Холестерол

I. Кіріспе
1.1. Жалпы холестерол туралы түсінік.
II. Негізгі бөлімі
2.1. Аурулары және емі. Атеросклероз.
2.2. Холестерол биосинтезі.
2.3. Биологиялық маңызы.
III. Қорытынды
IV. Пайдаланылған әдебиеттер
Холестерол С27Н46О – жануарлар ұлпасында жиі кездесетін, өте маңызды стеролға жатады. Сүтқоректі жануарларда холестеролдың 90 пайызы бауырда ацетил-А-коферменттен синтезделеді. Ал оның көпшілік бөлігі (75%) өт қышқылының түзілуі үшін пайдаланылады. Сол сияқты холестеролдан стероидтық гормондар – эстрогендер, андрогендер, прогестерон, бүйрек үсті безінің гормондары түзіледі. 7-дегидрохолестерол (D3 провитамині) пайда болады. Фосфолипидтермен, сфинголипидтермен бірге холестерол клетка мембранасының құрылымдық бөлігі.
Холестерин (холестерол) ағзадағы басқа да кейбір стероидтардың - өт қышқылдарының, стероидтық гормондардың және D3 – витамині синтездерінің алғызаты болып табылады. Холестерин барлық жасушалардың мембранасы құрамының құрылымдық компоненті болып табылады. Холестерин ағзаға екі жолмен түседі: 1. жануар тектес тағамдар арқылы (экзогендік холестерин) және бауырда синтезделуі арқылы (эндогендік холестерин). Холестерин аз мөлшерде бауырдан басқа мүшелерде - ішек пен тері жасушаларында да синтезделе алады.
1. «Медициналық биохимия» Тапбергенов С.О., 2011ж.
2. «Азық-түлік өнімдерінің биохимиясы» Каимбаева Л.А., Байгужукова М.Б. Павлодар, 2006 ж.
3. «Биохимия» Сеитов З.С. Алматы, 2010 ж.
4. Биоморфология терминдерінің түсіндірме сөздігі. Алматы: "Сөздік-Словарь", 2009 ж.
5. А. Ж. Сейтембетова, С. С. Лиходий. «Биологиялық химия» Алматы
«Білім», 1994ж.
        
        Жоспар:
I. Кіріспе
1.1. Жалпы холестерол туралы түсінік.
II. Негізгі бөлімі
2.1. Аурулары және емі. Атеросклероз.
2.2. ... ... ... ... ... Пайдаланылған әдебиеттер
Кіріспе.
Холестерол С27Н46О - ... ... жиі ... өте ... ... ... ... жануарларда холестеролдың 90 пайызы бауырда ацетил-А-коферменттен синтезделеді. Ал оның көпшілік бөлігі (75%) өт ... ... үшін ... Сол сияқты холестеролдан стероидтық гормондар - эстрогендер, андрогендер, прогестерон, бүйрек үсті ... ... ... ... (D3 ... пайда болады. Фосфолипидтермен, сфинголипидтермен бірге холестерол клетка мембранасының құрылымдық бөлігі.
Холестерин (холестерол) ағзадағы басқа да ... ... - өт ... ... ... және D3 - витамині синтездерінің алғызаты ... ... ... ... ... ... ... құрылымдық компоненті болып табылады. Холестерин ағзаға екі ... ... 1. ... ... тағамдар арқылы (экзогендік холестерин) және бауырда синтезделуі арқылы (эндогендік холестерин). Холестерин аз ... ... ... мүшелерде - ішек пен тері жасушаларында да синтезделе алады.
Ағзада холестерин екі қызметті атқарушы әртүрлі фондыны құрайды. Олардың арасында тұрақты түрдегі ... ... Бос ... ... (бірінші фонд) - бұл ең үлкен фракция болып табылады. Оның құрамына мембрана ... ... ... ... фосфолипидтік холестерин кіреді. Холестерин эфирлерінің фондысы (екінші фонд) - бұл толық гидрофобты ... ... ... ... болып табылады. Холестериннің бұл формасы жасуша цитозолының липидтік тамшылары және липопротеиндердің ядролары ... ... ... ағзасындағы холестериннің жалпы мөлшері 140 г, 93%-ы ұлпаларда кездеседі. Көптеген мүшелерде холестериндік құрам 100 г ұлпаға 0,1 - 0,3 г - нан ... Тек ... ... ... 100 г-на 2 г және ... ... 100 г-на 10 г ... келуі бойынша ерекшелінеді. Холестериннің 80%-ға жуығы жүйке, бұлшықет, дәнекер және май ұлпаларында ... ... ... ... ... - плазмалық мембранада холестерин/фосфолипидтің молярлық қатынастары орташа есеппен 1:1 құрайды немесе фосфолипипдтің бір молекуласына холестериннің бір ... ... ... бірге биқабатты мембрананың сыртқы қабатында 2/3, ал ішкі қабатында 1/3 холестериндік қатынас қалыптасқан.
Жасушаішілік мембранадағы холестерин ... ... ... ... 10 есе аз ...
Жалпы холестериннің 7 -- 10%-ы липопротеиндер құрамында қанда және лимфада болады. Оның негізгі бөлігі (70%) ... ... ... табылады. Жас ұлғайғанда мүшелердегі холестериннің мөлшері де ұлғая ... ... ... (1 жас) қан ... ... ... 50+-10 ... болса, ересек адамдарда 200+-40 мг/дл, немесе 5,2+-1,3 ммоль/л болады.
Холестерин ағзадағы ... - ... ... эстрогендердің, өт қышқылдарының, D-витамині синтездерінің алғызаты болып табылады. бұл заттардың синтезі үшін тәулік сайын 0.5 - 0.7 г ... ... ... ... ... 1,3 г ... өт ... және өт қышқылы мицеллалары құрамындағы холестерин түрінде шығарылады.
Тағамнан тек жануар өнімдері тектес түрлерінен ғана ... ... ... ... ... - ішек трактісінде өсімдік тектес өнімдер құрамында кең таралған -ситостерол - стероид практика жүзінде сіңірілмейді. ... ... ... түскен холестериннің эфирлері панкреаттық немесе ішек сөлінің холестеразасы арқылы гидролизденеді. Гидролиз өнімдері қоспалы ... ... ішек ... арқылы сіңіріледі.
Экзогендік немесе ішек жасушалары арқылы синтезделген холестерин жартылай түрде оның ... ... Бұл ... екі ... тұрады: 1. май қышқылының ацил-КоА-синтетаза әсерінен активтендірілуі; 2. ацилдік қалдықты ацил-КоА-дан ... ... ... Ол ... ... ферменті арқылы катализденеді.
Негізгі бөлімі.
Стериндер мен холестериннің қажеттілік ... ... ... 0,6-1,0 г. ... ... көп ... ... жұмыскерлердің холестеринге қажеттілігі артады, онымен Д витаминінің қажеттілігін қанағаттандырады. Холестеринмен салыстырмалы жоғары қажеттілік жас организмде байқалады. ... ... ... шектеу, тек атеросклеро ауруына, семіруге бейім адамдарда және егде ... ... ... ... майласу - қан құрамындағы ең негізгі зат холестериннің қалыпты мөлшерінен ... ... ... ... ... ... жоғарылауы - қандағы жасушаларды өзгеріске ұшыратып, түрлі ауруларды қоздырушы болып табылады.
Холестериннің жоғарылауы 5.18 ~ 6.19 mmol\L (200 ... ... 6.22 - 7.49 mmol\L (240~289 ... дәрежедегі түрі 51 mmol\L (290 mg\dI)
Қандағы холестерин екі түрлі жағдайда пайда болады. ... ағза ... ... ... ... байланысты. Екінші сол азық-түліктің қорытылуынан пайда болады. Холестерин көбінде мал бауырынан, жұмыртқа, сүт және ет қатарлы ... көп ... ... ... ... аз ... ... адам ағзасында көбейіп кетуінің басты себебі де осы ... ... көп ... ... ... ... тамақтардың көп тұтынылуы салдарынан денедегі холестериндердің ыдырап кетуі баяулайды. Жалпы 30-40 пайыз холестериннің ... ... ... ... ... болса, 20-30 пайызы бауыр қызметіне, қан құрамындағы холестеринді ыдырата алмауына байланысты болып келеді. Зат алмасу қалыпты болса холестерин адам ... ... ... ... сау ... ... ... холестерин денеден үздіксіз шығарылып отыруы тиіс. Осы барыстың бір бөлігінде ауру пайда болса, онда холестерин топталып, адам денесінде жиналады. ... ... ең ... ... әсер ... Одан қалса тамырдың қатаюы, қан тамыр түтікшелерінің қартаюы келіп шығады. Ол үйрек қан қысымының, не ... ... қан ... ... ... ... Қан қысымының өрлеуі, бас ауруы, ми қан тамырларының, желке мойын ... ... ... ... көз ... қан тамырларының тосылуынан көздің кенеттен көрмей қалуы, суқараңғылық, көз қан қысымының ... ... ... аурулар ағзадағы холестериннің көптігінен пайда болады. Сондай-ақ, адамның ауруларға қарсылық қуаты төмендеп, қан алмасу барысы бұзылады. Соның әсерінен қан ... ... ... Ол адамның шектен тыс семіріп кетуіне әкеліп соғады. Бұл аурулар науқастың жүрек қуатының жетіспеуіне, өкпе ауруы сияқты көптеген ... ... ... ... қышқылы жетіспегенде холестерин жөнді ерімейтін эфирлер ретінде ... және қан ... ... ... ауруына шалдықтырады.
Атеросклероз. Жүрек қан тамыры ауруының ішінде атеросклероз жиірек кездеседі. Бұл ауру көбінесе ми мен ... қан ... ... қан ... ... ... ... адамның творчестволық қабілеті мен іскерлігін кемітеді. Медицина ғылымының табыстары алға басып өрістеген сайын атеросклероздың себебі табылып, сыры ... ... ... ... ... ... тек бір ғана органның емес, жалпы қан тамырды қамтитын күрделі ауру екенін дәлелдеді. Атеросклерозбен қарттармен қатар жасы қырыққа жетпеген ... да, ... ... ... ... ... онық ... холестериннің алмасуының бұзылуы атеросклероз ауруының басталғанын дәлелдеді. ... де ... және ... ... ... ... организм тіршілігі үшін керекті, құнды зат, онсыз адам өмір сүре алмайды. Өйткені ... ... ... ... ... ... нерв ... тіршілігі үшін өте маңызды. Сондықтан табиғи жағдайда тағам құрамынан түзілген холестерин организмнің ... ... ... ... оны ... өз ... ... пен углеводтан құрап, синтездеп толықтырады. Бауыр мен ішекте организмге ... -- ... 2 -- 3 гр. ... ... Адам оның ... ... ... алса, қалғанын өз денесінің қорынан жетістіреді. Адам сау кезде холестериннің белгілі бір ... ... ... ... ... ... ... Холестерин қан құрамындағы белок және фосфолипиды (майға ұқсас бөлшек) мен ... ... ... Осы ... қосылысты липопротеин дейді. Бұлардың түрі, салмағы және қан тамыр астарына жабысып орналасуы бірдей емес. Зерттеу нәтижесіне қарағанда ірі ... ... ... ... Сол қан ... ... холестерин жиналған жеріне кейін дәнекер тканьдер өседі. Бұдан қан тамырының тысы тығызданып қатаяды, қан жолы ... ... ... қан ұйып (тромба), жолы бітеледі. Бұл жағдай жүрек пен миға қан келуін бұзады. Тіпті жүрек ... ... ... ... ... ғажап емес. Ішіп-жеген тағамның сан-сапасына және режиміне байланысты атеросклероз бірде тез білінсе, бірде білдірмей баяу басталады. Айталық майлы тамаққа үйір, ... оның ... қара ... ... ... ішер ... бұл ... көп ауырады. Мұндай адамның қанын зерттегенде холестериннің мөлшері нормадан анағұрлым артық екендігі анықталды.
Бірақ тәжірибеде кейбір адамдар ұзақ ... ... және ... бай ... жесе де атеросклерозбен ауырмайды. Бұдан олардың қан құрамындағы холестериниің мөлшері нормадан аспағанын аңгарамыз. Сөйтіп атеросклероздың пайда болуы жеке ... ... тән ... ... екені байқалады. Мысалы, тәртіпсіз ағыл-тегіл жеген майлы тамақ адамды атеросклерозға ... ... бір ... ... әсер ... ... ұлы клиницистері С. П. Боткин және А. А. Остроумов атеросклероздың пайда болуы тамақ түрінен басқа нерв жүйесінің функциясына да байланысты ... ... ... ... И.П.Павлов өз шәкірттерімен организмдегі холестериннің алмасуына орталык нерв жүйесінің ықпал етуіне мынадай дәлел келтірді: ол емтихан алдында ... ... ... ауру ... ... ... ... артистердің қандарында холестериннің нормадан асқандығын мысалға келтірді. Нерв жүйесінің ... ми ... да ... ... ... Осы ... мысалдар денеде холестерин алмасуынын бұзылуы орталық нерв жүйесінің ақуалына байланысты екендігіне дәлел.
Орталық нерв ... ... ... ... ... ... ... оның ішінде холестеринді белгілі бір шамадан асырмайды, егер нормадан асса, холестеринді организмге зиянсыз етуге тырысады. Егер бұл механизм ... ... ... ... ... ... ... майлы тағамдар қанға нормадан көп барады. Организмге қанның тарауы жөнінде нерв жүйесінің атқаратын рөлі зор. Нерв ... осы ... ... да ... ... ... болуына себеп болады. Сонымен атеросклероздан сақтанудың басты шарты нерв ... ... оны ... ... ... ... және ... да факторлардан аулақ болған жөн. Ондай зиянды әдет-ғұрыптарға нерв жүйесін қажытатын ақыл-ой еңбегі мен қайғы-қасіретке салынып, мінезін өзгерту, темекі никотині мен ... ... ұзақ ... ... аурулардың салдары және басқалар жатады.
Арақ жүрек-қан тамырын атеросклерозға ұшыратумен катар бауыр функциясын да ауыр ... ... ... ... ... ... ... реттеуде бауырдың аткаратын ролі күшті. Сондықтан бұл органның саулығын көз қарашығындай күткен жөн. Темекінің де осы ауруға шалдыктыратынын көрсету үшін ... ... ... сау ... ... холестеринге қоса темекіден бөлінген у -- никотинді қоса жегізгенде қоянда жалғыз ... ... ... әлде ... басым атеросклероздың ауыр түрі басталған. Көптеген темекі құмарлардың кейде жүрегі және басынын шаншып, сығып ауруының себебі никотиннің осы органдарды ... қан ... ... ұшыратканының белгісі. Темекі уы көптеген кісілердің аяқ кан тамырларының қан жүретін жолын тарылтады, ... ... ... ... Бұл ауруда адамның аяғы қақсап ауырады, ақсайды, түбі аяқты кесуге соктырады.
Атеросклероз, әсіресе егде ... ... ... ... ... ... ... бай азык-түліктін аз болғаны жөн. Қарттар тамағының дені өсімдік пен өсімдік майы және сүттен болуы керек. Осы азык-түліктерде холестеринге қарсы және ... ... ... ... ... ... ... заттар мол болады. Әсіресе сүттен жасалған тағамдарда метиониң және холин секілді заттар холестеринді ... ... ... ... ... ... жүрген немесе бұған бейім адамдардың тағамында С, В12, В6 секілді витамин ... мол ... ... Бұл ... ... (шиповник), жас овощь және жеміс жидектерде, әсіресе сәбіз, көк жуа, картоп, помидор, капуста, қарақат, лимон, апельсинде ... ... ... да осы ... ... жеміс азық-түліктері егде тартқан адамдардың дастарханынан молырақ орын алуы ... ... ... және қан ... ... холестерин қан алқабынан өтіп, кан тамыр тысына жиналып, атеросклероз ауруының басталуына жағдай туғызады. Сондықтан гипертония және жүрек қысласын ... ... ... сактайды.
Адам өмірінде, әсіресе, атеросклероздан сақтануда ұйқының маңызы күшті. Ұйкы қашу ... шала ... ... ... (ашушаңдыққа) ұшыратады, нерв-жүйесін зақымдайды. Күнде қажып шаршаған клеткалары жақсы ұйқыдан кейін (үлкендер үшін сегіз ... ... ал ... ... ... ... ... ұйқысын қандыруы тиіс. Ұйқының адамды атеросклероз ауруынан сақтайтын ... ... мына ... аңғаруға болады: қоянға ұйықтататын барбамил (хлоралгидрат) дәрісін беріп, кейін денесіне холестерин енгізгенде онда атеросклероздың ізі де білінбеді. Ал ... ... ... ... ... бергеннен кейін холестерин енгізгенде, оның қан тамыры, әсіресе қолқасы атеросклерозға ұшырады. Бұл аурудан сақтанудың тағы бір жолы -- ... ... ... дене ... маңызы зор. Бұған спорт, туризм және басқа да дене қозғалыстары жатады. Дене тәрбиесінде адамның ауа мен тағамды қажет етуі ... ... бала ... ... ... ... жөн. Сонда ғана адамның организмі бірдей ширап, бұлшық еттері ... ... ... ... нерв жүйесі және ішкі органдарының жұмысы жақсарады, адам өз ... ... ... ... қасиет жияды. Сондықтан әрбір азамат: ертеңгі жаттығу ... ... таза ... қыдыруды, жазда суда жүзуді, қайықпен ескек есуді, қыста шаңғы тебуді, мұзда ... ... ... жұмысын дене шынықтырумен ұштастырып отыруда атеросклероздан және басқа да аурулардан ... ... ... жол деп ... ... ... емдеуде ғылым бұрынғыдай құр қол емес. Соңғы кезде академик Н. Н. ... және оның ... ірі ... ... келді. Олар қантамырға жиналған холестеринді ерітуге болатынын дәлелдеді. Бұл ... ... ... ... сөз. ... ... нәтижесіне қарағанда кәдімгі йод тамшысын дәрігердің нұсқауымен ішіп жүрсе, оның емдік және профилактикалық қасиеті ... ... ... ... ... ауруы, қан ағуға бейім (геморрагические диатезы) және тері ауруларын йодпен емдеуге болмайды. Соңғы кезде кейбір тағам орнына жүретін заттар (холин, ... ... ... ... ... ... реттеу үшін дәрі ретінде де беріліп жүр, Бұл салада да советтік медицина ғылымы іздену үстінде.
--------------------------------------------------------------------------------
Холестерин көбейсе: өттегі сұйық заты ... ... ... ... ... ... арқылы төмендетуге болады. Ол үшін қырыққабат, қызылша, алма, бүлдірген, итбүлдірген, жидек, сарымсақ, пияз, ... ... ... ... Әрі ... жарты стақан қырыққұлақ пен қара шомыр шырындарына бал қосып ... Оған ... ... ... да ... зор. Оны ... көп уақытыңыз кетпейді. Мәселен, 20 долана жидегін ыстық суға салып қайнатып, 2 сағат тұндырасыз. ... ... ... ... ... бірнеше рет ішіп, дертіңізге дәру табасыз.
Холестерин жоғарылаудың алдын алу үшін қандай тағамдарды тұтынбаған жөн:
1. Қамыр, нан өнімдерін тұтыну мөлшерін ... ... ... нан ... ... өте жоғары, холестериннің көбеюіне әкеліп соғады. Әдетте бір адам ұн тағамдарынан қалыпты жағдайда 400-600 грамм тұтынған ... ... көп ... яғни ет, ... ... ... соя ... тағамдарды да азырақ пайдаланған дұрыс. Күніне ет өнімдерін 50-100 грамм, ал балық ... 100 ... ... ... жөн. ... ... қалыпты мөлшері 50 грамм, жұмыртқаның мөлшері 1-2 дана, ал сүт 1-2 стаканнан аспауы керек.
3. Майлы тағамдар, оның ішінде ... майы - ... ... ... ... себеп болып табылады. Әсіресе, қойдың майы, сондай-ақ сиыр майы, жылқының қазысы холестериннің қалыпты мөлшерін жоғарылады.
Холестериннің мөлшерін қандай ... ... ... ... мен жемістерде дәрумендер көп. Олардың ішінде селдрей, капуста, алма, банан қатарлы жемістерді тамақ орнына үзбей пайдаланып отырса, ... ... ... сыртқа шығарылып отыруына ықпал етеді. Сондықтан, әр күні уақыты өтпеген жеміс-жидектерді 400 грамнан кем тұтынбау керек. Адам ... үшін ... екі жүз ... ... ... ... кейін 1-2 сағат өткенде майдың денеден шығып кетуі үшін 1-2 алма жеген дұрыс. Холестеринді ... тағы бір жолы ... ... ішу. ... ... шырышты қабатының жасушаларында холестерин эфирлері, бос холестерин, ресинтезделген ТАГ, және энтероциттерде синтезделген аполипопротеиндер В-48, A-I және A-II ... ... ... Олар ... ... ... ... қанға түседі.
Қан ағынында хиломикрондар ТЖ ЛП-лармен жанасады және олардан белоктарды (апоС-П және апоЕ) алады. Кері бағытта хиломикрондардан ТЖ ... ... және ... ... ... Бұл ... нәтижесінде хиломикрондар липопротеинлипазамен байланысуға қабілетті жетілген бөлшектерге айналады. Хиломикрондар құрамына кіретін ТАГ ... ... ... бекітілген липопротеинлипаза арқылы бөлініп алынады, ал хиломикрондар қалдық хиломикрондарға айналады. ... ... қан ... ... ... механизмімен алынады, сонан кейі лизосомалық ферменттер арқылы ыдыратылады. Қалдық хиломикрондардан және ... ... ... ... ... холестериннің жалпы фондысы құрамына кіреді. Ол сонымен бірге, бауырдағы эндогендік холестериннің және ТТ ЛП- рецепторлардың синтездерін төмендетеді. Ағза үшін ... ... ... ... ... ... - бауыр, ішектер, бүйрек үстілердің қыртысты қабаты, тері, ... ... ... болып табылады. Бұл стероидтың 80%-ға жуығы бауырда түзіледі. Бауыр холестеринді тек өзінің қажеті үшін ғана пайдаланбайды, ... ... ... ... мен ... липопротеиндер құрамында тасымалдайды.
Холестериннің биосинтезі, негізінен, бауырда, гепатоциттердің эндоплазмалық ретикулумінде өтеді. Бұл эндогендік ... ... ... ... ... ұлпалараға тасымалдануы тұрақты түрде жүреді. Мембраналарды құрастыру үшін ... ... ... ... де ... Холестериннің биосинтезінің негізгі ферменті - ГМГ-редуктаза (-гидрокси, -метил, глутарил-КоА редуктаза). Холестериннің биосинтезі процессін шартты түрде 3 этапқа бөлуге болады.
Мевалонаттың 3 ... ... ...... Ацетил-КоА цитоплаззмаға цитрат түрінде жеткізіледі. Синтездің бастапқы реакцияларының кезектесулерінің реті кетондық денелер синтезі ... ... ... ... ... синтезі митохондрияда өтеді. Цитозолда алғашқы түзілген ГМГ-КоА-ның әрбір молекуласы ГМГ-КоА-редуктаза (β-гидрокси, β-метил, ... ... ... ... екі молекуласын пайдаланып мевалонатқа дейін тотықсызданады. Бұл реакция негізгі реттеуші болып ... және ... ... ... ... шектейді.
Скваленнің мевалонаттың 6 молекуласынан түзілуі (ІІ этап). Бұл этаптың барысында мевалонат молекуласынан (мевалонаттың 1 ... 3 АТФ ... ... ... 5-көміртекті изопроеноидтық туындылар - изопентенилпирофосфаттар түзіледі. Олардың конденсациясы 30 көміртек атомды қосылыс - ... ... ...
Скваленнен холестериннің түзілуі (ІІІ этап). Сквален күрделі реакциялар ... ... ... ... ... ... ... Ланостерин 3 көміртегі атомын бөліп түрлену арқылы холестериннің түзілуіне әкеледі. Сквален осы жолдармен холестеринге ... ... ... ... ... ... ... аралық реакциялар өтеді. Сквален және онан кейінгі ... сулы ... ... ... ... ары қарайғы реакциялары эндоплазмалық ретикулумның мембраналық қабатында микросомалық тотығу ферменттері қатысуымен жүреді.
Холестерин синтезінің негізгі реттеуші реакциясы ... ... ... ... ... ... Бұл реакцияны ГМГ-КоА-редуктаза катализдейді.Ұлпалардағы оның активтілігі кең аралықта өзгереді. Ол келесі механизмдермен реттеледі:
1.инсулин/глюкагон гормондарының қатынасына тәуелді фосфорландыру-дефосфорландыру механизм бойынша. ГМГ-КоА-редуктазаның ... ... ... активсіз болады;
2. гендер экспрессиясы деңгейінде реттелетін ферменттердің мөлшерінің өзерістер бойынша. Холестерин және оның ... ... ... ... ... ... ... кіші молекулалы корепрессорлары болып табылады.
Геннің промоторлық бөлігінде холестерин және оның окситуындыларымен ... ... ... ... ... Бұл ферменттің синтезінің блоктануына әкелген. ГМГ-КоА-редуктаза синтезінің активаторы ... ... ... ... ... ТТ ЛП ... ( ол ТТ ... арқылы жасушаға түседі) және мевалон қышқылымен тежелетінімен де, ГМГ-редуктазаның холестерин арқылы аллостерлік ингибирленуі анықталмаған. Күні бойы ... ... және ... активтілігі күні бойы өзгерісте болады. Тағамдық холестерин бауырдағы холестерин ... ... ... ... ... биосинтезіне ықпал етпейді.
Тағамдық холестерин хиломикрондармен тасымалданып бауырға түседі. Сондықтан бауыр ұлпалар үшін тағамдық холестериннің де, эндогендік ... де шығу көзі ... ... Бауырда ТӨТ ЛП-лар синтезделіп (олардың 75%-ы холестеиннен тұрады), сонан кейін қанға түседі. Сонымен бірге ТТ ЛП-лар да ... ... ... ... ... болады.
Жасушалардың барлығына жуығында апоВ100-ге арналған рецепторлар кездеседі. Сондықтан ТТ ЛП жасушалардың беткейлеріне бекітіледі. Сол кезде холестеринннің жасуша ... өтуі ... ... ТТ ... ... жасушаларын холестеринмен қамтамассыз етуге қабілетті.
Холестерин мен оның эфирлерінің қанда тасымалдануы мен ұлпаларға таралып ... ... ... ... ... Оған ... ЛП кластары қатысады. Мысалы, хиломикрондар холестеринді келесі жолмен тасымалдайды: ішек−>қан−>бауыр. Хиломикрондар басқа кластағы ЛП-лармен холестеринді алмастыратындығын да еске ... ... ЛП ... ... бауырда түзіледі. Хиломикрондар және ТӨТ ЛП-лар қысқа мерзімде өмір сүретін бөлшектер болып табылады. Олардың өмірінің жартыпериоды 0,5 - 2 ... ... ... жетілмеген ТӨТ ЛП-лар түседі және ТЖ ЛП-дан апоСІІ мен апоЕ-ні қосып алып жетілген ТӨТ ЛП-ға айналады. Олар липопротеинлипазамен әсерлесуге қабілетті ... ... ЛП ... ... әсерлеседі де ТӨТ ЛП-ны ТАТ ЛП-ға айналдырады. ТАТ ЛП рецептор арқылы эндоцитоз жолымен бауырға жұтылады, немесе бұл ... ... ... ... ... ары ... ... немесе бауырдың синусоидтарының ТАГ-липазасымен ТТ ЛП-ларды түзеді. ТӨТ ... қан ... ... ... ... ... болады:
ТӨТ ЛП −>ТАТ ЛП−>ТТ ЛП
ТТ ЛП холестерин эфирлерін бауырға (50%-ға жуық), немесе, шеткері ұлпаларға ТТ ЛП ... ... ... ... ... ... Белоктар, ТАГ, фосфолипипдтер және холестерин эфирлері лизосомаларда ыдырайды, түзілетін холестерин және ... да ... ... ... үшін жұмсалады.
ТТ ЛП-рецепторлар липопротеиндегі апоЕ немесе апоВ белоктарды , ... ... ТӨТ ЛП, ТА ЛП, ... ... ТТ ... ... қамтамассыз етеді. Олар өздерінің протеиндеріне жоғары байланысушылық және шектеулі субстраттық спецификалық қабілетте болады.
ТТ ЛП-ның бір ... қан ... ... ... ... ... Бұл өзгерген ТТ ЛП-ларға -рецепторлар байланысады.
Бауырда құрамында аз ... ... ... ТЖ ... ... ... Қан ... бұл бөлшектер липопротеиндер арасында холестерин және аполипопротеиндерді қажетіне қарай, қан айналысына ... ағза ... ... ... ... ... Холестериннің таратылып бөлінунде ТЖ ЛП-лецитихолестеролацилтрансфераза (ЛХАТ) маңызды қызмет атқарады. Ол холестериннің холестерин эфиріне айналуын ... ... -- ТЖ ... ... ... ... активаторы болып табылады. ТЖ ЛП ЛХАТ көмегімен әртүрлі липопротеиндер мен ... ... бос ... ... ... ... ... эфиріне айналдыру арқылы. Ол бөлшектердің ядроларына жинақталады және олардың жетілген ТЖ ЛП-лар түзілуін күшейтеді. Әртүрлі липопротеиндердің жетілген ТЖ ЛП-лармен жансулары ... ... ... ... ... ТӨТ ЛП, ТА ЛП, ТТ ... ... түседі. Сонан кейін бұл бөлшектердің құрамында және ТЖ ЛП құрамында холестерин эфирлері бауырға тасымалданады. ТЖ ЛП ... мен ... ... ... мөлшерінен арылтып ағзаға антиатерогендік әсер береді. ТТ ЛП және ТЖ ЛП ұзақ ... ... ... ... ... ... жарты периоды 2,5 тәулікті құрайды.
Эндогендік ... ... ... ... апо В-48 ... ... синтезделетін белок В-100 болады. Липопротеинлипаза екі жолда да әсер етеді. Нәтижесінде, хиломикрондар(ХМ), ТА ЛП, ТТ ... ... Олар ... мен ... да ... ... арқылы . ТЖ ЛП-ның алғызаттары бауырда түзіледі. Жетілген ТЖ ЛП қандағы холестеринмен ЛХАТ (лецитин-холестерол-ацил-трансфераза) және бауырдағы триглицеридлипаза әсерімен ... ... ТЖ ... ... Холестеринді тасымалдаушы белок ТЖ ЛП-дан холестерин эфирлерін де ТӨТ ЛП, ТА ЛП, ТТ Лп-ларға ауытырады. Олар оны бауырға жеткізеді. Сондықтан, ТЖ ЛП ... ... ... ... ... бауырға тасымалданып, сонан кейін өт қышқылдарының синтезі мен олардың құрамында ағзадан шығарылуында маңызды ... ... ... ... ... холестериннің артық мөлшерінің шығарылуының негізгі жолы болып табылады. Ол синтезделген өт қышқылдары түрінде немесе бос холестерин түрінде өтеді. ... ... ... адам ... ... ... мен ... бір кем түспейді. Оның себебі де жетерлік. Атап айтсақ, холестерин жасушалар мембранасының құрамына кіреді, әрі D дәруменінің, астың қорытылуына ... өт ... мен ... ... ... тікелей қатысады. Бұған қоса, мидағы серотинді рецепторлардың ... ... ... үшін де ... аса қажет. Айталық, ағзамыздағы холестерин мөлшері азайғанда, ми аталып кеткен ... ... тез ... ... орай ... ... құлықсыз күй кешеміз, депрессияға ұшырауға бейім тұрамыз. Алайда, ағзадағы холестериннің өзін ... тағы бір зат бар, ол - ... ... ... сүт пен кілегейдің құрамында лецитин анағұрлым көбірек. Ендеше, кәдімгі сары майды күнделікті тұтына отырып ... ... ... ... ... ... тепе-теңдікті сақтай аламыз. Бірақ, ойымыздың іске аспағы тұтынатын сары майымыздың қандай әдіспен жасалуына байланысты екен. ... ... ... ... ... ... ... оның біршама бөлігі іркітпен қоса кетеді де, ондай майдағы холестерин мен лецитиннің биологиялық тепе-теңдігі бұзылады. Ал, майлылығы аса ... ... ... ... ... алынған майда лецитин айтарлықтай мөлшерде сақталады. Соның арқасында мұндай майдың диеталық пайдасы да мол ... тек ... ғана ... ... ағзамызда да болады. Сіз холестерин мүлдем жемеген күнде де, ол ағзаңызда синтезделеді. Әрине ... ... ... көп ... ... ... холестерин шамасы көбейеді.
Холестеринсіз ағзамыз қиын жағдайда болар еді, себебі ол әр жасушамызда болады. Қандағы нормасы - 4-4,5 ... ... мида ... ... ... ... Ол кальцийдің сүйектерге сіңуіне көмектесіп, оларды берік қылады.
− Холестерин ... ... ет ... ... энергия көзі болады.
− D3 дәруменін беретін холестерин, теріні тегіс және жұмсақ қылады.
−Бауырда холестерин жаңа жасушалар пайда болуына әсерін ... ... ... ... ... ... текті стериндердің ішінде маңыздысы холестерин және оның туындылары (холестерин және оның эфирлеріне организмдегі стериндердің жалпы мөлшерінің 98%-і сәйкес ... ... ... ... әр түрлі, олар тіршілікке маңызды функциялар атқарады:
* олар барлық клеткалар мен ұлпаларда кездеседі және кейбір жағдайларда ... ... ... ... ... жиі ... ... ұлпасында, бас миында және т.б.) клетка қабырғасының құрамына қатысады, цитоплазманың түйіршік ... ... ... ... және ... процестеріне қатысады, ылғалды ұстап тұрады (гидрофобты коллоид сияқты), клеткалардың қажетті тургорын қамтамасыз етеді;
* холестерин бүйрек үсті қыртысы мен жыныс ... ... өт ... Д3 витаминінің (холикальциферол) және т.б. түзілу көзі ретінде қызмет атқарады;
* олар және де гемолитикалық ұлпаларды - ... ... ... ... ... ... ... қатар бактериялар мен паразитарлы гемотоксин байланысу қабілетіне ие;
* холестерин жүйке жүйелерінің қалыпты қызметі үшін маңызды.
Қорытынды.
Холестерин - сүтқоректілердің негізгі ... ... ... мәні бар: ... ... құрамына кіреді, өт қышқылының, кейбір дәрумендер мен гормондардың негізін қалаушы, сондай-ақ липопротейидтің қажетті кұрамдас бөлігі болып ... ... ... зат ... ... холестерин тастарының(холестерин кристалдарының), өттің түсуіне келип соғады. Қандағы холестерин көбеюі ... ... ... менингит және баска ауруларда байқалады, сондықтан қандағы холестеринді анықтау маңызды диагностикалық тест ретінде пайдаланылады. Жалпы холестерин сау ... ... ... 115-247 мг ... оның 60-70% холестерин эфирі болса, ал 30-40 % бос холестерин. Холестерин организмдегі плазмалық және ... ... ... ... ... ... ... Оның көп бөлігі миелинді қабатында, эритроцит мембранасында және ... ... (25% ... ... Қан ... ... ... белгісін анықтауда, мынаған көңіл бөлген жөн, жасқа байланысты холестерин ... ... (30-50 ... холестерин көлемі 150-250мг% құрайды). Тұқымқуалаушылық гиперхолестеринемияда қандағы холестериннің көлемі 500-1000мгдл жетеді. Қандағы холестериннің төмендеуі (гипохолестеремия) өкпе туберкулезінде, панкретитте, ... ... ... ... ... әсерлерінен басқа теріс әсерлерін де ескерген жөн. Атеросклероз этиологиясында негізгі ... бірі деп ... ... ... ... ... ... биосинтезі бауырда жүреді). Олар организмде майлар мен көмірсулардың тотығу өнімдерінен оңай синтездейді. Организмде ... ... ... ... ... ... 2 есе асып түседі, биоситездің белгілі бір дәрежесі ... ... ... май ... ... ... ... майында қаныққан май қышқылдары жоғарлаған сәтте, бауырдағы холестериннің биосинтезі де жоғарлайды, ал ... май ... ... ... төмендейді. осымен қатар холестерин алмасуында витаминдер (С, В6, В12 және фолий ... ... роль ... ... еңбектерінде холестерин алмасуының реттелуінде маңызды роль экзогенді холестеринге ... ... ... - ... ... ... ... биоценозын тежегені белгіленген.
Пайдаланылған әдебиеттер:
1. Тапбергенов С.О., 2011ж.
2. Каимбаева Л.А., Байгужукова М.Б. Павлодар, 2006 ж.
3. Сеитов З.С. ... 2010 ... ... терминдерінің түсіндірме сөздігі. Алматы: "Сөздік-Словарь", 2009 ж.
5. А. Ж. Сейтембетова, С. С. Лиходий. ...
, 1994ж.

Пән: Биология
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 16 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Ас қорыту жүйесінің аурулары4 бет
Ас қорыту мүшелерінің аурулары6 бет
Ауыз судың нормалық стандарты4 бет
Дәрістер жинағы27 бет
Жеке адам және қарым қатынас психологиясы11 бет
Липидтердің метаболизмі23 бет
Созылмалы гастрит10 бет
Созылмалы панкреатит10 бет
Темперамент және мінез11 бет
Темперамент пен мінез құлықты психогенетикалық зерттеу8 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь