Психогенетиканың генетикалық негіздері

Хромосома
Кроссинговер
Дезоксирибонуклеин қышқылы
Хромосома – (хромо – бояу және грек.soma - дене) – клетка ядросында болатын, гендерді тасымалдайтын және организмдер мен клеткалардың тұқым қуалау қасиеттерін анықтайтын оргоноидтар. Хромосома өздігінен көбейе алады, өзіндік құрылымы бар және оны келесі ұрпақта сақтай алады. Хромосома терминін алғаш рет неміс ғалымы В.Вальдейер ашты (1888ж). Ол хромосомаларды негізгі бояғыштар мен қарқынды боялатын тығыз денешік деп атады. Бірақ хромосомалардың сыртқы пішіні клетка циклінің әр түрлі сатыларында өзгеріп отырады. Митоз және мейоз процестерінің метафаза кезеңінде хромосомалардың марфологиясы жарық микроскоптың көмегімен анық көрінетін құрылымға енеді. Көптеген өсімдіктер мен жануарлардың дене клеткаларындағы хромосома ұрықтану процесі біреуін аналықтан, ал екіншісін аталықтан алған екі хроматидтерден (ұзынша жіпшелер) тұрады. Мұндай хромосома гомологты деп аталады. Мейоз процесінен өткен жыныс клеткаларында гомологты хромосомалардың тек біреуі ғана болады.
        
        Қазақстан Республикасының Білім және Ғылым министрлігі
Шәкәрім атындағы Семей мемлекеттік университеті
СӨЖ
Тақырыбы: Психогенетиканың генетикалық негіздері ... ... ... ... жыл
Хромосома - (хромо - бояу және ... - ... - ... ... ... ... ... және организмдер мен клеткалардың тұқым қуалау қасиеттерін анықтайтын оргоноидтар. Хромосома өздігінен көбейе алады, өзіндік құрылымы бар және оны ... ... ... ... ... ... алғаш рет неміс ғалымы В.Вальдейер ашты (1888ж). Ол ... ... ... мен қарқынды боялатын тығыз денешік деп атады. Бірақ хромосомалардың сыртқы ... ... ... әр түрлі сатыларында өзгеріп отырады. Митоз және мейоз процестерінің метафаза кезеңінде хромосомалардың марфологиясы жарық микроскоптың көмегімен анық ... ... ... Көптеген өсімдіктер мен жануарлардың дене клеткаларындағы хромосома ұрықтану процесі біреуін аналықтан, ал екіншісін аталықтан алған екі хроматидтерден (ұзынша жіпшелер) тұрады. ... ... ... деп ... Мейоз процесінен өткен жыныс клеткаларында гомологты хромосомалардың тек біреуі ғана болады. Клеткадағы хромосомалардың толық жиынтығы кариотип деп ... ... мен ... ... ... ... тұқым қуалау негізі ретінде әдетте бір жіпшелі немесе ... ... ... қышқылы немесе рибонуклеин қышқылы болады және олар цитоплазмадан ядро қабықшасы арқылы ... ... және ... ... барысында хромосомалардың сыртқы көрінісінің өзгеріп отыруы олардың қызметінің ерекшеліктеріне байланысты. Ал хромосомалардың жалпы құрылымдық негіздері, ... ... ... әр ... ... және ... ... беріліп отыруы өзгеріске ұшырамайды. Бұған әр түрлі организмдердің хромосомаларын генетикалық, цитологиялық және биохимиялық зерттеулердің нәтижелері дәлел бола алады және олар ... ... ... теориясының негізін құрайды. 1928 жылы хромосомалардың ең алғашқы молекулалық түрдегі үлгісін орыс ғалымы Н.К.Кольцов ... ... ... ... ... ... ... Олар аутосомалар және жыныстық хромосомалар. Жыныстық хромосомалардың белгілі бір жыныстық дамуына қатысы болғандықтан оларды жыныстық хромосомалар деп атайды, олар Х және У ... ... ... ... ... басқа аутосомалардан өзге Х хромосома, ал ер адам ұрығының (сперматозоид) біреуінде Х хромосома, екіншісінде У хромосома ... ... ... ... ... ... ... бөлшектенуінде, коньюгациясында гетерохроматині көбірек болады. Жыныс хромосомаларының өзара және басқа хромосомалардан ... ... ... ... де олар ... тән ... ... - (ағылш. crossing-over-айқасу) - гомологтық ... ... ... ... ... және ... бірігу нәтижесінде болатын айқасу. Кроссинговер I-ші мейоздың профазасында жүреді және әр түрлі гендердің аллельдерінің жаңа комбинацияларының түзілуіне әкеледі. Мейоз процесінде ... ... әр ... ... ... ... ... орналасады. Осы уақытта екі гомологты хромосомалардың бөліктері үзіліп, олар осы хромосомалардың басқа бөліктерімен айқасып қайта жалғасады. Кроссинговер ... ... ... бір түрі ... ... соның нәтижесінде ұрпақтардың генетикалық әр түрлілігі артады. Кроссинговер - ... ... ... қамтамасыз ететін табиғи сұрыптауға материал бола алатын маңызды механизм. Сондай-ақ құрамында бір немесе бірнеше гендер ... ... ... ... ... комбинациялануына немесе бір ген ішіндегі комбинацияларға (геншілік кроссинговер) әкелуі мүмкін. Гендер арасындаңы ... ... ... ... ... ... ... бір-бірінен неғұрлым алшақ орналасса, олардың арасында айқасудың болу мүмкіндігі ... ... ... (тәжірибелік) генетикада кроссинговер хромосомалардың генетикалық картасын құру үшін, яғни қандай-да болмасын генннің басқа ... ... ... анықтауда қолданылады. Кроссинговердің тұрақтылығы генді локализдеуге (орнықтыруға) мүмкіндік береді. Кроссинговер мөлшері ... ... мен ... ... санының қатынасымен процент арқылы анықталады. Хромосоманың айқасу мөлшері хромосомадағы гендердің тіркесу күшін анықтайды: неғұрлым айқасу мөлшері жоғары болса, ... күші ... аз ... хромосоманың кез-келген бір жерінде немесе оның бірнеше жерінде бір уақытта кроссиговердің жиілігі бірдей болуы мүмкін. Кроссинговердің бірнеше түрі: дара, қос, ... т.б. ... ... көптік кроссинговер гомологты хромосомалар жұбының айқасуының бірнеше нүктелерінде қатарынан бір ... ... ... ... ... Қос ... ... көптік кроссинговердің жиілігі - дара кроссинговерлерге қарағанда төмен ... ... ... ... ... химиялық немесе физиологиялық факторлардың әсерінен өзгеруі мүмкін.
Жалпы ... ... ... өсімдіктердің және микроорганизмдердің барлығына тән. Кроссинговердің молекулалық механизмдері қазіргі кезге дейін толық анықталмағанымен, осы саладағы зерттеулердің жетістіктері тұқым қуалайтын ... ... ... ... айқасу механизмдерінің орнын, оның үлесін және генетикалық материалдың бағытталған өзгерісін түсінуге мүмкіндік береді.
Гомологты жұп ... ... ... ... бір ... бірнешеуі орналасатындығы белгілі. Кейде сол жұп хромосомалар айқасып, нәтижесінде Х-тәрізді фигуралар - хиазмдер пайда болады.
1911 жылы ... ... бұл ... ... ... немесе кроссинговер деп аталады.
Дезоксирибонуклеин қышқылы (ДНҚ) - тірі организмдердегі генетикалық ақпараттың ұрпақтан-ұрпаққа берілуін, сақталуын, дамуы мен ... ... ... ... ... ... екі ... бірі. ДНҚ-ның жасушадағы басты қызметі - ұзақ мерзімге РНҚ мен ақуызға қажетті ақпаратты ... ... ... Бiр ... ... жасушарындағы ДНҚ молекуласының құрамы, құрылымы бiрдей болады да, жасына, ортадағы жағдайына тәуелдi емес. ДНҚ молекуласының нуклеотидтiк ... ... ... ... ... ... организмнiң ерекше қасиетiн анықтайды. ДНҚ молекуласының полинуклеотид тiзбегiндегi нуклеотидтердiң ретi - ұрпақтан-ұрпаққа берiлетiн генетикалық мәлiмет. ... ... ... ... ... ДНҚ ... бiрiншi реттiк құрылымы деп аталады. ДНҚ молекуласының ... ... ... 1953 ж. ... мен Крик анықтады. ДНҚ құрылымының анықталуы ХХ ғасырдағы биологияның ең маңызды ... деп ... ... мен Крик теориясы бойынша екi полинуклеотид тiзбегiнен құралған ДНҚ-ның молекуласы кеңiстiкте оң қос қабат ... ... ... ... құрылымы, саны және қасиеттері. ДНҚ-ң құрылымын зерттеген ... ... ... 40 - ... аяғында төмендегідей мәліметтер белгілі болды:1. ДНҚ 4 ... ... ... ... ... тұрады. Олардың алдыңғы екеуі екі, ал қалғандары бір сақинадан құралған. әр нуклеотид бесбұрышты қантпен коваленттік байланыс арқылы қосылған фосфат ... ... ... ... нуклеотидтер бір-бірімен қант және фосфор тобымен ковалентті байланыс арқылы қосылған. Осы ... ... ... қалдығына тұратын ұзын шиыршықты молекуланы қант-фосфорлы тұлғасы ... ... ... ... ... ... ... (А) саны тиминмен (Т) бірдей, ал гуанындікі (Г) цитозынмен (Ц) тең; оны ... ... ... А=Т, ... мен ... екі сутектің байланыспен, ал гуанин мен цитозин үш сутектік байланыс арқылы қосылыс түзеді4. ... ... ... ... ... ... Оның негіздері шиыршыққа тік бұрыгпен орналасады. Оны ең алғаш Р.Франклин түсірген рентгенограммадан көруге болады. Рентгеннограмманың көмегімен ... ... ... ... ... ал негізі іште екенін және шиыршықтың бір орамында он ... ... ... ... ... ... құрамын анықтауда маңызы зор болды, бірақ екі сұрақ жауапсыз қалды: ... ... ... ... ... және олар қалай байланысқан? Бұл сұрақтың жауабына негіз болған 1953 ж ... мен ... ... ... құрылымы еді. Олар ұсынған құрылымды ДНҚ молекуласы 2 ... ... ... ... Бұл ... ... ... осы тізбектердің қант-фосфатты тұлғасы тұрады да ал баспалдақтың рөлін негіздер атқарады. әрбір баспалдақ 2 негізден тұрса олардың екі, ал екіншісі бір ... ... Днқ бір ... азотты негіздері екінші тізбектің азотты негіздерімен сутектік байланыс ... ... ... ... ... ... түзулуінің өзі азотты негіздердің өте жақын түйісунің ... деп ... ... Түйісетін нуклеотидтер белгілі бір заңдылықта бағынады атап айтқанда бір тізбекте А орналасса, екінші тізбекте оның ... Т ... яғни А-ға Т ... ал Г-ге Ц ... ... ... Нуклеотидтердің осылай комлементке сай орналасуының нәтижесінде, біріншіден, қосарлы сақинаның ... ... ... ... ара ... бірдей болады, екіншіден, қарама-қарсы орналасқан негіздердің арасы сутектік байланыстар арқылы қосылады. ... Г мен Ц 3 ... ... ал А мен Т ... 2 ... ... ... Неғұрлым сутектік байланыс көп болса, ДНҚ жіпшелері дерт ... және оның ... ... ... ... ... дәлелденді. Қорыта келе, Ж.Уотсон мен ... ... ДНҚ ... ... дұрыстығы экперимент жүзінде толық дәлелденіп молекулалық биология мен генетиканың дамуына зор ықпалын тигізді.

Пән: Биология
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 5 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Психогенетиканың генетикалық негіздері жайлы5 бет
Психогенетиканың генетикалық негіздері және мутация7 бет
Психогенетиканың генетикалық негіздері туралы6 бет
Психогенетиканың генетикалық негіздері туралы мәлімет11 бет
Егіздер психогенетикасының зерттеу объектісі жайында5 бет
Интеллектіні психогенетикалық зерттеу13 бет
Психогенетиканың қалыптасуы мен дамуы7 бет
"Азаматтық қоғам" түсінігінің генезисі33 бет
"Генетиканың даму тарихы."29 бет
"Мендельдік емес генетика"3 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь