Қой шаруашылығы туралы

I. Кіріспе
1.1. Қой шаруашылығы
1.2. Қой қолтұқымдары
II. Негізгі бөлімі
2.1. Қой тұқымдарын шығару әдістері
2.2. Жаңа тұқым қойла¬рының артықшылықтары
III. Қорытынды
IV. Пайдаланылған әдебиеттер
Қой шаруашылығы - мал шаруашылығының басты саласының бірі. Қойдан күнделікті тұрмысқа қажетті жүн, тері, елтірі және тағамдық өнімдер - ет, май, сүт алынады. Халық шаруашылығында қой жүнінің алатын орны ерекше.
Қой – қуысмүйізділер тұқымдасына жататын, күйіс қайыратын жұптұяқты мал. Қой неолит дәуірінде қолға үйретіле бастаған жабайы қойлардан (арқар және муфлон) шыққан. Дүние жүзінің 170-тен аса елінде 650-дей қой тұқымдары мен тұқымдық топтары бар. Қойдың дене ұзындығы 60 – 110 сантиметр, шоқтығының биіктігі 55 – 100 сантиметр. 12 – 15 жыл тіршілік етеді. 5 – 7 айлығында жетіледі, 15 – 18 айында ғана күйекке жіберіледі. Саулықтарының буаздық мерзімі 145 – 155 тәулікке созылады. Көпшілігі жалқы, кейде егіз туады. Отар – бірге бағып- күтуге арналған қой тобы. Бір отардағы қой саны жасына, жынысына, басқа да ерекшіліктеріне байланысты алты жүз бен мыңның арасында болады. Үлкен фермаларда, шаруашылықтарда қойларды саулық, тұсақ, тоқты, ісек, қошқарлар отарына бөледі. Биязы жүнді және асыл тұқымды қозыларды үш жарым төрт айларында, қылшық жүнді үш төрт айлығында бөліп, отар құрады. Еркек және ұрғашы тоқтылардан бөлек отар жасалынады. Жас төлдерден құралған отарларды бөлек жақсы жайылымдарға жаяды, жеммен үстеп қорректендіреді. Қойларды жасына қарай қозы, марқа қозы, тоқты, ісек, тағыда басқа деп атайды; төлдеген қойлар – саулық, 1 жыл төлдемеген қойлар – қысыр, бірнеше жыл төлдемегендерін – ту қой деп атайды.
Қой бұдан 10-11 мың жыл, ешкі 11-12 мың жыл бұрын қолға үйретілген. Қойдың жабайы арғы тегі - жабайы қой муфлон және арқар таулы алқаптарда таралған. Қойдың алғаш қолға үйретілген орталықтарын Жерорта теңізінің маңы, Орта Азия, Қазақстан, Орталық Азия, Оңтүстік Африка.
1) Байжұманов Ә.Б. “Мал өсіру”, Алматы, Қайнар, 1987ж.
2) Бегімбеков Қ.Н., Төреханов А.Ә., Байжұманов Ә.Б. “Мал өсіру және селекция”, Алматы, 2006ж.
3) Қарабаев Ж. “Қой шаруашылығы негіздері”, Алматы, 1993ж.
4) Сабденов Қ.С. “Қой шаруашылығын интенсивтендіру”, Алматы, Қайнар, 1991ж.
        
        Жоспар:
I. Кіріспе
1.1. Қой шаруашылығы
1.2. Қой қолтұқымдары
II. Негізгі бөлімі
2.1. Қой тұқымдарын шығару әдістері
2.2. Жаңа ... ... - ... ... Қорытынды
IV. Пайдаланылған әдебиеттер
Қой шаруашылығы
Қой шаруашылығы - мал шаруашылығының басты саласының бірі. Қойдан ... ... ... жүн, ... елтірі және тағамдық өнімдер - ет, май, сүт алынады. Халық шаруашылығында қой жүнінің алатын орны ... - ... ... ... ... қайыратын жұптұяқты мал. Қой неолит дәуірінде қолға үйретіле бастаған жабайы қойлардан (арқар және муфлон) шыққан. Дүние жүзінің 170-тен аса ... ... қой ... мен ... топтары бар. Қойдың дене ұзындығы 60 - 110 сантиметр, шоқтығының биіктігі 55 - 100 ... 12 - 15 жыл ... ... 5 - 7 ... ... 15 - 18 айында ғана күйекке жіберіледі. Саулықтарының буаздық ... 145 - 155 ... ... ... ... кейде егіз туады. Отар - бірге бағып- күтуге арналған қой тобы. Бір отардағы қой саны жасына, жынысына, ... да ... ... алты жүз бен ... арасында болады. Үлкен фермаларда, шаруашылықтарда қойларды саулық, ... ... ... ... ... ... ... жүнді және асыл тұқымды қозыларды үш жарым төрт айларында, қылшық жүнді үш төрт айлығында бөліп, отар құрады. Еркек және ... ... ... отар ... Жас ... ... ... бөлек жақсы жайылымдарға жаяды, жеммен үстеп қорректендіреді. Қойларды жасына қарай қозы, марқа қозы, тоқты, ісек, тағыда басқа деп атайды; ... ... - ... 1 жыл ... ... - ... ... жыл төлдемегендерін - ту қой деп атайды.
Қой бұдан 10-11 мың жыл, ешкі 11-12 мың жыл ... ... ... ... ... арғы тегі - ... қой муфлон және арқар таулы алқаптарда таралған. Қойдың алғаш қолға үйретілген орталықтарын Жерорта теңізінің маңы, Орта ... ... ... Азия, Оңтүстік Африка.
Қой шаруашылығы ет-жүн бағытындағы және биязы, жартылай биязы жүн бағытындағы болып бөлінеді. Ет-жүн бағытындағы қой ... ... ... және климаты біршама жұмсақ аудандарда, ал биязы жүнді қой шаруашылығы неғұрлым құрғақ аудандарда таралған. Дүниежүзі бойынша қой саны 1,2 млрд ... ... ... Қой ... ... ... тауарлы өндірісі Солтүстік және Оңтүстік Американың, Аустралия мен Оңтүстік Еуропаның, Орталық және Орта Азияның, Оңтүстік Африканың қоңыржай және ... ... ... ... ... ... Биязы жүнді қойлар өте сапалы жүн береді, ол жүн маталарын жасау, кілем тоқу мен ... ... ... ... ... Орта Азия және ... Африка елдерінде қаракөл елтірісін дайындау жолға қойылған. Дүниежүзіндегі қойы ең көп ел -- ... (130 млн ... одан ... ... (112 ... ... Ал Қазақстандағы қойдың саны 2008 жылы 16 млн-нан сәл ғана асты. Жүн ... ... ... ... ... ... Жаңа ... Уругвай және Ресей жатады. Қой шаруашылығының дүниежүзіндегі аса ірі аймағы -- Аустралияның ... ... ... ... ... жеке ... ... компанияларға қарайтын ірі қой шаруашылығында өсіріледі. Ондай шаруашылықтар "шипстейшнз" деп аталады. "Шипстейшнз" ондаған, кейде тіпті жүздеген мың гектарды алып ... Оның ең ... ... 2 мың ... асады. Мұнда бір мезгілдегі қой басы 10 -- 20, тіпті 50 -- 100 мыңға дейін жетеді. Қой бүкіл жыл бойы ... ... ... бағылады. Көбінесе жоғары сапалы жүн беретін биязы жүнді қой тұқымы -- Аустралия мериносы өсіріледі. Гоулберне ... осы ... ... ... деп аталатын ескерткіш орнатылған.
Қой қолтұқымдары
Ертеде кең тараған қойдың қолтұқымдары етті-майлы бағытта өсірілген. Тарихи деректер бойынша ... ... ... ... бейімделіп, қолтұқымдар өсірілген. Халықтық сұрыптау арқылы шығарылған қолтұқымдарға - еділбай, баданалы, ырғыз, сарысу, қарқаралы ... ... ... қойы ... ... өсірілген. Денесі ірі және салмақты. Жетісу мен Шу өңірінде кетпен құйрықты ... қой ... ... аймақтық табиғи жағдайына бейімделген қолтұқымдарын халық ғасырлар бойы іріктеп, сақтап отырған. Моңғолиядағы Баян-Өлгей аймағында VI ғасырдан ... ... ... - ... ... ... мал шыдамайтын қыстың қатаң аязына бейімделген. Оны жергілікті халық өте жоғары бағалап, әлі күнге дейін ... ... ... қой шаруашылығы әрбір аймақтық табиғат ерекшеліктеріне сәйкес 4 бағытта жүргізіліп келеді. Биязы жүнді қолтұқымдар жүні өте сапалы әрі жіңішке ... ... ... Осы бағытта сегіз қой тұқымы өсіріледі. Әлемдік сұрыптау жетістіктердің бірі - Қазақстанда шығарылған арқар-меринос қойы. Ол 1934-1950 жылдары арқардың құлжасы ... мен ... ... қойларды жұптастыру арқылы алынды. Бұл - қазақстандық ғалымдар И. С. Бутарин, Ө. Есенжолов, А. Жандеркин, т.б. ұзақ жылғы ғылыми ... ... ... таулы аймақтың табиғатына төзімді. Қазіргі кезде Алматы, ... ... ... ... ... ... ... жүнді қойы - 1934-1946 жылдар аралығында қазақстандық белгілі ғалым В. А. ... ... ... ... Қазақстанның оңтүстік өңірлерінде өсіріледі. Оңтүстік қазақ меринос қойы - Жамбыл мен ... ... ... ... ... қолтұқым. Солтүстік қазақ меринос қойы Павлодар, Шығыс Қазақстан, Қостанай, Ақмола, Солтүстік Қазақстанда өсіруге бейімделген.
--------------------------------------------------------------------------------
Жартылай биязы жүнді қолтұқымдар. Қазақстанда бұл ... ... ... ... ... және ... ... өсіріледі. Дегерес қойы - етті-жүнді, әрі етті-майлы (құйрықты) бағытта шөл-шөлейтті ... ... ... Ол ... және ... ... ... де өсірілуде.
--------------------------------------------------------------------------------
Ұяң жүнді құйрықты қолтұқымдар. Қазақстанда бұл бағытта қарғалы және ... ... ... ... қойы ... ... жүнді, құйрықты саулықтарын еділбай, дегерес қойларының қошқарларымен жұптастыру арқылы шығарылған. Ол әрі етті, әрі ... мол ... ... ... ... ... қойы ... Түрікменстанда халықтық сұрыптаудың нәтижесінде шығарылған. Жүнінің түсі ақ, жібек ... ... ... кілем тоқуға өте ыңғайлы. Ақтөбе алқабындағы шөлейтті жерлерде өсіріледі.
--------------------------------------------------------------------------------
Қылшық жүнді ... ... ... бұл бағытта еділбай, қазақтың қылшық жүнді және қаракөл қойлары өсірілуде. Еділбай қойы еліміздің батыс аймағында ертеден өсіріліп ... Еті ... жүні мол, ... жерлерге бейім, ірі тұлғалы. Қазіргі кезде еділбай қойы Атырау, Батыс Қазақстан, Ақтөбе, Қарағанды өңірінде өсірілуде. Қазақтың құйрықты қылшық жүнді қойы - ... ... келе ... ... Ол ... ... өсіруге ыңғайлы, еділбай қойынан кішілеу. Ақмола, Қарағанды, ... ... ... ... қойы - ... және қымбат бағалы елтірісі арқылы дүние жүзіне белгілі қой тұқымы. Ол бұдан 3-3,5 мың жыл бұрын Орта Азия жерінде ... ... ... ... Оның 2-3 ... сойылған қозыларының елтірісі өте сапалы болады. Қаракөл қойы құрғақ далалы, шөл-шөлейтті аймақта өсіруге бейімделген. Қатаң ауа райына шыдамды, ... ... ... ... бірақ тығыз. 1990 жылдары Қазақстанда қаракөл қойының саны 6 млн болса, 2000 жылғы саны 2 миллион ... ... қойы ... ... ... ... ... Қазақстан, Жамбыл, Маңғыстау облыстарында өсіріледі.
Қой тұқымдарын шығару әдістері
Дүниежүзінде 500-ден аса қой тұқымдары бар ... оның ... ... ... етті тұқымдар бірнешеу: Германияда , Оңтүстік Африка Республикасында және Австралияда тұқымдары. Әлемге ... ... ... ... ... Қа - ... да өз ... қосты, өйткені 2011 жы - лы биязы жүнді ... етті ... жаңа ... ... жетістік ретінде танылды.Жаңа тұқымның қалыптасу тарихы отыз жылдық ғылыми-селекциялық жұмыстардың нәтижесімен тікелей байланысты. Биязы қой - дың жаңа ... ғы - лы - ми ... ... ... ... шы - ғару ... ... шығарылған алғашқы тұқым. Бұл тұқым шы - ғару үрдісіндегі тың жол. Өйткені, жаңа ... ... ... ... негізінде адамзат қажет - тілігіне қарай ұнамды малдарды сұрыптау жолымен ... ... ... Африка Республикасындағы және Австралиядағы тұқымдары да ... ... ... ... ... ... Жаңа тұқым малдарының еттілік қасиетін қалыптастыру қазақтың биязы жүнді қойының еттілік қасиетін арттыру бағытымен жүргізілді. ... ... ... қойы ... Талдықорған және Алматы өңірлерінің шөл және шөлейт жерлерінде өсірілетін. Осы қойлардың жергілікті жерге бейімділігін пайдалана отырып, олардың етті - ... ... ... етті ... таң - ... тұқымішілік селекция әдісімен ет - ті бағыттағы ... саны ... Мал асыл - ... жұ - ... ... және кең ... ... жүргізілді, кей - бір отарларға тән өзіндік ерекшеліктерді сақтап қалу мақсатында аталық тәсілі бойынша қойлардың жаңа ... мен ... ... ... ... қол - ға алынды. Осындай сын - дарлы сұрыптау негізінде тұқымішіндік типі ... Бұл ... ... ірі, еті мол және жүн сапасы да жақсы болды. Селекциялық үрдістің соңғы ... ... ... ... ... етті ... әлемдік қой тұқымдарының тек - тілік әлеуеттілігі пайдаланылды. Немістің ... ге - - не - - - ти - ... ... ... ... ет - ... бағыттағы кейбір олқылықтарын жедел толықтыру үшін қолданылды. Осындай будандастырудан алынған тұқымдарды да өз төлінен өсіру ... ... ... ... ... ... беріл - ді. Замана ағы - мына орай, селекция бағытын бойындағы қуа - тын құйрыққа емес, бөксесіне, арқасына, ... ... ... ... қалыптастыруға қарай бағыттады. Біріншіден, еттілігі жоғары, яғни, бөксесі толық, кеудесі мен ... кең, ... ет ... ... ... ... екіншіден, осы малдардың тез жетілуіне және салмағына мән берілді. Сөйтіп ерте жетілген қозыларды аталық ретінде пайдалану әдістерін ... ... ... 6-7 ... 50 кг ... ... ... еттілігі жағынан және жүн сапасы бойынша қатаң сұрыптаудан өткізіліп, көбіне, ... ... ... қар - ... ... Осы әдіс ... сынақтан өтіп, ғылымға жаңалық ретінде енді. Ғалымдардың қолданған осы батыл шешімі өте ... ... ... ... ... ... артты, екіншіден, қозылардың ерте жетілуі тектік қасиет ретінде қалыптасты.
Ұзақ жылғы селекция жергілікті ... ... ... оның ... ... ... сақтап қалды. Жаңа тұқым қойларының еттілік қасиетінің артуы және малдардың шөл және ... ... ... игерілмей жатқан шалғайдағы жайылымдарды орынды пайдалануға мұрындық бола алады. Осындай шаруаға оңтайлы, әрі пайдалы ... ... ... ... қой тұқымы халық шаруашылығы үшін таптырмас олжа.Етті биязы жүнді қойы - ның ... мал ... ... облы - ... ... - шылығында, ша - руа - шылығында және Ескелді атындағы өндірістік кооперативінде шоғырланған. Осы мал - дар - дың ... атты жаңа қой ... ... ... ... 2010 жылы ... комиссияда қаралып, 2011 жылы Зияткерлік комитет тарапынан селек - циялық ... ... ... ... ... Бұл негізгі өсіру аймағы шөл және шөлейтті құмдар болып табылатын әлемдік ... ... ... ... етті қой ... Жаңа қой ... шы - ғару барысында қолданылған селекциялық тәсілдердің ... ... ... үрді - сіне ... ... ... те болады. Мы - салы, жаңа тұқымды өз ... ... ... ... шөл және ... ... бейімделген, табиғаттың қатаң сынына көнбіс, жүні биязы қой өсіру әлемдік қой саласындағы жаңа, әрі тың ... Жаңа ... ... ... ... ... да селек - циялық тәсілдер жаңашылдығымен өте құн - ды. ... ... ... ... ... ... қошқарларды 6-7 ай - лығында шағылыстыруға қосу және аталық ретінде ерте жетілген қозыларды іріктеп алу әдісі. Кеңсіріктің даму ... ... ... ... ... ... ... бөксесінің толықтығы сияқты селекциялық белгілердің өнімділікпен қосар - лы (бисериалды) байланысын пайдалана отырып іріктеу және ... ... ... да қой ... ... тың ... Аталық бойынша өсіруде ерекше жаратылған аталық малдың өзіндік белгілерін барынша дамуына қарай ... мен ... ... ... жүргізу де тосыннан қабылданған селекциялық шешім. Сонымен қатар, егіз немесе үш қозы ... ... ... ... пайдалану, әсіресе олардын туған еркек тоқтыларды тұқымдық мақсатта ба - рын - ша қолдану өз нәтижесін берді. Жаңа қой ... ... ... өте ... ... ... әр жүз бас ... жүз жетпіс басқа дейін қозы алынады. Көптөлділігі бойынша сұрыптау, сау - лықтың сүттілігін анықтай алатын көрсет - кіш, сондықтан осы ... ... ... қалыптасуы қозылардың ерте жетілуіне мұ - рындық болғаны да ғылыми тұрғыдан түсінікті.
Жалпы шаруашылықта жаңа ... ... - ... өз ... ... қасиеттері және төл - де - рінің аман сақталуы жергілікті мал тұ - ... ... Олар жыл бойы шөл және ... белдеулердегі жайылымдарда жайылуға бейімді және табиғаттың қатаң жағдайына (аптап ыстық, қалың қар, боранды аяз) төзімді. Генетикалық тұрғыдан, өз ... ... ... ... ... ... ... еттілік қасиетінің төліне тұрақты берілуі жаңа тұқымның тектілік әлеуетінің қалыптасқанын дәлелдейді. Ет ... ... бұл ... ... ... етті ... сондай-ақ дейче меринофлейшшаф сияқты алдыңғы қатарлы етті биязы жүнді қой тұқымдарынан кем емес. Базалық шаруашылықтардағы үздік отар - лардағы ... ... ... 70-72 кг-ға, жүн өнімділігі 7 кг-ға дейін жетеді. Бұл көрсеткіштер әлемдік биязы жүнді қой шаруашылығының үздік жетістіктеріне сай келеді.Жаңа ... ... ... бірі тез ... ... ... ту - ылған жылы тірілей салмағының орташа тәуліктік өсімі 300-320 грамм ... ... ... еркек тоқтылардың ең жоғары көрсеткіші 570 граммнан асады, бұл ... жаңа ... ... гене - ... ... куә, әрі ... селекциялық жұмыстарға зор мүмкіндік ту - ғызады.. Жаңа тұқым қойларының ерекшеліктері - дене ... ... ... ... ... кең, ... жалпақ (жауырын арасы кең), бөксесі етті, денесінің артқы бөлігі жалпақ, әсіресе, жамбасының еті толық болып ... яғни ... ... ... ... қойла - рының артықшылықтары
Селекция барысында тұмсығы дөңес, кеңсірігі кең қойларға басымдылық ... ... ... ... қозғалуы ширақ, әсіресе, шалғай жайылымдарға айдағанда шалдықпайтын төзімділігі жоғары болды. Ғылыми тәжірибелер ... ... қой - ... ... да ... жүн беруі де артық екені дәлелденді. Сонымен қатар, эксперимент нәтижесінде тұмсығы дөңес, кеңсірігі кең қойлардың тыныс алу ... ... ... және ... ... ... ... Бұл жаңалыққа (авторлары: Т.Қасенов, Қ. Сейтпан) зияткерлік патент алынған. Ет сапасына тоқталсақ, ... ... 4-4,5 ... ... ... етке сойғанда алынатын қозы етінде енесінің сүті мен ... көк ... ... ... ... оның дәмдік сапасы өте жоғары болады. Басқа мал түліктерімен салыстырғанда, осы белгілері бойынша қозы еті ересек малдарға қарағанда ... ... Қозы ... тән ... сапалық артықшылықтар жаңа тұқым тоқтыларында жақсы жетілген.
Белгілі ресейлік ғалымдар С.В.Буйлов, В.М.Курганскийдің деректері бойынша, қой етіндегі ... ... сиыр және ... ... ... Май ... және ... жағынан қой еті сиыр етінен асып түседі, бірақ шошқа етінен кем. Бірақ, қой етінде 29 мг, ... ... ... - 75 мг, ал шошқа етінде - 74,5-126 мг холестерин ... ... ... Н.Петровский деген пікір айтқан.Францияның ұлттық зоотехникалық зерттеулер орталығы нарықтағы салмағы 15-20 кг ... ... қой ... ... ... ең ... сұранысты зерттеп, төмендегі жағдайды анықтады: құрамындағы су мөлшері 60-65%, протеин - 15-20%, ... май - ға ... 1,0-2,0 ... ... ... ... қозы ... ең үлкен сұранысқа ие. Бұл тұрғыдан алғанда, Қазақстандық ғалым - дар ... ... ... ... (18-20 кг) пен ... ... мен майдың жағым - ды арақатынасы (1,0-1,3) 4 айлық гемпшир және етті ... ... тән ... ... Бұл деректер жаңа қой тұқымының ет сапасы және тез ... ... ... ... ... бойынша жаңа тұқым қойларының ет өнімділігі бастапқы жергілікті тұқымның көрсеткіштерінен 15-20%-ға артық. Ұша және ... ет ... ... көп. Жаңа ... ... ... кең: жаңа тұқымның асыл тұқымды малдары Алматы облы - сының 4 ауданында өсіріледі: Талғар, Кер - бұлақ, Ескелді және ... ... Көр - ... 4 аудандағы қолда бар 500 мың - нан астам қойдың 400 мыңнан ... басы қой ... Олар ... ... жаюға және жергілікті табиғи-климаттық жағдайларға өте жақсы бейімделген. Алматы облысының басқа он екі ... осы ... ... ... ... жергілікті қойлардың еттілігін арт - тыру мақсатында жақсартушы қошқарлар кеңінен пайдаланылуда. Алматы облысынан тысқары Оңтүстік Қазақстан және ... ... ... қой ... осы ... ... ... Сонымен қатар, осы жаңа тұқымның таңдаулы қошқарларынан алынған ... ... ... асыл ... қой ... ... Таралым аймағының кеңеюі және негізгі шоғырланған аумағындағы мал басының жеткілікті ... етті ... ... қойлардың өзіндік тұқым мал базасының қалыптасқанына дәлел. ... ... ... жекелеген тоқтылар 500-571 граммнан қосымша салмақ қосады. Бұл болашақтағы ... ... ... және рекордты көрсеткіш биязы жүнді қойлардың жүн өнімділігін төмендетпей, олардың ет ... әрі ... ... қоры ... ... ... ... сүйенсек, 4-4,5 айлық қозыларды етке өткізгендегі табыс, шаруа экономикасын рентабельді жүргізуге қол ... ... ... ... ... ... 1 саулыққа шаққандағы пай - - да 7184-7650 теңгені құрайды.
Жаңа тұқымдағы еттілік өнімділік тектілік (генетикалық) тұрғыдан ... ... ... ... салмағы 110-120 кг (140 кг-ға дейін), саулықтар - 65-75 кг (103 кг-ға дейін). ... таза ... ұша ... 60-63% құрайды, бұл көрсеткіштің тұқымды әрі қарай жетілдіруде маңызы зор.Етті мериностарды шығару тәжірибесі шөл және ... ... ... ... ... ет ... ие ... өсіру мүмкіндігін көрсетті.Жаңа қой тұқымы - республикада экологиялық таза қой және қозы етін беретін етті ... қой ... құру ... құнды селекциялық материал.
Қорытынды
Қой шаруашылығы - қазақ халқының ежелден келе жатқан тарихи дәстүрлі мал шаруашылығының ... ... ... ... күнкөріс көзі қой шаруашылығымен тікелей тамырласып жатыр.
Қазақстан қой өсірілетін қой тұқымдары: қазақтың етті-биязылау жүнді қойы, қазақтың ... ... ... ... ... ұяң ... құйрықты қойы, қазақтың биязылау ұзын жүнді қойы, қазақтың биязы жүнді қойы, қазақтың қылшық жүнді құйрықты қойы, ... ... ... ... алтай қойы, еділбай қойы, дегерес қойы, кавказ қойы, цигай қойы, қаракөл қойы; тұқымдық топтары - ... ... ... ... ... жаңа типтерін шығару жұмысында линкольн қойы, ромни-марш қойының тұқымдары пайдаланылады.
Жыл сайын 140 мыңнан ... ... ... ... жаңа ... қошқарларымен ұрықтандырылып, аймақтағы қойлардың сапалық жағынан жақсарып келе жатқаны байқалады. Аймақтық қой өсірушілер одағының жаңа тұқым етті меринос қойының негізгі асыл ... ... ... ... ... мал асылдандыру жұмыстарын жүргізуі жаңа тұқымның тектік қасиетін ұштай түсуге ықпалын тигізіп, ... жаңа ... қой ... тектік әлеуеттілігін арттыруға мұрындық болуда. Жаңадан шыққан қойдың етті ... ... - дің ... ... елеу - лі үлес ... әлеуметтік маңызы зор, шаруашы - лықтарға кеңінен таралған, қой өсірудің тиімді - лігін арттыратын практикалық мәні орасан зор ... ... ... ... Ә.Б. "Мал ... ... Қайнар, 1987ж.
* Бегімбеков Қ.Н., Төреханов А.Ә., Байжұманов Ә.Б. "Мал өсіру және селекция", Алматы, ... ... Ж. "Қой ... негіздері", Алматы, 1993ж.
* Сабденов Қ.С. "Қой шаруашылығын интенсивтендіру", Алматы, Қайнар, 1991ж.

Пән: Ауыл шаруашылығы
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 10 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
«Асыл тұқымды көк түсті қаракөл қой шаруашылығында жұптау түріне байланысты селекциялық белгілерінің көрсеткіші»30 бет
«Қой шаруашылығындағы шығындар есебі мен өнімнің өзіндік құнын калькуляциялауды жетілдіру» (Алматы облысының мәліметтері негізінде)147 бет
Хромосомалық аномалиялардың қой шаруашылығындағы құнды көрсеткіштерге әсерін зерттеу83 бет
Шардара су қоймасында балық шаруашылығын дамытудың облыс экономикасындағы орны40 бет
Қой шаруашылығы14 бет
Қой шаруашылығы және Қазақстандағы жағдайы8 бет
Қой шаруашылығы – қазақ халқының ежелден келе жатқан тарихи дәстүрлі мал шаруашылығының саласы18 бет
Қой шаруашылығы. Қой шаруашылығындағы селекциялық жетістіктер51 бет
Қой өсіру саласы мал шаруашылығының қазақстандығы негізгі салаларының бірі45 бет
Халық шаруашылығын дамытудағы сәтсіз реформалар6 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь