Психодиагностика

Жоспар:

І. Кіріспе

ІІ. Негізгі бөлім
1. Психодиагностиканың даму тарихы
2. Психодиагностиканың бүгінгі жағдайы

ІІІ. Қорытынды

IV. Пайдаланылған әдебиеттер тізімі
Психодиагностика тарихы

Психологиялық ілім-білімдердің ілкі бастау, түп-төркіні ерте замандардан бастау алатыны белгілі. Жан туралы ілім есте жоқ ерте дәуірлерде, ежелгі дүние елдерінде (Үндістан, Қытай, Мысыр, Вавилон, Грекия т.б. ) пайда болып, тіршілік, өмір, жан мен тән, оқыту, тәрбие, т.б. негізгі мәселелер ретінде күн тәртібіне қойылып келген.
Жан мәселесіне қазақ халқы да ерекше мән берген. Мәселен, жанға байланысты ой-пікірлер фольклорда, әсіресе мақал-мәтелдерде көптеп кездеседі. Халқымыз жанның заттық қасиеті жоқ болғандықтан, оны танып білу шектеулі екендігін де жақсы аңғарған. Қазіргі психология ғылымында жанды көбіне психика ұғымының синонимі ретінде қарастыратынын да ескеруіміз қажет.
Жан дүниесінің сан қилы теорияларын баяндау – сөз болғалы отырған 10 томдықтың басты мәселесі.
Мәселен, мұндағы бірінші томға кеңестік психологияның іргетасын қалаушылардың бірі, маркстік психологияның Моцарты атанған Л.С.Выготскийдің (1896-1934) жан мәселелерін баяндайтын мәдени-тарихи теориясы беріліп отыр. Бұл ілімнің түрлі аспектілері 1982-1984 жылдары Мәскеудің “Педагогика” баспасынан шыққан автордың 6 томдығында жарияланған. Мұнда көтерілген негізгі мәселелер: 1.Жоғары психикалық функциялардың даму тарихы; 2. Жасөспірім педологиясы; 3. Жалпы психологияның проблемалары. Жоғары психикалық функциялардың даму тарихында – оның проблемалары, талдауы, құрылымы, генезисі, сонымен бірге тілдің қалыптасуы (ауызекі тіл және жазбаша тіл), көптілділік мәселелері қарастырылған.
Тәуелсіз еліміздегі тіл мәселесі, оның ішінде қазақ тілінің даму проблемалары күні бүгінге дейін шешімін таппай отырғаны белгілі. Осы орайда, психология ғылымында қарастырылған тіл мәселелері, көптілділіктің, соның ішінде қостілділіктің балалық шақта қалыптасуы бүгінгі күннің аса өзекті проблемаларының бірі болғандықтан, оқырман қауымға пайдалы болады деп сенеміз. Сонымен қатар Л.С.Выготскийдің “Сөйлеу мен ойлау” проблемаларының түп-тамыры, оның дамуын, қалыптасуын, ара қатынастарын қалыптастыратын еңбектерінің қазақ тіліне аударылуының да өзіндік маңызы бар.
Екінші томға психология ғылымындағы іс-әрекет теориясы, әйгілі кеңес психологтары С.Л.Рубинштейн, А.Н.Леонтьев, А.Б. Ананьев және т.б. еңбектерінен үзінділер аударылған.
Іс-әрекет психологиясының теориясы ХХ ғасырдағы кеңестік психология ғылымында басты орында болды. Ол психологияны индивидтердің іс-әрекеті барысында психикалық бейнелердің пайда болуы, қызмет етуі мен құрылымы туралы ғылым ретінде қарастырды. Осы томда А.Н.Леонтьев, С.Л.Рубинштейн, К.А. Абульханова-Славская, А.Н. Ждан, В.В.Давыдов, А.А. Леонтьев, О.К. Тихомиров шәкірттерімен, В.И. Иванников, А.Б. Брушлинский, Б.С. Братусь, Т.В. Габай, Г.А. Суворова сияқты әйгілі психологтардың, сондай-ақ философтар И.Т. Касавин, Г.С. Батишев, В.Н. Сагатовскийдің осы теорияға байланысты идеялары көрініс тапқан.
Үшінші томға З.Фрейдтің психоаналитикалық тұжырымдамасынан үзінділер енген. Осы томға Фрейд ілімін ары қарай дамытқан неофрейдистер Э.Эриксон, Ф.Фромм, К.Хорни, т.б. еңбектері де енген. З.Фрейдтің “Психоанализге кіріспе түріндегі лекциялары”, “Психоанализ очерктері”, “Мен және ол”, “Түс көрулер”, т.б. еңбектері аударылған.
Төртінші томда ақыл-ой әрекетін кезеңдеп қалыптастырудың теориясын жасаған кеңестік ғалымдар П.Я. Гальперин, Н.Ф.Талызина, т.б. еңбектерінен үзінділер аударылған.
Ақыл-ой әрекетін кезеңдеп қалыптастыру теориясының негізін кеңес психологиясының көрнекті өкілдерінің бірі П.Я.Гальперин жасады. Ақыл-ой әрекетін қалыптастыру теориясы психикалық үдерістер жайлы түсініктерді, теориялық, эксперименттік және қолданбалы аспектілерді талдап саралайды.
П.Я.Гальперин өзінің “Бағдарлаушы іс-әрекет психологиясының пәні” деген еңбегінде психикалық бейнелеудің формаларын және олардың физиологиялық негізін кеңес физиологы И.П. Павловтың бағдарлаушы рефлекс идеясына сүйеніп, әр түрлі негіздегі тұжырымдарымен түсіндіреді.
Бесінші томда гуманистік психологияның ХХ ғасырдағы көрнекті өкілдері К.Роджерс, А.Маслоу, Г.Олпорт, Г.Айзенктің көзқарастары баяндалған. Бұл томда К.Роджерстің “Кеңес беру өнері мен терапия” деген еңбегінен жеке тұлғаны зерттеу тәжірибесінен үзінділер келтірілген.
Алтыншы том “Дамытып оқытудың мәселелері: теория және практика” деген атаумен беріліп отыр. Бұл томда жас және педагогикалық психологияның негізгі мәселелерінің бірі, бала психикасының дамуы, оқыту мен тәрбиелеудің психологиялық байланыстары қарастырылады. Осы мәселе баланың тұлғалық және интеллектілік қабілеті дамуының білім жүйесіндегі негізгі мақсаттары және міндеттерімен байланысып жатады.
Томда В.В. Давыдовтың “Оқытудағы жалпылаудың түрлері” атты еңбегі мен А.М. Матюшкиннің “Ойлау мен оқытудағы ситуациялық жағдай ” атты кітабынан үзінділер алынған.
Жетінші том “Қазіргі кездегі когнитивті психология” деп аталады. Психологияның бұл саласында когнитивті психологияның зерттеу пәні болып табылатын танымдық үрдістерді зерттеу ерекше орын алады. “Когнитивті” ұғымы қазақ тіліне аударғанда “танымдық” деген мағынаны білдіреді.
Осы томға қазіргі кездегі батыстық когнитивті психологияның өкілдері Д.Брунер, У.Найссер, Ж.Пиаже, Р.Солсо, Дж.Р.Андерсон, Л.Фестингердің еңбектерінен жеке тараулар мен фрагменттер, сонымен қатар ресейлік авторлардың жұмыстарынан жекелеген еңбектер енгізілген.
Сегізінші том “Жеке тұлғаның қазіргі теориялары” деген атпен беріліп, онда А.Адлердің “Балаларды тәрбиелеу” және “Жеке-даралық психологияның тәжірибесі мен теориясы” – баланың жеке тұлғасы, оны тәрбиелеу мәселелері, балалар психикасындағы невроздар, оларды емдеу
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі:

1. Аверин В.А. Психология личности.- Спб., 1999.
2. Вилюнас В.К. Психологическмие механизмы мотивации человека. –М., 1990.
3. Джакупов С.М. Психологическая структура процесса обучения. – А.,
4. Носс И.Н. Руководство по психодиагностике , 2005.
        
        Жоспар:
І. Кіріспе
ІІ. Негізгі бөлім
1. Психодиагностиканың даму тарихы
2. Психодиагностиканың бүгінгі жағдайы
ІІІ. Қорытынды
IV. Пайдаланылған әдебиеттер тізімі.
Психодиагностика тарихы
Психологиялық ілім-білімдердің ілкі ... ... ... ... ... ... Жан туралы ілім есте жоқ ... ... ... ... ... ... Мысыр, Вавилон, Грекия
т.б. ) пайда болып, тіршілік, ... жан мен тән, ... ... т.б.
негізгі мәселелер ретінде күн тәртібіне қойылып ... ... ... ... да ... мән берген. Мәселен, жанға
байланысты ... ... ... мақал-мәтелдерде көптеп
кездеседі. Халқымыз ... ... ... жоқ ... оны ... ... екендігін де жақсы аңғарған. Қазіргі психология ғылымында жанды
көбіне ... ... ... ... ... да ... ... сан қилы теорияларын баяндау – сөз болғалы отырған 10
томдықтың басты мәселесі.
Мәселен, мұндағы ... ... ... психологияның іргетасын
қалаушылардың бірі, маркстік психологияның Моцарты атанған ... жан ... ... ... теориясы беріліп отыр.
Бұл ілімнің түрлі аспектілері 1982-1984 жылдары ... ... ... ... 6 ... ... Мұнда көтерілген
негізгі мәселелер: 1.Жоғары психикалық функциялардың даму ... ... ... 3. ... ... проблемалары. Жоғары
психикалық функциялардың даму ... – оның ... ... генезисі, сонымен бірге тілдің қалыптасуы (ауызекі тіл және
жазбаша тіл), көптілділік мәселелері қарастырылған.
Тәуелсіз еліміздегі тіл ... оның ... ... ... ... күні ... дейін шешімін таппай отырғаны белгілі. Осы
орайда, психология ғылымында қарастырылған тіл мәселелері, көптілділіктің,
соның ... ... ... ... ... ... ... аса
өзекті проблемаларының бірі болғандықтан, оқырман қауымға пайдалы болады
деп сенеміз. Сонымен ... ... ... мен ойлау”
проблемаларының түп-тамыры, оның дамуын, қалыптасуын, ара қатынастарын
қалыптастыратын ... ... ... ... да ... ... ... психология ғылымындағы іс-әрекет теориясы, әйгілі кеңес
психологтары ... ... А.Б. ... және ... ... аударылған.
Іс-әрекет психологиясының теориясы ХХ ғасырдағы кеңестік психология
ғылымында басты орында ... Ол ... ... ... психикалық бейнелердің пайда болуы, қызмет етуі мен ... ... ... ... Осы ... ... ... Абульханова-Славская, А.Н. Ждан, В.В.Давыдов, А.А. Леонтьев, О.К.
Тихомиров шәкірттерімен, В.И. Иванников, А.Б. ... Б.С. ... ... Г.А. ... ... ... ... сондай-ақ
философтар И.Т. Касавин, Г.С. ... В.Н. ... осы ... ... ... ... томға З.Фрейдтің психоаналитикалық тұжырымдамасынан үзінділер
енген. Осы ... ... ... ары ... ... неофрейдистер Э.Эриксон,
Ф.Фромм, К.Хорни, т.б. еңбектері де енген. З.Фрейдтің “Психоанализге
кіріспе ... ... ... ... ... және ол”, “Түс
көрулер”, т.б. еңбектері аударылған.
Төртінші томда ақыл-ой әрекетін кезеңдеп қалыптастырудың теориясын
жасаған кеңестік ... П.Я. ... ... т.б. ... ... ... ... қалыптастыру теориясының негізін кеңес
психологиясының көрнекті өкілдерінің бірі ... ... ... ... ... ... ... жайлы түсініктерді,
теориялық, эксперименттік және қолданбалы аспектілерді талдап саралайды.
П.Я.Гальперин өзінің “Бағдарлаушы ... ... ... ... ... бейнелеудің формаларын және ... ... ... ... И.П. ... бағдарлаушы рефлекс
идеясына сүйеніп, әр түрлі негіздегі тұжырымдарымен ... ... ... ... ХХ ғасырдағы көрнекті өкілдері
К.Роджерс, А.Маслоу, Г.Олпорт, Г.Айзенктің ... ... ... ... ... беру ... мен ... деген еңбегінен жеке
тұлғаны зерттеу тәжірибесінен үзінділер келтірілген.
Алтыншы том “Дамытып оқытудың мәселелері: теория және практика” ... ... ... Бұл ... жас және ... ... мәселелерінің бірі, бала психикасының дамуы, оқыту мен ... ... ... Осы ... ... ... ... қабілеті дамуының білім жүйесіндегі негізгі мақсаттары және
міндеттерімен байланысып жатады.
Томда В.В. ... ... ... ... атты ... ... Матюшкиннің “Ойлау мен оқытудағы ситуациялық жағдай ” атты ... ... том ... ... ... ... деп аталады.
Психологияның бұл саласында когнитивті психологияның зерттеу пәні ... ... ... зерттеу ерекше орын алады. “Когнитивті” ұғымы
қазақ тіліне аударғанда “танымдық” деген мағынаны білдіреді.
Осы томға қазіргі ... ... ... ... ... ... Ж.Пиаже, Р.Солсо, Дж.Р.Андерсон, Л.Фестингердің
еңбектерінен жеке тараулар мен фрагменттер, ... ... ... жұмыстарынан жекелеген еңбектер енгізілген.
Сегізінші том “Жеке тұлғаның қазіргі теориялары” деген атпен беріліп,
онда А.Адлердің ... ... және ... ... мен теориясы” – баланың жеке тұлғасы, оны ... ... ... ... ... емдеу мәселелеріне арналған
еңбектерінен үзінділер алынған. ... ... жеке ... психологиялық
ерекшеліктерін анықтауға арналған сұрақнама мен өз тәжірибесінен ... ... ... ... ... Осы ... ... кейін
психоанализді әрмен қарай дамыта түскен, архетип, ұжымдық бейсана ұғымдарын
ғылымға енгізген ... ... ... ... ... ... үзінділер аударылған.
Тоғызыншы томда ХХ ғасырдағы кеңес және шет ел ... ... А.В. ... О.К. ... т.б.)
ойлау психологиясы саласында классикалық болып табылатын еңбектерінен
үзінділер ... ... ... қатысты еңбектерде, ойлау әрі
үдеріс, әрі іс-әрекет ретінде, оның сатылары мен әр ... ... ... түп ... ... мен сөйлеудің ара қатынасы, ойлауды
экспериментті тұрғыдан зерттеу мәселелері сөз болады.
Осы томдарға ... ... ... ішінде өзінің теориялық
жаңалығы, практикалық маңызымен қазіргі қазақ халқының тыныс-тіршілігіне
бір табан жақын ... ... ... ілімі мен америкалық
гуманистік (ізгілік) психология өкілдерінің (К.Роджерс, Г.Олпорт, А.Маслоу
т.б) ... ... ... психологияның (мұның идеясын
кезінде әл-Фараби, Өтейбойдақ, Асан қайғы, Абай, т.б. ...... ... ... ... ... ... де алдына
қойған мақсатына жетуге мүмкіндік бар, оның үнемі өзін-өзі жетілдіре ... мол, ... ...... ... онда ... үміт
үзбейтін, ілгері қарай ұмтылушылықтың табиғи негізі бар дейтін оптимистік
идеялар ұсынылған.
Бұл түйіндер полиэтностық Қазақстан үшін аса маңызды. ... ... ... ... ... ... психологиясының қалыптасу жолы
да бірдей емес. Осы мемлекетті құрайтын қазақтардың өзі де біркелкі ... бірі – ада ... ... ... – шала ... ... – жаңа
қазақ (байлар), сондай-ақ, орта тап, кедей-кепшік ... кете ... өмір ... ... ... әр ... Формасы – қазақ,
ішкі жан дүниесі қазақ емес жандардың да қалаған мақсатқа сай өзін-өзі
жетілдіре ... өзін ... ... ... ... ... айтылғанға орай, бізде гуманистік психология ... ... аса ... ... үшін ... әр түрлі этнос өкілдерінің, әсіресе қазақ халқының
психологиясын зерттейтін мемлекеттік ... ... ... ... ... Осы институт қазіргі қазақ қоғамында қандай
тұлғалар өсіп, ... ... ... ... ... қандай, ұлттық
психология болмысының деңгейі, ұлт болашағына сенімділігі т.б. осы секілді
мәселелерді зерттейтін ... көп ... ... ... ... еді.
Бірер сөз осы басылымда кездесетін әттеген-айлар жайында.
Мақаланың басында ... ... ... ... ... ... ... отырғаны хақ. 40-50 мың жыл тарихы бар
адамзаттық өркениеттің қай дәуірінде болсын жан мен тән ... ... ... ... ... ... ... жөнді із қалмаған. Бізге жеткен
екі жарым мың жыл бұрын жазылған Аристотель ... ... ... айтсақ, кеңес, орыс психологиясынан 5 том аударылса
(1,2,4,6,9 ... ... ... ... 2 том ... 2 том (5,7) тәржімаланған. Аудармадағы бұл ... ... ... ... ... ... елдерінде (Англия, Франция,
Германия, Швейцария, т.б.) ерекше дамыған еді және ... ... орыс ... ... Әлемдік психология жинағында осы ғылымды
тек орыстар жасағандай түсінік туады. Бұл еуроцентризмнің ... ... ... ... ... шығыс психологиясының ірі өкілдерінің
(әл Кинди, Ибн Сина, Ибн Рошд т.б) ... де ... бәрі орыс ... ... ... ... психологияға шығыс халықтарының қосқан
үлесін де ұмытуға болмайды.
Осынау іргелі басылымға әлемдік ... “ең, ең ” ... ... ... ... ... ... еді. Мәселен, кеңес
психологиясында ... ... ... ... ... ... есімдері ғылыми әлемге онша мәлім
емес психологтардың ... Н.Б. ... И.А. ... Н.И.
Сачко, Н.И. Салмина, В.П. Сохина, т.б.) орын алуы – он томдықтың бағасын
төмендетіп жүрмей ме ... ой ... ... ... ... ... лауазымы беймәлім) “Бастауыш мектепте сандарды және ... ... ... атты мақаласының ең болмаса қайда, қашан жарияланғаны туралы
мағлұмат жоқ. Осындай ... ... ... ... қалыптасуының психологиялық негізі ” атты мақаласына да тән (ІV
т, 427-471-беттер).
Аты-жөні аталған авторлардың материалдары кеңес ... ... 40-60 ... жасалған ғылыми тұжырымдамаларды ... ... ... ... теориялық түйіндер мен ғылыми
жаңалықтар табу қиын. Олай болса, осы авторларды ... ... ... ... ... жөні жоқ ... – интернационалистік ғылым. Бұл ғылымның ... үлес ... ұлт ... кемде-кем. Осы тұрғыдан қарағанымызда 10
томдықта немістен – ... ... ... ... ... ... Дж. Локк, швейцар Ж.Пиаже, т.б. орын алуы керек еді дейміз. Бұл
есімдердің қай-қайсысы да ... ... ... ... үлес ... екені белгілі.
Төл тілімізде тұңғыш жарық көріп отырған осы ... ... ... – тіл ... Мұнда ана тіліміздің аса бай лексикалық қорын
молынан пайдалану мен ұлттық сөз ... ... ... алмаудан
туындайтын кемшілік жәйттер баршылық. Аудармашылар көбінде мәтінді сөзбе-
сөз аударамын деп, қазақ тілінің ... ... да, ... ... да ... ... Бұл ... төмендегідей
тіркестер жақсы дерек бола алады. “Олар сүйеді және сүйікті болады, секс
кезінде үстіңгі және астыңғы ... (?!) ... ... ... ... қалжыңдауға мүмкіндік береді” (5-том, 323-бет). Келесі
осындай бір дерек, 3-томнан алынып отыр. “Ол ... түс көру – Қ.Ж.) ... ... белгілі рухани құбылыстармен бірге ортақ тізбек құруы
ықтимал (71-бет), ол түсті ... ... және ... ... ... ...... ортасында оятатын түстер
теориялық қызығушылықты көбірек туғызады” (190-бет). Бұл тіркестерді оқу
да, ... де ... ... дүниелер туралы қорыта келе ... ... ... төл ... ... рет ... аса құптарлық
жәйт. Аудармашылар қазақ оқырмандарын осы туындылармен жәй таныстырып қана
қоймай, бұлардың еліміздегі психология ... ... ... ... ... өріс ... тиісті кешенді, іргелі зерттеу жүргізуге ықпал
ететіндерін (мәселен, ... ... ... ... ... төл тіліміздегі психологиялық ұғымдар
қорының молая түсуіне де себепкер болатыны ... Бұл ... ... мен ... ... сабақтастығы қандай деңгейде ... ... ... да мұрындық болары хақ.
Әлемдік психологияның соңғы оныншы томына қазақ психологиясының
тарихына байланысты ... ... бір жүйе ... ... ... ... болса да бұл — өте құптарлық жәйт. Қазақ халқының сан ғасыр
бойына осы ... ... ... ... ... ... орын алуы елдігіміздің басты белгісі екендігінің
айғағы.
Жеке тұлғаның және оның ... ... ... ... ... олардың қиыншылықтарын,
қажеттіліктерін, ... ... ... ауытқушылықтарын
анықтап, оқушы мен тәрбиеленушілерге уақтылы психо-әлеуметтік ... ... ... және ... ... ... ... баланың жеке-типологиялық және
әлеуметтік проблемаларын анықтау ... ... ... ... жұмыс бағыттары:
» Облыс мектептерінде психо-әлеуметтік қызметтің өз дәрежесінде ... ... үшін ... ... ... ... ... »
Мектеп психологтары мен әлеуметтік педагогтарының біліктілігі мен
шеберліктерін арттыру мақсатында ... ... ... өткізу;
Жергілікті жерде (аудандық) мектеп ... мен ... ... ... ... »
Аудандық, қалалық білім бөлімінің жетекші ... ... ... ... ... ... үшін шығармашылық топ
құру; »
Озық тәжірибе мен тәжірибелі мамандар (білім мекемелерінің психо-
логтары мен әлеуметтік ... ... ... ... ... Білім саласындағы реформаларға сәйкес дер кезінде әдістемелік нұсқау және
жинақтарды мемлекеттік және ресми тілде шығару;
» БҚОПКБА және ҚДИ ... ... ... ... ... ... қою; ... және қала бойынша тірек мектептерімен қарым-қатынасты нығайта
отырып, әлеуметтік-психологиялық қызметтің практикалық үлгі ... ... ... ... ... ... ... социологиялық зерттеулермен айналысатын және өзінің жұмысының негізі
ретінде тесттерді белсенді түрде ... ... ... суреттеумен
жүзеге асырылады. Берілген дәстүр біздің саңамызға факт ... ... ... ... зерттейтін, оның кейбір параметрлерін өлшеп
есептей отырып сандық және сапалық континиуумге біріктіретін адам ... ... ... баспалардың негізі болып табылады.
Психодиагностика ғылыми-тәжірибелік пән ретінде ХІХ ғасырдың соңы – ... ... ... ... Бір жағынан, тәжірибелік психология,
психофизика, психофизиологиямен, психометриямен және ... ... ... ... ... іс-әрекеті мәселелерін
зерттейтін психотехникамен негізін алады.
Психодиагностика процесінің классикалық тәжірибелеуден ... ... ... ... ... ... ... фактілер анықталады. Сондықтан, психодиагностикалық
тәсілдің негізіне аталып отырған тәжірибе, яғни психологтармен зерттеліп
отырған ... ... ... қойылады. Диагностикалық іс-әрекет
нәтижесінде зерттелітіндердің белгілі бір реакциясы адамның ... ... ... немесе оның белгілі бір мінезінің болуын көрсетеді.
Психодиагностика тәсілдерін пайдалану тәжірибесі адамдардың мінезін
бағалау, ... жеке ... ... даму ... шығармашылық, мамандандырылған және жеке ьапсырмаларды орындауға
деген ынтасын анықтау ... ... ... ... және ХХ ... ... тәжірибе адамдардың мүмкіндіктерін
және оның жеке ерекшеліктерін зерттеудің ғылыми мәселесін алға қойды.
1884-1885 жылдарда тесттарды пайдаланатын ... ... ... ... ... өлшеу процедуралары – тесттердің
пайда болуымен ... ... ... ... бір ... ... ... негізін салушы болып
Ф. Гальтон саналады. Ол өзінің зерттеулер кеңейтілген ... ... ... ... он жеті ... бойынша, соның ішінде
физикалық, физиологиялық мүмкіншіліктер мен психологиялық мінез ... ... ... тарихи беттерінің біріне өз үлесін Э. ... Ол ... ... ... және пайдалану процедурасын
құрасытрды.
Шамамен 1845 жылдан бастап ... ... ... ... ... бағалауы бойынша диагностикалық бағалаудың
субъективтілігі жойылды. ... ... 1872 жылы ... ... ... қызметкерлердің психика ерекшеліктерін
диагностикалық бағалау тәжірибесінде белсенді түрде пайдаланыла бастады.
Ресейде тестологияның тәжірибелік-теориялық өрлеуі ХХ ... ... 1930 ... ... ... психологтар тестілік процедуралардың
шындығын сынаса да, психодиагностиканың экстенсивті дамуы өз жемісін бере
бастады. Осы ... ... ... ие ... орыс зерттеушілер тобы
пайда болды. Олар И. П. ... және Л. А. ... Л. С. ... және А.
А. Ухтомский, Б. М. ... және тағы да ... ... ... психологияның негізі салынды.
Ресейде жаңа тестілеудің формаларының дамуы жағынан А. П. ... ... ... ... ... ... тудырды. Оның Бине-
Симон шкаласымен ұқсастығына қарамастан, Болтунов әдістемесі ... ... ... ... ой ... ... ... тіселдері, әдістемлері, хронометраж және ... ... ... ... ... пайдаланудың жастық деңгейлері ұсынылды.
Еңбек психологиясымен психотехниканың пайда болуы және ... И. ... ... ... ... Ол ... ... көп бөлігін
психологияның ... ... ... Еңбек психологиясымен
психотехниканың негізін салуышыларға мына ... ... – А. ... В. М. ... П. М. ... Л. С. ... в. Н.
Мясищева, Н. А. Бернштейн, А. К. Гастева, С.Г. Геллерштейн, И. Н. Шпильрейн
және т.б. ... ... ... ... және ... ... ... 150 зертхана, 12 ғылыми-зерттеу инсттитут құрылды кеңейтілген
психологиялық әдебиеттер басылды.
Психологиядағы параметрлік өлшеудің негізін салушы болып Ф. ... Оның ... ... ... ... ... ... – А.
Кетле еңбектеріне негізделген екен. А. Кетле адамдардың ... ... ... ... ... ... адамдық іс-
әрекетті орташа көрсеткіштер бойынша болжау мүмкіндігі көрсетілді.
Осылайша, ХХ ғасырдың үшінші ширегінде психодиагностиканың ... ... ... ... ... «нақты» ғылыми салаға
ауысу кезеңі басталды. Нәтижесінде, психологиялық құбылыстарды суреттеуден
оларды түсіндіруге мүмкіндік алынды. Бұл тенденция туралы С. Л. ... ... ... ... нақты тәжірибелік материал біршама
өсті, оның жұмыс істейтін тәсілдері түрленді, әрі нақтыланды, ғылым кейпі
өзгеріп ... ... ... енуі ... зерттеудің жаңа, аса
қуатты зерттеу тәсілімен қаруландырды. Осыған байланысты, ... ... енуі ... жеке ... ... ... зор ролін қосты.»
Халқымыздың психологиялық ой-пікір тарихының қалыптасып, даму жолын
қазақ елінің азаматтық тарихымен ... ... бұл ... негізгі үш
кезеңге бөліп қарастыруды ғылыми тұрғыдан дұрыс тұжырым деп есептейміз.
Мұның бірінші кезеңі – VІ-XІV ғ.ғ. ... ... ... ... ... ... ... ой-пікірлердің ілкі бастау, түп-
төркіні. Бұларға ежелгі түркі ескерткіштері “Күлтегін”, “Тоныкөк”, ... ... ... мен ... ата, Әбу ... ... т.б. ... жатқызу ләзім. Екінші кезең ... ... ... ... (1456) Қазан төңкерісіне дейінгі
психологиялық ой-пікірлердің дамуын қамтыса, үшінші ... ... ... ... ... ... рухтанған, яғни
коммунистік идеологияның дәурендеген кезеңіне ... ... ... ... қазақ халқының ғасырлар бойы ... әр ... ... психологиялық түйіндерін төл тілімізде
белгілі ... ... ... ... ... ... ... Әбу Насыр әл-Фараби бабамыздың қазақ
топырағында дүниеге ... ... ... мол ... мұра ...... ... үшін зор мақтаныш.
Осыған орай томға “шығыс Аристотелінің” жеке психологиялық еңбектері,
оның іргелі туындысы — “Өлең ... ... ... ... ... ... қатысты мәліметтер беріліп отыр.
Психологиялық тұрғыдан оның “Музыканың үлкен кітабы” атты трактатының
мәні де ерекше. Әбу Әли Ибн Синаның ... ... ... ... ... ... ... мәшһүр болса, Әбу Насыр әл-Фараби де аталмыш еңбегімен
бүкіл әлем ... ... Бұл ... ... ... музыка психологиясының мәселелері терең баяндалған.
XV ғасырдың бірінші жартысындағы психологиялық ... дала ... Асан ... толғауларымен, қара үзген шипагер Өтейбойдақ
Тілеуқабылұлының “Шипагерлік ... ... ... ... Дала ... ... ... жан құбылыстары (түйсік, ойлау, сөйлеу, қиял,
дағды, мінез, қабілет, т.б.) ... ... ... ... ... иіс түйсігін – мүңк (қазіргі иіс), татым (дәм), ... ... ... миды “мияқ” атауларымен өрнектейді. Ол өзінен бұрын
өмір сүрген ұлы ғұламалардың ... ... ... т.б.) жан туралы
түсініктеріне сүйене келіп, бүткіл жанды дүниедегі ... ... ... десе де, мидың атқаратын рөлін де жоққа шығармайды. ... ... ... байланысты ой түйіндері мен нақты мысалдары қазіргі
ғылым тұрғысынан дәйекті де ... ... ... ой-пікірлерді
екінші дала ғалымы Мұхаммед Хайдар Дулати да айтқан. Оның ... ... ... ел ... дін мен ... ұрыс ... ... психологиялық тұрғыдан ерекше назар аудартады.
Қазақ халқының азуы алты қарыс философ ...... ... Шал ... ... ... ... психологиясының сан
қырларын суреттейтін толғаулары, дала ... ... ұлы үш ... ... би, Қаз ... Қазыбек би, Әйтеке билердің психологиялық тұрғыдағы
аса құнды ... ... ... ... ... ерен ... ... үзінділер
берілгені де көңілге ұялайды.
Томға ХІХ ғасырдың бірінші ... ... ... ...... Бабатайұлы, Шортанбай Қанайұлы, Махамбет Өтемісұлдарының
жырларынан психологиялық сипаттағы үзінділер де енгізілгенін атап өтуіміз
жөн.
ХІХ ғасырдың ... ... ... ... дамуы
қазақтың үш ой алыптары – Ыбырай, Шоқан, Абай есімдерімен байланысты
екендігі белгілі. Осы ... ... бұл ... шығармаларынан
алынған үзінділер де томға молынан енген.
ХХ ғасырдың бірінші ... ... ... ... ... А.Байтұрсынов, М.Жұмабаев, Ж.Аймауытов,
Мәшһүр-Жүсіп Көпеев еңбектерімен айрықша ерекшеленсе, ХХ ғасырдың екінші
жартысы ... ... ... ... үлес қосқан академик
Т.Тәжібаев пен профессор М.М.Мұқанов, т.б. қазақ ... ... ... ХХ ғасырдың басында тәлімдік ой- пікірлерімен ұлттық
колоритке ... толы ... ... барша жұртты тәнті
еткен, қазақ жантану ... ... ... ... Ж. ... ... ісіне тікелей қатысты педагогикалық психологияға ерекше
ден қойған М.Жұмабаевтың таңдаулы ... де осы ... ... психологиялық ой-пікірлері” атты соңғы Х том негізінен
еліміздің тәуелсіздік алған ... ... ... ... он төрт
ғасырлық психологиялық ой-пікірлерін баяндаумен аяқталады. Яғни, бұл сонау
VІ-VІІІ ғасырлардан басталып, ХХ ... ... ... аяқталатын аса
дүбірлі үлкен кезең. Ал үстіміздегі ХХІ ғасырдағы қазақ ... жазу – ... ... ... ... болмақ дейміз.
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі:
1. Аверин В.А. Психология личности.- Спб., ... ... В.К. ... ... мотивации человека. –М., 1990.
3. Джакупов С.М. Психологическая ... ... ...... Носс И.Н. ... по психодиагностике , 2005.

Пән: Психология
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 9 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 200 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Білім беру жүйесінде қолданылатын психодиагностика11 бет
Жасөспірімдік шаққа психодиагностика84 бет
Жеке тұлғаның бейімділіктерін психодиагностикалық зерттеу тәсілдері9 бет
Жеткіншек жас кезеңінде психодиагностиканы қолдану ерекшеліктері18 бет
Кіші мектеп жасындағы балаларды психодиагностикалау ерекшеліктері90 бет
Кәсіби біліктілікке арналған психодиагностикалық әдістемелер40 бет
Психодиагностика туралы13 бет
«мектеп психологынын іс-кагаздары»26 бет
Балалар мен ата-аналарға арналған жұмыстар84 бет
Бастауыш сынып жастағы балалардың құрбыларымен өзара іс - әрекет ерекшеліктері58 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь