әкімдерінің, аудандық бюджеттік бағдарламалардың әкімшілерінің бірінші ... ... ... ... басқармасы және Салық Басқармасының жетекшілерінің қатысуымен аудан әкімі немесе әкімнің орынбасары басқарған аудан бюджетінің орындалуы жөніндегі сұрақ бойынша ... ... ... ... ... ... ... бюджеттің толық және уақытында орындалуын қамтамасыз етуге бағытталған нақты шаралар бар сәйкес хаттамалық шешімдер қабылданады.
Қаржы бөлімі мемлекеттік басқарудағы маңызды звено ... ... ... ... және ... ... активтерді тиімді басқаруға ықпал етеді.
Аудан бюджетінің орындалуына жасалған талдау келесі ... ... ... бюджеттің орындалуына жасалған талдау нәтижелері төмендегідей [65]:
1) 2014 жылы аудан бюджеті 100,1 % орындалған, ... ... 873430 мың ... түсу ... ... іс жүзінде 874034,4 мың теңге түскен, яғни болжамнан 604,4 мың теңге артық.
2012 жылы ... 100,0 % ... 1076342 мың ... ... ... мың ... түскен, яғни 443,7 мың теңге артық түскен.
Кесте 7
Шиелі ... ... ... талдау

Көрсеткіштер
2012 жыл
2014 жыл
ауытқу (+; -)
1
Кіріс бойынша орындалуы, %
100,7%
100,5%
-0,2
2
Бересі, мың теңге
890
331
-559
3
Шығыс бойынша орындалуы, %
97,7
100,0
2,3
4
Шығыс бойынша ... ... мың ... ... ... ... ... бөлінген трансферт бойынша, мың теңге
24007,9
73,9
-23934,0
5
Кредиторлық берешек, мың ... ... ... мың ... ... 2014 жылғы жағдаймен жергілікті бюджетке түсетін салықтар бойынша берешектер 669 мың ... ... ол 2013 ... ішінде 387 мың теңгеге қысқарып, 2013 жылғы жағдай бойынша 282 мың теңге құраған.
2) 2014 ... ... ... ... 885,7 мың теңгеге немесе 100% орындалған. 99,1 мың теңге игерілмеген, оның ішінде ... және ... ... ... ... ... - 73,9 мың теңге.
2012 жылы 97,7%-ға орындалды. 24923,7 мың теңге игерілмеген, оның ішінде республикалық бюджеттен бөлінген мақсатты трансферттер - 337,2 мың ... ... ... ... 2014 ... кредиторлық берешек 2734,3 мың теңгені құраған, оның ішінде 2734,3 мың ... ... ету ... өтіп ... ... орындары анықталмаған бұрынғы жұмысшылардың Жинақтаушы зейнетақы қорларына аударылмаған қаражаттар. 2012 жылмен салыстырғанда 3912,1 мың ... ... ... ... ... ... ...
4) 2014 жылы дебиторлық қарыз болмаған.
Бюджетті орындау және бюджеттік есеп пен есепке алуды ... ... ... бағыттарды жүзеге асыруда Бөлімде кездесетін келесі мәселелерді атап ... ... ... ... орындалмау мүмкіндігіне және сәйкесінше бар бақылау шотында ассингтеудің жоқтығына байланысты жоспарланған нәтижелердің орындамау;
Кредиттік ... және ... ... ... және ... есеп ... мен жүргізу бюджетін орындайтын бюджеттік бағдарламалар басқармасының орындаушылық тәртібінің төмендігі, сондай-ақ, жоғырғы органдармен және Бөлімдермен жасалатын бекітілген есепті ... ... және ... аудан бойынша есеп деректерінің сапасының төмендеуі мен тапсыру ... ... ... ... орындау бөлімінде келесідей мәселелер бар:
- бюджеттік бағдарламалардың дұрыс жүзеге аспауына әкеліп соғатын, бюджетті ... ... ... ... көп ... және күрделілігі (бюджеттік бағдарламаларының шаралары бойынша шешулер қабылдаудан бастап, соңғы есепке дейін);
- ... ... ... орындау мәселесі әлі де өзекті мәселе болып қалуда.
Ағымдағы коммуналдық ... ... ... мақсатында тиімділікті тексеру бойынша сәйкес жұмыстар жүргізілуде және шаруалық негізде бекітілген мүлікті мақсатты ... ... ... заңды тұлғаларды шұғыл басқару, мемлекеттік кәсіпорындар мен мекемелерде бекітілген мүлікті мүліктік тапсырыс беру ... және ... ... ... өткізу жұмыстары және оны сызу сұрақтары қарастырылады.
Жалдау, сызу және берілу жұмыстарының нәтижесін сипаттайтын көрсеткіштер кестеде көрсетілген. ... ... ... ... ... ... өтеу бойынша жалдаушыларға қатысты уақытылы шаралар қолданылуда. Осылайша, 2012 жылы жалдау үшін бюджетке 1352,3 мың ... ... және 2014 ж. 1753,0 мың ... ... ... ...
Бекітілген тәртіпке сай мемлекеттік мекемелерде және кәсіпорындарда бекітілген ... және ... ... ... ... жүргізілген.
Кесте 8
Мүліктерден түсетін түсімдер жағдайы
2012 ж.
2013 ж.
01.01.2014ж.
Жалға беру шартының саны
12
36
44
Кеңсе ауданы, мың. ... ... ... ... мың. ... бар болуы, (артық төлену) мың. теңге
57,8
0
0
1 ш.м. жылдық ... құн (бір ... ... ... ... ... ... жоспардың орындалуы, %
177,7
104
122,2
Осылай 2012-2014 ж. сызатын - 19 бірлік, берілетін - 19 ... ... ... 1 ... ... бюджеті кірістер бойынша 101,4 пайызға, оның ішінде салық түсімдері 1771418,0 мың теңгеге жоспарланып, 1854888,5 мың ... ... ... 104,7 ... ... ... түсімдер 18065,0 мың теңгеге жоспарланып, 74240,3 мың теңге түсіп 411,0 пайызға, капиталды сатудан түскен түсімдер 28490,0 мың ... ... 32140,4 мың ... ... 112,8 ... орындалды, трансферттер сомасы 100,0 пайыз түскен, түспей қалған 65 мың ... ... ... және ... үй коммуналдық шаруашылық басқармасының қаржысы, игерілмеуіне байланысты аударылмаған.
Аудан бюджетінің шығыстары 2015 ... 1 ... 99,8 ... ... ... ... ... мың теңге, атқарылуы 10478464,2 мың теңгені құрады (кесте 9).
2015 жылдың 1 қаңтарына аудан бойынша ... ... ... 177131 мың ... ... 1 ... ... төлемді бөлінген қаржымен салыстырғанда бюджеттік бағдарлама әкімшілері барлығы 24472,8 мың теңге игермесе, түсімдердің артық орындалуынан ... ... 152657,8 мың ... ... ... ... көрсеткіштермен сипатталады

Атауы
2014 жылға түзетілген бюджет
(мың теңгемен)
2014 жылға ағымдағы айға нақтыланған бюджет
(мың теңгемен)
Кассалық ... ... ... ... барлығы
8350032
8350032
8349967
100
Оның ішінде Субвенция
5198261
5198261
5198261
100,0
Мақсатты трансферттер барлығы
3151771
3151771
3151706
100,0
Оның ішінде
Ағымдағы нысаналы трансферттер
2139041
2139041
2138976
100,0
Нысаналы даму ... ... ... беру ... ... ... кредиттерді өтеу
21694
21694
31120,6
143,5
4
Операциялық сальдо, қаржылық активтерді сатып алу
60619
60619
60619
100,0
5
Бюджет тапшылығы (артықшылығы)
-291544
-291544
-114413,5
6
Бюджет тапшылығы (артықшылығы) қаржыландыру
291544
291544
114413,5
Қарыздар ... ... ... қолданылатын қалдықтары
157448
157448
-19682,5
Жыл басындағы ҚБШ - ғы қалдық
157448,5
2015 жылдың
1 қаңтарына қалдық
177131
Жергілікті ... ... ... игерілмеген қаржылар барлығы 24472,8 мың теңге, атап айтқанда;
Аудан әкімі аппараты - 0,5 мың теңге,
Аудандық маслихат аппараты - 0 мың ... ... ... ... - 2703,1 мың ... бөлімінде - 0,6 мың теңге,
Экономика және бюджеттік жоспарлау бөлімінде - 1,7 мың ... беру ... - 564,0 мың ... ... және әлеуметтік бағдарламалар бөлімінде - 279,4 мың теңге,
Тұрғын үй коммуналдық ... ... ... және ... ... бөлімі бойынша - 7654,7 мың теңге,
Құрылыс бөлімінде - 4387,4 мың ... қала ... ... - 1,1 мың ... және тілдерді дамыту бөлімінде - 0 мың ... және дене ... ... - 0,6 мың ... ... ... - 0,9 мың теңге,
Кәсіпкерлік, өнеркәсіп және ... ... - 1,2 мың ... ... ... - 95,6 мың теңге,
Ветеринария бөлімі - 8782,0 мың теңге,
Жер қатынастар бөлімі - 0 мың ... ... ... ... бағдарламасын іске асыру бағытында 2011 жылы жалпы сомасы 1 млрд. 704 млн. теңгенің 6 жобасы енгізілген болса, 2012 жылдың 1 ... 4 жоба ... оның ... ... жалпы сомасы 640 млн. теңгені құрайтын әк шығару ... ... ... құны 800 млн. ... құрайтын ванадий металлын жаңа технология бойынша өндіру зауыты, жалпы сомасы 1 млрд. 365 млн. теңгеге ЖШС-нің цемент өндіру зауыты, ... ... 20 млн. ... жеке ... ... Мараттың күйдірілген кірпіш шығару зауыты өңірдің индустриялдық картасына енгізілді. Сонымен қатар, облыстық үйлестіру кеңесінің келесі отырысына ұсыну үшін жалпы ... 6 ... 312 млн. ... 3 ... ... жинақталуда, атап айтқанда:
ЖШС-ның күкірт өндіру зауыты, жалпы сомасы 6 млрд. ... ... ... ... жем ... ... жобаның құны 12 млн. теңгені құрайды, мия өсімдігінің тамырынан дәрі-дәрмек дайындауға ... ... ... ... ... құны 300 млн. теңге.
2013 жылы мемлекеттік мекемемсінің жылдық қаржыландырудың жылдық ... 96057,0 мың ... ... ... бөлініп отыр. Оның ішінде бағдарламалары бойынша:
1. Аудан әкімі ... - 77893,0 мың ... ... органдарды материалдық техникалық жарақтандыруға - 15800,0 мың теңге.
3. Жергілікті атқарушы органның жалпыға ... ... ... атқару шеңберінде іс-шаралар өткізуге - 2088,0 мың теңге.
4. Аудан ... ... ... алдын алу және оларды жоюға - 276,0 мың теңге.
5.Бірінші тоқсанға бөлінген қаржы 21592,0 мың теңге ... ... 21592,0 мың ... ... игерілді.
3 Жергілікті бюджеттің кірісін қалыптастыру көздерін жетілдіру механизмі мен перспективалары
3.1 Қазақстанда бюджетаралық қатынастарды жетілдіру және жергілікті ... ... шешу ... ... аса маңызды проблемалардың бірі бюджеттік процесті жетілдіру,яғни республикалық және ... ... ... ... ... ... әзірлеу. Саяси тұрақты қоғаммен үнемі дамушы ... ... құру ... ... ... және өзге аймақтарды дамыту мәселелерін шешпейінше мүмкін емес.
Мемлекет басшысы Нұрсұлтан Назарбаев Қазақстан халқына Жолдауында 17 ... 2014 жылы ... ... ... жаңа ... ... ... экoнoмиканың жалпы дамуы аймақтардың дамуымен тығыз байланысты. Аймақтарды дамытудың тиімді құралдардың бірі - ... ... ... құрайтын бюджетаралық қатынастар бoлып табылады.
Қазақстан Республикасындағы бюджетаралық қатынастар қoлданыстағы заңдылық, бюджет жүйесі және ... ... ... ... ... құрылады. Сoнымен қатар,ақша қаражаттарының республикалық бюджетте oрталықтандырылуы және жергілікті бюджеттердегі тапшылық жергілікті басқару oргандарының халық үшін ... ... ... ... бермейді.
Бюджет прoцесінде республикалық, oблыстық бюджеттер, республикалық маңызы бар қаланың,астананың, аудандардың (oблыстық маңызы бар қалалардың) бюджеттері арасындағы қатынастар бюджетаралық ... ... ... ... - ... ... ... заңнамасымен регламенттелген мемлекеттік oргандардың бюджетті жoспарлау, қарау, бекіту, атқару, нақтылау және түзету, бухгалтерлік есепке алу мен ... ... ... есепке алу мен бюджеттік есептілікті жүргізу, мемлекеттік қаржылық ... ... ... жасау және нәтижелерді бағалау жөніндегі қызметі;
Бюджетаралық қатынастар мемлекеттік ... ... ... ... мен ... ара-жігінің айқын ажыратылуына, бюджеттер арасында түсімдер мен шығыстарды біркелкі бөлуінуіне, сoндай-ақ бюджетаралық трансферттерді ... ... ... мен ... ... ... - мемлекетті басқарудың негізгі мәселелерінің бірі. Саяси тұрақты қoғамды және үнемі өспелі ұлттық ... құру ... ... ... ... шешпейінше мүмкін емес. Бюджетаралық қатынастарға жалпы алғанда мыналар жатады:
- жеке әлеуметтік және экoнoмикалық функцияларды oрындау үшін ... ... және ... деңгейлер арасында бөлу және заңдық тағайындауға негізделген шығыстарды тарату;
- бюджеттік жүйенің әрбір деңгейіне ... ... ... ... шамасын негіздеу;
- барлық деңгейдегі бюджеттер кірістерінің көздерін заңдық бекіту және анықтауды көздейтін ... ... ... ... ... деңгейлері арасында кірістерді бөлу құрылымы
Жыл
Бюджет түрлері
Мемлекеттік
Республикалық
Жергілікті
Сoмасы,млн, тенге
үлесі
Сoмасы,млн, тенге
үлесі
Сoмасы,млн, тенге
үлесі
2011
4170612
100%
3125698
74,9%
1044914
25,1%
2012
4432718
100%
3242153
73,1%
1190566
26,9%
2013
4976718
100%
3619886
72,7%
1356832
27,3%
Ескерту: Қазақстан Республикасының салық кoмитетінің деректері негізінде автoрмен құрастырылды
Жoғарыда келтірілген кесте мәліметтеріне ... ... ... ... төмен екенін байқауға бoлады. Жылдан-жылға мемлекеттік бюджет үлесінде жергілікті бюджет кірістерінің өсуіне қарамастан, oлардың алып ... ... аз және ... бюджет шығыстарын қаржыландыруға жеткіліксіз.
Жергілікті бюджеттер дефицитін қаржыландыру үшін Қазақстан Республикасында трансферттер қoлданылады. ... ... ... ... көрсетеді:
1) Дoнoр-аймақтар өздерінің кірістерін ұлғайту ынтасын жoғалтады.
2) Басқа аймақтар дoнoр ... ... ... ... ... жергілікті бюджеттердің жoғары тұрған бюджеттерден тәуелділігі, жергілікті атқарушы oргандардың экoнoмикалық ынтасын ... ... ... ... ... ... ... негіздерін нығайту бoйынша шаралар жүргізу қажет. Тиісінше, жергілікті деңгейлердің салықтық ... ... ... ... ... нoрмативтерін әрбір аймақтың салықтық әлеуетін ескере oтырып дифференциалды тағайындау қажет. Ел аумағында салық әлеуетін таратудың, бюджеттік жүйе ... ... ... таратудың аймақтық аспектілеріне аумақтық деңгейде бюджетаралық ағындарды ... ... ... ... ... ... ... барлық деңгейлерінің ұзақ мерзімді баланстануын және дербестігін жoғарғы ... ... ... ... және ... ... басқа фoрмаларын бөлу көмегімен төменгі деңгейдегі бюджеттерге қаржылық көмек көрсету негізінде емес, ең бірінші салықтық бөлулер ... ... ету ... ... Қазақстан Республикасында салықтарды және кірістердің басқа түрлерін бюджеттер арасында таратудың нақты жүйесі жoқ.
Қазіргі бюджеттік мәселелерді шешу және деңгейаралық ... ... ... ... үшін бюджеттік жүйенің барлық деңгейлеріне салықтардан бөлулер немесе салықтарды бекіту жүйесін жетілдіру қажет[3].
Жoғарыда айтылған шараларды жүзеге ... ... ... жетілдіру мен жергілікті бюджет мәселелерін шешуге көмектеседі. Сoнымен қатар, мемлекеттік басқару ...... ... ... ... ... ... көтеріп, аймақтарды дамытуға септігін тигізеді.
Қазіргі экономикалық ғылым мен тәжірибе аймақтық даму мәселелерінің жаңадан шешімін іздестіру мен ойластыру ... ... тұр. ... ... соңғы жылдары әкономикалық және әлеуметтік үдерістерді аймақтандыру байқалады. Көптеген жағдайларда осы үдерістерді ... ... ... ... ... ... жергілікті деңгейіне өтеді. Сондықтан жергілікті қаржының рөлі күшейеді, ал оларды қолдану ... ... ... ... даму ... орталықтандыру және орталықтандырмау кезектілігімен сипатталады
Қазақстаннның әкономикасында құрылған жаңа шаруашылық жағдайы келесідегідей жаңа мәселелерді ... ... ... ... ... ... ... аймағының дамуы, қазіргі заңдылық базалары, отандық өндірушілерді қолдауға протекционизмнің мемлекеттік саясатының бағыты және т.б. Осы ... ... ... ... ал ... ... - бүгінгі күн үшін жеке зерттеуді талап етеді. Аймақтық саясаттың әдістемелік қатынасында мемлекеттің әкономикалық қызметін есептеуге болады. Күрделі ... - ... жүйе бола ... әр аймақ көпмақсатты даму бағытына ие болады.
Аймақтың дамуының ... мен ... ... мен құрылуы келешекте аймақтың даму есебі мен мақсатына жетуі, әлеуметтік - әкономикалық ... шешу ... ... ... - аймақтық дамудың шоғырлану негізінде ... ... ... даму ... ... ... ... мен жағдайы есебінде анықталады [1].
Қазақстанның Бюджеттік заңдылықтарына сәйкес бюджеттің екі деңгейі болады, өз бетінше - республикалық бюджет және жергілікті бюджет. ... ... - ... ... ... және ... ... өз кезегінде аудан және облыс мәніндегі қалалар бюджеттерін бекітеді [2].
Көлденең және тігінен теңестіру үдерісінде түсімдермен қамтамасыз ... ... ... шығыс уәкілеттілігі, оның ішінде халықты әлеуметтік қызметімен ... ... ... және ... ... олардың кірісін аяқталмаған бөлігін алу, тек нақты уақытқа жасырады немесе мәселені жабады, бірақ оларды шешпейді. Аймақтың бюджет ... ... ... ... мемлекеттік басқарудың әр деңгейінің арасындағы өзара қарым -қатынасты реттеу арқылы айқындалады: бір жағынан, облыстық бюджет аралығында, екінші ... ... және ... ... ... Осы деңгейдегі бюджетаралық қатынастардың арнайы артықшылығы, қаржылық қаражаттың қозғалысы ... ... ... ... тек жергілікті қаржының ерекшеленген нысаны жөнінде сөз қозғайды. Бюджетаралық қатынастардың ішкіаймақтық жүйесі еліміздегі басқару және биліктің барлық ... ... ... ресурстардың түпкілікті қалыптасатын бюджеттік үдерістің кезеңін білдіреді [3].
Қазақстанның бюджет жүйесінің ең бір негізгі қағидаты ... ... ... ... ... өз ... бюджеттік үдерісті жүзеге асырудағы мемлекеттік басқарудың барлық деңгейіндегі құқығын реттейді. Осылайша, нақты мемлекеттік басқару ... ... ... ... ... ... ... орнатылған: республикалық бюджет, Астана және Алматы қалаларының бюджеттері, облыстық, облыс көлеміндегі қала ... және ең ... ... ... бюджеттік жүйенің қағидаттарына сәйкес, біздің елімізде бюджеттің барлық деңгейі өз бетінше қарастырылады, уәкілетті ... ... ... ал республикалық деңгейде- Үкімет және Парламентке сәйкес орындалады және бекітіледі. Әдетте жергілікті бюджет дербестігінің шегін реттейтін шамаларды ... ... ... ... ... ... ... шегіндегі бюджетаралық қатынастардың негізгі мақсаты бюджеттің барлық ... ... ... ... теңестіру және Қазақстанның барлық территориясында орындаушы биліктің біркелкі мемлекеттік қызмет деңгейін беру болып табылады.
Осы мақсатқа жету бюджет деңгейлері аралығында кіріс және ... ... ... ... жеке алынған аудан немесе облыс мүддесін бағындыруға негізделген орталықтандыру арқылы мүмкін болады. Осындай бюджетаралық қатынастарды ... ... ... ... және жергілікті бюджеттерге тіркелетін кіріс түрлері, сондай-ақ мемлекеттік қызметтің барлық бағыты бойынша жүзеге асырылатын шығыстар заңдылықпен анықталған. Осылайша, шығыстарды ... ... ... бір ... екіншісіне түсімдер түрлері бюджеттік заңдылықтарға қосымша өзгертулер мен түзетулер енгізген жағдайда мүмкін болады және облыстық ... ... ... ... бюджеттің кіріс және шығыс бөлігінің сапалы өзгерісі жөніндегі сұрақтарын дербес шешуге уәкілетті емес. Одан әрі. Егер ... және ... емес ... ... ... ... ... реттеудің негізгі капиталын сатудан түсімдер нақты сомасы көрсетілмеген тізімдерді орнатумен шектелсе, онда бюджеттік субвенция мен алымының көлемі үшжылдық мерзімге ... ... ... Ол үшін ... және ... бюджеттер арасындағы трансферттер көлемі заңмен, ал облыс және аудан аралығында - ... ... ... бекітіледі. Облыстың аудандарына трансферттер көлемін жеткізу, облыста орнатылған жалпы ... ... ... ... ... ... ... алуда атап өткен жөн, есептеу әдістемесінің, салық салынатын базаның салықтар мен жинағының тізімінің бар болуы абсолютті сомада олар үшін ... ... ... ... береді. Бюджетаралық қатынастарының келесі кезеңіне - төменгі бюджет іс - әрекетінің нақты шектелуін бекітетін, мемлекеттік басқарудың әр ... ... ... ... келетін бекіту мен қарастыру мерзіміне назар аударған қажет. Республикалық бюджет жобасы 15 тамыздан ... ... ... ... ... өз кезегінде -15 қыркүйектен кешіктірілмей; облыстық бюджет ... ... ... - ... ... облыстық әкімият областық маслихатқа - 15 қазаннан ... ... ... ... ... ... - 15 ... кешіктірілмей; аудандық әкімият маслихатқа - 1қарашадан кешіктірілмей. Аудандық бюджет облыстық бюджет бекіткеннен кейін екі аптадан кешіктірмей ... ... - ... ... ... бекіткеннен кейін екі аптадан кешіктірмей бекітіледі.
Бекітілген республикалық бюджеттің бар ... ... ... ... аудандық бюджеттің бекітілмеуі техникалық себептері болған жағдайда да мүмкін емес, осындай жағдайда бюджетті орындау бойынша орталық ... ... және оның ... ... ... ... аралығында түсімдер мен шығыстар сомасын бөлуді жүзеге асыруға, жергілікті бюджеттердің орындалуына қызмет етуге және уақтылы республикалық бюджетті ... ... ... ... ... ... ... бюджет республикалық бюджет көрсеткіштеріне, сонымен бірге Парламент және Үкіметпен бекітілетін нормативтік құқықтық актілер ... ... ... ... ... бюджетті басқару органдарының міндеті, әдетте құқығы бөлінген бюджеттік қаражатты мақсатты пайдалану мен тиімділігі арқылы мемлекеттік қызметтің сапалы ... және ... ... орнатылған көлемдегі түсімдерді қамтамасыз етуден аяқталады.
Түбегейлі тәжірибе көрсеткендей, ... ... ... және ... осы үлгі бойынша жүзеге асырылады, өтпелі әкономика жағдайында мемлекеттік қызметке қоғам қажеттілігін қанағаттандырудағы басқалай тетігі, еліміздің жетекшілігімен ... ... ... және аймақтарда әлеуметтік -әкономикалық даму басымдылықтары болмайды. Осыған ұқсас мемлекеттік органдардың бар болуына мысал ретінде дәйектер келтіруге болады, ... және ... ... ... ... және ... территориялық бөлімшелерімен бюджетті орындау бойынша орталық уәкілетті орган жүзеге асырады [4].
Ұсынылатын әкімшіліктің қайта құрылуы іс - ... ... ... ... ... еткенмен де, бюджетаралық қатынастарды реттеу облысындағы мемлекеттік басқару тиімділігін арттыруға ... ең ... ... ... сәйкес келетін болады, Қазақстан унитарлық мемлекет, ал облыс және аудандар мемлекеттің дербес ... ... да, ... ... ... ... ие ...
3.2 Нәтижеге бағытталған жергілікті бюджет процесін жүзеге асыру перспективалары
Нәтижеге бағытталған бюджеттеу - бюджеттік процестерді басқарудың жаңа ... ... ... жиынтығын бейнелейді:
➣ стратегиялық, орташа мерзімді экономикалық және бюджеттік ... ... ... ... ... әдісінен әдісіне көшу;
➣ үш жылдық ... ... ... ... органдар қызметінің стратегиялық мақсаттар мен міндеттерге, нақты нәтижелер ... қол ... ... ... ... және бюд жеттік жоспарлау министрінің жаңа бюджеттік жүйе туралы баяндамасында мемлекеттік жоспарлаудың жаңа ... ... ... - бұл өз ... бағдарламалық дербес құжат екендігі аталған. Яғни, ... ... ... енді ... билігінің орталық органдары - министрліктер мен ведомстволықтардың стратегиялары мен ... ... ... ... ... - ... ... жеке салаларының немесе объекті лерінің даму стратегиясы, және де, ... а ... ... ... ... пен ... берілетін жергілікті оры ндаушы органдардың стратегиялары. Осылайша, стратегиялық және бағдарламалық құжаттардың есебімен республиканың әлеуметтік - ... ... мен ... ... болжауы, ал жергілікті деңгейде - аймақтың ... - ... даму ы мен бюд ... ... ... .
Бюд жеттік өлшем дерді ң бол ж амы, алдағы кезең де бюджет ... болу ... ... ... бюджет саясатының негізгі бағыты бар, республикалық немесе аймақтық па, мемлекет және ... ... ... ... бірік кен бюд жет тің немесе сәйкес ... ... бюд жет тің бол ... ... бағдарлама лардың әк імші лері бойынша бол ... ... ... ... бол жамы ... кезеңде индикативтік мінез танытады, яғни, бюджеттің мүдделік өлшемдерін анықтайды. Индикативтер кезекті жоспарлы кезеңге әлеуметтік-экономикалық дамудың болжамын, ... ... және ... ... іске асыру құнын, басқа да ішкі және сыртқы факторларды өзгерту есебімен бюд жеттік өлшемдер бол жамын әзірлеу ... ... ... Өз кезегінде әлеуметтік-экономикалық дамудың болжамы бір жыл ішінде бірнеше рет анықталатындықтан Үкімет мәжілісінде мақұлданады .
Стратегиялық және ... ... ... ... ... ... ... болжауларының және бюджеттік өлшемдерінің негізінде мемлекеттік болжауларының және бюджеттік өлшемдерінің негізінде мемлекеттік органдар стратегиялық жоспарлаудың ... үш ... ... Бұл ... ... ... әзірлеу мемлекеттік органдардың барлығына ұсынылады, соның ішінде Жоғарғы Сот, Парламент, Конституциялық кеңес, Орталық ... ... және ... ... тәртіп бойынша бекітіледі.
Үкімет құрылымына кіретін орталық мемлекеттік органның стратегиялық ... ... ... Президентке тікелей бағынышты және есеп беруші орталық мемлекеттік органның стратегиялық жоспары Президентпен немесе оның өкілетті тұлғасымен бекітіледі. ... ... ... ... органның стратегиялық жоспарына сәйкес орталық мемлекеттік органның келісімімен сәйкес әкімшілікпен бекітіледі. Стратегиялық жоспар республикалық немесе аймақтық әлеуметтік-экономикалық ... ... ... ... ... ... бюд жеттік қара жаттар көлемі аясында әзірленеді .
Мем лекеттік органның стратегиялық ... бол ... ... ... міндеті мен көрінісі;
2) мемлекеттік басқарудың ... ... ... жағдай ларының талдауы және дамуының беталысы; ... ... ... ... ... индикаторы (мемлекеттік орган қызметінің басты және ... ... 3) ... ... өз ... ... ... жөніндегі ниеттері; 4) нәтижелерге қол жеткізу үшін қажетті басқа мемлекеттік ... мен ... ... ... орган қызметіне әсерін тигізе тін мүмкін болатын тәуекел бар, тәуекелдерді басқару және ... ... алу ... жеңу ... ... 5) нормативтік құқықтық актілердің тізбесі негізінде әзірленген стратегиялық жоспар; 6) мем ... тік ... ... ... Стратегиялық жоспарға әлеуметтік - экономикалық, әлемдік өзгерістерге, мүмкін дағдарыстарға немесе өсудің ... ... ... ... және ... улер ... ... .
ҚР ЭБЖМ - нің анықтауы бойынша бюджеттік бағдарлама - дегеніміз бұл стратегиялық ... ... ... нәтижелердің көрсеткіштерімен өзара үйлескен, нәтижелердің көрсеткіштері және бюджет шығындарын қаржыландырудың ... бар ... ... бағыты. Бағдарламалар республика немесе аймақтың әлеуметтік - экономикалық даму мен бюджеттік өлшем болжамында бюджеттік бағдарламалар әкімгерімен қарастырылған бюджеттік ... ... ... ... әзірленеді. Бюджеттік бағдарламаның іске асыруын бағалау мақсатымен құрамында тікелей және ақырғы нәтижелердің көрсеткіштері, ... ... сапа мен ... ... болу ... Бұл ... , ... бағдарламалардың пішіні мен рөлін өзгертумен, бұрында бюджеттік жүйеде қолданылған бюджеттік ... ... ... ... ... бағдарламаларды бірнеше топтарға бөлуге болады:
а) ... ...
б) ... ... ...
в) іске ... ...
г) мақсатты тағайындауына.
Әрі қарай біз барлық төрт топты қарастырамыз.
Бюджеттік бағдарламалар құрамына байланысты келесі санаттарға ...
1) ... ... ...
2) ... мен бюд ... ... ұсыну;
3) бюджеттік несиелер ұсыну;
4) бюджеттік инвестицияларды ... ...
5) ... ... ... ...
6) мемлекет міндеттемелерін орындау .
Бюджеттік бағдарлама санатының біріншісі және ... үшін аса ... ... ... көрсетуге бағытталған . А нықтама ларды алу үшін, құжаттарды ресім деу ү шін ... ... лі жеңі ... мен ... ... үміт ... мем ... тік мекемелерге соқтығысқан кезде, әрқайсысының бұл қиын жол ды жеңілдеткісі келеді, ал ... ... ... қызметкерлерімен қарым- қатынасқа түсу де оңайға соқпайды . Осы ... ... ... енді мемлекеттің қызмет көрсет удегі жеке бюд жеттік бағдарламалар, ... ... ... ... мен ... ... бағанағыдай мәселелерде көмек көрсетеді.
БЮД ЖЕ ТТІ БІЛУ -
ЫҚПАЛ Е Т УДІҢ ЖОЛЫ
Өткізілетін әкімшілік реформаларға байланысты ... ... ... ... ... ... уге қайта бағытталуы керек. Яғни, азамат пен мемлекеттік орган ... ... ... ... ... лан у шы
- және осы қызметті көрсетуші тұлға, біздің жағдай да - белгілі ... ... ( ... А Х АТ, оқу не- месе медицина лық мекеме, аурухана және т .б .) бар ... ялық ... ... де ... . Бюд жет тік ... және ... түсініктер енгізі лген .
Мемлекеттік қызмет көрсету бюд жеттік қаражаттар мен Ұлттық банк ... ... ... есе бі мен ... ҚР заң ... мен ҚР Президентінің актілеріне негізделген, қоғам мүдделерін қанағаттандыруға және қоғамның жеке және ... ... ... ... мүдделерінің еркіндігі мен қорғанысын қамтамасыз етуге бағытталған қызмет деп ... ... ... ... ... ... тұлғалар мен объектілердің қауіпсіздігін, мемлекеттің қорғанысқа қабілеттілігі мен ... ... ... ... Кеңестің, Қазақстан Республикасы орталық сайлау комисси ясының қимыл жасауын қамтамасыз ету жөніндегі күзеттік ... ... ... шығарылды .
Мемлекеттік мекемелер мемлекеттік қызмет көрсетуді стандарттау мен тең көлемде ұсыну мақсатымен мемлекеттік қызмет ... ... ... ... қызмет көрсету стандарты үдеріс сипаты, нысаны, мемлекеттік қызмет көрсетудің ... мен ... бар ... ... талаптарын айқындайды . Осылайша қызмет көрсету стандартымен танысқаннан кейін, одан ... ... ... талап етуге болады, ал қызмет көрсету стандарты туралы барлық ақпарат тар қолы ... ... мен ... ... өзара қарым-қатынастарды әлдеқайда әсерлі жасауға көмегін тигізеді. Клиенттерге азаматтарға мемлекеттік органдармен қатынаста жа лпы мәселелер ... ... ал, ... ... - өз жұмыстарын жақсарту халық қажеттіліктерінің есебі арқылы оңайға түседі .
Мемлекеттік қызмет көрсетуге бағытта лған ... ... ... құнына тікелей осы қызмет көрсету процесінде жүзеге асатын барлық ағымдағы шығындар кіреді, соның ішінде осы процеске қатысатын ... ... ... бойынша шығындар. Өз кезегінде бюджеттік бағдарламалардың атаулары көрсетілетін ... ... ... немесе мемлекеттік органның қызмет бағытын бейнелейді. Бюджеттік бағдарламалардың атауларын біле отырып, ... ... ... ... ... ... құнына қызығушылық танытып, ақпараттар ала алады және осы шығындарды бюджеттік қаражаттарды шындығында берумен салыстыра алады . Жәрдем ... ... ... ... ... ... ... ағымдарды қайта таратуға бағытталған, мысалы, жоғары емес түсімдері бар демеу, қаржылық аймақтарды қолдау немесе ... ... бір ... ... аса көрнекті мысал - ауыл шаруашылығына және ЖЖМ-ға - ... ... ... ...
Бюджеттік несиелер қайтармалы және шарттық негізде ... ... ... әлеуметтік - экономикалық даму мақсатына бері леді . Шарттың ... ҚР ... ... ... ... бюд жеттік бағдарламаның әкімшісі және қарыз алушы болады. Бюджеттік несиелендіру ... ... және есеп ... ... тап ... мүмкін, сондықтан, несие алушыға ақпараттарды ашу үшін белгілі шарттар қойылуы тиіс .
Бюджеттік ... ... ... іске ... концессиялық жобаларды қаржыландыру, заңды тұлғалардың жарғылық капиталын қалыптастыру мен қатысу арқылы жүзеге асады . ... орай ... ... туралы заң туралы базада белгісі күшіне келтірілмейді. Алайда, біздің ойымызша, ... тар мен ... ... ... қай да ... дығы ... біле алады және білуге тиіс. Тіпті, белгілі ... ... ... бір ... ... ... сипаты бар . Осыған байланысты бюд жеттік инвестиция туралы ақпараттардың ашық бол у ы ... ... ... - техникалық базаларды құруға немесе нығайтуға, күрделі және қайта қалпына келтіру, ... ... ... ... және ... ... ... шығындардың экономикалық топтастыру ына сәйкес шығындары жатады .
Мемлекеттік міндеттемелерді орындауға ... бюд ... ... ... ... ... ұйымдарының, екі жақты және көп жақты шарттарға сәйкес басқа ... ... ... ... бойынша сыртқы төлемдерді қарастырады .
Бюджеттік бағдарламалар мемлекеттік басқару ... ... - ... және ... ... бюд ... ... лар болып ек і санатқа бөлінеді Жергі лік ті бағдарлама лар өз кезегін де бюд же т тік ... ... ү ш ... ... 1) ... және Астана мен А лматы қалаларының; 2) аудандық және ... 3) ... ... аудан көлемін дегі қа ла лар,кент тер, ауылдар, ауылдық округтер . Бюд жет тік ... ... мем ... тік ... ... ... уі елді ... әк імші лік-аймақтық бөлін уімен ұ қсас, сонда тек қана белгі лі қала, ... ... және т .б . үшін ... ... ... орталықтандырудың жоғарғы деңгейін ескере отырып, елді мекеннен елді мекенге дейінгі тамырлы тү рде ... ... жиі ... алмаймыз, алайда, мұ ндай бағдарламалар бар, және мемлекеттік басқару деңгейінің облыстан ау ылға дейін төмендеген сайын, бюд ... ... бар ... ... ... . Бұл мәселедегі әлсіз жақ - сәйкес бюджеттік бағдарламаларды сапалы әзірлей алатын мемлекеттік басқарудың төменгі деңгейіндегі ... ... ... ... ... ... ... бюджеттік бағдарламалар тобы, бюджеттік бағдарламаларды іске асыру тәсі ліне бай ланысты жеке және үлестірілетін болып екіге бөлінеді . Жеке ... ... ... ... бір ... іске асыры латын дығы түсіндіріледі. Мұндай бағдарлама ларға мүгедектерді әлеумет тік қорғау немесе ... ... ... ... азаматтарын зейнеткерлікпен қамтамасыз ету бағдарламасын жатқызуға болады. Бұл бағдарламалар ... ... ... ҚР ... және ... ... ... министрлігі болып табылады, осыған сәйкес бюджеттік бағдарлама жеке ... ... ... ... ... ... бюджеттік бағдарламалардың әкімшісінің бюджеттік бағдарламалар құрамындағы ... ... және ... бюд ... бағдарламалар әкімшілерінің арасында ағымдағы қаржы жылының ішінде ... ... ... ... . ... ... ... негізгі әкімшісінен басқа, негіздегі бағдарлама әкімшісінен іске асыру үшін ... ... ... ... ... іске ... қосымша әкімшілер бар . Мұндай бағдарламаларға ҚР Денсаулық сақтау министрлігінің атынан бюджеттік бағдарламаның негізгі әкімшісін қоса ... ... ... ... ... ... ... лары, т ұ тқындау орындарында ау руларға медицина лық жәрдем көрсеті летін пенецитарлық жү йе ... ... және ... ... ... уді ... ... да мемлекеттік мекемелері кіретін мемлекеттік денсаулық сақтауды дамыт у бағдарламасын ... ға ... ... ... ... ... - Бюджеттік кодекспен орнатылған, бюджет құры лымы бойынша кезекті қаржы жылына ... ... ... ... қаржылық екі жылға заңда базалық шығындармен тек ... ... ғана ... ... Мұ ның ... жоспарлы кезеңнің екінші және үшінші жылына базалық шығындар атқарымдық топтарға жіктеледі, бюд ... ... ... және бюд ... ... ал, жаңа бастамаларға арналған шығындар бір бюд жеттік бағдарламамен айқындалады . Осыған сәйкес, бюджеттік ... ... бір ғана ... - ... ... үш ... бюджеттен білу жеткіліксіз - сонымен қатар ... ... ... және де ... заң мен ... актілерге енгізілген өзгертулерді, қосымшалар мен түзетулерді ... ... ... ... ... ... ... әкімшісі мен төменгі тұрған бюджеттің орындаушы органының арасындағы мақсатты трансферттер жөніндегі нәтижелер туралы келісім ... ... ... ... ... ... ... ақша аударудың негізі болып табы ла ды . Егер ... орын ... ... дар ... ты ... ... респ убликалық бюд жеттен алатын болса, онда бұл ақшаға деген ... ... ... - ... ... жету ... есеп беру ... болады. Халық жергілікті орган дар жұмыстарының нәтижелері туралы хабардар болатыны және орталық органдарға - ... ... ... ... асқан, шығындар жөніндегі даярланған есептің шындыққа сәйкестігі туралы кері байланыс ұсынатындары күмәнсіз .
Бюджеттік кодексте трансферттерд і ... ... ... ... ... ... ... ларының төменде тұрған әкімшісінен жоғары тұрғанға өтетін, заң актілерін қабылдайтын жағдай да, ... ... ... ... ... ... мақсатымен төменде тұрған бюджеттердің жоғары тұрғанға өткізуі қарастырылады.. ... ... ... республика көлеміндегі қала бюджеттерінің, астананың өз арасындағы өзара қарым-қатынастарына және тек қана республика немесе ... ... ... және ... ... адамдардың өмірі мен денсаулықтары на қатер төндіретін табиғи және техногенді сипат тағы төтенше жағдайлардың салдарын жою ... ... ... ... ... көлеміндегі қала, астана әкімдерінің қолдау хатымен, сондай-ақ, ... ... ... өткізілетін іс - шараларға жол беретін норма ... ... ... ... ... леріне Үкімет немесе жергілікті орындаушы органдардың ... ... ... ... пайдаланылмаған немесе пайдаланып бітпеген өткен жылғы немесе жергілікті бюд жеттен бөлінген, олардың мақсат ты ... ... ... ... мақсат ты трансферт тердің сома ларын пайда лан уды а ... ға құ қық ... . ... ... ... жылы ... ... жергілікті бюджет есебіне ағымдағы қаржы жылының аяғына дейін бөлген жоғары ... ... ... Осы норма, біздің ойымызша, бюджеттік бағдарлама әкімшісіне көп еркіндік ... ... ... ... пен ... ... ... орындаушы органмен мүмкіншілігі болғаннан кейін, бюджеттік жоспарларды іске асыруға жағымсыз әсерін тигізуі мүмкін . ... ... ... ... ... кідірулер болған жағдайда бюджеттік бағдарлама әкімшісінің ... ... ... ... ... ... екі жылда жинақталған инфляция деңгейі бюд жеттік ақшаларды ... ал ... ... ... шатырын жөндеуге бөлінген миллион екі жылдың ішінде сегіз жүз мыңға айналуы мүмкін және жұмыстың құ ны бір жарым ... ... өсуі де ... емес . Ақша ... банк ... ... ал, аурухана тозған шатырмен тұрды, мүмкін біреудің өз жұмысына немқұрайдылық танытқаны үшін жауапкершілік ... әділ ... ... ... ... ... ... әкімшілері бюджеттік ақшаны бюджеттік сметаларға, ерекшеліктерге ... ... ... ... көп еркіндік беріледі. Осылайша бюджеттік бағдарлама әкімшілері шығынның экономикалық топтауы ... ... ... ... ... жеке ... құрып, оларға өзгерістер енгізе алады . Қаржыландыру жоспарына енгізілетін өзгерістер олардың қызметтерінің нәтиже көрсеткіштеріне қол жеткізу жағдайларын сақтау немесе ... ... ... асуы тиіс . Көрнекті мысал ретінде мектеп ... ... ... кезінде мектеп директорлары өздеріне тақта сүртетін шүберек те сатып ала ... ... оған ... ... ... ... ... қалған. Алайда, мектепке тиісті аумақты жинауға арналған күректердің саны жетіп артылады .
Бюджеттік кодекске ... ... ... ... ... ... топтау ерекшеліктері деңгейіне дейін құрылады . Жинақ жоспарлары міндеттемелер мен төлемдер бойынша бюджеттік бағдарламалар деңгейіне дейін құрастырылады .
Тіркеу және ... ... үш және одан көп ... ұзақ ... және орта мерзімді қаржыландыру үш жылдық бюджеттеудің нәтижесінде жүзеге асырылуы мүмкін. Соңғы кездері, әлеуметтік объекті жұмыстарымен ... ... ... сонымен қатар жергілікті орындаушы органдары құрылысқа арналған ... ... ... ... танытқан, себебі, әлеуметтік объектілерді салу кезеңі бір жылдан астам - ал ескі бюджеттік шығындарды бір ж ылға ғана ... ... ... Енді ... әсер ... ... ... жағдайды өзгертуге мүмкіндік беру мақсатымен , деген түсініктер ... Жаңа ... ... ... ... ... бекітілген үш жылдық бюджет ... ... ... - шарттарды тіркеу мүмкіндігі болып ... ... ... ... ... - даму мен ... шығындарға - онда дамуға арналған мақсатты трансферт тердің ... ... ... құ ... ... де ... ... мемлекеттік органдармен аударылады. Төлемдер жүргізілген кезде төлем шотын мемлекеттік мекемелер растайтын ... ... ... ... ... ... ... леген тәртіпке сәйкес растайтын құ жаттарды талап ете алады .
БҰЖ енгізу мемлекеттік мекемелердің бухгалтерлік есептерінің мүлтіксіз болуын ... ... . ... қаражат есебінің жүйесіне және қаржы ... ... ... ... ... беретін және мемлекеттік басқару секторының барлық операциялары туралы, мемлекеттік қызмет көрсетуге байланысты барлық шығындардың есебі туралы толық ... ... ... ... бухгалтерлік есепке есептеу әдісін енгізу ұсынылады .
3.3 Қазақстанда ... ... ... жетілдірудің негізгі жолдары
Нарықтық қатынастар туындатқан экономиканы басқарудың жаңа ... ... ... ... мәселелерге де жаңаша көзқарастың қажет екендігін айқындап отыр. Нарықтық қатынастардың құрылымында да, ... ... ... ... механизмінде де бюджет зор рөл атқарады. Ол нарықтық қатынастардың құрамдас ... және ... ... мемлекеттік саясатты іске асырудың құралы болып табылады. Бюджетті жоспарлау, басқару теорияларын қарастырмас бұрын, осы ұғымға, оның мәнін ... ... ... ... жөн ... таңдағы мемлекеттің тұрақты экономикалық дамуы тұрғысынан негізгі мәселе бюджет жүйесін басқару процесі деп санауға болады. Бюджеттің қызметі бюджеттің кірісі мен ... ... ... экономикалық формалар арқылы жүзеге асырылатын мемлекеттің орталықтандырылған ақшалай қорларын қалыптастыру мен пайдаланумен байланысты. Бұл ... ... бөлу ... көрсететін мемлекеттік бюджеттің қызмет етуінің ерекшеленген формасы.
Мемлекеттік бюджеттің табысы негізгі ... ... ... елдің экономикасын ары қарай дамыту мен инвестиция тартуға бағытталған белгіленген халықты ынталандырушы шаралары мен орта мерзімге елдің ... ... ... ... анықталады. Бюджет кірістерін басқарудың барлық процесі табысты реттеудің негізгі ... ... , ... ... ... заңдарымен реттеледі, сондай-ақ республикалық бюджетте ағымдағы жылға сәйкестендірілген табыстардан нақты аударымдар ... -- ... ... ... ... Сондықтан да бюджет қаражаттарының қалыптасуы, атқарылуы және мақсатты пайдаланылуын білу өте маңызды.
Орта мерзімді кезеңдегі фискальды саясаттың негізгі мақсаты болып ... ... ... ... бағыттарын шешу үшін салықтық-бюджеттік құралдарды тиімді пайдалану табылады. Атап айтқанда, Қазақстанның әлеуметтік-экономикалық өсуін жылдамдатуға және ел экономикасының ... ... ... ... Орта мерзімді кезеңде аталған мақсатқа жету үшін ... ... ... шешу қажеттілігі туындайды:
* бюджет заңдылығын жүйелеу;
* бюджеттік жоспарлауды жетілдіру;
* мемлекеттік шығындардың тиімділігін және нәтижелілігін арттыру;
* ... ... ... ... қамтамасыз ету, білім беру, денсаулық сақтау, ауыл шаруашылығы және қоғамдық инфрақұрылымды дамыту;
* болашаққа бюджеттік жоспарлау ролін арттыру;
* ... ... ... ... ... ... ашықтылығын және тұрақтылығын қамтамасыз ету;
* Қазақстан Республикасы Ұлттық қорын қалыптастыру және пайдалану механизмін жетілдіру;
* сақтау ... ... ... ала ... ... ... және республикалық бюджет тапшылығының тиімді мөлшерін анықтау;
* үкіметтік қарыз құрылымындағы сыртқы қарыз үлесін біртіндеп төмендету.
Фискальды саясат мемлекеттің жалпыэкономикалық саясатының құрамдас ... бола ... ... ортажылдық деңгейін сақтауға, төлем балансын тұрақтандыруға әсерін тигізеді.
2006-2008 жылдардағы бюджеттік саясат облысындағы негізгі стратегиялық мақсаттардың бірі ... ... ... ... ... даму ... ... сондай-ақ бюджеттің ашықтылығын қамтамасыз ету табылады.
Жалпы бюджеттік саясаттың негізгі мақсаты болып бюджеттік құралдарды қолдану арқылы экономиканың бәсекеге қабілеттілігін ... және ... ... ... ... шешу ... ... қатар мемлекеттік шығындардың тиімділігін арттыру, бюджет қаражаттарын тиімді пайдалану, ... ... ... ... ... ету.
Есепті кезеңде бюджет қаражаттарын шығындаудың негізгі басымдықтары ... ... ... ... ... әлеуметтік реформалардың іске асырылуын тереңдету, тұрғын-үй құрылысы ... іске ... ... ... ... шағын және орта кәсіпкерлікті дамыту мақсатындағы саясатты іске ... ... ... , , ... ... ... бюджеттік бағдарламалардың іске асырылу нәтижелілігін анықтайтын ұғымы ... ... ... ... ... ... ... орталық мемлекеттік органдармен қызмет ететін нормативті құқықтық актілерді қайта қарау Қазақстан Республикасы Үкіметінің қаулыларымен бекітілген ... ... ... ... ... бағдарлама әкімшілерінің жауапкершілігін және бюджет қаражаттарының мақсатты пайдаланылуына бақылауды нығайту мақсатында ... ... ... ... ... заңдылығын сақтау бөлімі бойынша бөлігіне мемлекеттік мекемелер және оның ... ... ... ... салынатын айыппұлдар мөлшері жоғарылатылған.
Стратегиялық, аймақтық, салалық бюджеттік ... ... ... және оның іске ... ... ... ... бағдарламаларды өңдеу және оның тиімділігін бағалаудың жаңа жолдары қарастырылған.
Бюджеттік бағдарламаларды стратегиялық құжаттармен байланыстырып, бюджеттік бағғдарламалардың сапасын жоғарылату арқылы бюджет ... ... ... ... және жергілікті бюджеттерді жоспарлау процесін жетілдіру үшін соңғы нәтижеге жету ... ... ... ... ... ... бюджеттік бағдарлама, ішкі бағдарлама құнын айқындау бойынша норма мен нормативтерді енгізуге еркіндік беру ... ... және ... ... ... және құру ... ... алдыңғы үш жылдық мерзімге арналған фискальды саясат мемлекеттің ұзақмерзімді, ортамерзімді бағдарламаларына сәйкес құрылуы тиіс.
Бюджет ... ... іске ... және ... ... ... іске ... негізгі құралы болып табылады. Сондықтан да мемлекет қызметін іске асыру және бюджет саясатын тиімді жүзеге ... ... бір ... ... талап етеді.
Бюджет туралы заңды дайындау және қарау, бекіту процесі, сонымен қатар оны ... мен ... ... процесі процедураның басты мәселесі. Соңғы он жылдықта қазақстандық бюджет саласының дамуы, экономикалық және әлеуметтік ... ... және ... ... ... ... ... жете қойған жоқ. Негізгі себептерінің бірі ретінде қолданыстағы бюджеттік процедураның әлі де жетілмегенін айта кеткен жөн.
Қазақстан Республикасының Үкіметі 2009 жылдан ... үш ... ... бюджетті жоспарлауға көшті. Бұл сұрақ ерекше маңызды болып табылады, өйткені бұл процесс мемлекеттің қызмет етуінің барлық сұрақтарын қамтиды. ... ... ... ... ... бюджеттік бағдарлама әкімшілерінің еркіндігі, басымды міндеттерді анықтау мүмкіндігі және оны үздіксіз қаржылармен қамтамасыз етуі. Сонымен қатар мемлекеттік жоспарлаудың жаңа жүйесін ... ... ... орын алып ... қаражаттарды тарту фактілерін қысқартады. Бірақ мұндай жағдай тек жоспарлаудың және бюджет қаражаттарын ... ... ... болған жағдайда мүмкін болады. Ол үшін елдің нормативті-құқықтық актілеріне сәйкес өзгерістер мен ... ... ... ... да ... ... бағыттарын өзгерту бойынша бюджеттік бағдарлама әкімшілерінің өкілеттілігі соңғы нәтижеге жеткізуге бағытталуы тиіс. Бюджеттік жоспарлаудың жаңа жүйесін енгізу кезінде үш ... ... ... мен ... ... ... ... қажет. Сондықтан да бюджетті жоспарлау, атқару және бақылаудың нақты механизмін өңдеу қажет. Егер біз ... ... ... ... мүмкін болатын шығындарды төмендету қажет. Елдің бағдарламалы құжаттарын өңдеген кезде негізделген нақты мақсаттар мен міндеттер қойылуы тиіс. Дұрыс ... ... мен ... - бұл ... бюджетті жоспарлау жүйесінің жетістігін көрсетеді. Бұл көрсеткіштер бюджет қаражаттарын тиімді пайдалануға бақылауды өткізу үшін қызмет етуі тиіс. Сонымен қатар ... ... ... ... шешімдеріне жауапкершілігін арттыратын шараларды да қолдану қажет. Осылайша, бюджетті үш жылдық мерзімге жоспарлау кезінде жоспарлау ... ... мен ... ... ... механизмінің арасындағы байланысын ескеру қажет. Бұл сұрақты ... ... ... ... ... қатарлы дамыған елдердің тәжірибесі мен мемлекеттік құрылымның ұлттық ерекшеліктері есепке алынуы тиіс.
Бюджет кірістерін дұрыс жоспарламау бюджет қаражаттарының дұрыс падаланылмауына, яғни 1,5 ... ... ... ... әкеледі. Бұл жағдайды болдырмау үшін қандай шаралар жасау керек деген сұрақ туындайды. Мемлекеттің стратегиялық және тактикалық міндеттерін іске асыру кезінде ... ... ... ... ету ... маңызды болып табылады. Осы этапта бюджет қаражаттары пайда болады. Мұндай ... ... ... ... ... ... ... қалдығы) бюджетаралақ қатынастардың жетілмегендігіне әкелетін жолдағы бюджет қаражаттары, түрлі ... ... ... ... ... ... ... басқару процесінің негізгі мәселесі болып бюджеттік процестің жоспарлау, қаржыландыру және бюджет қаражаттарын пайдалану стадияларында қайталанып ... ... ... ... ... ... стадияларында, қаржылық бақылауды қоса алғанда жүйелі байланыс болуы тиіс.
Бюджетті басқару процесі жергілікті бюджеттің ... ... ... ... ... ынталандыруы тиіс. Бірақ қалыптасып отырған бюджеттік алулар жүйесі жергілікті басшылық жағынан мұндай ... ... Бұл ... ... яғни ресми трансферттер алатын облыстар мен қалаларға да тән. ... ... ... ... ... ... ... өйткені үш жылдық мерзімге белгіленген ресми трансферттер сомасы міндетті түрде ... ... ... ... жағдайда болдырмау үшін нақты бюджеттік және экономикалық реформаны іске асыру ... және ... ... ... ... ... бөлінуі тиіс.
Іске асырылып жатқан шараларға қарамастан бюджеттік жүйе сферасында бірнеше проблемалар орын алып ... ... ... ... ... ... Бұл жағдай жыл сайын тұрақты сипат алып отыр. Оның негізгі себебі ретінде бюджеттік бағдарлама әкімшіліріндегі қаржылық менеджмент деңгейінің төмен ... ... және ... ... ... қаржылық тәртіп деңгейінің төмендігімен түсіндіріледі.
2.Жергілікті бюджет шоттарында бюджет қаражаттарының қалдық сомасының болуы.
3.Бюджет қаражаттарының мақсатсыз ... ... ... ... ... ... ... тұрақтылығын арттыруды қамтамасыз ететін келесідей шаралар кешенін атауға болады.
Жергілікті қаржылардың ашықтылығын ... ... ... ... ... ... ... бақылаудың негізгі құралы болып табылады, шешім қабылдауда жергілікті үкімет органдарыныің жауапкершілігін арттырады және мемлекеттік ... ішкі ... ... ... арттырады. Бюджет туралы ақпараттардың сапалылығына тек мемлекеттік қаржыларды басқару органдары ғана емес, сонымен қатар ... ... ... ... және басқа да шаруашылық жүргізуші субъектілер қызығушылық танытады.
Қазіргі уақытта ... ... ... ... ... орындалуы жөнінде есеп берушілік туралы ашық түрде статистикалық ақпараттар алуға болады. Сонымен қатар жергілікті деңгейде мемлекеттік қаржылар ... ... етуі ... ... ... алу қиынға соғады.
Сондай-ақ аймақтық көрсеткіштерді республикалық көрсеткіштермен сәйкестендіру мақсатында мемлекеттік үкімет органдарының барлық деңгейлері негізінде ... ... ... ... ... өңдеу қажет.
Сонымен қатар өзіне өткен кезеңдегі мемлекеттік ... ... ... ... және ... ... мемлекеттік қаржыларды басқарудың тиімділігін арттыру жоспарларын қосатын жыл ... ... ... ... есеп берушіліктерін жария етуді тәжірибеге енгізу дұрыс болар еді.
Қорытынды
Бюджет - мемлекеттің экономикалық, әлеуметтік, саяси функцияларын ... үшін оны ... ақша ... қамтамасыз ететін елдің қаржы жүйесінің маңызды ... ... ... және олар ... мен ... сан ... ... байланыстарды қамтитын мемлкеттік сектордың өндірістік және әлеуметтік ... іс ... ... ... ... Үкіметі бюджет жүйесіндегі реформаларды жалғастыруда. Перспективалық бюджетті жоспарлауда жүзеге асыруда орталықпен аймақтардың бюджеттік өзара ... орта ... ... нормативтері принциппен жұргізу. Нормативтік базаны қалыптастыру және жетілдіру негізінде мемлекеттік ... ... ... процесті регламенттеу сыртқы қарыз тарту стратегиясын жүзеге асырудың әдістерін жетілдіру, соңғы қарыз алушымен бюджет қаражаттарын қайтарымдылығын қамтамасыз ету және ... ... ... ... ... күні бюджет саясатының басым бағыттары мыналар:
1. орта мерзімді жоспарлауға өтімде негізгі бюджет параметрлерін, түсімдер көлемін анықтауда шығындармен ... ... ... ... ... қаржылық шығындарды бюджеттік бағдарламалармен олардың орындалу нәтижелерін теңестіру негізінде ... ... ... ... ... ... ... негізгі бюджет бағдарламасы бойынша кейбір бюджет шығындарының тиімділігін қамтамасыз ету үшін ... ... ... ... жетілдіру
4. Республикалық және жергіліктік бағдарламаларды қаржыландыру орталықпен аймақтардың жауапкершілікті бөлу процесін ... ... ... ... ... ... Жиналған кредиторлық қарызды және бюджеттің жаңа қарыздарына кедергі ... ... ... ... ... ... ... - елдің қаржы жүйесінің маңызды бөлігі. Мемлекеттің, оның кәсіпорындардың қаржы ресурстарын қалыптастыру және ... үшін ... ... ... және ... ... бір бөлігін бөлуге және қайта бөлуге ... ақша ... ...
Мемлекеттік қаржылар мемлкеттің экономикалық, әлеуметтік, саяси функцияларын орындау үшін оны қажетті ақша ... ... ... ... ... ... маңызды сферасы болып табылады және олар экономика мен ... сан ... ... ... ... ... сектордың өндірістік және әлеуметтік қатынастарындағы іс ... ... ... мәні ... ... қаржылар мемлекеттің, оның ... ... ... ... алынған қаражаттарды мемлекет пен мемлекеттік ... ... ... ... үшін ... өнімнің құны мен ұлттық байлықтың бір ... бөлу және ... ... ... ... ақша ... білдіреді. Мемлкеттік қаржылар республикалық және жергілікті деңгейлерде іс-әрекет етеді және ... ... ... ... және ... ... ... қамтиды. Аталған буындардың түрлі функционалдық арналымының арқасында мемлекет экономикалық, әлеуметтік, саяси процестердің ... ... ... және ... ... ... ... етеді.
Кірістер, бюджет кредиттерін өтеу сомалары, мемлекеттің қаржы активтерін сатудан түскен түсімдер, ... ... ... ... табылады. Салықтық салықтық емес түсімдер, негізгі капиталды сатудан түскен түсімдер, ... ... ... ... болып табылады. Нысанлы трансферттерді қоспағанда, кірістер нысаналы ... ие ... ... жаңа ... ... ... жүргендерінің күшін жою немесе оларды өзгерту осы Кодекске міндетті түрде өзгерстер немесе ... ... ... ... ... ... ... Республикасының Салық кодексінде белгіенген салық және бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдер болып табылады. Салықтық емес түсімдер негізгі капиталды ... ... ... ... ... ... Салық және Кеден кодекстерінде көзделгеннен басқа, осы Кодексте және Қазақстан Республикасының бюджетке міндетті, қайтарымсыз төлемдер, ... ... ... - ақ ... ... ... ... негізде берілетін ақша болып табылады.
Бюджетке мемлекеттік мекемелерге бекітілген мелекеттік мүлікті сатудан, мемлекеттік материалдық резервтен тауарлар сатудан, мемлекет ... жер ... жеке ... ... ... ... жер пайдалануға беруден не Қазақстан Республикасының заңдарында немесе халықаралық шарттарда көзделген тәртіппен өзге де тәсілмен өткізуден, мемлекетке тиесілі матриалдық емес ... ... ... ақша ... капиталды сатудан түсетін түсімдер болып табылады.
Үкіметпен мемлекеттік бюджетпен жаңа кредиторлық қарыздары тек қана жинақталуға бағытталмайды бүл мәселенің шешудің жолы ... ... қол ... және бюджет міндеттемелерін нақты тіркеу.
Қолма-қол түсімдерді болжау ... ... ... ... ... ... ... бюджеттік саралау болімдермен баптау бойынша болжамған лимиттерді орындау мақсатында қазналық рұқсат ... алу ... ... күні ... Республикасындағы қалыптасып отырған елдің әлеуметтік экономикалық жағдайын өсуі экономиканың ... ... ... етуі өз кезегінде бюджеттің кіріс бөлігін қамтамасыз ... ... да ... ... ... ... ... негізгі басым бағыттарын анықтап алу қажет. Әрине бул өз кезегінде бюджет процесінің негізгі ... ... ... ... ... анық ... қажет. Және бірінші кезекте олардың бюджет процесін тиімді басқару ұйымдастыру бүгінгі күнге өзекті ... ... ... жүйесіндегі қалыптасып отырған негізгі мәселелер өз кезегінде әлі де есептілген қаржы жылы көп жағдайда бюджет артықшылығының қалыптасуы. Бул экономиканың дағдарысқа ... ел ... ... ... мүмкін. Сондықтан да республика аймақ облыс, аудан деңгейлерінде бюджет ... ... ... ... ... ... ... салықтық түсімдерді болжауда өте үлкен ауытқушылық кездеседі. Бул бірінші кезекте республика және облыстық атқару комитеттерінен мүмкіндігінше бос ақша қаражаттарын тиімді ... ... ... ... ... негізгі механизмдерін қалыптастыра отырып бюджет жүйесінде әріде реформалар жүргізбеуі қажет.
Бұл өз кезегінде Қазақстан Республикасының әлеуметті экономикалық дамуының жоғары деңгейінде ... ... ... ... ... болуының негізгі кілті деп ойлаймын.
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі
П. Искакова Мемлекеттік бюджет оқу құралы Алматы Экономика 1998ж. 12-32 бб.
* ... ... ... ... //Егемен Қазақстан, 5 желтоқсан 2008жыл.
* ҚР Заңы, 2008 жыл 4 желтоқсан.
* Қазақстан Республикасының Заңы. 3б
* ... ... ... ... ... ... ... туралы қағида. 16б.
* Мельников В.Д. ; Ильясов К.К. Финансы. - Алматы: изд. 2-ое ... и доп. - ... - ... 1997. 68-72б.
* Өмірбаев. Қазақстан Республикасының Бюджет жүйесі: жоғары оқу орындарына арналған оқулық. - Астана: ЖҚ, 2007.-488с.
* ... В.Д. ... ... ... ... ... - ... Каржы- каражат, 1995.
* Ілиясов Қ.Қ; Құлпыбаев С. Қаржы. Оқулық. Алматы - 2003ж. 63-67б.
* Кажикаримов Б.К., Омирбаев С.М. ... ... ... ... - Караганда, КарГУ, 1991. - 80с.
* Бабич A.M., Павлова Л.Н. Государственные и муниципальные ... ... для ... -- М.: ... ... 1999. - 167-171с.
* Ван Хорн Дж. К. Основы управления финансами: перевод с англ. / под ред. Соколова Я.В. - М.: ... и ... 2001. - ... ... С.Ж. ... ... и ее роль в ... устойчивого развития экономики Казахстана. - Алматы: Каржы-Каражат, 2002, 32б.
* Омирбаев С.М. Финансы. Учебное пособие для вузов. ... 63-67 ... ... В.Н. Государственные финансы в системе макроэкономического регулирования. -- М.: Финансы и статистика, 1996. 104-108 ... ... Е. ... ... ... же она должна быть? // Казахстан: Экономика и жизнь - 2003 -№3-4.
* Мемлекеттік ... 2010 ... ... ... ... ... және ағымдағы жылдың III тоқсанына арналған міндеттер туралы Қаржы министрі Б.Жәмішевтің Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2010 ... 27 ... ... ... баяндамасы. 9б.
* Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2009 жылғы 30 желтоқсандағы № 2304 ... ... ... Республикасы Қаржы министрлігінің 2010-2014 жылдарға арналған Стратегиялық жоспарын іске асыру туралы есеп. Астана, 2011ж. 26 б.
* Қазақстан Республикасының 2011 жылдың ... ... ... ... 2011 ... ... мемлекеттік бюджеттің атқарылу қорытындылары туралы. Қазақстан Республикасының Қаржы министрлігі. Астана, 2011 жыл. 7б.
* Булгакбаев Б. ... ... мы ... и от которых бежим: [Налоговая система в Казахстане] // Юридическая газета - 2003 г. - 17 июля. ... 2010 ... ... ... ... жөніндегі қысқаша талдамалық ақпарат. //Қаржы министрлігінің хабаршысы. №1, Астана 2011ж. 12-28 б.
* Қазақстан Республикасы Парламентінің 2011 жылғы 20 ... ... 2010 ... ... ... ... туралы есеп комитеті есебінің негізгі тұжырымдары. 6-9 б.
* Қазақстан Республикасының 2011 ... 24 ... № 496-IV Заңы ... ... ... ... ... бюджеттің негізгі параметрлері бойынша ақпарат.
* Есенбаев М. Залог благополучия страны: (Налоги: территория и практика) // Финансы Казахстана - 2002 - № 4.
* ... Ж. ... ... ... // ... 2005 № 5 с. 23-25
* Мусинов С. М. ... с ... ... ... ... , 2005 г. 82 б.
* ... Г.Финансы: сущность и практика использования. Алматы,2004 г. 82-87б.
* Д. ... ... ... ... ... ... ... көмегімен oңтайландыру. // Қаржы - ... - 2011 - ... ... бюджет жобасын қарастыру және бекіту схемасы
34734525400

Пән: Қаржы
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 102 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Жергілікті бюджеттің кірістерін қалыптастыру16 бет
Жергілікті бюджеттің кірістері мен шығыстары23 бет
Жергілікті бюджеттердің мәні, кірістері мен шығыстары20 бет
Жергілікті қаржы, бюджетінің кірістері мен шығыстарының мәні мен маңызы23 бет
Салықтардың экономикалық мәнін ашып, олардың жергілікті бюджет кірісін қалыптастырудағы рөлін айқындап, олардың бюджет кірісін қалыптастырудағы маңыздылығын арттыру бағыттары33 бет
Жергілікті бюджеттердің кассалық орындалуына қазынашылық бақылау100 бет
Берiлiс функция3 бет
Жылжымалы регистрлер15 бет
Кең импульсті модуляция8 бет
Микропроцессорлық техниканың құрылғылары15 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь