Майлар және олардың тамактанудағы маңызы.Дәрумендер.Дәрумендердің жетіспеушілігі.Дәрумендердің жіктелуі

1)Майлар
А) Майлардың құрамы мен құрылысы
Б) Химиялық қасиеттері
В) Алу жолдары
Г) Физикалық қасиеттері
2) Майлардың тамақтанудағы маңызы.
3)Дәрумендер. Дәрумендердің жетіспеушілігі.Дәрумендердің жіктелуі
1)Майлар — органикалық қосылыстар; негізінен глицерин мен бір негізді май қышқылдарының (триглицеридтердің) күрделі эфирлері; глицерин мен жоғарғы карбон қышқылдарының күрделі эфирлері. Липидтерге жатады. Табиғи майлар молекуласындағы қаныққан майқышқылдары стеарин, пальмитин, ал қанықпаған май қышқылдары олеин, линол,линолен қышқылдарынан тұрады. Тірі организмдердің жасушалары мен тіндерінің (ткандерінің) негізгі құрамды бөліктерінің бірі; организмдегі энергия көзі; таза майдың калориялылығы 3770 кДж 100 г. Табиғи Майлар жануар және өсімдік Майлары болып бөлінеді. Триглицеридтер құрамына С8-ден С24-ке дейінгі қалыпты құрылысты, негізінен жұп санды көміртек атомдарының қаныққан және қанықпаған қышқыл қалдықтары кіреді. Барлық Майлардың тығыздығы 1-ден аз. Тек жоғары вакуумда қайнайды.Судаерімейді. Бензинде, керосин мен бензолда ериді. Алкоголиз, ацидализ реакцияларына түседі. Қышқылдардың қос байланысы бойынша сутекті (гидрогендеу), галогенді, галогенсутекті қышқылдарды, т.б. қосып алады. Аса қызған бумен, минералды қышқылдармен және ферменттермен әрекеттескенде глицерин және май қышқылдарын түзіп гидролизденеді.Ауадағы оттекпен
1) О.Д.Дайырбеков, Б.Е.Алтынбеков, Б.К.Торғауытов, У.И.Кенесариев, Т.С.Хайдарова Аурудың алдын алу және сақтандыру бойынша орысша-қазақша терминологиялық сөздік. Шымкент. “Ғасыр-Ш”, 2005 жыл. ISBN 9965-752-06-0
2) Шаңырақ : Үй-тұрмыстық энциклопедиясы. Алматы : Қаз.Сов.энцикл.Бас ред., 2007
3) Тютюнников Б. Н., Химиялық майлар, М., 1966
        
        Шәкәрім атындағы
Семей мемлекеттік университеті
СӨЖ
Тақырыбы: Майлар және олардың тамактанудағы маңызы.Дәрумендер.Дәрумендердің жетіспеушілігі.Дәрумендердің жіктелуі
Орындаған:Аханова Б.Т./БТ-407
Тексерген:Байтакова А.Қ.
Жоспары:
1)Майлар
А) Майлардың құрамы мен құрылысы
Б) Химиялық қасиеттері
В) Алу ... ... ... ... тамақтанудағы маңызы.
3)Дәрумендер. Дәрумендердің жетіспеушілігі.Дәрумендердің жіктелуі
1)Майлар -- органикалық қосылыстар; негізінен глицерин мен бір негізді май қышқылдарының (триглицеридтердің) ... ... ... мен ... карбон қышқылдарының күрделі эфирлері. Липидтерге жатады. Табиғи майлар молекуласындағы қаныққан майқышқылдары стеарин, ... ал ... май ... олеин, линол,линолен қышқылдарынан тұрады. Тірі организмдердің жасушалары мен тіндерінің (ткандерінің) негізгі құрамды ... ... ... ... ... таза ... ... 3770 кДж 100 г. Табиғи Майлар жануар және өсімдік Майлары болып бөлінеді. Триглицеридтер құрамына С8-ден С24-ке дейінгі ... ... ... жұп ... ... ... қаныққан және қанықпаған қышқыл қалдықтары кіреді. Барлық Майлардың тығыздығы 1-ден аз. Тек жоғары вакуумда қайнайды.Судаерімейді. ... ... мен ... ериді. Алкоголиз, ацидализ реакцияларына түседі. Қышқылдардың қос байланысы бойынша сутекті (гидрогендеу), галогенді, галогенсутекті қышқылдарды, т.б. қосып алады. Аса ... ... ... ... және ... ... глицерин және май қышқылдарын түзіп гидролизденеді.Ауадағы оттекпен тотыққанда пероксидті қосылыстар, оксиқышқылдар, т.б. түзеді. Құрамында биол. активті заттар (қанықпаған май қышқылдары, ... ... ... ... ... ... мақсатта қолданылады.Майлар және майларға ұқсас заттар липидтер деп аталады. Табиғи липидтер эфир, бензин, ... ... ... ... ... жақсы ериді.Жоғары сатыдағы өсімдіктер липидтері майлар, балауыз, фосфолипидтер мен глюколипидтер деп аталатын 4 негізгі топқа бө-лінеді. Липидтер ... зор роль ... ... бір ... ... қор заты ... ... ендігі бір бөлігі клетка структурасын түзуге қатысады. Протоплазманың, вакуоляның, пластидтердің ядро мен басқа да органоидтардың сыртқы бетін ... ... ... ... ... мен ... ... пластина тәрізді структуралар екі компо-ненттен тұрады, оның біреуі липид болып табылады. ... ... ... ... ... ... -- липопротеидтер түзеді. Липопротеидтердің осы комплексі клетка мембранасын түзеді.
Майлар негізінен қоректік және энергетикалық қор ... ... ... ... көп немесе аз мөлшерде өсімдіктердің барлық клеткаларында дерлік түзіледі. Өсімдіктердің басым көп-шілігі, атап айтқанда, жоғары сатыдағы өсімдіктер тұқымдастарының 88 ... ... қор заты ... май ... ... ... органдарда да түзіледі, бірақ ол мұнда аз болады.
Майлар
Тегі
Мысалдар
Құрамындағы карбон ... ... ... ... жүгері, зәйтүн балық майы. (олеин, линол, линолен)
Негізінен, қанықпаған
Қатты
Негізінен, жануартектес
Қой, сиыр, шошқа, кит, түлен, кокос майы. (пальмитин, стеарин
Негізінен, ... ... мен ... ... француз ғалымдары М. Шеврель мен М. Бертло ... XIX ... ... ... майға су қосып, сілті қатысында қыздырғанда, глицерин жәнө карбон қышқылдары (стеарин және олеин) түзілетінін тапты. Ал Бертло кері ... ... (1854 ж.) ... мен ... ... қоспасын қыздырып, майларға ұқсас зат алды.
Химиялық қасиеттері
1. Майлардың гидролизі. Күрделі эфир болғандықтан, майлар минерал қышқылдар, сілтілер қатысында қыздырғанда, ... ... ... майлар тірі организмде ферменттердің әсерінен гидролизденеді.
Гидролиз процесін жүргізу үшін майларды сумен қосып, автоклавта ... ... Егер ... сода ... ... ... қыздырса, сабын түзіледі. Сабынды бөлу үшін натрий хлоридін қосады. Сабын алу үшін қатты майлар қолданылады. Қатты майлар бағалы тамақ өнімдері, ... ... ... ... бар ... ... ... майларға айналдырады.
2. Майларды гидрлеу (гидрогендеу). Өсімдік майларының құрамына қанықпаған қышқылдардың күрделі эфирлері кіретін болғандықтан, оларды гидрлеуге болады. Қыздырылған май (150 -- 160°С ... және ... ... ... ... сутек жібергенде, май құрамындағы еселі байланыстар сутекпен қанығады. Реакция ... ... май ... ... ... майларды гидрлеп алған қатты майлар өнеркәсіпте маргарин және сабын алуға жұмсалады. Маргарин жасау үшін ... ... сары май, сүт, ... ... ... дәм және түс беретін қоспалар қосады. Сары майдан маргариннің дәмі өзгеше, ал ... және ... ... кем ... Сары ... ... маргаринде қанықпаған глицеридтердің көбірек болуы қан тамырларында майдың жиналуына кері әсерін тигізеді. Құрамында майы бар ... ... бірі -- ... Ол, ... өсімдік майынан (65%) тұрады. Майонезді майға су (25%), жұмыртқа ұнтағын (5-6%), құрғақ сүт (2-3%), қант, сіркесуын және дәм ... ... ... ... Сонымен қатар майларды техникалық мақсаттарға да пайдаланады. Мысалы, олардан сабын ... ... ... ... ... ... ... май өндіріледі. Оның шамамен үштен екісі азық ретінде, ал қалғаны техникалық мақсатта қолданылады. Біздің еліміздеАлматыда, ... ... май ... ... ... бар. ... майды қолданудың өсуіне байланысты соңғы кезде табиғи майды пайдаланумен қатар мұнай өнімдерінен жасанды май алу ісі ... ... ... ... ... екі ... одан да көп қос ... бар өсімдік майлары (қанықпаған қышқылдардың глицеридтері) ауадағы оттекпен әрекеттесіп, жалпы формуласы R-O-OH гидропероксидтер түзеді. Бұл ... ... ... ... полимерлену процесін тездетеді. Нәтижесінде, май молекулалары өзара "тігіліп", қатты қабыршақ (пленка) ... Оны ... деп ... ... ... ... ... түзетін майларды кебетін майлар дейді. Ондай майлар сырмай (олифа) дайындауда қолданылады. Сырмайлар белгілі өңдеулерден өткеннен кейін ... ... ... үшін пайдаланылады
Алу жолдары
Майларды жануарлар мен өсімдіктерден алады. ... ... ... ... ... ... қасиеттері
Майлар судан жеңіл, тығыздығы 0,9 -- 0,95 г/см³. Суда ерімейді, көптеген органикалық еріткіштерде (бензол, бензин, дихлорэтан) ... ... ... ... оның ... ... ... қалдығына байланысты. Құрамына қанықпаған қышқыл қалдықтары кірсе, май төменгі температурада балқиды. ... ... ... ... сұйық және қатты болып бөлінеді. Өсімдік майы, әдетте, сұйық, ал жануар майы қатты болады. Бірақ кейде жануар майының ... ... ал ... ... ... да ... ... Майдың сұйық немесе қатты болуы оның құрамына кіретін карбон қышқылының табиғатына байланысты. Құрамына қанықпаған карбон қышқылының қалдығы кірсе, май ... ал ... ... ... ... май ... ... .
2)Майлардың тамақтанудағы маңызы.
Барлық өсімдіктер мен жануарлар организмдерінде майлар болады. Көмірсулар мен ... ... ... ... ... ... бөлігі
1- ККейбір тағамның орташа құрамы
Өнім
Май, %
Көмірсу, %
Ақуыз, %
Сары май
78,5
0,5
0,4
Шоколад
37,5
47,5
5,8
Шошқа еті
35,5
-
2,2
Сиыр еті
9,9
-
15,2
Тауық жұмыртқасы
11,3
-
10,6
Бидай наны
1,5
50,3
6,4
Қант
-
95,5
2,7
Балмұздақ
3,3
21,2
2,8
Картоп
0,4
20,0
1,7
Өсiмдiк жасушаларында заттың ... ... 5-15% май ... ... мен адам ... ... мөлшерi 90% -ға жуық болу мүмкiн. Майлы ... сары май, мал майы және ... майы ... ... ... 50 -- 70 г май қажет. Үнемі майсыз тағаммен қоректену жүйке жүйесі қызметінің бұзылуына, иммунитеттің ... ... ... Адамның азықпен қабылдайтын майының кемінде үштен бірінің құрамында қанықпаған май қышқылдары бар ... ... ... керек. Сұйық майдың биологиялық белсенділігі басқа майлармен салыстырғанда жоғары болады. Адам организмі қанықпаған май қышқылдарын өздігінен синтездей алмайтын болғандықтан, ... ... ... тағаммен қабылдауы керек. Мысалы, сұйық майдың құрамында ... Е және қан ... ... жиналуына кедергі келтіріп, атеросклерозды болдырмайтын зат -- β-ситостерин кездеседі. Сары ... ... ... мен адамның бойы мен шашының өсуін қолдайтын зат β-каротин болады. Тазартылмаған (рафинадталмаған) майда организмге аса ... ... ... ... ... асқазан асты безі мен ішек сөлі құрамындағы ферменттердің әсерінен гидролизденіп, глицерин мен карбон қышқылдарына ыдырайды. Май ыдырағанда бөлінетін өнімдер ішек ... ... ... де, ... ... ... ... организмге қажетті жаңа майлар синтезделеді. Синтезделген май лимфа жүйесі арқылы қанға сіңіп, қан мен организмнің басқа ... ... ... да зат ... ... ... гидролизденіп, өнімдері біртіндеп тотығады. Ең соңында олар көміртек (IV) оксиді мен суға айналады. Бұл процестер экзотермиялық -- организмнің ... ... ... ... ... май биологиялық отын, тірі организм үшін энергия көзі ... ... Май ... бөлінетін энергияның мөлшері көмірсулар мен ақуыздардан бөлінетін энергиядан екі еседей артық
Май. - ... ... ... ... өнім және плпстикалық материал. Май жасушалары мен ұлпалары құрамына кіреді. Мысалы, жасушалар қабықшасындағы ақуыз ... ... ... ... жеңілдік туғызады. Бұл жасушалардың қозу, тежелу, өткізгіштік қасиеттеріне әсер етеді. Май ... ... ... глицирин май қышқылдарына ыдырайдыда , аш ішекте сіңірулердің алдында адам ағзасында тән майға ... аш ... ... өтеді, одан қанға түседі де, ағзаға таралады. Май маңызды энергия қоры. Май тотыққанда көміртегінің қостотығы, су және энергия бөлінеді. 1г май ... ... мен ... ... Бір ... ересек адамға қажетті майдың мөлшері 100г. Балалар мен жас өспірімдердің өсуі, олардың жүйкелерінің құрылуы ... ... ... ... ... да ... Ақуыз , май және көмірсулардың алмасуы өзара тығыз байланысты. Май -- ағзаға энергиялық материал, әр түрлі витаминдермен ... ... ... қоры ... ... Сонымен қатар май ағзада қорғаныштық қызмет атқарады. Салқын кезде май жылу реттегіш қызмет атқарады. ... 80 -- 100гр. май ... - ... жылу қоры және қуат ... ... ... көп болатын болса, майға айналады. Бір тәуліктегі бір адамға қажетті көмірсудің мөлшері450 -- 500г. ... ... ... ... көп ... адамның семіруіне, қант ауруларына әкеліп соғатынын есте сақтау қажет.Көмірсу мына тағамдарда кездеседі -- Нан -- -- -- -- -- -- -- -- - ... -- ... ... -- -- -- ... -- Қант -- -- -- -- -- -- -- -- Бал -- ... -- ... -- -- -- ... -- Күріш -- -- -- -- -- -- -- Тары -- ... майы -- -- -- - ... ... ... ... -- -- -- -- - Макро элементтер -- ... -- -- -- -- -- -- -- -- -- ... -- ... -- -- -- -- -- -- -- -- -- - Мыс -- Хлор -- -- -- -- -- -- -- -- -- -- Йод -- ... -- ... -- ... 1880 жылы орыс дәрігері Николай Иванович Лунин (1853- 1957)тапты. 1880 жылы Лунин тышқандарға тәжірибе ... бір ... ... екінші тобын сүтте болатын қоректік заттардың жасанды қоспасымен тамақтандырды. Біраз уақыттан кейін бірінші тобы - ауырмайды, ... тобы ... ... ... - ақ ... ... ... пайдаланған елдерде бери-бери ауруы етек алған. Ал күріш ... ... ... кристалдық заттың кішкене мөлшері ауруды жазған.Мұны 1911 жылы К. Функ дәлелдеген. 1922 жылы орыс дәріге Н.А.Бессонов ... ... мен ... ... ... (С) ... алды.Қазіргі кезде витаминдердің 30-ға жуық түрі бар. Витаминдер, әсіресе ... мен ... ... ... үшін ... ... ... ауруларға қарсы тұру қабілетін арттырады.Витаминдер өсімдіктерді және жануартекті тағамдар құрамында кездеседі. Адамға тәулігіне 180-200мг витаминдер керек.Витаминдерді суда және ... ... ... 2-ге ... ... ... суда ... витаминдер.Витаминдерді латынның бас әріптерімен белгілейді.Мысалы:A, B, C, D т.б1.Майда еритін дәрумендер туралы ҚР ... ... вице ... ... ... ... A, D, E, K)А ... ретинол - ағзаның өсуіне, дамуына әсер етеді. Түрлі ауруға қарсы тұру ... ... ... ... жақсартады. Ол жетіспегенде тері құрғап жарылады, адам түнде, іңірде деп ... ... ... Ол ... ... қызанақта, өрікте, асқабақта болады. Оның ағзаға қажетті тәуліктік мөлшері 2, 5-10, 5мг.Д ... ... - ... терісінде күннің ультракүлгін сәулелерінің әсерінен пайда болады. Жәнеде ұлпаның мықтылығына әсер етеді. Бұл витамин жетіспегенде жас ... ... ... п.б. ... сәбилерде қаңқасы дұрыс қалыптаспайды. Аяқ сүйектері дене салмағының әсерінен сынып ... ... бұл ... шалдықтырмау үшін күн сәулесіне шығару қажет. Ол балықтың уылдырығында, құс ... ... ... ... ... ... 2, 5мг.Е ... токоферол - ағзаның зат алмасу процесіне және көбеюіне әсер ... ... ... ... сақтайды. Ол жетіспегенде - қаңқа бұлшық етінің бұзылуына, жыныс бездерінің әлсізденуіне әкеліп соқтырады. Ол өсімдік майында, ... ... ас ... ... Оның ... қажетті тәуліктік мөлшері 10-20мг.К витамині филлохинон - ... ... ... әсер ... Ол ... қан ... Ол ... болатын микроорганизмдерде түзеді. Ол қырыққабатта, қызанақта, бауырда, томатта кездеседі. Оның ағзаға қажетті ... ... 0, 2-0, 3мг К ... ... суда еритін витаминдер жайлы ҚР Тамақтану академиясының президенті әңгімелейді.Суда еритін витаминдер:С витамині ( ... ... )- ... ... ... ... тұру қабілетін арттырады. Сүйекке, тіске беріктік қасиет береді. Ол биологиялық тотығу кезінде ... ... ... ... Ол жетіспесе адам құрқұлақ ауруына ұшырайды, тіс түбі ... Ол ... ... ... ... қырыққабат, картоп, лимон, құлпынай, итмұрында болады. Тәуліктік мөлшер 60-100мг В витамині (тиамин)- зат алмасуға қатысады.Ас қорыту мүшелерінің сөл ... ... ... ... ... бери-бери ауруына ұшырайды. Соның әсерінен жүрек, асқазан жұмысы бұзылады. Ол бауырда, ... ... ... ... ... ... )- ұрықтың және баланың өсуіне, дамуына әсерін тигізеді.Ол жетпесе көздің мөлдір қабықшасы қабынып, катаракта ауруы п.б. Ол ... ... ... ... ... ... витамині (пантотен) май қышқылдарын, бүйрек безінің гормондарын түзу үшін ... Ол ... адам ... тез ... басы ... терісі жырылады. Ауыздың шырышты қабықшасы бұзылып, жүйке ауруына ұшырайды. Ол ... ... ... ... жұмыртқа, теңіз балықтарында болады.В6 витамині (пиридоксин) нәруыздың алмасуына, ферменттердің түзілуіне қатысады. Аминқышқылдарының алмасуын реттейді. Ол жетіспегенде ... ... ... ... п.б. Ол бидайда, бұршақта, сырда, сиыр етінде, бауырда, теңіз балықтарында болады. ... ... 2, ... ... ... ... ... үшін қажет. Жүйке ұлпасының өсуін реттеуге қатысады. Ол жетіспесе қаназдық ауруына шалдығады. Ол бауырда, бүйректе болады. Тәуліктік мөлшері 2-3мг. ... ... ... ішек-қарын қызметіне әсер етеді.Ол жетіспесе адам өзін дәрменсіз ... ... ... ... ... бауырдың қызметіне әсер етеді.Теріде көпіршіктер мен дақтар п.б. Адам пеллагра ... ... ... ... ... қара ... жаңғақта болады. Тәуліктік мөлшері 15-25мг.Тамақтарда витаминнің сақталуы және авитаминоз, гипервитаминоз аурулары туралы ҚР Десаулық сақтау министрі әңгімелейді Тамақты сақтағанда және ... ... ... ... ... сақталуы үшін - жемістер мен ... ... өте жұқа етіп аршу ... ... ... ... ауруы п.б. Авитаминоз кезінде ағзада зат алмасу бұзвлады.Витаминдерді шектен тыс пайдалану ағзаға өте зиян .Бұл кезде ағзада ... п.б. Бұл ... ... д.а. Сондықтан витаминдермен егілу немесе ішу тек дәрігердің кеңесімен ғана пайдалану қажет. дейді халық. Сондықтан да адам ... ... көп ... ... ... ... витаминдер нәр десе нәр, жан десе жан беретін дәнекерлер.
Пайдаланылған әдебиеттер:
1) О.Д.Дайырбеков, Б.Е.Алтынбеков, Б.К.Торғауытов, У.И.Кенесариев, Т.С.Хайдарова Аурудың ... алу және ... ... ... ... сөздік. Шымкент. "Ғасыр-Ш", 2005 жыл. ISBN 9965-752-06-0
2) Шаңырақ : Үй-тұрмыстық энциклопедиясы. Алматы : Қаз.Сов.энцикл.Бас ред., 2007
3) Тютюнников Б. Н., ... ... М., ... ... ...

Пән: Медицина
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 8 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Майлар және олардың тамактанудағы маңызы дәрумендер. дәрумендердің жетіспеушілігі.дәрумендердің жіктелуі8 бет
Майлар және олардың тамактанудағы маңызы.Дәрумендер. Дәрумендердің жетіспеушілігі.Дәрумендердің жіктелуі9 бет
Майлар және олардың тамақтанудағы маңызы16 бет
Атмосфералық ауа гигиенасы14 бет
Жылу энергетикасы және қоршаған орта6 бет
Медицина саласы бойынша 65 сұрақ-жауап118 бет
Оңтүстік Балқаш маңы аумағының шөлдену мәселелері70 бет
Халықаралық ядролық қауіпсіздікті қамтамасыз етілуіндегі қоғамдық-саяси ұйымдардың алатын орны теоретикалық-әдіснамалық мәселелері103 бет
Қылмыстың түсінігі және белгілері107 бет
Витаминдер(дәрумендер)6 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь