Жұқпалы емес аурулар

I. Кіріспе
II. Негізгі бөлімі
2.1. Жұқпалы емес ішкі аурулар
2.2. Жүрек қан.тамырлар жүйесінің аурулары
2.3. Тыныс алу жүйесінің аурулары
2.4. Азық қорыту жүйесінің аурулары
2.5. Тұяқ аурулары
2.6. Көз аурулары
III. Қорытынды
IV. Пайдаланылған әдебиеттер
Жұқпалы емес ішкі аурулар – ауру малдардан сау малдарға берілмейтін жүрек-қан тамырлар жүйесінің, тыныс алу, азық қорыту, жүйке, несеп және организмнің басқа да жүйелерінің ауруларын зерттейтін ғылым. Бұл аурулар малды шаруашылық дұрыс бағытта пайдаланбай, азықтандыру ережесін сақтамағандықтан және дұрыс күтіп байламағандықтан туындайды. Олар жалпы аурулардың 90% шамасын құрайды.Әсіресе төлдердің азық қорыту және тыныс алу мүшелері жиі бұзылады. Ал, ересек малдардың арасында көбінесе зат алмасу (кетоздар, остеодисдұрыстрофия, авитаминоздар) аурулары жиі кездеседі[1].
Жұқпалы емес ішкі аурулар малдың өнімділігін төмендетеді, сонымен қатар жалпылай бедеуліктің, іш тастаудың, өлі туудың, мал өлімдерінің себептері болып табылады, емдеу көптеген шығынды керек етеді, ал олардан келетін экономикалық шығын, індетті және инвазиялық ауруларға қарағанда орасан зор.
Жұқпалы емес аурулармен күресу бағытында ең маңыздысы сақтандыру шаралары болады, оның негізгісі азықтың құнарлылығына бақылау, жем-шөптің, судың сапасына бақылау жүргізу, байлап-күту, жұмысқа пайдалау кезінде зоогигиеналық ережелерді сақтау болып табылады. Сонымен қатар малдың серуенін ұйымдастыру сұрақтары, уақытылы сақтандыру шараларын жүргізу және ауруды емдеудің де атқаратын маңызы аз емес.
1) «Мал дәрігерінің анықтамалығы» Қайнар 1986ж
2) К.Н. Қожанов. « Малдың ішкі жұқпалы емес аурулары» Семей – 2005 ж.
3) Қ Қожабаев «Мал аурулары» Қайнар баспасы, Алматы-1989ж
4) М. Қожабаев, Ш.М. Қаратаев, «Жануарлардың ішкі жұқпалы емес аурулары» - Шымкент 2006ж
5) Қибасов Мади «Мал аурулары және оларды емдеу» Қайнар, Алматы 2004ж
6) Омарбекова, У.Ж. «Ветеринария негіздері» Алматы: КазНАУ, 2011.
7) Қибасов Мади «Мал аурулары және оларды емдеу» Қайнар, Алматы 2004ж
8) Ішкі жұқпалы емес аурулар, балау рентгенологиясымен Н.Б.Нажмадинова Шымкент : 0ҚМУ, 2013.
9) «Шалғай жайылымдардағы мал дәрігерлік қызмет» / Біләлов К. - Алматы : Қайнар, 1983ж
10) Б.К. Ілиясов «Ветеринариялық хирургия». Алматы 2009жыл
11) Малдың ішкі аурулары пәнінің зертханалық практикумы : әдістемелік нұсқау / С. Құрбанов, А. С. Құрбанова ; М.Әуезов атындағы ОҚМУ. - Шымкент : Әлем баспасы, 2011.
        
        Жоспар:
I. Кіріспе
II. Негізгі бөлімі
2.1. Жұқпалы емес ішкі аурулар
2.2. Жүрек қан-тамырлар жүйесінің аурулары
2.3. Тыныс алу жүйесінің аурулары
2.4. Азық ... ... ... Тұяқ ... Көз ... Қорытынды
IV. Пайдаланылған әдебиеттер
* КІРІСПЕ.
Жұқпалы емес ішкі аурулар - ауру ... сау ... ... ... тамырлар жүйесінің, тыныс алу, азық қорыту, жүйке, несеп және ... ... да ... ... ... ғылым. Бұл аурулар малды шаруашылық дұрыс бағытта пайдаланбай, азықтандыру ережесін сақтамағандықтан және дұрыс күтіп байламағандықтан ... Олар ... ... 90% ... құрайды.Әсіресе төлдердің азық қорыту және тыныс алу мүшелері жиі бұзылады. Ал, ересек малдардың арасында көбінесе зат ... ... ... ... ... жиі кездеседі[1].
Жұқпалы емес ішкі аурулар малдың өнімділігін төмендетеді, сонымен қатар жалпылай бедеуліктің, іш тастаудың, өлі туудың, мал өлімдерінің ... ... ... ... ... ... керек етеді, ал олардан келетін экономикалық шығын, індетті және инвазиялық ... ... ... ... емес аурулармен күресу бағытында ең маңыздысы сақтандыру ... ... оның ... ... ... бақылау, жем-шөптің, судың сапасына бақылау жүргізу, байлап-күту, жұмысқа пайдалау кезінде зоогигиеналық ережелерді ... ... ... ... қатар малдың серуенін ұйымдастыру сұрақтары, уақытылы сақтандыру шараларын жүргізу және ауруды емдеудің де атқаратын маңызы аз емес.
Жұқпалы емес ... ... ... әр ... ... ... Олар ешқашанда денені жайлап алатын микробтардан, бактериялардан немесе басқа да тірі организмдерден пайда ... Олар бір ... ... ... берілмейді. Микробтармен күресетін антибиотиктер немесе дәрілер жұқпалы емес ауруларды емдегенде көмектеспейтінін түсінген жөн. ... емес ... ... ... ... мал ... оның ішінде - мал, құс және басқа жануарлардан өнім алуды ... ... ... қажетті азық-түлік, өндіріске керекті шикізаттар алу үшін жануарларды тиімді пайдалану бүгінгі күннің өзекті мәселесі.
Сондықтан да жедел ветеринарлық жәрдемнің тез ... ... ... жабдықтармен және ауру мал мен жануардың организміне әсер ... ... ... етілуінің маңызы зор. Алғашқы жедел ветеринарлық көмек басқа да ветеринария жұмыстармен қоса мал дәрігерлік емдеу ... ... ... ... ... ... ... мал тұрған жерде көрсетіледі; ветеринарлық мекемеге әкелінген мал мен ... ... ... ем ... ... ... ... мекемесінде стационар жағдайында жәрдем жасалады. Мал мен жануар ауырып, жалпы жағдайы төмендегенде оларға жедел де, ... да, әрі ... ... ... ... ... көрсетіледі. Мұндай қалаларда арнаулы авто-көліктерде жабдықталған ветеринарлық жәрдем керсетілетін ветстанциялар бар, ол мал дәрігерлерін, орта және кіші буындағы ветфельшерлерді (веттехниктерді) ... ... тез ... ... ... ... пен қан ... жүйесі - мал организміндегі ең басты жүйенің бірі. Оның негізгі қызметі - ... мен ... ... ... және ... ... ... қамтамасыз еткізіп, зат алмасуынан қалған керексіз заттарды денеден шығару.
Малда ... пен ... ... ... ... немесе түрлі жұқпалы емес аурулардың асқынуынан болады. Кейде, ... ... ... кейін малдың шығынға ұшырауына жүрек пен қан ... ... ... ... ... өзгеруі себепкер болады. Бұл аурулар арнайы бағыттандырылған шаруашылықтар мен өнеркәсіптік кешендерде жиі кездесіп ... Осы ... ... ... ... ... ... (малдың тығыз орналасуы, үздіксіз жұмыс істеп тұрған ... ... т.т.) ... ылғи ... ... қажытып, жүрек пен қан тамырлар жүйесінің қызметтерін бұзуларына әсер етуі.Жүрек пен қан ... ... ... ... ... етінің жиырылу қабілетінің әлсіреуінен болады. Тыныс алу және басқа да жүйелер мен ағзалардың аурулары әр түрлі дәрежеде жүрек пен қан ... ... ... ... ... пен қан тамырлары қызметінің бәсеңдеуі мынадай негізгі белгілермен ... ... ... ... ... бұзылады, ентігеді, көгереді және ісінеді. Ырғақтың бұзылуына қатынасты белгілер мыналар: жүректің тез ... ... ... ... (жүрек соғысының, дыбысының күші мен құбылысының біркелкіленуі), қосымша жиырылуы, біркелкі емес ... ... ... ... ... мен қарыншаларының арасындағы) бөгелістер, жүрек құлақшалары, мен қарыншаларындағы Гис тармақтары мен жүректің Пуркинье ... ... ... пен қан ... қызметгерінің бұзылғанын анықтау үшін төмендегі көрсеткіштерге көңіл бөлу ... ... ... ... ... ... малдың қимылы, жүрісі;
* малдың сырт бейнесі, терісінің жағдайы;
* ісіктер, тұрақтыма, болмаса белгілі бір уақытта ғанапайда бола ма (әсірессе түнгі мезгілде); ол ... ... ... көк ... қанға толуы қандай.
Жүрек пен қан тамырлар жүйесінің ауруларының жіктелуі:
Бұл жөнінде бірнеше ұсыныстар бар. ... ... біз үшін ... Г. В. Домбрачевтың ұсынған классификациясы. Бұл ұсыныс бойынша жүйенің ... 4 ... ... ... ... ... аурулары:
а) жүрек қабының қабынуы ( перикардиттер);
б) жүрек қабының шеменденуі (гидроперикардит) [2,5,6].
2. Жүрек етінің аурулары:
а) жүрек етінің қабынуы ... ... ... зат ... ... ... ауру ... етінің фиброзданып ... ... ... ... склерозы (миокардиосклероз).
д) жүрек қуысының кеңеюі.
3. Жүректің ішкі қабының ... ... ішкі ... ... ... жүректің ақаулары.
4.Қан тамырларының аурулары :
а)артерия ... ... ... ... ... ... ... қанмен немесе басқа бөгде заттармен бітелуі (тромбоз)[3].
Эндокардит -- жүректің ішкі қабының қабынуы. Жіті және созылмалы, жүрек ... және ... ... және ... ... ... ... негізде және миокардит асқынғанда пайда болатан екінші қатардағы ауру.
ДАМУЫ. Көбінесе жүрек қақпақшаларының қан ағатын ... ... ... Бұл мысал эндокардиттің себебі патогенді микроорганизмдер мен токсиндер екенінің бірден-бір дәлелі.
Біртіндей келе қабыну процесі сіңір-тарамыс талшықтарына, ішкі қабырғалардың әр жерлеріне ... ... жері ... бұдырланады. Ол жерге кұрамында лейкоциттер, тромбоциттер бар фибринді белок талшықтары жиналып, қабаттасады. Ары қарай дәнекер ұлпа өсіп ол ... ... ... ... ... ... Ондай өзгеріс қақпақшалардың түйілісетін жапсарларында орналасады. Қақпақшалардың түрлері өзгеріп, олардың кызметтері мен қан айналысы бұзылады. Оның ақыры жүрек ақауына барып ... Бұл ... ... ... ақауы. Жүрек қақпақшаларының тарылуымен немесе ... ... ... ... ... ... пайда болатын дерт.
Туа бітетін түрі жүрекшелер мен қарыншалардың ... ... ... қалыптасуынан, Боталл артерия өзегінің бітпей ашық қалуынан және жүрек ... ... ... ... ... пайда болған ақаулар иттерде, жылқыларда, шошқаларда, құстарда жиірек, ал ірі қарада, қойлар мен ешкілерде, үй қояндарында сирек кездеседі.
Негізгі себептері:
* жіті және ... ... ... ... ... жүрек қақпақшаларының түсындағы әртүрлі ісіктер;
* эхинококк жылауығы және т.б.
Жүрек ақауларының негізгі ... - ішкі ... ... ... ұдайы естіліп ... ... ... дәрежелері мен сипатына байланысты ... ... ... ... ... ... ... мүмкін. Жүрек тұсын қолмен ... ... ... әсер ... ... ... ... әсер тәрізді[4].
Айналма (Coenurosіs cerebralіs -- ценуроз) - малдың миын, жұлынын зақымдайтын ауру. Қазақстанда кең тараған. ... ... ... ... мал, ... ірі қара мен қой жиі ... Ауруды миға түскен құрт қоздырады. Айналма құртының пішіні жұмыртқаға ұқсайды, іші ... су, ... 5-7 см. ... ... ... 2-3, тіпті 25-27 таспа құрт болады. Малға айналма иттен жұғады. Иттің ащы ішегіндегі таспа құрт ... ... ... ... Мал сол құрттарды шөппен бірге жеп, ауруға шалдығады.
Ауру дернәсілдің өсіп, дамуына байланысты төрт сатыға бөлінеді және ... ... ... ... ... ... бас ... жұқарады, таспа құрт жатқан жердің тұсын бармақпен басса, былқылдап тұрады. Егер ол шеке немесе самайға орналасса, мал оң ... сол ... ... айналады. Қарақұста орналасса, артқа қарай шегінеді немесе ілгері қарай ұмтылады, ал жұлынды жайлаған ... ... ... бұзылады. Ауруды анықтау үшін офтальмоскопия әдісі мен аллергиялық реакция қолданылады. Сақтық шаралары: шаруашылықтағы иттер есепке ... ... ... төрт рет тексеруден өткізу керек. Иттердi әр дегельминтизациялағаннан кейiн, ... ... ... 3-5 күн бойы ... қажет, содан кейiн өртеу арқылы дезинвазиялау керек. Қораларды, серуендету алаңдарын, қондырғылар мен құралдарды дезинвазиялайды.
Сал ... ... ... ... -- ... -- орталық не шеткі жүйке жүйесі қозғалыс орталығының зақымдануынан қимыл, қозғалыс органдары қызметінің толықтай жойылуы. Ал ... ... paresіs -- ... ... ... ... ... жойылмайды, сондықтан бұл жағдайды жартылай салдану деп атайды. Толықтай және ... ... ... қан ... ... ми мен ... қабынуынан не жарақатынан болса, оны орталық салдану; шеткі жүйке жүйесінің ... ... және ... ... талшықтарының (мойын, иық, бел-омыртқа, сегізкөз) қабынуынан, жарақатынан, улануынан болса, оны перифериялық ... деп ... Бұл ... ... ет ... ... ... қол-аяқты қозғалысқа келтіру мүмкін болмай қалады[5].
Тыныс алу жүйесінің аурулары
Ринит, мұрын ... -- ... ... шырышты қабатының қабынуы. Ауруды мұрын қуысына түскен микробтар мен вирустар тудырады. Қоздырғыштардың дамуына организмнің мұздауы, ауаның құрамында ... мен ... ... ... ... гүл ... (қ. ... әсер етеді. Көп жағдайда Ринит жұқпалы аурулардың (тұмау, дифтерия) әсерінен де болады. Риниттің жедел және созылмалы түрлері бар. ... ... ... жүйке жүйесінің қабынуы) және аллергиялық (организмнің аса сезімталдығы) түрлері де кездеседі. Аурудың бастапқы кезінде мұрынның шырышты қабаты ісінеді, аурудың ... ... ... Бірнеше күннен кейін мұрыннан сұйық ірің ағады. Ауруды дер кезінде емдемесе, асқынып, созылмалы түріне ауысады.
Аллергиялық ринит - IgE ... ... ... ... қабығының қабынуымен жəне күні бойы бір сағат жəне одан аса уақыт келесі симптомдардың кем дегенде екуінің болуымен: мұрынның ... ... ... ... ... ... ... қышуымен мінезделетін мұрынның шырышты қабығының қабынулық ауруы.
Бронхопневмония - бронхылар мен өкпенің қабынуы (катаральді қабыну, ошақты ... ... ... Бұл бронхылардың куыстарына катаральді экссудаттың толуымен сипатталатын дерт. Бронхопневмониямен көбінесе төлдер және бордақыда тұрған жас мал ауырады.
Малдың бронхопневмониясы - ... мал ... кең ... дерт. Бұл ауру республика ауыл шаруашылығына бірталай экономикалық нұқсаны келтiрiлетiні мәлім. Тыныстану жүйесінің аурулары, ... ... ... ... және бронхопневмониялар барлық шаруашылықтарда кеңінен таралған, олардың емі және алдын алу ... ... ... ... ... ... ... арасында тыныстану ауруларының шығу факторлары полиэтиологиялық болады. Ауру патогенезінің негізінде терең функционалдық және құрамдық өзгерістер ... олар өкпе ... ауру ... ... ... ... дерт ... қалыпта өтіп, ұзақ уақытқа созылып, көбінде өлімге әкеп соғады.
Ларингит (грек. lаrynx -- ... -- ... ... ... қабынуы. Ларингиттің жедел және созылмалы түрлері бар. Жедел Ларингит көбіне салқын тиюден (салқын тамақ, суық ауа, т.б.) ... ... дене ... ... де, ... ... көмекейінің екі шеті қызарып, талаурап ісінеді, тамағы құрғайды, құрғақ жөтел пайда болады. Кейде аурудың ... ... екі жағы ... ... жақ, жұтқыншақ безі шошынады, ауырады. Созылмалы Ларингит оның жедел түрін уақтылы емдемеуден және ... ... ... ... ... -- бұл ... ауа баратын тыныс жолдарындағы немесе түтікшелердегі инфекция.
Созылмалы бронхит - ... ... ... ... үдеріс үдеген сайын бронхтардың тереңірек қабаттары мен ... ... ... ... ... ... созылмалы қабынуы.
Клиникасы. Созылмалы бронхиттің негізгі белгілерінің қатарына: жөтел, , ентігу, ал аускультацияда - қатты тыныс пен сырылдардың ... ... ... ... ... ... және кеш ... себебі ұзақ уақыт бойы ауруды аз мазалауы мүмкін. Клиникалық көрінісі бронхиалды ағаштардың (жолдардың) зақымдау деңгейімен байланысты көрінеді.
Қабыну үдерісі ірі және орта ... ... ... ... аз ... ... байқалады, ентігу болмайды, қатаң тыныспен бірге төмен тембрлі ... ... ... Бронхиалды өткізгіштік бұзылмаған. Бұл созылмалы обструктивті емес бронхит немесе болып табылады.
Обструктивті бронхитте тек қана ... ғана емес ... ... бірінші кезекте, ентігу () байқалады. Қабыну үдерісі ұсақ бронхтарда () ... ... ... пен бірге ысқырықты сырылдар естіледі. Сыртқы тыныс ... ... ... ... ... ... ... көбіне қалыпты температурамен өтеді, дененің жоғарғы бөлігінің (бас, мойын) терлегіштігі байқалады, жөтел күшейеді.
Бронхтық астма деп - ... ... ... ... ... ... өкпеден ауаның шығуына байланысты тыныс жолдарының созылмалы,қайталанушы сырқатын айтамыз. Созылмалы бронхтардың өткізгіштігінің бұзылуымен байланысты экспираторлы тыныс алу ... ... ... ... қозуымен өтеді. Этиологиясы. Аурудың негізінде көбінесе аллергиялық факторлар-тағамдық және дәрілік аллергендер, өсімдік тозаңдары, жануарлар жүні, вирустар, саңырауқұлақтар т.б. ... ... ... ... алу ... ... ... жоғары секрециясымен, обструкциялармен және бұлшықеттердің спазмымен байланысты.
Өкпе эмфиземасы. Эмфизема - деп терминалды ... ... ... ... көп ... ... өкпе ... өте үлкейіп кетуін айтамыз. Патогенезі: Қабыну ошақтарында эпителий жасушаларының ... ... ... ... ... экссудат клапанды механизмінің пайда болуына,ауаның тек бір жаққа өтуіне,себеп болады. Центрациноздық эмфиземада өкпенің жоғарғы екі бөлігі зақымданады. Ацинустардың ... ... ... ... ... ... болады[6].
Азық қорыту жүйесінің аурулары
Жемсау (іngluvіes) -- ... ... ... ... ... ... мен ... (тауықтар, көгершіндер, тотықұстар, т.б.) өңешінің кеңейген жері. Жемсау жануарлардың жемін уақытша сақтау, аздап ... ... ... ... ... Құстардың жемсауы бұғана сүйегінің үстінде орналасады. Жемсаудың ішкі беті көп ... ... ... ... ... ... қабықтың дәнекер қабатындағы ішкі секреция бездері ферментсіз шырыш бөледі. Жемсауда қоректік заттар азық пен сілекей құрамындағы және микроорганизмдер бөлген ферменттердің ... ... Мыс., бал ... ... ... безі ... әсерінен гүл шырынынан бал түзіледі. Жыртқыш құстардың жемсауында жемнің ... ... ... жүн, ... т.б.) ... ... олар құсып тастайды. Кептер балапан шығарған кезінде жемсауының эпителий клеткасы қалыңдап, майланып, ішкі ... ... ... ... ... жем араласып, ақшыл сұйық зат (жемсау сүті) түзіледі, олармен балапандарын қоректендіреді. Шөлді жерлерді мекендейтін бұлдырықтар жемсауымен ... су ... ... - бір топ ( ... ... ... шақырылатын, көбінесе фокальды-оральды механизммен тарайтын, клиникасында гастроэнтерит, энтерит түрінде ас ... ... ... интоксикация синдромымен және кей кезде тыныс алу жолдарының қабынуымен өтетін бір топ аурулар. Бір топ инфекциялары вирустармен ... XX ... ... ... ... ... себептермен пайда болған диареямен өтетін аурулардың өршіп көрінуі зерттеуге жол ... ... ... ... ... ... аденовирустарда, ресвирустарда, ротовирустарда, парвовирустарда анықталды (астро-камици-миниротовирустар).
ДДҰ (Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымы) мәліметтері бойынша ауыр ... ... ... ішінде 20-40% вирусты этиологиялы, көбінесе ротовирусты. Жыл сайын жер бетінде 1-2 млн ... ... ... осы ... өлім ... ... ... көзқараспен жедел ішек инфекциялардың себептерінің ішінде бірінші қатарда-ротовирустар, парвовирустар, одан кейін-энтеральды аденовирустар 40,41 энтеровирустар Коксаки және ... ... ... pelle agra -- ... ... -- ... ... болатын ауру. Адам организмінде РР витамині (никотин қышқылы) жетіспесе, Пеллагра ауруына ұшырайды. Сондай-ақ бұл аурудың пайда болуына организмде РР витаминінің ... ... ... ... ... мен рибофлавиннің (В2 - витамині) аз болуы да әсер етеді.
--------------------------------------------------------------------------------
Аурудың белгісі:
* дерматит (теріде, ... бет және ... ... ... ... ... қуысы мен ішектің шырышты қабаттарында, асқазанда сөл ... мен ас ... ... ... іштің тоқтамауы)
* деменция (психиканың бұзылуы, полиневрит ауруына ... ... ... ... грекше: στόμα - ауыз) - ауыздың шырышты-кілегей қабығының қабынуы. Клиникалық ағымына қарай стоматиттың жедел және ... ... бар. Егер ... ... болса - глоссит, ал қызыл иекте болса - гингивитдеп атайды. ... ... болу ... механика, физика және химия жарақаттану, улану
* түрлі жұқпалы ауруларға ... ... ... ... жетіспеушілік (гиповитаминоз);
* жүйке жүйелерінің, ішкі органдардың созылмалы аурулары, ағзада зат алмасу процесінің және ішкі секрециябездері қызметінің бұзылуы, т.б.
Фарингит ... pharynx -- ... -- ... ... қабығының қабынуы. Фарингит жедел респираторлы аурулардың, тұмаудың, т.б. жұқпалы аурулардың әсерінен болады. Кейде жұтқыншаққа әр түрлі факторлардың әсер етуінен де ... ... екі түрі бар. ... Фарингит көбінесе жұқпалы болады. Бұл кезде жұтқыншақтың кілегей ... ... ... Дене температурасы қалыпты болады. Егер Фарингиттің жедел түрін дәл ... ... ол ... ... ... ... ... түрінің дамуына созылмалы тұмау, тонзиллит, мұрын қуысының іріңді қабынуы, тіс кариесі, организмде зат алмасупроцесінің бұзылуы, ... ... және ... ... ... болады. Сондай-ақ Фарингиттің дамуына ауаның өте құрғақ болуы, темпераның күрт өзгеруі, ауадағы шаң-тозаң және ... ... ... ... көп ... да ... әсер ... Фарингитпен жануарлар да ауырады. Оған суық ауа райы, ... ... ... ... түйнеме, сақау (жылқыда), пастереллез, т.б. себеп болады. Мал ауырғанда қорегін жұтуы ... ... ... ағады. Тамағынан өтпеген жемінің қалдығы танауынан түседі. Дене ... ... ... маңы ... Малды жылы жерге жатқызып, сульфаниамидтер және антибиотиктер береді, серотерап. (гамма-глобулинді егу) ем қолданылады[7].
Сепсис. Жануардың қанның ... ... ... деп ... ... дамуы бірнеше сатыдан тұрады. Терінің бүлінген жеріне қоздырғыштар келіп түскенде-ластану кезеңі болса, олар сол жерде бейімделе бастаса оны ... ... деп ... Олар сол ... өлі ... ... ... бастағанда микрофлора кезеңі басталады. Қанға түскен қоздырғыш ... ... ... ол ... ... тез ... ... да, дертті тым асқындырып жібереді.
Шірікті инфекция. Хирургиялық іріңдіаурудың ... ... ... шығу ... байланысты хирургиялық инфекция бірнеше түрге бөлінеді(аэробты,анаэробты,шіріктік).Жараның іріңдеуі немесе іріңді аурулардың пайда болуы көптеген микробтардың ... ... ... ішек ... т.б әсерінен.Іріңдеген жарада кейде бірлесіп өмір сүріп жатқан аэроб микробтармен бірге анаэроб микробтарын да кездестіруге болады.Жараны қабындырып, оны іріңдетіп жіберетін ... ... жиі ... бір түрі стафилокок. Стафилокктардың алтынға ұқсас жылтыр түрі, сары ... ақ түрі ... -- әр ... ... ... ... тудыруы және өмірге қауіп тудыруы мүмкін экзогенді химиялық теле ұстап адам немесе жануар әсер ... ... ... ... химикаттар улы қасиеттері бар әрқашан бар, адам қоршаған ортаға, сондай-клиникалық медицинада жалғасып проблема болып табылады. Алайда, бұл мәселе ... ... ауыл ... ... медициналық және басқа да мақсаттар үшін пайдаланылады, әсіресе ... ... ... ... ... ... атап айтқанда, өзекті болып табылады. Олардың көбісі өткір және созылмалы ... ... ... ... пайдалану және сақтау байланысты болып табылады. Жедел улану көбінесе отандық және созылмалы болып табылады -- кәсіби.
Абсцесс - деп ... ... ... ... ... Ірің ... жерде патогендік қабық болады да, осы қабықтың сыртына ірің шыға алмайды, ... ... жоқ. ... ... ... ... ... асқына келе абсцесс жағдайына әкелуі мүмкін. Сонымен қатар ... ... ... ... мүшенің арасында абсцесс пайда болуы ғажап емес. Мысалы, өкпеге суық тиіп, ол кенеттен қабыну процесіне шалдығып қалса, өкпе ... ... ... ... ... Сол сияқты жарақаттану салдарынан тері астына, ағзаларға қан ... және ... ... ... сол жерге микробтар түсе қалса, құйылған қан ... бір ... ... ... алады. Асептика заңын сақтамай, дәріні қайнатылмаған ине-щприцпен денеге енгізгенде, сол иненің ұшы жеткен жерде ірің пайда болуы мүмкін. ... ... ... тері ... ... астыңғы қабаттарына микробтар ену арқылы қабыну процесіне жол ашылады. Кейбір ... мал ... ... ұшырағанда қанмен бірге таратылып жатқан микробтар ағзаға ... сол ... ... ... болуына себепші болады. Мысалы, мұндай ауруларда кенеттен өкпе абсцессі, бауыр абсцесі пайда болуы мүмкін.
Аллергия -- ... ... ... -- ... ergon -- ... ... -- ... қоршаған ортаның кейбір әсерлеріне әдеттегіден тыс сезімталдығы. ... ... ... ... ... ... ... сырттан түсетін (экзогендік) және организмнің өзінде өндірілетін (эндогендік) болып ажыратылады. Экзогендік аллергендерге өсімдіктердің тозаңдары, жануарлардың түбіті, қайызғағы, шаң, кейбір тағамдық ... ... ... ... ... т.б.), ... мен вирустар, өндірістік өнімдер жатады. Эндогендік аллергендер көпшілік жағдайларда әртүрлі микробтардың, вирустардың, суық немесе ыстық температуралардың, улыхимиялық ... ... ... әсерлерінен организімнің өзінде пайда болады. Аллерген организмге алғаш рет ... ... ... әсер етіп, оның сол аллергенге сезімталдығын көтереді. Кейін бұл ... ... ... салдарынан аллергиялық ауру пайда болады. Аллергияның кең тараған түрлеріне: бронхиалдықдемікпе, есекжем, Кванке ісінуі, поллиноздар (грекше pollen -- шөп ... ... ... және ... шок ... ... аурулары
Тұяқ терісі астының сулы немесе фибринді микробсыз қабынуы жіті өтеді. Кейде аурудың созылмалы түріде ... Бұл ауру ... ... ... ... тұяғын тасқа соғып алуынан немесе малды тас еденді қорада ... тұяқ ... ... аса көп кесуден, дұрыс тағаламаудан шығады. Ірі қарада ауру бұл ... ... ... ... ... ... ... мал жатыры қабынғанда және желінсау ауруымен ауырғанда, улану ... мал ... ... ... ... көп ... ... болады.
Көбінесе малдың тұяғы мен аяқтары жарақаттанады. Мүйіздің сынуы жарақаттанған кезде микробтар ұлпаға түсуі мүмкін, олар ... ... Сол ... ... ... ... қанға еніп, қан арқылы бүкіл организмге тарайды. Бұдан сақтануға болады, егер малға дер кезде ем көрсетілсе.
Белгілері. Тұяққа ... ... ... ... (шеге,сым,соқаның тістері,шиша), көбінесе тұяқ астына қадалуы немесе кіруі мүмкін. Жайлауда малдарды көшіргенде, тұяқтың жарақаты өсімдіктің қатты сабақтарынан, шабылған ағаштардың жантақтары ... ... олар ... ... ... ... зақымдауы мүмкін. Сиыр байлаулы тұрған кезде өзінің шынжырына байланып терісін жарақаттауы мүмкін. Қандай болмасын жарақатта мал біріншіден ақсайды және ... ... ... ... 3-4 күн ... соң ауырып ісінеді және сол аяғын мүлдем баса алмай қалады.
Көмек түрлері. Малдың аяқтарын фиксация жасап, тұяқты арнайы пышақтармен тазалайды. ... ... ... ... құрал-саймандармен басып, шұқып зақымдалған жерін табады. Микроб ... үшін ... ... ... ... отыру қажет. Егер тұяқ немесе бұлшықеттері жарақат алса, сол ... ... ... ... ... ... ... залалсыздандырамыз. 5% иодпен және зеленка жағады да қорғаныш дәкемен байлайды[9].
Аяқ ... ... ... - үй ... ... жиі ... негізінен малдың тұяқ үсті тері аумағын зақымдайтын індетті кесел. Оған шалдыққан малдың аяғына әрине, бауырына және өкпесіне жара түседі. ... ... ауыз ... желін терісін зақымдай отырып өкпеге, бауырға, қалың еттерге өтіп кетуі мүмкін.
Қоздырғышы - ... ... ... қатерлі әсерінен пайда болады. Бұл жұп-жұқа анаэробты, қимылдамайтын, бактериялық спора ... ... ... ... бір ... ... ертіндісінен немесе карбол қышқылынан тез жойылып кетеді. Қоздырғышы малдың ... өмір ... ... ортаны негізінен ластап тұрады. Мал зәрінде 15, қида 50, сүтте 35 күнге дейін, ал ... ... ... үш айға ... ... ... ... Осы микробтармен залалданған қора жайларды құрғатып кептіргенде микробтар тәулік шамасында өледі. Тікелей түскен күн ... 10 ... соң ... аурумен ірі қара, жылқы қой, түйе, жабайы аңдар және құстар ауырады.
Тұяқ буынының іріңді қабынуы. Аша тұяқты малдың тұяқ буынының іріңді ... деп ... Ауру ... ... ... ... сопақша қалташықтың іріңді қабынуынан, терең жатқан бақай бүккіш сіңірдің ... және ... ... ... ... буындарының қуысына өткен, инфекция түскен жарақаттардан қайталау ... ... ... ... дене ... ... ... нашарлайды, аяғын басқанда ақсайды. Ауырған жерінің белгілері аурудың өту сатысына байланысты әр ... ... ... ішкі ... ... ... кезінде жұлық буын айналымдары сыздап іседі және буынды жазғанда немесе бүккенде ауырсынады, буыннан лай сарысу ағады. Ол таңба ... ... тез ... одан ... жұғындыда буылтық-ядролы лейкоциттер көп болады. Рентгендік буын саңылауы кеңейеді. Қабықты дүңку кезінде жұлық түгелдей ісіп сыздап, тері ... ... ... ... өте көп кездеседі. Сүйек толық сынған жағдайда, сүйектің сынған жақтары бір-бірінен ... ... ... ... - ... түседі, шеттері мүжіледі; ашық сынған жағдайда - терісі жыртылады, ал жабық сынғанда -- ... ... ... болады. Сүйектің сынуы буындардың ішінде және буынның сыртындағы сынықтар түрінде кездеседі.
Сиырдың ортан жілігінің ... ... және ... ... ... ... ... көрсету қажет. Жедел түрде қан тоқтату керек, ауырғанын басу, ашық жараға микробтарды түсірмеу қажет. Неғұрлым бірінші көмек тез көрсетілсе, ... ... ... ... ... ... ... түгел сынған жағдайда бірден ақсайды, қатты ауырады, сол жері ісіп кетеді, сынған жердің ұзындығы және пішіні кішірейеді, сүйектері ... ... ... ... ... ... сынған беліктері қимылдап тұрады. Жартылай сынған жағдайда мүшелердің қалыпты ... ... ... ... ... ... ұстағанда қатты ауырғанын байқауға болады[10].
Көз аурулары
Ақшам соқыр (грекше hēmera -- түн, іңір, al(aos) -- ... ōps -- көз, ... -- түн ... ... ... -- көздің жарық жеткіліксіз жағдайда, ... ... ... ... ... және ... нашар көруі. Оның симптомдық және эссенциялық түрлері бар. Ақшам соқырдың симптомдық түрі көзінің тор және тамырлы қабықтарында немесе көру ... ... ... бар ... ... хориоретинит, глаукома, көру нервісінің семуі, тор қабығының пигменттік әлсіреуі, өте ... ... ... байқалады. Эссенциялық ақшам соқыр -- көздің қараңғыда көрмеуі. Ол ішкен астың құнарсыздығынан, әсіресе тамақ құрамында А және В2 ... ... ... ... айларында жиірек болады.Ақшам соқыры тұқым қуалауы да мүмкін. ... ... ... үшін сырқатты уақытысында ұқыпты емдеу керек. Сондай-ақ құрамында А, В2 витаминдері мол ... ... ... ... - ... + көз, ... ақ ... - Гиповитаминоз А негізінде, екіншілік қабыну салдарынан пайда болған көздегі өзгерістер, көздің құрғақтылығына ... ... жас ... семуі, секрециясының азаюы және де көздің мүйізді қабатының қалыңдауы нәтижесінде көзге ақ түсу.
Суқараңғы (глаукома) - көздің ішкі қысымының ... ... ... созылмалы көз ауруы. Гиппократ "glaukosіs", ал Аристотель "glaukoma" деп ... ... ... ... ... 19 ғ-дың 60 - 70 жылдарынан қолданысқа енді. Глаукома - көзден сулы ылғалдың шығуының бұзылуымен, көзішілік ... (КІҚ) ... көру ... ... және көру ... үдемелі төмендеуімен жүретін аурулар тобы. Этиологиясына қарай туа пайда болған, біріншілік және екіншілік глаукома деп ... ... ... ... ағып ... ... құрылымдардың дамуындағы ақауларға байланысты болады. Екіншілік глаукома көздің басқа ауруларының салдарынан ... ... және т.б) ... ... ... ... ... көз құрылымындағы кәрілік өзгерістердің қарқындылығымен, сонымен қатар жеке анатомиялық және метаболикалық ерекшеліктерге, тамырлық, жүйкелік және эндокриндік жүйе ... ... ... ... Әр ... ... патогенді факторлар анықтама бермейді, ал оның кейбір бөліктері ғана анықталады. Біріншілік глаукоманы мультифакторлы ауруларға жатқызады.
Ашық бұрышты және жабық бұрышты ... ... ... ... КІҚ жоғарылауы көздің дренаждық жүйесіндегі өзгерістермен, ал екіншісі - нұрқабық тамыры мен алдыңғы камера бұрышының бөгелуімен немесе гониосинехиялармен ... ... ... ішкі қысымы белгілі бір деңгейде (орталық мөлшері 14 - 16 мм сын. бағ., 26 мм сын. бағ. ... ... ... ... көздің ішкі сұйықтығының циркуляциясын реттеп отырады. Көздің қан ... мен оған ... ... ... ... көз ... ... нашарлап, көзден жас шығу қиындайды. Соның нәтижесінде сұйықтық жиналып, көз ішілік қысымның жоғарылауына әкеледі. Бұл көздің ... ... ... ... көздің торлы қабығына келетін жүйкелердің жұмысы бұзылады. Егер дер кезінде емделмесе, көру қабілеті нашарлап, ... ... да ... ... емес ... ... алу проблемалары бүгінгі таңда бүкіл әлемде, соның ішінде Қазақстанда өзекті мәселе болып табылады. Бұл жұқпалы емес ауру 77%, ал оның ... орын ... өлім 86% ... АҚШ және ... ... ... сүйенсек алдын алу шарлары қажет және оларды іске асыруға болады. Сонымен қоса, ДДҰ санағы бойынша денсаулық жағдайы 55% ... өмір ... ... тек қана 9% ... ... ... байланысты болады екен. Әлемнің жұқпалы емес ауруларды ... ... ... ... маңыздылыққа жетті. Оны жаһанды және аймақтық деңгейде өткізіліп жатқан іс-шаралармен куәландыруға болады.
Аурудың алдын алу мақсатында меншiгiнде малдары бар жеке және ... ... жыл ... ветеринариялық шаралар жүргiзедi.
* Мал қораларында, жем-шөп қоймаларында жыл сайын дератизация және дезинфекция жүргiзiлiп тұрады.
* Жануарларды қан сорғыш буын аяқтыларға қарсы ... ... ... тұрады.
* Жаңадан келген жануарларды 15 күн ауруға алдын алу карантинде ұстайды.
* Елдi мекендерде ветеринариялық және санитариялық насихаттау жұмыстарын ... ... ... ... ... ... - ол ... өнімді аз бергін көрі малдарды шығыстан шығарып, олардың орнын жоғарғы өнімді дұрыс малдармен толықтырып ... ... ... ... олардың ауру - сырқаудан аман болуын қадағалау, күтіп-бағылуын ... ауру бола ... ... ... ... ... қолдану, ауруды болдырмау үшін оның алдын алу шараларын уақытында жүргізу - жалпы мал мамандарынан бастап сол салада істеп жүрген барлық ... ең ... жене ... міндеттерінің бірі. Малдар ауруларының арасында ас қорыту мен тыныс алу жүйелерінің, суық тию аурулары жиі ... Бұл ... ... мен даму ... ... ... ... Сондықтанда бұл жүйелердің негізгі аурулары көп себептері бар аурулардың қатарына жатады.
Пайдаланылған әдебиеттер
1) Қайнар 1986ж
2) К.Н. ... > ... - 2005 ... Қ ... ... ... ...
4) М. Қожабаев, Ш.М. Қаратаев, - Шымкент 2006ж
5) Қибасов Мади ... ... 2004ж
6) ... У.Ж. Алматы: КазНАУ, 2011.
7) Қибасов Мади ... ... 2004ж
8) Ішкі ... емес ... балау рентгенологиясымен Н.Б.Нажмадинова Шымкент : 0ҚМУ, 2013.
9) / ... К. - ... : ... ... Б.К. ... . Алматы 2009жыл
11) Малдың ішкі аурулары пәнінің зертханалық ... : ... ... / С. Құрбанов, А. С. Құрбанова ; М.Әуезов атындағы ОҚМУ. - Шымкент : Әлем ... 2011.

Пән: Ветеринария
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 17 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Ішкі жұқпалы емес ауруларды емдеу тәсілдері8 бет
Қоян шаруашылығы өнімдерін жұқпалы аурулар кезінде ветеринариялық-санитариялық сараптау. Қоян сойыс өнімдерін жұқпалы емес аурулар мен жалпы және жергілікті патологиялық үрдістер болғанындағы ветеринариялық-санитариялық сарапталуы16 бет
Қоян шаруашылығы өнімдерін жұқпалы емес аурулар кезінде ветеринариялық-санитариялық сараптау15 бет
Қазақстан суқоймаларындағы (Балқаш көлі, Арал (Кіші Арал) теңізі, Жайық өзені) кәсіптік маңызы бар тұқы балықтардың қазіргі жағдайдағы гельминтофаунасы57 бет
Нашақорлық – тұңғиық түбі13 бет
"Бота ешерихиозы (ақтышқақ) ауруына қарсы ветеринариялық-санитариялық іс-шаралар"30 бет
"Қазақстандағы ветеринария қызметі және ҚР «ветеринария туралы» заңы"6 бет
1)вирустық аурулардың спецификалық алдын алу.вакцина дайындау принциптері.адьюванттар,иммуномодуляторлар 2)құтырық,аусыл,шмалленберг,блютанг ауруларының диагностикасы және алдын алу шаралары21 бет
«Анаэробты дизентерия ауруына қарсы ветеринариялық-санитариялық іс-шаралар»30 бет
«Бірнеше түлікке ортақ пастереллез ауруына қарсы ветеринариялық-санитариялық іс-шаралар»30 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь