Абиотикалық факторлар


I. Абиотикалық факторлардың сигналдық мәні.
II. Стенобионттық және эврибионттық организмдер.
III. Негізгі абиотикалық факторлардың . жарықтың, температураның, ылғалдылықтың, тұздылықтың және т.с.с.
IV.Пайдаланған әдебиеттер
Абиотикалық факторлар (гр. 'a' — теріс және bіotіkos — тірішілік, өмір) — бейорганикалық ортаның тірі организмдерге жасайтын тікелей немесе жанама әсерлерінің жиынтығы; сыртқы ортаның бейорганикалық, физикалық және химиялық жағдайлары.[1]
Ол ф и з и к а л ы қ абиотикалық фактор (температура, жарық, жел, ылғалдылық, атмосфераның қысымы, ағыстар, радиациялық деңгей, радиоактивті сәуле шығару т.б.), х и м и я л ы қ Абиотикалық фактор (атмосфера, су, қалдықтар, топырақ, шөгінді құрамы және олардағы қоспалар т.б.), к л и м а т т ы қ абиотикалық фактор (күн радиациясы, атмосфералық жауын-шашын, гидросфералық қысым т.б.) болып бөлінеді. Өсімдік пен жануарлардың ыстыққа, суыққа, ауа қысымына, су тереңдігіне, хим. құрамына қарай бейімделуі, кейбір жануарлардың қысқы, жазғы ұйқыға кетуі т.б. Абиотикалық факторға байланысты. Жер бетінің, ауаның, судың химиялық және физикалық құрамының өзгеруі тірі организмдерге де әсер етеді. Мысалы, 20 ғасырда Арал теңізінің тартылып, ауада тұз концентрациясының көбеюіне байланысты, миллиондаған тонна тұзды шаң тірі организмдерге үлкен әсерін тигізді.
Абиоталық факторды химиялық Абиоталық фактор|химиялық (атмосфераның, теңіздің, тұщы судың құрамы және тағы да басқалары) және физика Абиоталық фактор|физикалық (климат, орография) деп екіге бөледі. Абиоталық фактор биоталық және антропогендік факторлармен қосылғанда экологиялық факторлар құрайды.
Экология-Г.С.Оспанова , Г.Т.Бозтаева 27-38беттер

Пән: Экология, Қоршаған ортаны қорғау
Жұмыс түрі:  Реферат
Көлемі: 6 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге
Таңдаулыға:   




Қазақстан Республикасының Білім және Ғылым миністірлігі Семей қаласының Шәкәрім атындағы мемлекеттік университеті

СӨЖ
Тақырыбы: Стенобионттық және эврибионттық организмдер. Негізгі абиотикалық факторлардың - жарықтың, температураның, ылғалдылықтың, тұздылықтың және т.с.с. экологиялық мәні. Абиотикалық факторлардың сигналдық мәні.

Орындаған: Садвакасов С.Е
Тексерген: Мурзалимова А.К
Тобы: ВМ-401

Жоспар:
I. Абиотикалық факторлардың сигналдық мәні.
II. Стенобионттық және эврибионттық организмдер.
III. Негізгі абиотикалық факторлардың - жарықтың, температураның, ылғалдылықтың, тұздылықтың және т.с.с.
IV.Пайдаланған әдебиеттер

Абиотикалық факторлар (гр. 'a' -- теріс және bіotіkos -- тірішілік, өмір) -- бейорганикалық ортаның тірі организмдерге жасайтын тікелей немесе жанама әсерлерінің жиынтығы; сыртқы ортаның бейорганикалық, физикалық және химиялық жағдайлары.[[1]]
Ол ф и з и к а л ы қ абиотикалық фактор (температура, жарық, жел, ылғалдылық, атмосфераның қысымы, ағыстар, радиациялық деңгей, радиоактивті сәуле шығару т.б.), х и м и я л ы қ Абиотикалық фактор (атмосфера, су, қалдықтар, топырақ, шөгінді құрамы және олардағы қоспалар т.б.), к л и м а т т ы қ абиотикалық фактор (күн радиациясы, атмосфералық жауын-шашын, гидросфералық қысым т.б.) болып бөлінеді. Өсімдік пен жануарлардың ыстыққа, суыққа, ауа қысымына, су тереңдігіне, хим. құрамына қарай бейімделуі, кейбір жануарлардың қысқы, жазғы ұйқыға кетуі т.б. Абиотикалық факторға байланысты. Жер бетінің, ауаның, судың химиялық және физикалық құрамының өзгеруі тірі организмдерге де әсер етеді. Мысалы, 20 ғасырда Арал теңізінің тартылып, ауада тұз концентрациясының көбеюіне байланысты, миллиондаған тонна тұзды шаң тірі организмдерге үлкен әсерін тигізді.
Абиоталық факторды химиялық Абиоталық факторхимиялық (атмосфераның, теңіздің, тұщы судың құрамы және тағы да басқалары) және физика Абиоталық факторфизикалық (климат, орография) деп екіге бөледі. Абиоталық фактор биоталық және антропогендік факторлармен қосылғанда экологиялық факторлар құрайды.
Мекен ету ортасына тірі ағзаға әсер ететін экологиялық факторлардың көптүрлігіне қарамаи ,олардың ағзаға әсер ету сипаты мен тірі ағзалардың жауап ретінде беретін реакциялары бойынша бірқатар жалпы заңдылықтарды көрсетуге болады.Тірі ағзаларға экологиялық фактор әсерінің қолаилы немесе қолаисыз болуы,ең алдымен оның әсер ету күшіне байланысты.Фактордың жетіспеуі немесе шекетен тыс көп болуы ағзаларығ тіршілігіне қолаисыз әсер етеді
Ағзаның тіршілік ету үшін анағұрлым қолаилы болатын экологиялық фактордың интенсивтілігін оптимум деп атайды.көптеген түрлердің гүлденуі,көбкюі үшін оптималды температура белгілі.
Түрлердің мекен ету ортасының факторларының қандай да бір ауытқу диапазонына бейімделуге қабілетін экологиялық валентілік деп атайды.
Экологиялық валентттілігі төмен түрлерді стенобионтты,ал төзімділігі жоғары түрлеріэврибионтты деп атайды.Стенобионттылық пен эврибионттылық ағзаға өзінің тіршілігін сақтауда пайда болатын әр түрлі бейімделу типтерін сипаттаиды.
\Эврибионттылық түрдің кең таралуына жағдай жасаиды.Көптеген қарапаиымдылар,саңырауқұлақтар эврибионттарға жатады да олар барлық мекен ету орталарына таралған.Стенобионттылық таралу ареалын шекетеиді.
1840ж Ю.Либих ағзалардың төзімділігі оның экологиялық қажеттіліктерінің тізбегіндегі еі әлсіз звеносымен анықталатынын дәлелдеді.Ол ауыл шаруашылық дақылдардырының өнімділігін анықтауда қоректік заттарға деген сұранысын зерттеуге бағытталған тәжирбелер жүргізеді.Ю.Либих бидаидың өнімділігін оған көп мөлшерде қажет,жеткілікті мөлшерде бар қоректік заттарға емес,оған азм мөлшерде қажет және топырақта жеткіліксіз болатын заттарға тәуелді екенін анықтаиды.
Экологиялық фактордың тек жетіспеуі ғана емес,оның артық мөлшерде шектеуші әсер ете алады. Минумуммен қатар максимумның да шектеуші әсері туралы түсінікті дамытқан 1913ж В.Шелфорд болды,Шелфордтың толеранттылық заңы:
Экологиялық фактордың минуму ғана емес максимумы да шектеуші фактор бола алады,ал олардың арасындағы ауытқу диапазоны толеранттылық шамасын,яғни ағзаның белгілі бір факторға төзімділігін анықтайды
Экологиялық факторлардың әсер етуінің кейбір заңдылықтары Организмге қатысты факторлардың әсерінен бірнеше жалпы заңдылықтарды бөліп көрсетуге болады. Ондай заңдылықтарға оптимум ережесі, шектеулі факторлар ережесі, факторлардың өзара әсері ережесі және т.б. жатады. Стенобионттық және эврибионттық организмдер.Стенобионттық тек белгілі бір орта жағдайларында ғана тіршілік ете алатын организмдер. Олар стенотермді тек температураның аз ғана ауытқуына шыдамды (теңіз маржандары), стеногалинді су тұздылығының өзгеруіне төзе алмайтындар (ұлу) стенобатты қысымның ауытқуына шыдай алмайтындар стенофагтар азықтың белгілі бір түрлерімен ғана қоректенеді, стенотоптар тек белгілі бір тіршілік ортасында ғана өмір сүре алады және т.б Эврибионттар (грек. eurys Либих 1840 жылы Минимум заңын ашты. Ол өсiмдiктерге тәжiрибе жасап, өсiмдiктiң өсуi топырақтағы жетiспейтiн ең аз микроэлементтiң мөлшерiне байланысты болатынын дәлелдеген.Нәтижесiнде өсiмдiктiң өсiп-дамуын олар ең аз мөлшерде қажет ететiн микроэлементтер а - кең, ауқымды және bіontos - тіршілік ететіндер) - сыртқы орта факторларының ауқымды түрдегі өзгерістеріне бейімделе тіршілік ететін өсімдіктер немесе жануарлар. Қоңыржай белдеулердегі құрлықта мекендейтін жануарлардың көпшілік түрлері температураның, ылғалдылықтың, Күнрадиациясының, т.б. ... жалғасы
Ұқсас жұмыстар
Экологиялық факторлар. Абиотикалық факторлар
Негізгі абиотикалық факторлар және биосфера
Негізгі абиотикалық факторлар және ағзалардың оларға бейімделуі
Абиотикалық факторлар және олардың тірі организмдерге әсері
Негізгі абиотикалық факторлар. Стенобионттық және эврибионттық организмдер
Стенобионттық және эврибионттық организмдер.Негізгі абиотикалық факторлар- жарық, температура .Абиотикалық фактордың сигналдық мәні
Стенобионттық және эврибионттық организмдер. Негізгі абиотикалық факторлар туралы ақпарат
Негізгі абиотикалық фактор
Абиотикалық факторлардың ағзаларға әсері.
Экологиялық факторлар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь