Бұқар толғауларындағы Абылай мен тарихи Абылай

I.Кіріспе
Бұқар Жыраудың толғаулары,Абылай дәуірінің айнасы.
II.Негізгі бөлім
А)Абылайхан бейнесінің Бұқар жырларында жырлануы
В) Абылай заманы туралы толғауларының мәні.
С)Бұқар жырау поэзиясы арқылы Абылайдың қолбасшылық

III.Қорытынды
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі
Абылай хан туралы сөз қозғалған жағдайда тарих ғылымы да, көркем әдебиет те аттап өте алмайтын, бағыт-бағдар сілтерлік ең бағалы екі құжатқа алдымен көз салады. Біріншісі – Шоқан Уәлихановтың «Абылай» атты зерттеуі, екіншісі – Бұқар жырау толғаулары. Шоқан Уәлихановтың мақаласынан Абылайдың өмір жолы туралы ғылыми ақпармен қаруланса, Бұқар жырау жырлары ханның идеологиясы мен рухани әлеміне қанықтырады.
Бұқар жырау жырлары Абылай характерін ашатын кілті болады. Екеуі жиылып туындының тақырыбы мен идеялық-эстетикалық мазмұнына тиісті әсерін тигізбек.
 Бес ғасыр жырлайды:2 томдық,Алматы,1989.-384 бет.
        
        Қазақстан Республикасының Білім және Ғылым министрлігі
Семей қаласының Шәкәрім атындағы мемлекеттік университеті
Филология факультеті
Тақырыбы: Бұқар толғауларындағы ... мен ... ... (тарих және көркемдік шындық). Реферат.
Орындаған: Бахытбекова М.Б. ІІ курс студенті, Фи-403 топ. ... ... А.Қ ... ... ... ... айнасы.
II.Негізгі бөлім
А) Абылай хан бейнесінің Бұқар жырларында жырлануы
В) Абылай заманы туралы толғауларының мәні.
С) Бұқар жырау поэзиясы арқылы Абылайдың қолбасшылық
III.Қорытынды
Пайдаланылған әдебиеттер ... хан ... сөз ... жағдайда тарих ғылымы да, көркем әдебиет те аттап өте алмайтын, бағыт-бағдар сілтерлік ең бағалы екі құжатқа алдымен көз салады. Біріншісі - ... ... атты ... ... - ... ... ... Шоқан Уәлихановтың мақаласынан Абылайдың өмір жолы туралы ғылыми ақпармен қаруланса, Бұқар жырау жырлары ханның идеологиясы мен рухани әлеміне ... ... ... ... ... ... кілті болады. Екеуі жиылып туындының тақырыбы мен идеялық-эстетикалық мазмұнына тиісті әсерін тигізбек.
Ғасырдан астам ... ... ... ... ... - өз ... ... бастан өткерген қысталаң кезеңдерін де, ел тірлігіне береке кіре бастаған кезеңін де, сол ... ел ... ... ... ... ... де көзбен көріп, аумалы-төкпелі сан қилы тарихи оқиғаларға куә болып қана қоймай, ел мен жер тағдыры сынға ... ... ... ... өзі де белсене араласқан тұлға. Сол себепті оның жыр-толғаулары ... аясы ... да, ... ... ... да аса ауқымды.
Бұқар Жыраудың толғаулары, шын мәнінде, ... ... ... ... тамаша рухани адамгершілік қасиеттерін бойына дарытқан көкірегі даңғыл, ... ... ... ауыз кемеңгерді Абылай хан да қасынан бір елі қалдырмаған. Ақыл-ойға кемел "Көмекей әулие" Абылай ханның дұрыс шешім, парасатты ... ... қос ... екі алып ... ... оңтайлы саясат ұстауына, әскери дипломатиялық қарым-қатынастарды реттеуге барынша ықпал жасайды. ... ... Отан ... ... ... ел ... ... асқан қолбасшы, біртуар баһадүр, үздік мәмілегер, зерделі мемлекет басшысы Абылай ханның жортуыл-жорық күндеріндегі іс-қимылдары, ұлтының ұлы мұраттар жолындағы ізгі, ... ... -- ... мұраларында шынайы шыншылдықпен суреттеледі.
Бұқар Жырау толғауларының поэзиялық сәулеті, ерекше қасиеті және оның сөз ... ... де ... Қара суды ... ... ... ханды "Ай, Абылай, сен бір он бір жасыңда", ... ... ... дейтін толғауларында: "Қара судың бетінде, Шайқалып аққан сең едің... Алтын тонның жеңі едің", "Алтын тұғыр үстінде, Ақсұңқар құстай түледің.... Бақ ... ... деп ... ... булатқан", "Періштесін жұрт үстінен дулатқан", "Жасыл көлге мәслихатқа келтіріп, Зәмзәм суын мыс ... ... ... қалайыдан қақтырып, тоқпағын сом алтыннан соқтырып, Нақыра күміш шаптырып...", "Орындығын оймыштан, Ою нақыш салдырған, Сануылғын сары алтынға малдырған" ... ... ... ердің ері Бөгембай батырды "Қазақтың қамал қорғанына", "Бұтақты мүйіз бұғысына" ұқсатуы, жыраулардың пірі өзін "Мен -- ... ... ... Аузы кере қарыспын. Сен -- бұзау терісі шөншіксің, Мен -- өгіз ... ... ... ... ... яки ... ... көркемдік бейнесін сомдауы келісті кесек, немесе: "Бірі етек, бірі жең болған", "Найзасының ұшы ... ... ... ... көркем суретті сөйлемдер жырау поэзиясының муз. архитектоникасын, образдық-бейнелілік табиғатын анықтайды. ... ... ... ... жаратылысы, дүниені, ғаламды жан-жақты ұғып-түсінуден, танып-білуден, "тұрмыс қазанында қайнап піскен", сөз-ұғымдарды, сөз-образдарды жаңғырта, көркейте түсер шығарымпаздық қабілетінен, филос. ... ... ... ... ... жадында сақталған бір әңгімеде Бұқар жырау ауырып жатқанда Абылай ... ... күні түні ... ... ... келіп, көңілін сұрағаны айтылады. Бұл таққа ие болған ұлы ханның баққа ие болған ұлы жырауына деген ықылас ниеті, ... ... ... ... ... ... осылай ханы қадірлеп, халқы ардақ тұтқан жыраудың ... ... ... бірге жасай бермек.Бұқар жырау толғауларында өзі бастан ... ... ... ... ... бар болмысымен көрініп, өмір құбылысы мен дүние заңдылықтары, әлеуметтік жағдай мен адам тіршілігі кең ... ... ... ... ... елдің бірлігі мен ынтымағын күшейту мәселесі.
Ол жан жақтан андыздаған жаулардан қорғануы үшін ... шарт ... ... терең түсінеді, ата жауға қарсы бірігіп, тізе қоса күрескен ерлерді өзгелерге үлгі етеді. деп майдан даласында көрсеткен ... ... ... ... ... бірліктің тірегі болып жүрген ерлерді мадақтайды. Сондықтан да Бұқар жырау жырларын басқыншы жаумен ұзақ арпалысып, ерлік пен ... ... пен ... ... ... ... ... шақта Абылай хандай басшының төңірегіне топтасып, ұлы жеңістерге жетіп, ерліктің үлгісін, бірліктің құдыретін танытқан қазақ өмірінің шындығын айшықтай өрнектеген поэзия, ұлы мұра деп ... ... ... ... ... басқыншылығы тұсында, елдің болашағы қыл үстінде тұрған кезде өмір сүріп, сол алмағайып замандағы күрделі мәселелерге өз жырларымен жауап бере ... ... ауыр ... Абылай ханға дұрыс кеңес беріп, ел-жұртты басқыншы жауға қарсы күресте біріктіруге, бір тудың астына топтастыруға күш салған. Өзінің саяси-әлеуметтік ... ... сол ... ... ... ... Осы ... ол Абылай ханды бірден-бір қажетті басшы санап, оған халық ... ... ... ... тұрғысында үлкен сенім артқан. Абылай хан да сол биік талаптан табылып, елдің бірлігі мен жарқын болашағы үшін жан аямай қызмет ... ... сол ... ... ... бас ... ... небір ғажайып үлгілерін көрсеткен хан мен оның батырларын жырға қосып, олардың өшпес әдеби бейнелерін жасаған. Әсіресе, Абылай ханның ... мен ... ауыр ... қиын ... ел ұйытқысы бола білгенін асқақ жырлаған.
Оның , , , , , , , атты ... ... сол ... ... ... мен ... ... мен білгірлігі сипатталған.
Бұхар өмір сүрген дәуірдің ұлы оқиғасы- жоңғар қалмақтарының өктемдігі, олардың қазақ жерін баса көктеп енуін білеміз. ... ... ұрыс ... ... ... дейін бар ауытпалықты Бұхар елімен бірге кешкен. Ол әсіресе, өзі туған өлкесін азат ету күресіне тікелей араласып, қолбасшыларымен бірге, ақылшы, ... ... ... ... ... Бұхармен осы тұста қатты санасқан. Қалмақ қолына қарсы тұрған қазақ қолын Абылай хан басқарып, оны ... ... ... мен ... ... шыққан Олжабай (1696 - 1792 ж) батырлар қолдаған. Қалмақтар арылғаннан кейін Абылай көрші Қырғыз, Ташкенттегілермен ерегісіп, оларға қыр ... ... ... бұл саясатына қарсы болды. Бұхар жырау Олжабайды қолдайды. Осы тұста халық аңыздарында Олжабай келіссөз жүргізіп қырғызды соғыссыз бітіреді-міс. Ауыз ... мол ... ... қолы ... ... Серен хонтайшысын Қарқаралы, Баянауыл жерлерінен ығыстырып, көп олжалы болады. Бұхар Бөгенбайдың өлімін хан ... ... ... ... Ол ... ... ... танып, оған деген халықтың қайғысын хан қайғысына ұштастыра жырлаған. Қазақтың даңқты батырлары ... ... оны ... да ... ханы ... ... ... бұл қалай?
Ақиықты аспанға
Ұштаспай қып торлады.
Құлағанға ұқсайды,
Қазақтың қамал қорғаны.
Қайғырамыз ханзадам,
Айтпасыма болмады-
Батырың өтті Бөгенбай!
Жырау ... ... ... ... ... ... бір ... тіредің, - деп, Абылайдың азаттық жолындағы қолбасшылық ерлігін дәріптеген. Тиісті жерінде Абылайдың ... де ... ... отырған. деп ханның жауды жеңуі батырлардың ... ... ... олармен әрдайым санасуы керектігін айтқан.
ХАН АБЫЛАЙ ҰЛЫ ТҰЛҒА ТУРАЛЫ ТАРИХИ ДЕРЕКТЕР НЕ ДЕЙДІ?
Атақты тұлғаның ел алдындағы ... ... ... ... ғасырдағы қазақ халқының басынан өткізген оқиғаларымен тығыз байланысты болды. Ол ғасыр қазақтың мемлекеттілігі, тәуелсіздігі, азаттығы қатал сынға ... ... еді. Ел ... алмағайып сын жағдайдың орнауына бірнеше тарихи оқиғалар себеп болды. Олар мыналар: біріншіден, қазақ даласын шығыс пен батыстан қатар ... ... ... ... ... ... ... қазақ билеушілерінің арасындағы тақ күресінен туындаған алауыздық, үшіншіден, империялық пиғылы, ақыл-ойы, ерік-жігері жаулап алу ... ... ... ... ... ... мен ... қазақ жеріне тікелей көз салуы, төртіншіден, Орта Азия хандықтарының қыспағы.
ХVІІІ ғасырда қазақтың ұнатқан қасиеттері, қоғамының ең әлеуметшілік сұранымы - ... ... пен ... ... ... ой ... танытатын ақыл-айла, даналық. Абылайдың бойында осы қасиеттер мол орын алды. Ол ел назарына батырлығымен ілінеді. Оның батырлық жорықтары ... ... аса ... ... ... ... ... қазақтың атақты батырларының барлығы дерлік хан маңына жиналған. Қазақтың атақты батырлары (Қанжығалы Бөгенбей, ... ... ... ... елге ... жас Абылайды жорыққа алып шығып, ерлігін сынайды, ... ... ... ... оны өз орталарынан хан етіп көтереді.
1771 жылы қазақ ... ... мен ... ... ... ... ... елеулі оқиға болады. Ол - Жоңғар хандығының Еділ бойындағы бөлігі - торғауыт қалмақтарының қазақ даласы арқылы жойылған ... ... ... ... ... ... көші еді. Еділ ... мен жоңғар жеріндегі қалмақтардың жұрнақтары қосылса, қазақ жұртының мазасын алады деген қауіппен ... ... ... ... ... ... ... шығарып, торғауыттарды Жоңғарияға жеткізбей талқандауға ұмтылады. Қаша соғысқан торғауыттар ашық майданға шықпай қазақ жасақтарының мысын құртады. Ұзын-саны 120 мыңдай кісімен ... көш ... ... ... көп ... ... ... адамынан, малынан айырылып Жоңғарияға жетеді. Ол жерде олар ... ... ... ... болады. Міне, осылайша қазақ даласын шығысы мен батысынан қысқан күшті қалмақ Галдан Церен өлгенен кейінгі бар-жоғы 25 ... ... ел ... ... мемлекет ретінде жер бетінен жойылады. Қазіргі таңда қалмақтардың Ресей федерациясының құрамындағы автономиялы ... ғана ... ... торғауыт қалмақтарына жасаған жорығы елдің рухын арттырып, жеңімпаз халықтың мерейін тасытты. Елдің қуанышы жыр жолдарына төгіліп, ... ... ... ... ... елді ... азат еткен батыр, көршілерімен тиімді қарым-қатынас орната білген саясаткер Абылайдың бейнесі ерекше дәріптелді. Бұқар толғауымен айтқанда:
Күпшек санды күреңді
Табияға жаратқан,
Қырық сан қара ... ... ... ... ... атты қуантқан.
Лабашы деген бір елді
Антыменен улантқан,
Еренші мен Серенді
Тозғындатып ... жұрт ... ... ... ... ... ордасына, қырғыздарға және Еділден қашқан торғауыт қалмақтарына жасаған сәтті жорықтары, Қытаймен қарым-қатынасты жолға қоюы ... Үш ... хан ... еш кедергісіз жол ашады.
Жекелген рубасылары Абылайдың темірдей қатал ... ... ... ... ... ... хан ... қолдады. Оны қазақ елінің басшысы ретінде таныды. Абылай заманы қазақтың кейінгі дәуіріне көп азық болды. Ханның ... ... ... ... ... ... ... келтіруге ұмтылып, орыс отаршылдығымен ұзақ жылдар күрес жүргізді.
Түйіндей келгенде, Абылай Еуразия кеңістігінде геосаяси жағдай күрт өзгерген дәуірде хандық билік құра ... ... ... ... ... сақтай білді. Елді жоңғар шапқыншылығынан қорғауда, екі үлкен империя арасында қазаққа тиімді саясат орнатып, елдің тыныштығы мен ішкі ... ... ... ... ... ... қалуға өлшеусіз еңбек сіңірді.
Пайдаланылған әдебиеттер:
* http://www.altyn-orda.kz/
* Бес ғасыр жырлайды:2 томдық,Алматы,1989.-384 ... ...

Пән: Әдебиет
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 6 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
"Бұқар толғауларындағы абылай мен тарихи абылай (тарих және көркемдік шындық)"12 бет
Бұқар толғауларындағы Абылай мен тарихи Абылай жайлы6 бет
Бұқар толғауларындағы Абылай мен тарихи Абылай жайлы мәлімет11 бет
Бұқар толғауларындағы Абылай мен тарихи Абылай тарих және көркемдік шындық10 бет
Бұқар жырау шығармашылығындағы заман бейнесі12 бет
Бұқар жыраудың Абылайға арнаған жыр – толғаулары28 бет
XVIII ғасырдың екінші жартысы мен XIX ғасырдағы Қазақстан мәдениеті9 бет
Абылай және оның заманы16 бет
Бұқар жырау (1668-1781)7 бет
Бұқар жырау мен Дулат Бабатайұлының тәлім тәрбиелік идеялары7 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь