Стенобионттық және эврибионттық организмдер туралы

1. Стенобионттық және эврибионттық организмдер.
2. Негізгі абиотикалық факторлардың . жарықтың, температураның, ылғалдылықтың, тұздылықтың және т.с.с. экологиялық мәні.
3. Абиотикалық факторлардың сигналдық мәні.
Пайдаланылған әдебиеті
Орта – организмнің өсіп-көбеюіне, тіршілігіне, дамуы мен таралуына тікелей немесе жанама әсер ететін қоршаған орта компаненттерінің жиынтығы, яғни особьтарды (популяцияны, қауымдастықты) қоршап, оған әсер ететін факторлардың жиынтығы. Тірі организмдер – ашық жүйелер, сондықтан қоршаған ортамен зат және энергия арқылы алмасып отырады. Организмдер үнемі өзгеріп тұратын қоршаған ортаның әсерін сезініп, бейімделе отырып, өздері де осы жағдайларды өзгертіп тұрады.
Тіршілік ортасы – организмнің өсіп-өніп, көбеюіне, ұрпақтарын жалғастыруға қолайлы табиғи, тарихи қалыптасқан орта. Кез келген тіршілік иесі үнемі өзгеріп отыратын күрделі әлемде, сол өзгерістерге қарай реттеп отырады. Белгілі бір факторға қатысты организмнің өмір сүре алатынтөзімділік нүктелерінің арасын организмдердің экологиялық валенттілігі(толеранттылығы) деп атайды.
1. Г. Т. Бозшатаева, Г. С. Оспанова, Экология оқулығы, 27-38 беттер.
2. Г. Ә. Рыскиава, Өнеркәсіп экологиясы, 12-19 беттер.
3. Ж. Ж. Жатқанбаев, Экология негіздері, 58-60 беттер.
        
        Қазақстан Республикасы Білім және Ғылым министрлігі
Семей қаласының Шәкәрім атындағы мемлекеттік университеті
СӨЖ
Тобы: ВС - ... : ... Г. ... Мурзалимова. А. К
2015 жыл
Жоспар:
1. Стенобионттық және эврибионттық организмдер.
2. Негізгі ... ... - ... ... ... ... және ... экологиялық мәні.
3. Абиотикалық факторлардың сигналдық мәні.
Пайдаланылған әдебиеті
Орта - организмнің өсіп-көбеюіне, тіршілігіне, дамуы мен ... ... ... ... әсер ... қоршаған орта компаненттерінің жиынтығы, яғни особьтарды (популяцияны, қауымдастықты) қоршап, оған әсер ететін факторлардың жиынтығы. Тірі организмдер - ашық ... ... ... ... зат және энергия арқылы алмасып отырады. Организмдер үнемі өзгеріп тұратын қоршаған ортаның әсерін сезініп, бейімделе отырып, өздері де осы ... ... ... ортасы - организмнің өсіп-өніп, көбеюіне, ұрпақтарын ... ... ... тарихи қалыптасқан орта. Кез келген тіршілік иесі үнемі өзгеріп отыратын күрделі әлемде, сол өзгерістерге қарай реттеп ... ... бір ... қатысты организмнің өмір сүре алатынтөзімділік нүктелерінің арасын организмдердің экологиялық валенттілігі(толеранттылығы) деп атайды.
Фактордың ең ... ... ең ... ... асып, организмнің тіршілігін тоқтуы туралы ұғымды ғылымға 1913 жылы американдық зоолог В. Шелфорд енгізді. Бұл ... ... ... ... ... ... ... Кейде мұны Шелфорд ережесі деп те атайды:
- организмдердің белгілі бір ортада орналасуы немесе тіршілік етуі, органимзнің белгілі бір ... ... ... ... - ... төзім) шектері бар кешенді экологиялық факторларына байланысты. Организм тек осы ... (ең ... және ... ( ең ... ... аралығында ғана өмір сүре алады.
Шыдамдылық немесе төзімділік ... ... ... деп те ... ... ... - ... орта факторларының белгілі бір шамадағы өзгерісіне төзімділігі, яғни түрлердің қоршрған ортаға бейімделуі. Организм орта ... ... ... ... ... оның экологиялық валенттілігі де соғұрлым жоғары болады. Экологиялық толеранттылыққа байланысты организмдер екі типке бөлінеді. Эврибионттар(грекше eurus - кең) ... ... ... бар ... ... ете ... организмдер. Мысалы, эвритермді түрлер - темпеатураның үкен ауытқуына төзімді организмдер, ал эврифагтар - әртүрлі азықтармен ... ... ... және т.б. Стенобионттар - (грекше stenos - тар) - тек ... бір орта ... ғана ... ете алатын (ортаның шамалы ғана ауытқулрына төзе ... ... ... ... түрлер - қысымның ауытқуына шыдай алмайтын организмдер, стеногалинді - су тұздылығының ... төзе ... ... ... ... ... стенобионттарға қарағанда жер бетінде кең таралатындығын көреміз.
1-ші ситуациялық мысал. Егер де біз ... 10 ... ... тек біз ғана ... ... қатар сонау солтүсті полюстегі Арктикаға да улы заттар барады. Олар бұл ... ауа ... ... түседі. Ал біз сонда тірішілік ететін ақ аюды алайықшы. Олар улы газдар кесірінен жүні ... одан ... ... ұстау шамалары келмей қалады. Ал қар жауу үдерісінен кейін суға ... ... ... ... ... көбейіп, аю қорегі балықтардың кейбіреуі тірі қалып мутациялық өзгерістерге ұшырайды, ал қалғандары өз тіршілігін ...
o Одан ... ... болмағандықтан, сол балықтармен қоректене бастайды.
o Ең басында аю ауамен демалғандықтан, оның тек организмі уланады. Қоректенгеннен кейін организмі ... ... ... бере ... ... ... ... арқылы үйреніп кетеді, ағзасы мутациялық өзгерістерге ұшырайды. Яғни бес ... үш ... ... туу, және де өмір ... да қысқарады.
2-ші ситуациялық мысал. Егер біз қалталы аю - коаланы ... ... ... ... ... ... Ол онда екі ... бойынша ғана өз тіршілігін жояды:
o Ол өзінің ... ... ... ... Ал эвкалипт жапырағының құрамы аз ақуыз бен көпшілік жануарларға улы болып келетін фенолдық, терпендік қосылыстар бар.Сондықтан оның ... ... ... ... паналайтын жерінің болмауы, себебі олар ағаш үстінде ... ... ... ... ... Егерде антеннариетүрлік еңлікгүл біз қарапайым орманға алып келсек, онда ол өз тіршілігін жояды. Өйткені:
o Ол жарық ... ... ... Оны ... өсімдіктер тек қана қыналар болу керек және соның арқасында ол күн ... мол ... ... ... сонымен бiрге тек қана тау және аласа таулы кешенге тау ұштасқан - қиыршық тасы бар қатқылдарда өмір сүреді.
o Теңіз деңгейінен 300 метр ... қана өмір ... ... ... ... бір түрі- сивучтарды басқа аймаққа апарсақ та, ол өзінің қалыпты тіршілігін жалғастыра ... ... Оның жүні жұқа әрі ... ... ол ... ... ... шыдайды.
o Құрлықта 20-25 м биіктікте өмір сүрсе, суда да жақсы жүзеді.
o Қорегі ... ... ... ... ... ... ... итбалықтар. Сондықтан сивучтар бар аймақта тіршілік ете береді.
5-ші ситуациялық мысал. Теңіздің ең түбінде өмір сүретін балықтардың бірі Pseudoliparis ... ... ... ... ол ... ... ... Судың түбінде 6-7 км тереңдікте;
o Мүлдем қараңғы ортада;
o Гидростатикалық қысымы 600-700 am;
o Қалыпты төменгі температурада;
o Қалыпты төменгі ... өмір ... ... ... ... ... ... мен табиғи затайналым топтамасынан алшақтап бара жатыр. Өндіріс кезінде экологиялық жүйе мен ... ... жат ... ... ... ... пестицидтер. Ксенобионттармен бірге ортаға биогенді элементтер де түсіп, ассимиляциалану нәтижесінде жиналады. Экологиялық сыйымдылық - бұл ... ... ... ресурсты қалпына келтіру көрсеткішін көрсетеді. Сонымен қатар антропогендік факторлардың зияндылығын бейтараптауын көрсетеді. Табиғи ортаның ... ... ... ... ... табиғи ресурстар көлемімен: ауа бассейні, су айдындары, ағын сулар, жердің ... және жер, ... ... ... ... босалқы қорлары.
* Биогеохимиялық айналымының резервуарының құрамын қалпына келтіретін тасқынының күшімен: ... ... ... ... таза ... ... ... топырақ қалыптасуының үдерісі мен биоттың азықтылығы.
Аймақтың экологиялық сыйымдылық өндіріс үдерісіне, адам ластаушы іс-әрекеттеріне шек ... ... ... ... ... ... ... табиғи және техногендік потенциалды территорияларды зерттей алмайсын. Негізгі критерийлердің бірі: тұрақтылық болу үшін ... ... ... ... ... ... ... әсерлер екі фактордан тұрады: халық тығыздығы мен аумақтың техногенді қанықтығы. ... ... ... - ... ... ... = R s S ,
R s- ... радиациясы км [2]/жыл
S- территория ауданы км[2]
Территорияның экологиялық сыйымдылығына экологиялық ... ... Ол ... территорияның жалпыланған сипаттамасын айқындайтын экожүйенің өздігінен қалыптасасын потенциал және максималді техногендік ... ... ... сонымен қатар ол ұзақ уақыт бойы структуралық және функционалдық құрылымының бұзылуынсыз реципиенттер мен экологиялық ... ... ... және ... ... ... ... ортаның үш компонентіне,яғни ауа,су,жерге 1,2,3 деген индекс берсек, онда территорияның экологиялық техносыйымдылығы мынаған тең болады:
Тэ- ТЭТтің бағасы ... ... ... ... ... ортадағы негізгі субстанцияның жиілігінің коэффициентінің вариациясы
Ті- қоспалардың қауіпсіздік коэффициенті
Үш компоненттердің ... ... мына ... ... ... - ... ... - сол ортадағы экологиялық негізгі субстанциялардың құрамы
F - көлемнің қысқа қалпына келуінің жылдамдылығы.
Негізгі абитикалық ... ... ... және ... ... ... ... француз астрономы К. Фламмарион (1842-1925): - деді. Биосферадағы ең маңызды процесс- фотосинтез тек жарықта ғана ... ... ... өсімдіктерде (жоғары сатыдағы өсімдіктер мен балдырлар) электрондардың доноры су (оттегі) болып табылады. Сондықтан фотосинтез нәтижесінде ... ... ... ... ... сутек, органикалық заттар болып табылады. Тірі ағзалардың жарыққа ... екі ... ... ... бір ... ... тікелей жасуша протоплазмасына әсері ағзаны жойып жіберуі мүмкін, ал екінші жағынан - жарық тіршілікке қажетті энергияның бірінші ретті ... ... ... ... әсер етеді: қызыл сәулелер - жылулық, көк және күлгін - ... ... ... мен ... өзгертеді. Жалпы алғанда жарық өсімдіктердің даму жылдамдығына, фотосинтездің интенсивтілігіне, жануарлардың белсенділігіне, қоршаған ортаның ылғалдылығы мен температурасының өзгеруіне әсер етеді, ... және ... ... ... ... маңызды фактор болып табылады. Әрбір мекен ету ортасы жарық күшімен, мөлшерімен және ... ... ... бір ... ... ... ... күші немесе интенсивтілігі уақыт бірлігінде аудан бірлігіне энергиямен өлшенеді Дж/ м2с; ... ... ... ... күшті әсер етеді. Ең интенсивті жарық тікелей жарық, бірақ өсімдіктер таралған жарықты ... ... ... ... жылдамдығымен анықталады. Полюстерден экваторға қарай жарықтың мөлшері артады. ... ... ... үшін ... ... мөлшерін де, яғни, альбедо (латын тілінен аударғанда albus - ақ) есепке алу ... ... әр ... ... ... ... ... Ол радияцияның жалпы мөлшерінен пайызбен шаққандағы мөлшері. ... ... ... түсу ... және беттің шағылыстыру қасиетіне байланысты болады.
Экологиялық фактор ретінде жарыққа қатысты өсімдіктердің төмендегі топтарын бөліп көрсетуге болады: гелиофиттер, сциофиттер және ... ... ... ... тірі ... ... ... қабілеттілігі. Бұл қоршаған ортадан түсетін тітіркендірулерге жауап ретінде катализатордың әсерінен күрделі органикалық заттардың тотығуы нәтижесінде ... Тірі ... жер ... ... анықтайтын фаторлардың бірі - температура. Жылудың тек ... мәні ғана ... ... ақ ... ... ... ... яғни жылулық режим маңызды болып табылады. Олардың жылу реттеуінің анатомо- морфологиялық және физиологиялық механизмдері ағзаны қолайсыз температуралардан ... ... ... ... ... ... тарихи даму барысында жапырақ бетінің ауданы кіші немесе жапырақтары болмайтын өсімдіктердің морфологиялық типі қалыптасқан.
Көптеген шөл өсімдіктерінде ақшыл ... ... ... Бұл ... күн ... шағылыстырып , өсімдікті шектен тыс қызып кетіден сақтайды.
Қолайсыз температуралардың зиянды әсерінен қорғауға бағытталған өсімдіктердің физиологиялық бейімделушіліктеріне төмендегі ... ... ... ... ... ... плазманың ұю температурасын өзгертетін жасушадағы тұздардың жиналуы, хлорофиллдің күн сәулелерінің енуіне қарсылық қасиеті.
Жануарларда ағзаны қолайсыз ... ... ... бағытталған морфологиялық бейімделулер қалыптасқан.
Бергман ережесі бойынша түрдің немесе біртекті жақын түрлердің тобында дене мөлшері ірі жылы ... ... ... ... аудандарда таралған.
Термодинамика тұрғысынан ағзаның жылуды жоғалтуы оның салмағына емес, бетінің ауданына тура ... ... ... ірі және ... ... болған сайын оған тұрақты температураны ұстап тұру жеңіл. Ал неғұрлым жануар ұсақ болса, оның салыстырмалы ауданы ... және жылу ... да, зат ... ... де, ... жоғалтуы да жоғары.
Ален ережесі бойынша дене температурасы тұрақты жануарлардың салқын климаттық ... ... ... ... ... экологиялық жағынан бәр- бірте жақын мына түрлердің құлақтарының мөлшерін салыстырсақ тундрада мекендейтін поляр түлкісінің құлағы ең кіші, ... ... ... ... ... ... ... Африка шөлдерінде мекендейтін фенектің құлағы өте үлкен.
Жанарлардың жылу ... ... ... жеке мүшелерінің қатынасының өзгеруінен де көрінеді. Мысалы, солтүстік аудандарда мекендейтін ақкістің жылы ... ... ... ... ... ... ... бауыры үлкен болады.
Жылу алмасу т.ріне байланысты жануарлардың экологиялық екі типін бөліп көрсетеді: пойкилотермді және гомойотермді.
Пойкилотермді ағзалардың зат алмасу деңгейі ... ... ... тұрақсыз, жылу реттеу механиздері жоқ дерлік. Олардың денесінің температурасына тәуелді болады. Пойкилотермді жануарларға ... ... ... ... ... - зат ... ... жоғары және тұрақты, зат алмасу нәтижесінде жылу реттелуі жүзеге асырылады. Мұның өзі олардың дене температурасының ... ... ... болуын қамтамасыз етеді.
Ылғалдылық. Су тірі ағзалардың өмірдегі маңызды экологиялық факторы және олардың тұрақты құрам ... ... ... ... ... ... 96-98%- ын, шөптесін өсімдіктер жапырағының 83- 86 %-ын, мүктер мен қыналардың - 5- 7%- ын, ... 80- 92% - ын ... ... ... байланысты өсімдіктердің экологиялық топтары төмендегідей жіктеледі.Гидрофиттер - суды мол қажет ететін, ... ... ... ... ... ... ... күріш, тұғиық т.б.Ксерофиттер - шөл, шөлейт, дала ... ... ... ... ... Олар ... ыстыққа және сусыздыққа төзімді болады. Мысалы: сексеуіл, жүзген, жусан, қылша, ... ... ... ... - ... ... жеткілікті аймақтарда өседі. Жапырақтары ашық әрі ірі болып келеді. Мысалы: қайың, алмұрт, шалғындардағы өсімдіктер.Суккулентті - ксерофиттерден де ... ... ... ... ... ... немесе сабақтары ішінде су жинап, етжеңді болып келеді. Мысалы: кактус, алоэ ... - ... ... ... ... Мысалы: элодея, балдырлар т.б.Су көптеген ағзалардың тіршілік ететін ортасы болып табылады. Су ағзалары мекен ететін су ... және ... ету ... ... келесі экологиялық топтарға бөлінген:Планктон - негізінен су ағынымен пассивті түрде орын ... ... ... ... (бір ... ... мен зоопланктон (бір жасушалы қарапайымдылар) ажыратылады.Нектон - судың орта қабатында белсенді түрде қозғалып тіршілік ететін ... ... ... ... ... ... тасбақалар, киттәрізділер жатады.Бентос - судың ... және ... ... ... су ... Оларды фитобентос (бекініп өсетін балдырлар және жоғары сатыдағы өсімдіктер) және зообентос (шаянтәрізділер, былқылдақ денелілер, теңіз жұлдыздары, т.б.) деп бөледі.Перифитон - су ... ... және ... ... ... ... ... жануарлар тіршілігінде маңызы зор. Жануарларға ылғал жетіспегенде, олар әр түрлі ... ... түйе ... майынан метаболиттік су алады, сарышұнақтар ұйқыға кетеді т.с.с. Ал өсімдіктер жапырақтары транспирациясының ... ... ... ... ... ...
Абиотикалық фактордың сигналдық мәні қоршаған ортада болып жатқан өзгерістер жайлы ақпарат береді. Өсімдіктер мен жануарлар ... үшін ... ... ... ... электромагниттік өрісі, мұхиттар мен теңіздердің тасуы мен қайтуы, күннің ұзақтығы, т.б. климаттық фактор маңызды.Табиғатта ... ... ... ... ... ... байланысты өсімдіктер мен жануар тіршілігінде де құбылыстарға үйлесе дамитын ... ... ... орай, әрбір өсімдік пен жануарлардың түрлерінің өзіндік ерекшеліктері мен қасиеттері болады. Абиотикалық фактордың сигналдық мәні. ... ... - ... ... ... ... ... компоненттерін қамтиды. Абиотикалық факторлардың өзгеруіне түрлердің бейімделуінің негізгі жолы - ... ... Ал ... ... ... ... анықтаушы шарттар, яғни ареалдың алмасуына, пішініне және ... ... ... Бұл ... бір мезгілде бірнеше факторға тәуелді болады. Құрлықта тіршілік ететін түрлер үшін, ... ауа ... ... рөл ... ... тиімсіз әсері особьтар санын кемітіп немесе жойып жіберуі мүмкін.Нәтижесінде, экожүйе құрамына кіретін популяциялардың тығыздығын кемітеді. Бұл әсерлер өз кезегінде ... ... зат және ... ... тепе - ... биологиялық өнімділікті өзгерте келіп, сукцессия құбылысына әкеліп соқтыруы мүмкін.
Қолданылған ... Г. Т. ... Г. С. ... ... ... 27-38 ... Г. Ә. ... Өнеркәсіп экологиясы, 12-19 беттер.
3. Ж. Ж. Жатқанбаев, Экология негіздері, 58-60 беттер.

Пән: Экология, Қоршаған ортаны қорғау
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 8 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Стенобионттық және эврибионттық организмдер8 бет
Стенобионттық және эврибионттық организмдер жайлы11 бет
Стенобионттық және эврибионттық организмдер жайлы ақпарат10 бет
Стенобионттық және эврибионттық организмдер жайлы ақпарат туралы9 бет
Стенобионттық және эврибионттық организмдер туралы ақпарат6 бет
Стенобионттық және эврибионттық организмдер туралы мәлімет8 бет
Стенобионттық және эврибионттық организмдер. абиотикалық фактордың сигналдық мәні12 бет
Стенобионттық және эврибионттық организмдер. абиотикалық факторлардың сигналдық мәні. организмдердің индикаторлық мәні4 бет
Стенобионттық және эврибионттық организмдер. Негізгі абиотикалық факторлардың – жарықтың, температураның, ылғалдылықтың, тұздылықтың және т.с.с. экологиялық мәні. Абиотикалық факторлардың сигналдық мәні11 бет
Стенобионттық және эврибионттық организмдер. Негізгі абиотикалық факторлардың – жарықтың, температураның, ылғалдылықтың, тұздылықтың және т.с.с. экологиялық мәні. Абиотикалық факторлардың сигналдық мәні. Организмдердің индикаторлық мәні9 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь