Мұнай өңдеу процестеріндегі қауіпсіздік ережелері

КІРІСПЕ
1 ӘДЕБИЕТТЕРГЕ ШОЛУ
1.1 ҚР мұнай саласындағы даму қарқыны
1.2 Мұнай өңдеу процестерінің заманауи күйі
1.3 Мұнай өңдеу процестерінен алынатын өнімдер
1.4 Еуропалық және еліміздегі нормативтер
1.5 Мұнай өңдеу процесінде еңбек қауіпсіздігін қамту
2 ӘДІСТЕМЕЛІК БӨЛІМ
2.1 Жұмыстың нысандары
2.2 Жұмыстың әдістері
2.3АРН . ЛАБ . 03 құрылғысы арқылы мұнайды фракциялау әдісі
2.4Газды хроматографиялық әдіс
2.5Пиролиз әдісі

3 ЭКСПЕРИМЕНТТІК БӨЛІМ
3.1 Мұнай өңдеу процестеріндегі қауіпті факторлар

Қорытынды
Пайдаланылған әдебиеттер
Жалпы кен орындарын игеру,оның ішінде мұнай-газ өндіру – Қазақстан Республикасы экономикасының дамуының қайнар көзі. Мұнай өнеркәсібінің дамуы мұнай қалдықтарының артуы мен қоршаған ортаны ластаумен қатар жүреді.Егер мұнай өңдеу зауыттары мұнай өңдеу өндірісінде ескі технологияларды, мерзімі біткен қондырғыларды, мұнай өндірісінің сапалы болуына теріс әсерін тигізетін іс-шараларды қолданса бұл қоршаған ортаға зор зиянын тигізеді.Қоршаған ортаны мұнай мен мұнай қалдықтарымен ластау көзі- мұнай өңдеу зауыттары, мұнай өнімдерінің қоймалары,мұнай сапасын анықтайтын зертханалар және т.б. есептеледі.[2]
Мұнай өндіру саласы үлкен жер көлемін алумен,ластандыру мүмкіндіктерімен, өндірістік нысандардың жарылыс және өрт қауіпінің жоғарылығымен ерекшеленеді. Ұңғымаларды бұрғылауда, мұнай өндіру мен дайындауда қолданылатын химиялық реагенттер мен өндіру процесінде ауаға тарайтын көмірсутектері және олардың қоспалары адам өміріне, өсімдіктер мен жануарлар әлеміне қауіп төндіретін зиянды заттар болып табылады.
1. Таңжарықов Г.А; Абдрахманов С.Т; Сарабекова Ұ.Ж. Мұнай Газ саласындағы еңбекті және қоршаған ортаны қорғау // Тұмар 2009.- С. 3-2.2 2.2 2.2
2. Құлажанов К.С; Алмабеков О.А; Нұралы Ә.М. Мұнай өңдеу процестерін жетілдіру // Алматы 2011.- С
3. М.Маташев; Қара алтын қазнасы // Алматы 1997. С-17
4. Т.О.Омаралиев; Мұнай мен газбен отын өндіру арнайы технологиясы // Астана 2005
5. Ы.Қ.Тойбаев; Қ.А. Жұбанов; Ү.Ә. Садықов; Ә.Қ. Қоқанбаев. Химиялық технология негіздері // Алматы. Қазақ Университеті 2008
6. Х.А.Суербаев; Р.А.Нарманова; Г.Ж. Жақсылықова; Н.О.Аппазов Мұнай мен газды өңдеудің өнеркәсіптік процестері // Алматы 2011 – С.23
7. Агрономов А. Е. "Избранные главы органической химии" М.:Химия, 1990
8. Аммосов И. И., Гречишников Н. П., Горшков В. И. и др. Палеогеотермия и нефтегазоносность. М.: Наука, 1982, 108 с.
9. Гаврилов В. П. Нефтегазоносность гранитов // Геология нефти и газа, 2000, № 6, с. 44-49.
10. Г.Қ. Бишімбаева, А.Е. Букетова. Мұнай және газ химиясымен технологиясы. – Алматы, 2007 ж.–241 б.
11. Х.А. Суербаев, К.М. Шалмағамбетова, Ә.Қ. Қоқанбаев. Мұнайөңдеу өнеркәсібінің каталитикалық процестері. – Алматы, 2004 ж.– 131 б.
12. Д.В.Сокольский, В. А. Друзь. Введение в теорию гетерогенного катализа. – М.: Наука., 1980.– 383 с.
13. С.В. Вержичинская, Н.Г. Дигуров, С.А. Синицин Химия и технология нефти и газа. – Издательство «Форум», 2010.– 399 с.
14. О.В.Крылов. Гетерогенный катализ. – М:ИКЦ «Академкнига», 2004.– 236с.
15. А. А. Баландин. Мультиплетная теория катализа. – М.: Наука, 1970. – 360 с.
16. С.3.Рогинский. Гетерогенный катализ. М.: Наука, 1979. – 360 с.
17. А. Утелбаева, Б. Утелбаев. Органикалық заттар технологиясының теориялық негіздері. – Кинетика және катализ, 2007. – 417 с.
18. Правила Безопасности в нефтяной и газовой промышленности. - ПБ 08-624-03. - Москва 2003.
19. Л.П. Мститлавская, М.Ф. Павлинич, В.П. Филлиппов. - Основы нефтегазового производства. - Москва 2005
20. Қазақстан Республикасы Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрінің 2007 жылғы 16 шілдедегі N 157-ө Бұйрығы.
21. "Мұнай өнімдерінің жекелеген түрлерін өндіруді және олардың айналымын мемлекеттік реттеу туралы" Қазақстан Республикасы Заңының жобасы туралы Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2010 жылғы 26 мамырдағы № 471 Қаулысы 12-бап
22. Мұнай және газ геологиясы танымдық және кәсіптік-технологиялық терминдерінің түсіндірме сөздігі. Анықтамалық басылым.- Алматы: 2003. ISBN 9965-472-27-0
23. Нұрсұлтанов Ғ.М, Абайұлданов Қ.Н Мұнай мен газды өндіріп, өңдеу. - Өлке 2000, 512 б.
24. Қазақстан Республикасы Қоршаған ортаны қорғау министрінің 2003 жылғы 9 маусымдағы № 129-б бұйрығымен бекітілген Экономика салаларын дамытудың мемлекеттік, салалық және өңірлік бағдарлама.
25. Абдуқадырова Қ.А.Мұнай және газ химиясы. Алматы, ҚазМемҚызПУ баспаханасы 2012жыл.
26. Ермагамбетов М.Е. Мұнай және газ химиясы. Алматы, 2004.
27. Зертханалық жұмыстарға арналған әдістемелік нұсқаулар
        
        МҰНАЙ ӨҢДЕУ ПРОЦЕСТЕРІНДЕГІ ҚАУІПСІЗДІК ЕРЕЖЕЛЕРІ
ДИПЛОМДЫҚ ЖҰМЫС
ҚАСҚАРТЫЛҒАН СӨЗДЕР ТІЗІМІ
Атырау МӨЗ - ... ... ... ... МӨЗ - ... ... өңдеу зауыты
Павлодар МӨЗ - Павлодар мұнай өңдеу зауыты
АМҚ - ауыр ... ... - "Қаз ... Газ ... - ... стандарт
ОСТ - сапалық стандарт
РСТ - Республикалық стандарт
СТП - ... ... ... - қос байланысы бар, ең кем дегенде, бір сақинасы болатын мұнайлы көмірсутектердің жалпы аталуы.
Бензин - ... ... ... ... ... температурасы төменұшқыш сұйықтық. Бензинді 20-180°С температура ... ... ... деканға дейінгі көмірсутектердің қоспасы бар. Бензиноңай тұтанады, оны іштен жану двигательдерінде отын ретінде қолданады.
Газойл - қайнау температурасы ауыр ... ... ... ... ... дистиллят.
Гудрон - шикі мұнайдың вакуумды айдау мұнарасында алынатын, мұнайдың қалдығы немесе ең ауыр фракциясы.
Дистиллят - ... ... ... ... ... ... өнімдері.
Изомеризация - молекуланың өз салмағын өзгертпей, құрылысын өзгертіп, басқа пішінге өтуі.
Каталитикалық риформинг (ағылшын тілінен аударғанда to reform - ... ... - ... ... жеке ароматты қосылыстарды бөлу.
Кокс - жоғары температурада конденсация реакциясының нәтижесінде түзілетін көміртекті ... - кокс және ... ... ... қатаң шартта өтетін гудронның термиялық крекингі.
Крекиг - термиялық әдістерді (кокстеу) немесе катализаторды қолданы арқылы (каталитикалық крекинг, гидрокрекинг) көміртек-көміртекті байланыстардың үзілуі.
Өрт ... ... ... ... деп - ... уақытта бірлік ауданға немесе көлемге берілетін өрт сөндіргіш заттың мөлшері.
Көбіктің инерттілігі - көбіктің мұнай немесе мұнай өнімдерінің ... ... ... ... ... қарсы тұру қабілеті.
МАЗМҰНЫ
КІРІСПЕ
1 ... ... ҚР ... ... даму ... Мұнай өңдеу процестерінің заманауи күйі
1.3 Мұнай өңдеу процестерінен ... ... ... және ... ... Мұнай өңдеу процесінде еңбек қауіпсіздігін қамту
2 ӘДІСТЕМЕЛІК БӨЛІМ
2.1 ... ... ... ... АРН - ЛАБ - 03 құрылғысы арқылы мұнайды фракциялау әдісі
2.4 Газды хроматографиялық әдіс
2.5 Пиролиз әдісі
3 ... ... ... ... процестеріндегі қауіпті факторлар
Қорытынды
Пайдаланылған әдебиеттер
КІРІСПЕ
Жалпы кен орындарын игеру,оның ішінде мұнай-газ өндіру - ... ... ... ... қайнар көзі. Мұнай өнеркәсібінің дамуы мұнай қалдықтарының ... мен ... ... ... ... ... ... өңдеу зауыттары мұнай өңдеу өндірісінде ескі технологияларды, мерзімі біткен қондырғыларды, мұнай өндірісінің сапалы болуына теріс әсерін тигізетін ... ... бұл ... ... зор ... ... ортаны мұнай мен мұнай қалдықтарымен ластау көзі- мұнай өңдеу зауыттары, мұнай ... ... ... ... ... және т.б. есептеледі.[2]
Мұнай өндіру саласы үлкен жер көлемін алумен,ластандыру мүмкіндіктерімен, өндірістік нысандардың жарылыс және өрт қауіпінің ... ... ... ... мұнай өндіру мен дайындауда қолданылатын химиялық реагенттер мен өндіру процесінде ... ... ... және ... ... адам ... ... мен жануарлар әлеміне қауіп төндіретін зиянды заттар болып табылады.
Қазіргі таңда қоршаған табиғи ортаның ахуалы әрбір адамға тікелей ... ... де әсер ... ... орасан зор әлеуметтік - экономикалық мәселенің біріне ... ... ... ... өндірумен байланысты қауіп-қатердің негізгі көздеріне қасыммен жұмыс жасайтын ыдыстар,атмосферада кездесетін көмірсутектердің,күкіртсутектердің,уытты заттардың булары,сонымен қатар ... ... ... ... ... улы ... реагенттер, әртүрлі механизмдердің ... ... ... ... ... ... өртенуі және жарылуы жатады. Мұнай кен орындарында газдың немесе мұнайдың жеңіл фракцияларының шығуынан болатын бу-ауа қоспаларынан күшті жарылыстар,дауылды желдер,мұнай ... мен ... ... үлкен көлемдегі өрттер, фенол, метанол, қышқыл, сілті және тағы да осы сияқты күшті әсер ететін уытты заттардың үлкен ... ... ... ... ... ... мүмкін.
Қазақстанда қазіргі таңда табиғи ортаның қарқынды түрде ластануы жүріп жатыр. Өнім өндіру төмендегенімен қоршаған ортаның ластануы кеміген ... ... ... ... табиғатты қорғауға жұмсалатын қаражат шығыны бұрынғысынан да үнемделу ... ... өмір сүру ... нашарлауы аясында экологиялық жайсыз мәселелер ерекшелене түсті. Бұл тұрғылықты халық денсаулығы мен өмір сүру жағдайының ... ... ... ... тудырады. Сондықтан,қазіргі кезеңде,мұнай өндіруші нысандарда алдын ала жабдықталатын тазалау қондырғылары іске қосылғанымен,мұнайды өндіру және ... ... ... ... кері әсерін тигізетін заттардан және іс-әрекеттерден толық арыла алмай отырғаны анық. Сондықтан, табиғи ... үшін ... аз, ... ... ... іздестіру қажет. Ұңғымадан алынған мұнай және газды өндіру, тасымалдау кезінде және сұйық көмірсутегі қалдықтарының ... ... ... алдын алу және қоршаған ортаға тараған мұнай газ қалдықтарын тез арада жинап, тазарту қажет.[1]
1 ӘДЕБИЕТТЕРГЕ ШОЛУ
1.1 ... ... ... ... даму ...
Қазақстанның мұнай саласы - Қазақстан экономикасының негізгі ... бірі ... ... жылы ... ... мұнай кен орны Қарашұңғыл,кейін Доссор(1911 жылы) және ... ... ... кен ... іске ... үш ... кен орындары Қазақстан Республикасының Атырау облысында орналасқан. 1965 ... ... ... ... тек Ембі ... ғана ... Ембі мұнай бассейні қолайлы мұнай аймағында орналасқан.
Қазақстанда мұнай өңдеу 1945 жылы ... рет ... бұл жылы 1959 ... дейін тыстан әкелінген шикізатта жұмыс істеген Атырау мұнай өңдеу зауыты іске қосылды.
Қазіргі уақытта Қазақстанда 3 мұнай өңдеу зауыттары жұмыс ... ... ... ... ... ... ... мұнай өңдеу зауыттары жатады,олардың жалпы қуаты жылына 19,4 млн.тонна құрайды.
Атырау МӨЗ - қуаты жылына 5,2 млн.т мұнайды ... ... ... ... ... ... болып табылады. Ол Маңғышлақ және Теңіз мұнай кен орындарының құбырларымен байланысқан.Зауыттың салынуы фирмасының ... ... 1943 жылы ... 1945 ... қыркүйек айында ең алғашқы өнім шығарылды.Бұл кеңейту мен модернизация үшін географиялық тұрғыдан қолайлы жерде орналасқан жалғыз зауыт. Себебі,ол мұнайды әртүрлі ... ... ... ... ... табылады, жоғары санатты қызметшілерге және инфрақұрылымға ие болады да,мұнай өңдеудің жоғарғы өнімділікті қазіргі заманға сай жиынтығының негізі ретінде қолданылуы ... ... ... ... кең ... ... ол ... экспортқа шығарылуы мүмкін. Бұл АИ - 76, АИ - 93, пеш ... ... газ және ... да ... болып табылады. Маңғышлақ мұнай кен орнының шикізатында парафиндердің жоғары үлесі болғандықтан, Атырау мұнай өңдеу ... ... және ... қысқы отынды шығара алмайды. Зауытта мұнай өңдеу тереңдігі 50% құрайды. Бұл тереңдік өте төмен болып табылады.
Атырау мұнай өңдеу ... ... ... ... кен ... құрамында парафин мөлшері жоғары ауыр мұнайды өңдейді. Өткен жүзжылдықтағы 60-жылдардың ортасынан бастап 80-жылдардың ортасына дейінгі кезеңде ... ... ... ... ... құрылғылардың техникалық қайта жарақтандырылуы жүзеге асырылды,бұл зауыттың қуаттылығын жылына 4,3 миллион тоннаға дейін ұлғайтуға мүмкіндік ... МӨЗ ... ... негізгі мақсаты ескірген құрылғыларды ауыстыру, Еуропалық Одақтың (ЕО) ... ... ... ... өнімді шығару жолымен қоршаған ортаға зиянды әсерән азайту, қосылған құны жоғары ақшыл мұнай ... ... ... ... ... ... ... орындарын құру болатын.
Осы міндеттердің орындалуы үшін бензинді гидротазалаудың,дизель ... ... ... изомерлеудің,газдарды аминді тазадаудың, сутегін алудың,ағынды суларды биологиялық тазартудың және күкірт өндірудің жаңа ... ... ... ... Еуростандартқа (құрамынддағы күкірт 150 ррм-ден артық емес) сәйкес келетін ... және ... ... ... 50ррм-ге дейін және минус 35 градуста қататын) сәйкес келетін дизель отынының ... ... ... ... қоршаған ортаға зиянды бензин өндірісі тоқтатылды,нәтижесінде Аи-80 маркалы ... ... ... ... ... ... ... Атырау МӨЗ дамыту аясында мынадай инвестициялық жобалар іске асырылуда:
* . ... іске ... ... - 2008 - 2010 ... ... іске ... мерзімі - 2008 - 2013 жылдар.
* .
Жобаны іске асыру мерзімі - 2008 - 2014 ... МӨЗ. ... ... ... зауыты 1985 жылы пайдалануға берілді. Зауыттың мұнайды ... ... ... ... ... 6 млн. ... ... 2000 жылы зауыттың Құмкөл тобы кен орындарының мұнайына ауыстырылуына байланысты дизельді отын мен керосинді ... ... ... құру жүргізілді. Қазіргі кезде зауыттың белгіленген қуаттылығы жылына 5,25 млн. тоннаны құрайды.
Өңделетін мұнай - Құмкөл кен орындарынан 80% ... мен ... ... кен орындарынан 20% мұнайдың қоспасы.
Зауыттың өндірістік қуаты ЛК-6У құрама қондырғысы (атмосфералық айыру,каталитикалық ... ... ... ... фракциялайтын қондырғы), мазут пен висбрекингті вакумді айыру қондырғысы сияқты негізгі қондырғылардан тұрады.
Мұнай өңдеу ... және ... ... ... ... ... ... 1998 жылы мазуттың қуаттылығы жылына 1,8 млн. ... ... ... ... ... ... ... қаржы тапшылығынан құрылыс тоқтап қалды. Аяқталмаған құрылыс объектілерінің 57%-ға дейінін қайта құру үшін пайдалануға болады.
2007 жылғы 6шілдеде ... ... МӨЗ) 50%-ын ... алу және оны ... беру ... ... ... жылы (АҚШ) компаниясының Шымкент МӨЗ қайта құру және жаңғарту жобасын іске асыру аясында жобаның ТЭН әзірленді.
Жобаның мақсаты:
- мұнай өңдеу ... ... ... ... 6,0 млн. ... дейін қалпына келтіру;
- 90%-ға дейін мұнайды терең өңдеуді ұлғайту;
- 83% -ға дейін ақшыл мұнай ... ... ... ЕУРО -4 ... ... ... ... отындарының сапасын жақсарту.
Павлодар МӨЗ. Павлодар мұнай өңдеу зауыты 1978 жылы ... ... ... мұнайды өңдеу бойынша жобалау қуаттылығы жылына 6 млн. тоннаны құрады. 1978 жылы битум өндірісі жөніндегі қондырғы пайдалануға берілді. 1983 жылы МӨЗ ... ... ... оның ... ... ... ... іске қосу да бар. 1986 жылы баяу кокстау қондырғысы іске қосылды. Зауыт Омбы-Павлодар мұнай құбыры бойынша түсетін ... ... ... ... күні зауыттың белгіленген қуаты жылына 5,0 млн. ... шикі ... ... МӨЗ ... ... жабдығы екі кешеннен тұрады. Біріншісі - ЛК-6У ... ... ... ... ... отынды гидротазалау, керосинді гидротазалау, газ фракциялайтын қондырғы), ал екіншісі - КТ-1 кешені ( вакуумді айыру қондырғысы, ... ... ... ... ... ... ... және газ фракциялайтын қондырғы).
2008 жылғы кыркүйекте зауытта сутегі өндіру қондырғысы пайдалануға берілді, ол гидрогенизациялық үрдістер үшін ... ... бар ... ... ... және ... өнімнің сапалы сипаттамасын айтарлықтай жақсартуға мүмкіндік береді. 2009 жылы Павлодар МӨЗ акциялық бақылау ... ... алу ... ... аяқталды.
Қазақстан Республикасындағы өнеркәсіп инфрақұрылымы объектілеріне инвестицияларды жүзеге асыру бойынша (ҚМГ) ҚК АҚ және ... ... Eni s.p.a>> ... әрі - ЭНИ) ... ... ... пен өзара түсіністік жөніндегі қол қойылған меморандумның негізінде 2009 жылғы қаңтардан ... АҚ ... ... ... ... ... ... Бағдарламаның бірінші кезеңі зауытты жаңғыртудың ұтымды сызбасын әзірлеуге және таңдап алуға негізделген. Сызбанұсқа мен ... ... бас ... ... 2010 жылы аяқтау жоспарланып отыр,оның нәтижелері бойынша инвестициялардың көлемі нақтыланатын болды.
ҚМГ және ЭНИ ... ... ПМӨЗ ... ... ... ... ... комиссия құрылды, ол жоба бойынша атқарылатын жұмыстарды бақылауға жауап ... ... ... ... ... ... ... жылына 7,5млн. тоннаға дейін ұлғайту;
- 90%-ға дейін мұнайды терең ... ... ... мұнай өнімдерін ұлғайту;
- ЕУРО-4 стандарттары деңгейіне дейін мотор отындарының сапасы жақсарту;
Жобаны іске асыру мерзімі - ... ... МӨЗ ... 8 ... мұнайды құрайды. Бұл зауытқа шикізат Батыс Сібірден Омбы - ... - ... ... ... жүргізіледі. Павлодар мұнай зауыты үлкен көлемде мазутты шығарады.
Қазіргі уақытта ҚАЗАҚСТАН шикі мұнайды өзінің ... ... ... жеткізуде, 50% астам түрде Ресейге тәуелді болады. Сонымен, Шымкент зауыты - 75%, Павлодар ... - 100% ... ... ... ... ... ... мұнай өндіру жылына 300 млн. тоннаны құрайды, ал Павлодар мен Шымкент МӨЗ қажеттілігі бұл көлемнен 5-7% ғана ... ... шикі ... Эстония мен Новороссийскіге қарағанда,Қазақстанға жеткізу қолайлы болып табылады.
Қазақстан мемлекетінің 2003-2015 жылдардағы индустриялды - ... ... ... ... ... көп ... бөлінеді. Қазақстанда индустрияның дамуының негізгі тірегі - Каспий теңізінің Қазақстандық секторын игеру болып табылады. Бұл секторда ... ... қоры 8 ... ... ... олар ... ... өндірудің жоғары өсуін қамтамасыз етуі мүмкін. Болашақта мұнай кен ... ... ... ... 150-200 млн. ... ... және бұл деңгей 25-30 жыл ұсталып тұрады.Отандық МӨЗ төмен бәсекелестікті және физикалық ескеріп кеткен қондырғыларға ие болып отыр. ҚР ... ... ... ... 3 МӨЗ ... - шикі ... артық жүктелу болып табылады.
Алдағы онжылдықта Қазақстанның мұнай өндіру саласына инвесторлар 80 ... ... ... ... шығаруды көздеп отыр,олар өнеркәсіп орнында жұмысты іске қосатын, өндірістілік, инфрақұрылымдық және әлеуметтік ... ... ... ... ... ... процестерінің заманауи күйі
Мұнайдың негізгі химиялық құрамы - ... мен ... ... қатар мұнай құрамында тағы басқа да заттар бар. Мырыш - H2S, ... ... және ... ... мен ... полициклдіктермен бірге тағы басқа (70-90% қалдық өнімдерде шоғырланады); азотты заттар - ... ... ... ... ... ... және ... (үлкен бөлігі ауыр фракциялар мен қалдықтарда шоғырланады) гомологтары; қышқылды заттар - ... ... ... ... т.б. ... ... жоғары қайнайтын фракциларында кездесетін). Элементтік құрамы (%): С - 82-87, Н - 11-14.5, S - 0.01-6 ... - 8-ге ... N - 0,001 -- 1,8, O -- 0,005 -- 0,35 ... - 1.2-ге ... және т.б. ... ... құрамында 50-ден аса элементтер табылған. Мысалы, жоғарыдағылармен қоса V(10-5 -- 10-2%), ... Cl ... ... ... ... т.с.с. Әр зат әр кен орнында әр мөлшерде кездесетіндіктен ... ... ... жайлы тек шартты түрде ған аайтуға болады. [3]
Мұнай құрамында әр түрлі механикалық қоспалар болғандықтан ... ... ... сол ... тазартады.
Тереңнен жер бетіне шыққан мұнай құрамынан газын бөліп алады.Минерал тұздарды жылы сумен шайқап бөледі. Суды және ... ... ... ... ... ... суды дэмульгаторды (нафтен қышқылының тұздарын қолданады) қосып немесе электрсусыздандыру (30-40 мың В ... ... тоқ ... ... ... арасынан эмульсия күйіндегі жылы су өткенде эмульсия бұзылады, су тамшылары іріктелініп тұндырғанда мұнайдан жеке бөлінеді) әдістерімен мұнайдан ... ... ... ... ... ... ... физикалық қасиеттерінің әр түрлі болуына байланысты (қайнау температурасы,кристалдану қабілеттігі,ерігіштігі және т.б) жеке фракияларға жіктейді.Көп қолданылатын әдіс - мұнайды және ... ... тіке ... ... - ... және катализатор әсерінен мұнайды және мұнай өңімдерінің құрамындағы көмірсутектерінің терең өзгеріске ... ... ... ... ... көп ... әр түрлі крекинг әдістері.
Негізгі аппараттар. Мұнайды және ... ... ... ... негізінде екі сатыда орындалады: 1)Жоғары температураға дейін ... 2) ... ... ... химиялық әдістерде катализдік процестер қосымша қосылады. Көбінесе құбыр ... ... ... от ... немесе қызған газ жылуын конверциялау және радиациялау процестерінің әсерінен қызады.
Мұнай өнімдерін жіктеу, ... әр ... ... әдісімен орындалады. (Ректификация - қайнау температуралары жақын сұйық заттарды буға айналдыру ... ... ... ... ... көтеріңкі қысымда, атмосфералық қысымда және вакумделінген жағдайда жұмыс істейді.
Мұнай өңдейтін ... ... әр ... ... ... конструкциялы аппараттарда жүреді,(үздіксіз қозғалыстағы катализатор қондырылған контактаппараттарынемесе қайнаушы қабатта катализатор орналасқан ... ... ... ... ... ... ... - қайнау температураға тәуелді мұнайды фракциялауға негізделген әдіс. Мұнайды фракциялау құбыр пешінде 300-350°С температурада атмосфера қысымында буға ... ... ... жібереді,құбырда көмірсутектердің қайнау температурасына байланысты: 170°С дейін ... (14,5%) ... ... ... (7,5%), ... ... ... (1,8%), 300-350°С аралығында газойль (5%) және мазут (55%) фракцияларына жіктелінеді.
Бензиннің құрамында негізінен парафин және нафтен көмірсутектері болуына ... оның ... ... ... саны 50-78 ... бензин шығымы 14,5% болады, этил сұйығын қоспа бензиннің октан саны 87-95-ке жеткізеді.
Мазут фракциясы қайтадан тікелей айдауға түседі - ол үшін ... ... ... ... вакуум жағдайында жұмыс істейтін құбыр пешіне келтіріліп 400-420°С температураға қыздырып буға айналдырған күйінде екінші ... ... ... ... ... (ұшқыш) майы (10-12%), 260-305°С аралығында машина майы (5%), 315-325°С аралығында жеңіл цилиндр (3%), 350-340С аралығында ауыр ... (7%) ... ... де (27-30%) ... ... ... ... қалады.[5]
Дүние жүзілік мұнай өңдеу саласында мынадай 3 түрлі химиялық (каталитикалық және каталитикалық емес) АМҚ өңдеу ... ... ... және ... ... ... көміртегін немесе шикізатқа қарағанда көміртегі көп өнімді бөлуге негізделген - көміртегі материалдарды (мұнай коксы,каталитикалық крекингте катализатордағы кокскрекинг-қалдық,каталитикалық ... ... ауыр ... ... ... ... пісіруші және тұтқырлы материалдар және басқа), олармен қабат төмен молекулалы олефині бар, шикізатпен салыстырғанда сутегіне бай, ... ... өнім де ... гидротермиялы және гидрокаталитикалы сырттан сутегін енгізуге негізделген, төмен және орта молекулалы отын фракциясын түзетін немесе ... ... ... ... және ... ... ... термо- және каталитикалық кокстерді, көмірлерді және АМҚ газға айналдыру бу оттегі немесе бумен тотықтырушы процестері көміртегі тотығы мен ... ... ... - ... тотықтарын алатын жарты өнім (спирттер, эфирлер, кетондар, альдегидтер және т.б), тағы да тотықтырушы конденсациямен қабат,битумдар түзілетін карбонизация ... ... және ... вакуумды айдау.
2.Сольвентті асфальттан айыру.
3.Полярлы еріткіштермен экстракциялы тазалау.
4.Кристаллизациямен парафиндерден айыру.
Ката-
лити-
калық
емес
Термиялық
1.страницустраницуПиролиз; ... ... ... және ... ... ... ... ... ... ... ... ... 3.Тотықтырушы пиролиз; 4.Тотықтырушы конденсациямен карбонизациялау;
Ката-
лити-
калық
Термокаталитикалық
1.Каталитикалық крекинг; 2.Каталитикалық пиролиз; 3.Каталитикалық металлдан айыру;
Гидрокаталитикалық
1.Гидрокрекинг; ... ... және ... ... ... ... айналдыру; 2.Бумен каталитикалық конверсиялау;
[4].
Жоғары температураның әсерімен мұнайды өңдеуді термиялық өңдеу процестері деп атайды. Оған күрделі көмірсутектерді ... ... ... қарапайым көмірсутектерге ыдырату (термиялық крекинг),ауыр мұнай қалдықтарын кокстеу (қортқылау), құрамында қанықпаған көмірсутектер көп болып ... ... ... алу үшін ... ... ... жатады.
Көмірсутектердің термиялық ыдырауы 380-400 0С-та басталады. Күрделі реакциялардың - ... ... мен ... - ... ... және ... көмірсутектерден шикі мұнайдың құрамына кіретін заттар - көмірсутекті газдары, ... ... ... ... мөлшері, сонымен бірге мұнай коксы (қатты көмірсутек қалдығы) түзіледі. Мұнай шикізатын термиялық өңдеу жүйелері шарттарға және тағайындалуына байланысты крекинг, ... және ... ... ... ... ... Шикі мұнайлардың ауыр фракцияларының белгілі температурадан аса қыздырылуы жағдайында қосымша бөліну икемділігі крекинг жүйесін пайдалануда үлкен жетістіктерге ... ... ... ... қайнайтын фракцияларының бөліну кезеңінде, С-С байланыстары бұзылады,сутегі ... ... ... ... ... шикі мұнай құрамымен салыстырғанда, түрлі өнімдер спектрі шығарылады.
Мысалы, 290-400 0С температура интервалында қайнайтын дистилляттар, крекингтеу нәтижесінде газ, ... және ауыр ... ... ... ... ... Крекингтеу жүйесі шикі мұнайдан бастапқы айдау нәтижесінде құрылған аса ауыр дистилляттар мен қалдықтарды деструкциялау жолымен жанармайдың шығарылуын ... ... ... ... талаптарына сәйкес келмейтіні және шығарылатын өнімнің төменгі сапалылығы үшін (жанармай), термиялық крекинг басқа, ... ... ... ... ... ... Бүгінгі таңда термиялық крекингтің жаңа құрылғыларын енді жаңадан орнатпайды, ал ... ... ... ... және басқа қазіргі жүйелер құрылғыларын қайта жабдықтайды. Ал термиялық крекинг негізінде кокстеу қондырғының дистиллятты шикізатын термодаярлау, оның бір түрі - ... ... ... іске ... Висбрекинг - қазандық отынның тұтқырлығын төмендету мақсатында мұнай шикізатын термиялық өңдеу процесі. [7]
Пиролиз - жоғары ... ... ... ... ... жоғары температуралық процесс. Мұнай өндеудің термиялық жүйесінің ең қатаңы ... ... ... ... ... ... үшін ғана ... кезде пропилен, бутадиен, бензол және басқа да өнімдер шығаруда кеңінен пайдалынылады. Бұл жүйедегі әрекет 750-900 0С температурасында жүреді және ол ... - ... ... ... - жоғары бағалы олефин сутегін өндіруде қолданылады.
Олефин алуға негізделген пиролизге ең жақсы шикізат ... ... ... ... ... ... - ... : этан тұтастай этилинге айналады, пропан мен ... ... ... ... мен ... ... сутегі атомдарының саны 4-тен асатын парафинді көмірсутегіден 45-50 % салмақтағы этилен , пропилен және шектеусіз С4 ... ... ... ... газ ... ... көмірсутегілер пайда болады және оның қасиеттері ұқсас келеді. Орташа температурадағы пиролиз кезінде ароматты көмірсутегілер балласт болып табылады, ал аса жоғары ... ... ... кокс пен ... ... және ... газдар, сондай-ақ мұнай өңдеу өнімдерін пиролизге түсіруге болады. Табиғи газдардың құрамында 93-98 % ... % ... этан және 1 % ... ... ... Пиролизге этан мен пропан ғана қолданылатындықтан, табиғи газдар пиролиз үшін ... ... ... болып саналады.
Серіктес газдар мен мұнайды тұрақтандырушы өнімдердің құрамында 60-70 % ... ... және ... ... ... КС ... сондықтан бұлар бағалы пиролиз шикізаттары болып табылады. Кейде пиролизге серіктес ... ... ... одан бөлініп алынған этан , пропан және бутанды ғана салуға болады.
Мұнай пиролизде қолданылатын өңдеу өнімдеріне тікелей айдалған жанармай және ... ... ... ... ... ... ... Бензин фракцияларын пиролиз кезінде бутадиен, бутилен, ароматты көмірсутегілер секілді жоғары бағалы өнімдер алумен қатар , күл мен нафталин өндірісіне ... ... ... айдалған жанармайдың тазартылған жанармайдан артықшылығы, оның құраиының негізгі бөлігі парафин көмірсутегілерінен тұрады, ал ... ... ... 50 %-ға дейін ғана изопарафин бар.
Алдағы уақыттарда құбыр пештердегі пиролиз үшін шикізат ретінде керосинді - ... ... ... мүмкін. Бірақ бұл шикізат алдын-ала дайындауды қажет етеді, яғни оны күкіртті қоспалардан тазартып, қайта ... ... ... көмірсутегілер - пиролиздің қорытынды өнімдері - тек өте жоғары температура кезінде термодинамикалық тұрғыда тұрақты келеді.Этилен үшін бұл ... 750 0С ... ... ... ... ... ең басты параметрлері - пиролиз температурасы , әрекеттесу уақыты , ... ... ... ... пиролизі кезінде температураны жоғарлату этилен мен пропиленнің шығымын көбейтеді.Төмендету температурада пропиленнің шығымы ... ... ... мен ... ... және арақатнасын реттеп отыруға болады.
Этилен мен пропиленнің арақатынасын әрекеттесу уақытын өзгерту арқылы да басқаруға болады. Шикізаттың парциалды қысымның төмендетілуі ... ... ... ... ... ... шамалас қысымда жүргізіледі, ал парциалды қысымды шикізатты су буымен ... ... ... су ... ... ... ... өзара бір-бірімен соқтығысу ықтималдығын азайтады,соның нәтижесінде полимерлеу және тығыздалу реакциясының маңызы төмендейді. Газ түріндегі немесе тығыздалған газ пиролизі кезінде шикізатқа 10-20% су буы ... ал ... және өзге де ауыр ... ... ... 30%-ға су буы ... кезінде пиролиз газы мен пиролиздің сұйық өнімдері (пиролиз шайыры) ... ... ... көп көлемдегі түрлі заттар бар. Оның құрамы пиролиз температурасына реакция аймағында болу уақытына (әрекеттесу ... және ... ... ... ... Әрекеттесу уақыты ұзақ болғанда (2-3 секундтан жоғары) ... ... ... ... ... ... әсер етпейді. Пиролиз газы құрылғының газ бөлу аймағында сутегі,метан , этан, этилен, пропилен , пропан бутилен-бутадиен қоспаларына ... ... ... ... алынады, бұл шикізат синтетикалық көк қағаз өнеркәсібінде қолданылады.
Пиролиз шайыры деп жүйеден алынған сұйық С5 - тен ... ... ... ... ... көлемі, негізінен пиролиз шикізатына байланысты болады. Шикізатының құрамында 10-15 % диен ... 10-15 % ... 25-30 % ... 10-15 % ... сондай-ақ стирол және инден , циклоолефин-циклопентадиен секілділердің шектеусіз қоспасы және тағы басқалары. Пиролиз шәйірін ... екі ... ... және ... жолмен жүзеге асуы мүмкін.
Келесі қалаусыз жүйе - пиролиз жағдайында ... ... ... ... жүзеге асырылмайды. Бұл реакция экзотермиялық және төмен температурада басталады.
Сондықтан бұл ... ... және ... жоғары болатын температуралы аумақтан тез өту , пиролиздегі газды суыту кезеңіндегі негізгі міндет. Шикізаттың жоғары температуралы орындарда болу ... ... ... ... ... өзгерістерін ұлғаюына үлес қосады. Сондықтан пиролиздің таңдамалығын (селективтілігін) жоғарлату үшін әрекеттесу ауқытын азайту қажет. Алайда, мұндайда; шикізатты өндеу дәрежесі өту ... ... , сол ... өнім шығуы азаяды - ал рецикл шығындары өседі. [9]
1.3 Мұнай өңдеу ... ... ... ел ... ... ... жағынан дүние жүзінде АҚШ-тан кейін екінші орында. Осы жақын ... ... елде ... ... көлемі оның өндірілуіне байланысты өсіп келді. Өсуі тек саны ... ... ... ... жаңа ... ... ғана ... қатар жоғары өнімді процестерді біріктіруі,істеп тұрған қондырғылардың жұмысын жаңарту арқылы,сапа жағынан да өзгерді. Осылай ... ... ... ... ... ... күкірт және жоғары күкіртті мұнай үлесі 83,7% жетті) және мұнай өнімдеріне сапа жөнінен қойылатын талаптың өсуі жағдаында іске асуда. ... ... - ... мен ... туындыларының қоспасы, мұнай мен мұнай газдарынан алынатын жеке химиялық қосылыстар. Мұнай өнімдері отын, ... ... ауыр ... және әр ... ... ... сияқты негізгі топтарға бөлінеді. Отын негізіндегі мұнай өнімдеріне көмірсутекті газдар мен бензин, лигроин, ... ... ... мазут, т.б. жатады. Мұнайға серік газдар пайда болуы жөнінен табиғи газдарға жатады. ... ... ... қысым кенет төмендейді, газдар сұйық мұнайдан бөлініп шығады. Ертерек кезде мұнайға серік газдар пайдаланылмайтын, мұнай өндіретін жерде оны жағып ... ... ... газдарды жинап алады, өйткені олар, табиғи газ сияқты жақсы отын және ... ... ... ... ... ... метанмен бірге басқа да көмірсутектер: этан, пропан, бутан, пентанның ... ... ... ... ... ... мүмкіндігі табиғи газға қарағанда тіпті едәуір кең. Сондықтан ... ... ... ... ... жолымен серік газдан заттарды көп мөлшерде алуға болады. Серік газдарды тиімді пайдалану үшін оларды құрамдары жақын қоспаларға бөледі. ... ... және ... көмірсутектердің қалыпты жағдайда сұйық күйде болатын қоспалары газды бензин түзеді(олар мұнайдан ішінара газбен ... ұшып ... Одан ... ... мен бутанның қоспасы бөлінеді. Газды бензин мен пропанбутан қоспасын бөліп алғаннан кейін құрғақ газ қалады, оның ... ... ... мен этан ... ... ... бензин құрамында өте ұшқыш сұйық көмірсутектер бар, сондықтан оны ... от ... ... тез ... үшін ... ... ... мен бутан сұйылтылған газ түрінде, жанармай ретінде тұрмыста пайдаланылады. Құрамы жөнінде табиғи газға ... ... газ ... ... және ... да ... алу үшін, сол сияқты отын ретінде пайдаланылады. Мұнайға ... ... ... ... ... және жеке ... - ... пропан, н-бутан, т.б. бөлініп алынады. Ал олардын ... ... ... ... - ... ... әр түрлі, қайнау температуралары да бірдей емес көмірсутектердің қоспасы болғандықтан, айдау арқылы оны жеке фракцияларға(дистиляттарға бөледі, ... ... С5 - Сn ... бар және ... ... қайнайтын бензин құрамында С8-С14 көмірсутектері болатын 150-200°С аралығында қайнайтын лигроин, құрамында С12-С18 көмірсутектері болатын және ... ... ... ... ... ... ... газойль алынады. Бұның бәрі - ашық түсті мұнай өнімдері. Бензин ұшақ пен ... ... ... үшін ... ретінде қолданылады. Сол сияқты бензин майды, каучукты еріткіш ретінде, матаны тазартуға, т.б. қолданылады. Лигроин трактор үшін жанармай болады. ... - ... ... ... мен ... ... Ал газойльден дизель жанармайы өндіріледі. Мұнайдан ашық түсті өнімдерді бөліп алғаннан кейін қара ... ... да ... ... ... ол - ... Қосымша айдау арқылы мазуттан автотрактор майы, авиация майы, дизель майы, т.б. жағармайлар алады. Мазутты өңдеп жанармай алумен ... оны ... ... ... ... бензинге айналдыруға болады, бу қазаны қондырғыларында сұйық отын ретінде пайдаланылады. Мұнайдың кейбір сорттарынан қатты көмірсутектер ... - ... ... Қатты және сұйық көмірсутектерді араластырып вазелин алады. Табиғи газ - жер ... ... ... заттардың ыдырауынан пайда болған газдар қоспасы.
Майлар - мұнайдың ... ... мен ауыр ... арнайы тазартудан алынады. Ауыр көмірсутектерге парафиндер, церезиндер, озокериттер және олардың майлармен ... ... ... - ... ... ... арқылы немесе гудронды тереңдетіп айдау арқылы алынған май ... ... ... жартылай қатты және сұйық күйдегі өнімдер.
Әр түрлі мұнай өнімдеріне мұнай коксы, күйе, мұнай пиролизінің әр алуан ... ... ... ... т.б.), ... ... хлорпарафиндер, т.б. жатады. Мұнай өнімдерінің сапасы физикалық және химиялық қасиеттеріне байланысты бағаланады.
Қазір елде ең көп ... ... ... ... ... ... (42%) тұр. Екінші болып мұнай өнімдерінің ішінен өндіру көлемі жағынан дизель отыны (23%), себебі өте ауырзаттар таситын автокөлік,тракторлар және ... ... ... қарағанда, экономикалық жағынан тиімді дизель қозғалтқыштарымен жабдықталған.
Мұнай ... ... және ... процестері қалыптасқан.
Мұнай өңдеудің негізгі (біріншілікті) процесі (стабилизацияланғаннан, сусызданғаннан және тұзсыздандырғаннан кейін) - ол ... ... ... - ... оны ... ... ... фракцияларын термиялық айырып алу процесі, оның нәтижесінде қойылған мақсатқа тәуелді келесі мұнай өнімдері ... ... және ... ... ... ... және ... отындар, керосин, дизельді отын және мазут. Мұнайды осылай айдағаннан кейін қалған қалдықты - ... - ... ... ... және қалдықты), парафинді, гудронды, коксті және басқа мұнай өнімдерін өндіруге шикізат ретінде қолданады.
Мұнай ... ... ... және ... мұнай өңдеудің екіншілікті процестерінде шикізат ретінде қолданылады. Мұнай өңдеудің екіншілікті процестеріне, оның құрамына кіретін ... ... ... байланысты, термиялық және каталитикалық крекинг, риформинг, гидроформинг, платформинг, алкилдеу, мұнай өнімдерін ароматтау, изомерлеу, полимерлеу, деструктивті гидрогендеу, пиролиз, ... ... ... ... ... және ... ... алынған мұнай өнімдері тазарту процестерінен өтеді. Алынған мұнай ... ... ары ... ... үшін ... ... ... (присадкалар) қосылады. [6]
Зауыттарда мұнайды айдау арқылы оны жеке фракцияларға бөледі: 40-200°С аралығында қайнайтын құрамында С5 -- С11 ... бар ... ... ... ... ... құрамында С8 -- С14 көмірсутектері бар лигроин; 180-300°С аралығында қайнайтын С8 -- С14 көмірсутектері бар керосин; бұлардан кейін газойль ... ... -- ашық ... ... өнімдері деп аталады.
Қолданылуы. Бензин поршенді двигательдері бар автомобильдер мен ұшақтарға жанармай ретінде қолданылады. Сонымен қатар майға, каучукқа еріткіш ... ... ... т.б. ... Лигроинды тракторға жанармай ретінде қолданады. Керосин -- трактор, реактивті ұшақтар мен ... ... ... ... ... жанармайы ретінде пайдаланылады.
Мұнайдан ашық өнімдерді айдағаннан кейін, қара түсті, тұтқыр мазут деп аталатын сұйықтық қалады. Қосымша айдау арқылы ... ... ... ... ... ... ... химиялық әдіспен өңдеу арқылы бензинге айналдыруға болады
Мұнай өнімдерін өндіру және олардың айналымы саласындағы ... ... ... ... Мұнай өнімдерін өндіру және олардың айналымы Қазақстан Республикасының заңнамасына сәйкес адам ... мен ... және ... орта үшін ... ... ... тиіс.
2. Мұнай өнімдерін өндіру және олардың айналымы саласындағы техникалық реттеу объектілері: бензин, авиациялық және дизель отыны, мазут, сондай-ақ ... ... цикл ... шикі ... және ... газ конденсатын өңдеу процестері, компаундирлеу болып табылады.
3. Мұнай өнімдерін өндіру және олардың ... ... ... ... пен техникалық құралдар техникалық регламенттердің талаптарына сәйкес келуге тиіс.
4. Мұнай өнімдерін өңдеу, тасымалдау және бөлу ... ... ... мен салу ... ... заңнаманың, сондай-ақ Қазақстан Республикасының сәулет, қала құрылысы және ... ... ... өрт ... туралы заңнамасының талаптары сақталуға және төтенше жағдайлардың туындау қаупі ескерілуге тиіс.[21]
1.4 Еуропалық және еліміздегі нормативтер
дегеніміз - ... ... ... ... ... ... ... және автокөлікке арналған жанар-жағармайдың сапасын реттейтін, алдымен автомобиль өндірушілерге арналған техникалық-экологиялық талаптар. Алғаш рет мұндай талаптар ... 1993 жылы ... 1996 жылы ... ... ... - ... ... талаптар алғашқысымен салыстырғанда 1,5 есе қатайтылған болатын. Соған байланысты әлемдік ... те ... ... ... ... енді қозғалтқыштарға жанатын қоспаны бүркіп беру жүйесін қолдануға көшті. Сонымен бірге бөлінетін газдарды ... ... ... ... ... от беру жүйесін электронды жолмен реттейтін қондырғылар орнатуға мәжбүр болды. Автокөлік өндірісінің қарқынды дамуына ... ... 2000 жылы ... Ол ... ... ... суықтай оталған қозғалтқыштың параметрлері жеке реттеліп, Еуро-2 нормаларына қарағанда улы заттардың ... ... ... 25 ... ... ... ... нормаларымен салыстырғанда екі есе). Еуро-4 Еуропада 2005 жылы енгізілген, бұл еуропалық автоөндірісшілерді экологиялық таза, электр, сутегі, ... ... ... ... ... ... мәжбүрлейді. Еуропа Еуро-3 салыстырғанда барлық көрсеткіштер бойынша нормалары екі есе қатайтылған Еуро-4 стандартына көшті. Ал 2009 жылы оның ... ... ... ... Ол ... екі ... ... гидрокрекинг технологиясын пайдалануды. Сонымен қатар, сапалы бензин, экологиялық ... сай ... ... ... қажеттіліктеріне арналған керосин және жоғары сапалы отандық мотор майын шығару. [22].
Біздің елімізде еуростандарттарын енгізу жұмыстары 2007 жылдан бастап қолға ... ... ... №1372 ... ... ... ... автомобильдердің техникалық-экологиялық параметрлеріне және жанар-жағар- май сапасына еуростандарттарды енгізудің кезеңдері ... ... Оған ... елімізде осы талаптарға сай келетін автомобильдер өндіру, мұнай өңдеу саласын дамыту, ... ... ... ... шыққан жылдарына байланысты шектеу қою шаралары айқындалды. Сәрсенбінің сәтінде басталған жаңа стандарт енгізу жұмыстары осы жұмыстардың заңды нәтижесі.
2010 жылғы 24 ... ... ... жаңа ... іске ... үшін 68-ден астам нормативтік құқықтық акті әзірленеді.
Бағдарламаның мақсатына қол жеткізу үшін ... ... ... ... ... ... шешу ... отыр:
1) отандық көмірсутек шикізатын өңдеудің тереңділігі мен көлемін ұлғайту (мұнай/газ);
2) мұнай-газ саласының жаңа өндірістері үшін барлық деңгейдегі мамандар даярлау.
Қойылған мақсаттарды іске ... 2014 жылы ... ... ... қол ... ... ... қазақстандық үш МӨЗ-де мұнай өңдеу көлемін ұлғайту 15 млн. тоннаға дейін құрайды;
2) отандық мұнай өнімдерінің сапасын К4, К5 экологиялық класс ... ... ... ... өнімдерін тұтыну құрылымының болжамды өзгертуін қанағаттандыруға бағытталып шығарылатын өнім түрлерін оңтайландыру және ... 2013 ... ... ... жол ... ... 200 мың тонна көлемінде өндіруді қамтамасыз ету;
5) 2014 жылы хош иісті көмірсутектерді (бензол, параксилол) жылына 188,7 мың ... ... ... ... ... 2015 ... бастап базалық мұнай-химия өнімінің өндірісін жылына 800 мың тонна полиэтилен және жылына 500 мың ... ... ... ... ... ... мұнай-газ саласында қажетті мамандар даярлау.
Мынадай инвестициялық жобаларды іске асыру көзделеді:
1) АМӨЗ-ін реконструкциялау және жаңғырту, мұнай өңдеу қуатын жылына 5,5 млн. ... ... ... ... ... ... ... К4, К5 экологиялық класына дейін жақсарту:
1-кезең: , іске ... ... - 2010 - 2014 ... , іске ... мерзімі - 2011 - 2016 жылдар;
2) ЭЛОУ-АВТ-3 қондырғысының және АМӨЗ баяу кокстау ... ... ... ... ... ... қуатын жылына 1800 мың тоннаға дейін және баяу кокстау қондырғысының қуатын жылына 1 000 мың тоннаға ... ... ... бастапқы өңдеу көлемін ұлғайтуды, оны фракцияларға бөлуді және оларды жақсартуды қамтамасыз етеді, ... ... бұл ... өңдеу тереңдігін арттыруды қамтамасыз етеді. Жобаны іске асыру мерзімі - 2010 жыл;
3) ПКОП-ты ... және ... ... ... ... ... 6,0 млн. тоннаға жеткізе отырып, мұнай өнімдерінің сапасын К4, К5 ... ... ... ... ... іске ... ... - 2011 - 2016 ... ... ... және ... мұнай өңдеу қуатын жылына 7,5 млн. тоннаға жеткізе ... ... ... ... К4, К5 ... класына дейін жақсарту. Жобаны іске асыру мерзімі - 2011 - 2016 ... ... ... ... ... ... базасында жол битумын өндіру. Шикізат - Қаражанбас кен орнының мұнайы. Өндіріс қуаты - ... 400 мың ... жол ... ... іске асыру мерзімі - 2013 жыл. [23].
Қоршаған ортаны ... және ... ... ... ... ... мұнай-газ саласының болашақта даму перспективасын көрсетеді, инвестициялық ... іске ... ... ... ... ... және ... әзірлеу және қабылдау қажет.
Мұнай-газ өңірлерінде экологиялық жағдайды жақсартуға, биологиялық әр алуандылықты сақтауға, сала кәсіпорындарының қоршаған ортаға әсерін төмендетуге ... ... ... ... ... міндеттер шешілетін болады:
1) қоршаған ортаның сапасын басқару жүйесін жетілдіру, оның ішінде:
* ... ... ... және ... ортаға эмиссияларды төмендететін сала кәсіпорындарын ынталандыру тетіктерін енгізу;
* ... ... ... ... ... оның ... аэроғарыш мониторингтеу жүйесін дамыту;
2) табиғи ортаны сақтау және қалпына келтіру, оның ішінде:
* биологиялық әр ... ... ... ... ... және ... аумақтың ластануының алдын алу, сондай-ақ мұнайдың төгілуіне ден қою және ... ... жер және су ... ластануының және әуе бассейні ластануының алдын алу;
* өндіру және тұтыну ... ... ... және ... ... ... арттыру;
3) сала қызметкерлері мен тұрғындар денсаулығына қоршаған ортаның теріс әсерін төмендету.
Бағдарламаны іске асыру өндірістің болжамды өсуі ... ... ... ... ... ... ... мүмкіндік береді. Қоршаған ортаға экологиялық жүктемені төмендету және ... ... ... ... ... 2014 жылға қарай тұрақты дамудың мақсатты көрсеткіштеріне жоспарлы түрде қол жеткізу қамтамасыз ... ... ... ... ... ... қоршаған табиғи ортаға әсер ету мұнай операцияларын жүргізу кезіндегі техногендік жүктеме дәрежесіне, адамның, жануарлар мен өсімдік әлемінің өмір ... ... ... ... ... ... тигізетін салдарымен, сондай-ақ топырақты-өсімдікті қабатының, жерүсті және ... су ... ... қоса ... жұмыс ауданының табиғи орта теңгерімінің бұзылуына байланысты.
Қоршаған ортаның мұнаймен, мұнай өнімдерімен және ... ... ... ... ... ... ғана ... шаруашылық қызметті жүзеге асыратын кәсіпорындардың, сондай-ақ жалпы республиканың экономикасына да әсер ... ... ... ... да ... ... ... қорғау жөніндегі республикалық бағдарламалар шеңберінде жүргізілген зерттеулер мұнай өндіру кәсіпорындарының Қазақстанның мұнай-газ кен ... ... 100 жыл ... ... жағалауы бірқатар аудандарының экологиялық жағдайын нашарлатқандығын куәландыруда. Тарихи ... бар деп ... ... ... ... ... болып қалуда.
Сонымен бірге, сала кәсіпорындары мазутталған учаскелерді жою және ластанған аумақтарды, ... ... ... ... қамбаларын құнарландыру жөнінде мақсатты бағытталған жұмыс жүргізуде.
қолданылу кезеңінде қамбаның ауданын 84-тен 30 га дейін қысқартуға қол жеткізілді. 2009 жылы ... ... 1,1 ... ... ... ... қолданылу кезеңінде бағытталған қаржы қаражатының жалпы көлемі 1,6 млрд. теңгені құрады.
Қазіргі заманғы аз қалдықты технологияларды енгізу, жоғары өнімді жабдықты пайдалану ... ... ... ... ... маңызды бағыты болып табылады. БӨ-де тәжірибелік-өнеркәсіптік жұмыстар шеңберінде көмірсутек құрылымын бұзатын бактериялар көмегімен топырақтың жоғалтқан құнарлылық қасиеттерін қайтаруға мүмкіндік беретін ... ... ... аумақтарды қалпына келтіру жүргізілуде.
Қиын бұзылатын мұнайды өңдеу жөніндегі жоғары өнімді жабдық, термодесорбция әдісімен мұнай қоқыстарын өңдеу жөніндегі қондырғылар ... ... ... ... әсері барынша аз жою жұмыстарын жүргізу үшін мазутталған топырақты және мұнай қоқысын өңдеу жөніндегі өнімділігі ... 30 ... ... ... ... кешендер қолданылады.
Болашақта, Қашаған кен орнын игеру кезінде Теңізде күкіртті кәдеге жарату мәселесі проблемалы болып қала бермек. Экологиялық ... ... ... ... ... кезеңде, мұнай-газ саласының қарқынды дамуы қоршаған ортаның ластануымен қоса жүреді және қоршаған ортаға техногендік әсерді азайту жөніндегі анағұрлым озық ... ... ... ... жұмыстарының жандандырылуына, ал кейіннен қайраңдағы теңіз мұнай кен орындарын игеруге байланысты ... ... ... ... ету ... аса ... Теңізде болуы мүмкін мұнайдың төгілуінің алдын алудың және жоюдың тиімді жүйесін құру ... де ... ... қауіпсіздігін арттыру және саланың қоршаған ортаға теріс әсерін төмендету жөнінде ... ... іске ... ... ... ... негізгі бағыттарды атап көрсетуге болады:
1) тарихи ластану проблематикасын шешу (ұңғымалар, қамбалар, газды, күкіртті жағу).
Мамандандырылған институттарды ... ... ... теңізінің суы басқан аймағында және консервацияда тұрған ұңғымаларды қоса алғанда, Каспий теңізінің қазақстандық секторы шегіндегі мұнай ұңғымаларының ... ... ... ... жұмыстар жүргізу қажет:
мұнай ұңғымаларының сенімділігін арттыру жөнінде техникалық шешімдерді іске асыру бағдарламаларын ... ... ... ... ... ... ... әзірлеу;
2) төтенше жағдайлардың, оның ішінде мұнай төгілуінің алдын алу мен ден қою және олардың зардабын жою.
Қазақстанның Теңіз, Қашаған, ... ірі кен ... ... ... күкірт қышқылы деңгейінің өте жоғары, сондай-ақ қалыптан ауытқу жоғары қабат қысымымен сипатталатынын атап өту ... ... орта ... ... ... ... аталған ерекшеліктер өндірістің талаптарына қоса (өрт қауіпсіздігі, улану және т.б.) жоғары қауіпсіздік әрекеттерін талап етеді.
Авариялық жағдайдың алдын алу және ... ... ... қарсы құрылғы элементтерінің жағдайын бақылау жүйесін әзірлеу және орындау. Барлау бұрғылау мен ұңғыманы пайдалануға пәрменді ... ... ... КТҚС 43 ... ... 3 жасанды арал салынған, бұрын құрлық жағдайында бұрғыланған және ... ... ... ... салдарынан су басқан 187 ұңғыманың 24-і жойылған.
Атырау және Маңғыстау облыстарында құрлықта топырақтың ластанған учаскелерінің бар болуы, көлемі мен ... ... ... ... өндіру, өнеркәсіп және тұрмыстық қызмет қалдықтарының жиналуы себебінен теңізді және жағалау аймағын ластаудың ықтимал көздері ... ... ... ... және газ кен ... ... жаңа барлау және пайдалану ұңғымаларын бұрғылап, жасанды аралдар, мұнай құбырлары мен газ ... ... ... флоттың қуатын одан әрі арттыра отырып, Каспий теңізінің ... мен ... ... мұнай операцияларын қарқынды кеңейту жоспарлануда, бұл жалпы ... ... ... ... ... ... ... артуын болжайды.
Каспий теңізінің тұйықтығына және Әлемдік мұхитпен байланысының болмауына байланысты оның ... ... ... оның акваториясында мұнай операцияларын кеңейту Қазақстан Республикасы заңнамасынының талаптарына және халықаралық құқықтық актілердің ... ... ... ... операторлары мен қатысушыларының өңірдің, оның ішінде мұнайдың авариялық ... және ... ... жою кезінде, толық экологиялық қауіпсіздігін қамтамасыз етуін талап етеді.
Мұнай операцияларын жүргізудің халықаралық практикасына сәйкес төгілген мұнай көлеміне, ластану және ... ... ... ... жою үшін тартылатын материалдық, қаржы және адам ресурстарының санына қарай мұнайдың төгілуінің үш деңгейін ажыратады. 1-ші деңгейдегі төгілуді оқшаулау және жою үшін ... да, ... ... ... да ... ... ... көзделеді. 2-ші деңгейдегі мұнайдың төгілуін жою мамандандырылған ұйымдардың қосымша ресурстарын пайдалануды, ал 3-ші деңгейдегі - ірі мамандандырылған компанияның едәуір күштері мен ... ... ... ... ... ... ден ... ұлттық жоспарына сәйкес 1-ші және 2-ші деңгейдегі мұнайдың төгілуін оқшаулау және жою үшін жер қойнауын пайдаланушы, ал 3-ші ... - ... ... болады.
Мұнайдың авариялық төгілуін жою жөніндегі техникалық және адам ... жер ... ... ... ... талдау бүгінгі күні қолда бар 1-ші және 2-ші деңгейдегі мұнайдың төгілуін ... ... ... мен ... ... ... және ... бақылаудан шығу жағдайларын айтпағанның өзінде, 3-ші деңгейдегі төгілуді жою үшін жеткіліксіз ... ... ... [24].
1.5 Мұнай өңдеу процесінде еңбек қауіпсіздігін қамту
Қауіпсіздік және еңбек қорғау жөніндегі жұмыстар Қазақстан Республикасының Еңбек Кодексі, Еңбек қорғауды басқарудың бірыңғай ... ... ... ... ... өңдеу зауытында зауыт объектілерінде қауіпсіз және апатсыз жұмысты қамтамасыз етуге, сондай-ақ ... ... үшін ... жағдайды қамтамасыз етуге бағытталған техникалық және ұйымдық сипаттағы кешенді алдын - алу шаралары жүргізілуі керек. Зауыт объектілерінде ... ... және ... ... жөніндегі алдын - алу жұмыстары бекітілген ... мен ... ... ... ... Сонымен қатар негізгі назар анықталған ескертпелерді жою, зауыттың бақылаушы қызметтерінің жұмысын жақсартуға, қауіпсіздік және еңбек ... ... ... ... ... ... ... жедел шаралары.
Қызметкерлерге арнаулы киімдерді, арнаулы аяқ киімдерді және басқа жеке қорғаныс құралдарын ... беру ... ... ... ... ... аяқ киімдермен, тыныс органдарының жеке қорғаныс құралдарымен - сүзгілегіш, минисүзгілі газ тұтқыштармен, респираторлармен ... ... ... ... ... ... ... кезінде құбыршекті газ тұтқыштар, бұған қоса қызметкерлер ... ... ... ... ... т.б.), ... қорғайтын (қолғаптар, биялайлар), басты қорғайтын (дулыға, шлем), бетті қорғайтын (қорғаныс маскасы, ... ... ... (қорғаныс көзілдіріктер), есту органын қорғайтын, (шуға қарсы құлаққаптар, ... ... ... ... жақпа май) қамтамасыз етілуі керек.
Барлық қызметкерлер еңбек (қызметтік) міндеттерін орындау кезіндегі жазатайым оқиғалардан сақтандырылуы керек.
Жыл ... ... ... және ... ... ... әсеріне ұшырайтын қызметкерлерге медициналық тексеру жүргізілуі тиіс.Тексеру нәтижелері бойынша анықталған науқас бақылауда болуы және медициналық пункт ... ... ала ем алуы ... ... ... ... ... сақтандыру мақсатында сақтандыру шаралары өткізілуі керек. Оған: жыл ... ... ... ... ... егу, ... ... жатады. Күн сайын қызметкерлерді вахта алдында тексеруден, жүргізушілер мен электр монтерлері ауысым алдында медициналық куәландырудан өтуі керек.
Зауыттың ... мен ... ... ... көрсерту үшін медициналық дәрі қораппен жабдықталған болуы керек. Дәрі қорап ... ... ... ... ... ... оларды қолдану жөнінде нұсқаулық болуы тиіс. Қолданылған, пайдаланылған дәрі-дәрмектер медициналық құрал-жабдықтарды пайдалану туралы журналға тіркелінеді.
Ауысым ... ... ... ... цехтардың қызметкерлеріне зиянды өндірістердің жөндеуші, қызмет етуші және ауыстырушы қызметкерлерінің құрамына, сондай-ақ, технологиялық қондырғыларды күрделі жөндеумен айналысатын қызметкерлерге ауысымда кем ... бір рет ... ... ... ... ... ... аурулардан және уланудан сақтандыру, зиянды еңбек жағдайында жұмыс істейтін қызметкерлер денсаулығын нығайту ... ... 0,5 ... сүт ... Қызметкерлерге арналған санитарлық-тұрмыстық жағдай, ауыз су режимі, тамақ пен сүт ... ... ... ... ... ... ұжымын қауіпсіздік техникасының, өнеркәсіп қауіпсіздігінің, еңбекті және қоршаған ортаның, өрт және газ қауіпсіздігінің, қызметкерлердің ... ... және олар ... ... ... ету ... айына бір рет инженер-техник қызметкерлермен қауіпсіздікті, еңбек қорғауды және ... ... ... ... ... ... жөніндегі шаралардың орындалуы талқыланып отыруы керек. Қауіпсіздіктің және еңбек қорғаудың өзекті ... ... ... мен қауіпсіздікті жақсарту жөніндегі ұсыныстар, сондай-ақ еңбек қауіпсіздігі ... мен ... ... ... ... ұдайы жасалғаны жөн.
Зауытқа жаңадан қабылданатын барлық қызметкерлермен, келушілермен және жұмыс істеп тұрған зауыт аумағында жұмыс ... ... ... қызметкерлерімен, олардың біліміне, мамандығы немесе лауазымы бойынша еңбек ... ... ... және ... ... өрт және газ ... ... таныстыру нұсқауы өткізіледі. Зауыттың бөлімшелерінде жұмыс орнында қайталама, жоспардан тыс, мақсатты нұсқау өткізіледі.
Зауыттың жаңадан қабылданған қызметкерлері қауіпсіздік және ... ... ҚР ... ... өрт және газ қауіпсіздігі, өнеркәсіп қауіпсіздігі, қоршаған ортаны қорғау, т.б. жөнінде лекциялар курсы кіретін ... ... ... ... ... қауіп-қатері бар мамандықтағы қызметкерлерді: газ шаруашылығының операторлары, кран машинистері, жүк ілушілер, т.б. оқыту жұмыстары жүргізілуі керек.
Еңбек қауіпсіздігі бойынша ... және орыс ... ... мен ... ... ... еңбек қауіпсіздігі оның денсаулығы, білімі, жүктелген жұмыс бойынша іскерлігі және біліктілігі,қауіпсіддік талаптары мен еңбек процесіндегі жеке тәртіпті ... ... ... ... ... бұл ... ... тұлғаның ролі тек өндірістік тапсырманы орындау ғана емес, міндетті түрде еңбекті қорғаудың барлық талаптарын ... ... ... саны ... ... өндірістік ұйымдарда еңбек қауіпсіздігі және еңбекті қорғау ... ... үшін ішкі ... ... ... ... ... беруші еңбек қауіпсіздігі және еңбекті қорғау қызметін құрады. Еңбек қауіпсіздігі және еңбекті қорғау қызметі өз ... ... ... ... ... ... Еңбек қауіпсіздігі және еңбекті қорғау жөніндегі қызметтің немесе еңбек ... және ... ... ... маманның еңбек қауіпсіздігі және еңбекті қорғау талаптарын орындау жөніндегі нұсқауларын ұйымның барлық қызметкерлері орындауға міндетті.
Еңбек ... ... ... негізінен 4 топқа бөлуге болады:
1 - өндірістік нысандарды жобалау сатысында еңбек қауіпсіздігін қамтамасыз етуге ... ... - ... ... кезінде қауіпсіздік сақтауға бағытталған нормалар;
3 - емдеу - ... ... және жеке ... ... ... ... - ... заңдылықтарының сақталуына бақылау жасау мен заңдылықты бұзушылардың жауапкершілігінің нормалары.
Осы нормалардың орындалуына мекеме басшылығы үнемі ... ... ... қорғаудың нормативті құжаттарының бірі еңбек қауіпсіздігінің стандарттары.Еңбек қауіпсіздігінің стандарттар жүйесі:
- еңбек қауіпсіздігінің ... ... ... және ... фактарлардың мөлшері мен талаптарды белгілейді;
- жабдықтарға, технологиялық процестерге, жұмысшылардың қорғану құралдарына қойылатын талаптарды белгілейді;
- ғимараттар мен құрылыстардың қауіпсіздігіне қойылатын ... ... ... ... ... ... 4 ... бөлінген:
- Мемлекеттік (ГОСТ)
- Салалық (ОСТ)
- Республикалық (РСТ)
- ... ... ... стандарттар жүйесі төмендегідей құжаттардан тұрады
Құжаттардың шифры
Құжаттардың аты
0
Ұйымдастыру-әдістемелік стандарттар
1
Зиянды және қауіпті өндірістік факторлардың мөлшері мен талаптарының стандарттары
2
Өндіріс жабдықтарының қауіпсіздігіне ... ... ... ... қауіпсіздігіне қойылатын талаптардың стандарттары
4
Жұмысшылардың қорғау құралдарына қойылатын ... ... мен ... ... ... талаптардың стандарттары
Өндірістік процесті қадағалап отыру үшін әрбір нысанда немесе ... ... ... келесідей нормативті-техникалық құжаттар: технологиялық регламент немесе технологиялық карта, санитарлы-техникалық құжат, апатты жою жоспары, ауысымдық журнал мен ... ... ... бойынша нұсқаулықтары және т.б болуы керек. [1]
Еңбек қауіпсіздігі және еңбекті қорғау жөніндегі ... ... әрі - ... ... ... мүдделі құрылымдық бөлімшелердің басшылары мен қызметкерлердің өкілінің қатысуымен еңбек қауіпсіздігі және ... ... ... ... ... ... және ... қорғау жөніндегі маман (бұдан әрі - жауапты тұлға) жасаған тізбеге сәйкес, учаскедегі, цехтағы, қызметтегі, зертханадағы және жалпы ұйымдағы ... ... ... ... жеке ... ... ... жұмыс, сынақтар) мен жұмыс орындарына да әзірлейді. Сондай-ақ нұсқаулықтарды әзірлеуді жұмыс берушінің (ұйым) тапсырысы ... ... ... ... ... және еңбекті қорғау саласындағы ғылыми мекемелердің мамандары да жүзеге ... ... ... қауіпсіздігі және еңбекті қорғау қызметімен немесе жауапты тұлға мен мүдделі құрылымдық бөлімшелер, лауазымдық тұлғалар мен қызметкерлер өкілдерімен келісілгеннен кейін ... ... ... ... еңбек қауіпсіздігі және еңбекті қорғау қызметі немесе ... ... ... ... ... қауіпсіздігі және еңбекті қорғау жөніндегі нұсқаулықтарды есепке алу журналында есепке алады.
Мамандықтар мен ... ... ... жұмыс түрлері бойынша нұсқаулықты қайта қарау 3 жылда бір реттен сирек емес жүргізіліп тұруға тиіс. ... ... ... ... ... ... ... жатады:
1) заңнамалық кесімдер, мемлекеттік стандарттар және Қазақстан Республикасының басқа да нормативтік құқықтық актілері өзгергенде;
2) жаңа техника мен ... ...
3) ... жазатайым оқиғалар, авариялар мен апаттарды зерделеудің нәтижелері бойынша.
Қайта қарау нәтижелері бойынша нұсқаулыққа өзгерістер мен ... ... ... ... ... ... МЕН ... ЖҰМЫСТЫҢ НЫСАНДАРЫ
Зерттеу жұмысы Алматы қаласындағы "Жану проблемалар институтында" өтті. Зерттеу жұмыстарын жүргізу барысында зерртеу, бақылау әдістері қолданылды.
2.2 ЖҰМЫСТЫҢ ӘДІСТЕРІ
Мұнай процестерін ... ... ... шаралары төменде көрсетілген нормативтік-құқықтық актілердің талаптары бойынша жүргізілді:
* Қазақстан Республикасының Мұнай және газ министрлігінің 2011-2015 жылдарға арналған стратегиялық жоспары
* ... ... ... және ... ... ... ... 2007 жылғы 16 шілдедегі N 157-ө Бұйрығы.
* ... ... ... түрлерін өндіруді және олардың айналымын мемлекеттік реттеу туралы" ... ... ... 2010 жылғы 26 мамырдағы № 471 Қаулысы
* Правила Безопасности в нефтяной и газовой промышленности. ПБ 08-624-03.
2.3 АРН - ЛАБ - 03 ... ... ... ... ... ... молекулалық массалары , қайнау температуралары әртүрлі болғандықтан, айдау арқылы оны жеке фракцияларға бөледі. Фракциялау ... ... ... ... ... жеке ... бөледі. Мұнайды фракциялау, оның физикалық және химиялық қасиеттерінің айырмашылығына қатысты әдістерді ... ... ... ... ең жиі қолданылатыны - айдау және ректификациялау. Айдау процесінде мұнайдың құрамындағы қосылыстар өзінің ... ... ... ... ... ... ... аралығындағы жеке бөлінген заттар бөлек жиналып, массасы анықталады. Одан кейін олардың әр ... ... ... ... ... С5-С12 ... бар және 30-180°С аралығында қайнайтын бензин (авиация бензині, 205°С), кұрамында С8-С14 көмірсутектері болатын 120-240°С аралығында ... ... ... ... болатын 180-300°С аралығында қайнайтын керосин, С11-С20 көмірсутектері болатын 240-275 °С аралығында қайнайтын газойль алынады, ... - ашық ... ... ... деп ... ... ... дейін фракциясын бөліп алғаннан кейін мазут ... Оны әрі ... ... ... фракцияларын бөлек жинақтайды. Май дистиляттары: солярка, машиналық және цилиндрлік болып бөлінеді. Мазутты айдағаннан кейінгі қалдықты - гудрон деп атайды. ... ... ... ғана ... ... тиімді, рационалды қайта өңдеу әдісін таңдап алуға мүмкіндік береді. ... ... - ... мен ... өнімдерінің фракциялық құрамын анықтауға арналған, ГОСТ 2177-99, ГОСТ Р ЕН ИСО 3405-2007, ISO 3405, ASTM D 86 және ... ... ... ... Бұл ... қара және ... ... өнімдерді жүргізеді.
Құрылым ерекшеліктері:
- ішкі айналымға немесе термостатқа салқындатқышты қосатын тот баспайтын болаттан жасалған жылуоқшаулайтын салқындатқын ванна;
- тоңазытқыш ... ... ... ... ... ... қабылдайтын цилиндр өлшемі;
- салқындатқыш ваннадағы сұйықтықты алмастыратын су жібергіш шүмек;
- ұнтақ бояумен боялған күшейтілген болат корпус;
- төменвольтті жылытқыш ... бар ... ... жүйе;
- диаметрі 50мм колбаны тірейтін керамикалық әйнек;
- колба мен сынама орналасқан үстелдің биіктігін реттегіш;
- қызбаның қуаттылығын ... ... ... ... ... ... ... қабылдағыш цилиндрге ыңғайлы тіреуіш;
- биіктікте тірелетін реттегіш;
- ГОСТ Р ЕН ИСО 3405-2007 сай ... ... ... ... ... ... толық жабылған корпус;
- цементтен жасалған тіреуіштің айнек-керамикалыққа алмастырылуы;
- салқындатқыш ваннаны қосуға ынғайластырып орналастырылған штуцер;
- ыңғайлы, шағын қылып жасалынған аққыш ... ... ... ПКУ-1 құрылғысын газды хроматографиялық әдіс арқылы синтез газ ... ... әдіс - газ, бу, ... немесе еріген заттар қоспасын бөлу әдісі. Хроматография - заттарды бөлу және тазарту үшін химиялық технологияда кеңінен қолданылады. Газ ... ... ... әр ... ... ... бөліп, анықтауда жиі қолданылатын әдіс. Бұл әдіс қоспаның құрамын өте тез әрі оңай ... оны сан әрі сала ... ... ... ... ... құрамындағы бөлікке қойылатын басты талап болып - олардың газ күйіне ауысу кезіндегі температура әсеріне төзімділігі жатады.
ПКУ-1 қондырғысы - ... ... ... каталитикалық процестер жүргізу арналған құрылғы. Катализде, каталитикалық процестерде, химия және мұнай химиясы саласында ғылыми зерттелер жүргізуде ... ... ... ПКУ-1 ... ... ... қосу арқылы анықтаймыз. Газ хроматографиясына арналған хроматографиялық бағаналарды ішкі диаметрі 1-6 мм, ... ... ... ... болат, мыс, жез, шыны не кварц түтікшелерінен әзірлейді.
Газдық хроматографтың схемасы.
Негізінен, диаметрі 1-3 мм, ұзындығы 1-3 м бағаналар жиі ... ... фаза үшін ... ... ішкі ... беткі ауданы төсеніш міндетін атқаратын капилляр бағаналар жиі қолданылады. Мұндай капиллярдың типтік өлшемі ішкі диаметрі 0,2 мм, ал ... 50 ... 100 м-ге ... ... ... ... өте ... Мысалы,теориялық табақшалар саны стандартты бағаналар үшін 5 мың болса, осы түтікшелер үшін бес жүз мыңға жетеді.
Хроматографиялық қондырғылар -- ... ... ... оны шамалы өзгертіп адсорбцияны, қайнау температурасын өлшеуде, ... ... мен ... ... зерттеуде қолданылады. Газ хроматографиясына арналған приборларды құрылысында бір-бірін алмастыратын тораптар мен тетіктер қолданылады. Бұлар негізінен дәл және көп ... ... үшін ... ... ... сан түрлі мәселелерді шешеді. Мысалы, бірін-бірі онай ауыстыратын бағаналарды пайдаланғанда, тиімді бағананы тез ... ... ... ... ... ... Нақ осылай жазатын, өлшейтін жабдықтарды да ауыстырады. Соңғы кездегі хроматографтар температураны реттейтін бағдарламалармен қамтылған. Ол ... ... ... және ЭЕМ ... де береді. Онда принтер бөлек орналасқан.
Қазіргі хроматографтардың басым көпшілігі қарапайымдалумен бірге, клавиатурамен басқарылатын микропроцессормен, ... ... Олар ... талдаудың жағдайын қалыптастырып, нәтижелерді есептегенде үлкен көмегін тигізеді. Сонымен қатар басқарылатын ... ... ... ... ... салынады. Көптеген хроматографтар лабораторияда өнім сапасын бақылауға арналған. Мұндай жағдайда бір ғана жазып, тіркейтін аспап жеткілікті, ... ол ... ... ... ... мүмкін.
2.4 Мұнай битумды жынысты өңдеу
Пиролиз - жоғары ... ... ... ... арналған жоғары температуралық процесс. Мұнай өндеудің термиялық жүйесінің ең қатаңы болып табылады. Бастапқыда пиролиз этилен ... үшін ғана ... ... ... ... ... және ... да өнімдер шығаруда кеңінен пайдалынылады. Бұл жүйедегі әрекет 750-900°C температурасында жүреді және ол мұнай - химиялық синтез ... - ... ... ... ... ... ... процесін жүргізудің негізгі шарттары :
1. Әжептауір жылу мөлшерін жылдам енгізу,
2. Көмірсутектердің парциалды қысымын төмендету ,
3. ... ... ... ... ... болдырмау үшін реактордан шығатын пиролиз газдарын неғұрлым аз уақытта салқындату.
Мұнай-битумды өңдеу процесі периодты ... ... ... ... ... ... 20 см, ... 8 см цилиндрлі реактордан тұрады. Шикізатқа пропан немесе азот ... ... ... болған жағдайда, реактор корпусының төменгі жағында қақпақшаны пайдаланады. Газ коллектордан диафрагма арқылы төменнен ... ... ... ... ... ... жағында газ және өнім шығаратын келте құбыр орналасқан. Бұдан кейін газдар мен ... ... ... тоңазытқышқа өтеді. Реактор электрлі пеш арқылы қызады. Пеш кернеулігінің қуаттылығын арттыру термореттегіш ... ... ... ... өнім тоңазытқыштан арқылы жинақтағыш ыдысқа ағып жиналады.
Шикізат бөлме ... ... ... пешті қыздырады. Процесс барысында температура мен алынған өнім мөлшері өлшенеді. Процесс 560°C температурада тоқтатылады. ... ... ... ... ... бастап 560°C дейін біркелкі қыздыру арқылы жүргізілді. Қыздыру жылдамдығы минутына 6 - 16,7°C. ... орша ... 45 ... ... ... ... ... Мұнай процестеріндегі қауіпті жіктеу
Мұнай өндірісі қауіпті өндіріс ... ... ... ... ... өлімге әкеп соғатын аурулардың және қоршаған ортаны ластаудың көзі болғандықтан әрқашан мемлекеттік бақылауда болады.
Мұнай өңдеу процесіндегі негізгі қауіпті және ... ... ...
* улы ... ... ... мен ... шу;
* діріл;
* щаңмен ластану;
* дене жарақаттарын алу қаупі;
Улану қаупі. Жұмыс аймағы ауасының 1500 мг/ концентрациясының 50% ластану ... алу ... күрт ... ал 2800-9800 мг/ концентрацияда адамдарда өкпе ісіну нәтижесінде газ ... ... ... ... кілегей қабықшасын тітіркендіреді. Мұнайдың құрамында улы заттардың болуы қандағы ... ... ... алу, ... ас ... және ... жүйенің бұзылу қауіпін тудырады. Адам денсаулығы үшін әсіресе көміртегі және ... ... ... ... көмірсутектер аса қауіпті тотықтар болып табылады. Олар мидың белсенді орталық функциясының ... ... ... ... пайда болады,нәтижесінде оттегінің ұлпаға тасымалы бұзылады, бұл өлімге ... ... ... ... мұнайшылар, бұрғылаушылар, машинистер, лобараттар және автокөлік жөндеу қызметінің жұмыскерлері техника қауіпсіздігі ережелері бұзылғанда ... ... ... ... ... үшін ұңғымаларды игеру, жөндеу,мұнай цистерналарын тазарту және өзге де ... ... ... ... ... асыру қажеттілігі туады.
Жарылыстар мен өрт қаупі. Ең күрделі өрттер - өртке қауіпті, жарылыс қауіпті, улы ... ... ... ... Өндірістегі өрттердің негізгі себептеріне құрал-жабдықтардың технологиялық жұмыс тәртібінің ... ... ... ... ... ... ... нашар дайындылығы, әртүрлі материалдардың өздігінен жануы және басқада себептерден ... ... ... ... ... үшін ... қауіпті ортаның пайда болуына мүмкіндік бермей, оталдыру көзінің пайда болуына кедергі жасау ... ... ... ... ... ... өрттің пайда болу және ұлғаю шарттарына тәуелді болады. Қалыңдығы 1 м және оданда көп болатын жанғыш сұйықта ... ... ... ... ... ... және ... өнімдерін сөндіру үшін жанғыш сұйықтың бетіне берілетін орта және ... ... ... ... ... ... ... кіреді:
- өмірге қажетті жүйелерді (жылу, жарықтандыру, вентиляция жүйелерін) орнатқан кездерде өрт ... ... ... ... ... ... мен ... процестердің парамертлерін сақтау;
- өрт қауіпсіздігі бойынша оқу өткізу, өрт қауіпсіздігі шараларының сақталуын тексеру.
Шу қаупі. Шу - ... мәні бар ... ... ... Зертханадағы шу көзіне - қондырғылардан шығатын дыбыстар жатады. 30 децибелге дейінгі әлсіз шулар: жапырақтың сыбдыры, баяу естілетін ... ... ... ... ал 20 -- 120 ... шулар (жүк машинасының, реактивтік самолеттің, пневматикалық балғаның, дискотекадағы музыканың дыбысы) нерв жүйесін тітіркендіріп, адамның денсаулығына айтарлықтай зиян етеді. 60-70 децибелден ... ... ... есту ... ... мұндай жағдай балаларда 45 децибелден кейін-ақ басталады. 80 децибелдік шу адамның ойлау қабілетін нашарлатады, артерия қысымының тербеліс өрісін арттырады, ... ... ... ... әлсіретеді. Шудың ұзақ уақыт әсер етуі вегетативтік нерв жүйесін шайқалтып, қан айналымын ... ... әкеп ... 90 ... шу ... ... саңырау етеді. Жалпы алғанда, шу адамның дене және рухани ... ... ... ... ... ... ... 40 децибелден аспайды.
Діріл қаупі. Діріл қатты денедегі механикалық тербелістерді білдіреді. Оны: ... ... және ... жылдамдық және үдемесімен сипатталынады. Әсіресе адам денесінің немесе жеке ... зиян ... Адам ... үшін 6-9 Гц, басы 6 Гц, асқазаны 8 Гц, ... ... үшін - 25 Гц ... дірілдер зиян болады. Көру қабілеті 60 және 90 Гц жиіліктік арасында бұзылады, ол көз қарашығының резонансына ... ... 35-250 Гц ... ауқымы дірілдейтін аурудың дамуына ең шекті мәні болып табылады. Дірілдің әсері ... ... адам ... орта жүйке жүйеснің талдауыштары, тері және басқа аппараттар қабылдайды. Дірілдің ұзақ әсер етуі ... ... ... ... ... жетілдірілген қондырғыларды пайдаланады. ПКУ-1 мен АРН-ЛАБ-03 қондырғыларында шу мен діріл естілмейді. ... ... ... ... ... ... ... жыныстармен процестер жүргізіледі. Бұнда мұнай қатты және тау жыныстарымен араласқан күйде болады. Біз тәжірбиемізде ... ... ... ... керек болды. Бұл кезде аз мөлшерше щаң бөлінеді. Көзге көрінбегенімен, адам ... ... ... ... ... ауру ... ... мүмкін. Шаңның әсері 3 түрлі кәсіптік аурулардың тууына әкеп соғады: а) өкпе аурулары - пневмоканиоз; б) ... - тері ... в) ... - көз қабықшасының зақымдануы.
Шаң ауруларының профилактикалық шаралары:
а)шаңның пайда болуымен күрес;
б)шаң сүзгіш құрылғылары;
в) ... ... ... ... жеке ... ... (респиратор, арнайы киім, шаңға қарсы көзілдірік).
Ал, зертхана жағдайында маска мен қолған киіліп жасалынуы керек.
Дене ... алу ... ... ... ... ... болып, зеттеу кезіндегі сынулар табылады. Сыну- адамның тікелей жанасуының салдарынан, және де приборлардағы ... ... ... ... ... Бұл өз ... қан ... күйдіру қаупін төндіреді. Химия процестер әртүрлі болғандықтан, ондағы болған өндірістегі жарақаттану әртүрлі сипатта болады.
Жарақаттардың түрлері:
1. Терінің бүтіндігінің ... ... ... ... ашық және ... ... Ашық ... ұлпа мен ағзалардың анатомиялық тұтастығының бұзылуы жатады: жара, сынық, күйік, ... ... ... ... -- ... ... ... созылуы, бұлшық еттің жаншылуы, аяқ -- ... ... ... ... ... ... ... және созылмалы жарақаттар. Жедел дегеніміз ағза ұлпасында бір сәтте ... әсер ету ... ... ... ... ... дегеніміз аз күштің көп мәрте және тұрақты әсерінен пайда болған зақымдану.
3. Тікелей және тікелей емес жарақаттар. ... ... ... ... ... пайда болады. Тікелей емес ағзаның басқа жерінде пайда болған жарақақаттар.
3.2
Мұнайды фракциялау - мұнай саласындағы негізгі ... бірі ... ... ... біз ... АРН-ЛАБ-03 қондырғысымен жасадық. Фракциялау үшін алдымен 100 гр ... ... ... ... ... ... ... Қалыпты қысымда айдау арқылы мұнайды төрт фракцияға бөледі: бензин (30-180°C), керосин (120-315°C), дизель отыны (180-315°C) және мазут ... ... ... қалдық). Біздің тәжірбиемізде температура алдымен 180°C қыздырылды. Кейін оны 250°C көтереміз. Үшіншісінде, 320°C көтереміз.
Содан кейін одан шыққан заттың мөлшерін ... ... 180°C ... 15 гр өнім ... ... температура 250°C көтерілді. Бұл температурадағы өнім мөлшері 30 гр. ... 320°C ... Бұл ... ... ... 30 гр болды. Қалған өнім қалдық немесе мазут.
Сонда, 100 грамм мұнайдан 25 грамм қалдық ... Бұл ... 4/1 ... ... 25% қалдық. Қалған 75% өнім алынды.
Максимум температураны 400°C ... ... ... Осы ... температура мен массаның қатынасы:
Алынған өніміміздің түстері төмендегідей болады:
Енді жасаған тәжірбиеміздегі қауіпсіздік ... ... ... ... құрамы анықталады:
1) Мұнай түзілген заттардың химиялық құрамын есептеу арқылы;
2) Мұнай жасы арқылы;
3) Мұнай қабатында араласқан - мұнай ... және ... ... арқылы;
4) Мұнай қабатындағы физикалық қасиеттер - температура, қысым арқылы;
5) Мұнай қабатындағы микроағзалардың тигізетін ықпалы арқылы;
Мұнайды қайта өңдеу тұрғысында негізінде - ... ... және ... ... ... ... ПКУ-1 ... бұл процесте метанның жартылай тотығы арқылы табиғи газды синтез газға айналдырамыз.
1,2 ... ... ... катализаторды реакторға саламыз. Жалпы тәжірбие 600-900°C аралығында жасалады. Температура өскен сайын түзілген өнім көлемі ... ... ... 8 ... ... ... СН4 + О2 --> Н2 + СО
Сонда бізден Н2, СО ... ... ... ... сутек (Н2) мөлшері - 28%, көміртек (СО) мөлшері - 66% және 6% - ... ... ... ... ... және газ министрлігінің 2011 - 2015 жылдарға ... ... ... ... ... және оның жекелеген өңірлерінің әлеуметтік-экономикалық дамуына шешуші әсерін ... шын ... ... ... ... үшін алға ... күш болып табылады, экономиканың басқа да салаларының дамуына ықпал етеді. Өңірлер мен бүкіл мемлекет ауқымындағы неғұрлым маңызды ... ... іске ... мұнай-газ кешені кәсіпорындарының жұмысына байланысты.
2009 жылы республикада мұнай және газ ... ... 2008 ... ... 8,3 %-ға ... 76,5 млн. ... ... 68,1 млн. тонна мұнай және газ конденсаты экспортталды - ... ... ... ... 2009 ... ... ... негізгі мұнай өндіруші компаниялар ЖШС (бұдан әрі - ТШО) (22,5 млн. ... ЖШС ... әрі - КПО б.в.) (11,9 млн. ... БӨ>> акционерлік қоғамы (бұдан әрі - ҚМГ БӨ) (8,9 млн. тонна), ... ... ... әрі - ММГ) (5,7 млн. ... және ... ... ... әрі - Ақтөбемұнайгаз СНПС) (6 млн. тонна) болып табылады.
Қазақстан Республикасының аумағында құрлықтағы кен орындарында игерілетін ... ... ... ... жылдық өндірудің ең жоғары деңгейлі сатысына жетті. Құрлықта өндірудің одан әрі өсуі ... ... ... және ... кен ... ... ... байланысты. 2012 жылдың аяғында Қарашығанақ кен орнын тәжірибелік-өнеркәсіптік іске асыруды бастау жоспарлануда. Бұл ... ... болу ... ... ... ... шартқа сәйкес Қашаған коммерциялық өндірісінің басталуы 2013 жылдың қазанына дейін ұзартылуы мүмкін.
2015 жылы ... және газ ... ... 2009 ... ... 124,2 %-ға дейін өседі деп күтілуде (өндіру өсімі 18,5 млн. тоннаны құрайды) бұл ... ... жылы ... және газ ... ... және 2010 - 2015 жылдарға арналған болжам, млн. тоннамен
2009 жылы ... ... ... ... ... әрі - МӨЗ) 12,1 млн. ... ... 2008 жылдың деңгейіне қатысты 98,8 % мұнай өңделді. 2589,1 мың тонна бензин (98,7 %), 3795,3 мың ... ... ... (95,3 %), 3237 мың ... ... (104,3 %), 373,5 мың ... ... (92,7 %) өндірілді.
2009 жылы мұнай және газ өңдеу кәсіпорындарында 1824,5 мың ... ... ... газы ... 2008 ... деңгейіне қарағанда өсім (125,7 %)-ды құрады.
Мұнай өндірудің ұлғаюына ... 2015 ... ... ... мұнай өңдеуді жылына 17,5 млн. тоннаға дейін ұлғайту және ... ... ... өндіру жоспарлануда. 2015 жылға дейін мұнай өнімдерін өндіру мен өндіріс серпіші төменгі екі диаграммаларда бейнеленген.
2009 жылы мұнай өңдеу және 2010 - 2015 ... ... ... млн. ... жылы ... ... ... түрлерін өндіру және 2010 - 2015 жылдарға арналған болжам, мың тоннамен
2010 жылғы 1 наурызда Қазақстан ... ... № 153 ... адам ... және ... жеке және ... ... мүлкін, қоршаған ортаны қорғау мақсатында автомобиль бензиніне, ... ... және ... ... ... талаптарды белгілейтін техникалық регламенті бекітілді (бұдан әрі - ... ... ... ... ... 2010 жылғы 1 қаңтардан бастап 2 - экологиялық кезең стандарттарының талаптары енгізілді. 3 - экологиялық ... және 4 - ... ... ... талаптарын Қазақстан Республикасында тиісінше 2014 жылғы қаңтардан және 2016 жылғы қаңтардан енгізу жоспарланып отыр.
Осы стандарттарды енгізу ... МӨЗ ... ... мен ... моральдық және табиғи тұрғыдан ескіргендігіне және мұнайды тереңдей өңдеуге мүмкіндік бермейтіндігіне және тиісінше тиісті Экологиялық ... ... ... ... ... отыр.
Әлемдік талаптарға, оның ішінде жоғарыда көрсетілген Техникалық регламентке сәйкес ... ... өнім ... ... ... ... МӨЗ-де қазіргі өңдеуші қуаттарды қайта құру мен жаңғырту шаралары жоспарлануда.
Отандық мұнай өңдеу зауыттарында өңдейтін қуаттары бар қондырғыларды жаңғырту және ... салу ... ... ... Бұл ... ... тұтынушыларын ЕВРО-3,4 талаптарына сәйкес келетін сапалы мұнай өнімдерімен қамтамасыз ету, қоршаған ортаға зиянды әсерді төмендету, Қазақстан ... ... және әуе ... ... ... ету, ... ... мұнай өңдеу зауыттарының жиынтық қуатын мұнай өңдеу бойынша жылына 17 млн. тоннаға дейін жеткізу ... ... ... ... ... және ... айналымы
саласындағы мемлекеттік бақылау
1. Мұнай өнімдерін өндіру және олардың айналымы саласындағы мемлекеттік бақылау тексеру ... және өзге де ... ... ... ... ... Республикасының Заңына сәйкес жүзеге асырылады. Мемлекеттік бақылаудың өзге де ... осы ... ... жүзеге асырылады.
Мұнай өнімдерін өндірушілер:
1) егер осы Заңда өзгеше көзделмесе, мұнай өнімдерін ... тең ... және ... шарттарымен жүзеге асыруға;
2) мұнай өнімдерін өндіруді жүзеге асыру басталғанға дейін ... ... ... ... ... органның тиісті аумақтық бөлімшесіне Қазақстан Республикасының Үкіметі бекітетін қағидаларға сәйкес дербес сәйкестендіру нөмір-кодын беруге өтінім жіберуге;
3) осы ... ... ... ... ... ... көтерме сауда арқылы өткізуге және жүзеге асыруға;
4) Қазақстан Республикасының резидент-банкінде инвестициялық бағдарламаны қаржыландыру үшін ағымдағы шот ... және ... ... іске асыруға бағытталатын қаржы қаражатын мақсатты пайдалануды жүзеге асыруға;
5) Қазақстан Республикасының Үкіметі бекітетін тәртіпке ... ... ... іске ... ... ... ... мұнай өнімдерін өндіру саласындағы уәкілетті органға технологиялық қондырғылардың жоспарлы-алдын алу жұмыстарын жүргізудің жылдық кестесін бекітуге ұсынуға және осы ... ...
7) ... ... саласындағы уәкілетті органға ведомстволық статистикалық байқау немесе әкімшілік есепке алу үшін қажетті бастапқы статистикалық деректерді немесе бастапқы әкімшілік деректерді ... ... ... шикі мұнайды және (немесе) газ конденсатын өңдеуге қол жеткізудің тең жағдайларын ұсынуға;
9) ... ... ... ... ең аз ... орындауға міндетті.
Бұл баптағы 4,5,6,8,9 тармақшаларында көзделген міндеттер қуаты аз мұнай өнімдерін өндірушілерге ... ... ... шикі ... және ... газ ... ...
2) құрамында металы бар қосындыларды (дизель отыны үшін статикалық ... ... ... ... ... ... және басқалары) пайдалана отырып, бензин мен дизель отынын ... ... ... екі және одан да көп ... ... ... мұнай өнімдерін өндіру үшін бір ғана жабдықты пайдалануына;
4) осы Заңның ... ... 1) және 2) ... ... құжаттар болмаған кезде мұнай берушілерден шикі мұнайды және (немесе) газ конденсатын сатып алуға, сондай-ақ өңдеуге қабылдауға;
5) ... ... ... жағдайды болдырмау қажеттігі туындаған жағдайларды қоспағанда, мұнай өнімдерін өндіру саласындағы уәкілетті органмен келіспестен, мұнай өнімдерін өндіру үшін ... ... ... жұмысын тоқтатуға тыйым салынады.
Бұл баптың 3-тармағының 5) тармақшасында көзделген тыйым салушылық қуаты аз мұнай өнімдерін өндірушілерге қолданылмайды.
Мұнай өнімдерін ... және ... ... ... қауіпсіздікті қамтамасыз ететін талаптар
1. Мұнай өнімдерін өндіру және олардың айналымы Қазақстан Республикасының ... ... адам ... мен ... және ... орта үшін ... қамтамасыз етуге тиіс.
2. Мұнай өнімдері, сондай-ақ оларды өндіру, ... ... ... жою және ... ... ... мұнай өнімдерін өндіру және олардың айналымы саласындағы техникалық реттеу объектілері болып табылады.
3. Мұнай өнімдерін өндіру және олардың айналымы кезінде пайдаланылатын ... пен ... ... ... ... ... мен жабдықтар қауіпсіздігі саласындағы заңнамасының талаптарына, сондай-ақ техникалық регламенттерге сәйкес болуға тиіс.
4. Мұнай өнімдерін өңдеу, тасымалдау және бөлу ... ... ... мен салу ... Қазақстан Республикасының экологиялық заңнамасының, сондай-ақ Қазақстан Республикасының сәулет, қала құрылысы және құрылыс ... ... өрт ... ... ... талаптары сақталуға және төтенше жағдайлардың туындау қаупі ескерілуге тиіс.
Жер қойнауын және қоршаған ортаны қорғаудың, жер
қойнауын ұтымды әрі кешенді ... ... және ... ортаны қорғау, жер қойнауын ұтымды әрі кешенді пайдалану:
1) халықтың денсаулығын және өмірін қорғауға;
2) жер қойнауының ресурстарын ұтымды әрі кешенді ... ... ... сақтауға және бүлінген жерлерді, өзге де геоморфологиялық құрылымдарды қалпына келтіруге;
4) жер сілкінуді, көшкінді, су астында қалуды, топырақтың ... ... ... жер қойнауының үстіңгі бөліктерінің энергетикалық жай-күйін сақтауға;
5) су объектілерінің табиғи жағдайын ... ... ... ... құқықтық, ұйымдастырушылық, экономикалық, технологиялық жүйелерді және басқа да іс-шараларды қамтиды.
115-бап. Жер қойнауын пайдалануда халықтың ... ... ... ... Жер ... ... заңнамада көзделген жұмыс жүргізу қауіпсіздігі ережелері мен нормаларының орындалуын, сондай-ақ авариялардың, жазатайым оқиғалар мен ... ... ... алу және оны жою ... іс-шаралардың жүргізілуін қамтамасыз етуге тиіс.
2. Егер адамдардың өмірі мен ... ... ... ... жер ... ... жөніндегі операцияларды жүргізуге тыйым салынады.
3. Жер қойнауын пайдалану жөніндегі операцияларды жүргізу кезінде өнеркәсіптік қауіпсіздік және өнеркәсіптік ... ... мен ... ... мемлекеттік бақылауды азаматтық қорғау саласындағы уәкілетті орган және санитариялық-эпидемиологиялық қадағалау жөніндегі ... ... ... ... Мыналар:
1) жұмысқа - арнаулы дайындығы және біліктілігі бар адамдарды, ал ... ... ... ... ... ... бар ... жіберу;
2) тау-кен және бұрғылау жұмыстарындағы адамдарды арнаулы киімдермен, дербес және ұжымдық қорғау ... ... ... ... ... және санитарлық қағидалар мен гигиеналық нормативтерге сай келетін машиналарды, жабдықтар мен материалдарды қолдану;
4) қопарғыш заттар мен қопару құралдарын ... алу, ... ... және жұмсау, сондай-ақ оларды дұрыс және қауіпсіз пайдалану;
5) жұмыстардың технологиялық циклын қамтамасыз етуге қажет және қауіпті жағдайларды болжауға ... ... ... және өзге де байқау кешенін жүргізу, қауіпті аймақтарды уақтылы анықтау және оны ... ... ... түсіру;
6) кеніш атмосферасының жай-күйін, ондағы оттегі мөлшерін, зиянды және жарылғыш қауіпті газдар мен тозаңдарды ұдайы ... ... ... ... аймақтарының шектерін анықтайтын техникалық құжаттаманы және аварияларды жоюдың жоспарларын деректермен уақтылы толықтыру;
8) қатты пайдалы қазбалар кен ... ... ... ... ... газ және жерасты суы кен орындарын игеру мен жайластырудың жобаларын және технологиялық ... ... ... ... ... ... судың, пайдалы қазбалардың және тау-кен жыныстарының сыртқа жарып шығып кетуін, сондай-ақ тау-кен соққыларын болжау және олардың алдын алу жөніндегі арнаулы ... ... ... жер ... ... ... ... жүргізудің қауіпсіздігін қамтамасыз етудің негізгі талаптары болып ... ... ... мен денсаулығына тікелей қауіп төнген жағдайда жер қойнауын пайдаланушылардың лауазымды адамдары жұмысты ... ... ... ... ... ... ... етуге міндетті.
6. Жер қойнауын пайдалану жөніндегі операциялар әсер ететін аймақтарда ... ... мен ... ... ... ... жағдайда тиісті ұйымдардың басшылары ол туралы жергілікті атқарушы органдарға дереу хабарлауға міндетті.
7. Жер қойнауын пайдалану жөніндегі операциялар әсер ететін аймақта ... ... мен ... ... ... жағдайда, жер қойнауын пайдаланушы жұмысты тоқтата тұруға міндетті және халықтың денсаулығы мен өмірі үшін қауіпсіз жағдай жасалмайынша және төнген ... ... жер ... ... ... ... ... бастауға құқылы емес. Қауіпті болдырмау үшін өзге шараларды қолдану мүмкін болмаған кезде жер қойнауын пайдаланушы жер қойнауын пайдалану жөніндегі операциялардың ... әсер ету ... ... ... ... ғана жер ... ... жөніндегі операцияларды қайта бастауға құқылы.
8. Кәсіби авариялық-құтқару қызметтері жер қойнауын пайдаланушыларға Қазақстан Республикасының Үкіметі бекіткен ережелерге сәйкес шарт негізінде қызмет ... ... ... ... - ҚР ... № 189-V ... (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі).
Қорытынды
87-бап. Мұнай ... ... ... авариялар
мен өзге де қауіпті оқиғаларды болғызбау
жөніндегі іс-шаралар
1. Мұнай операцияларын осы Заңға сәйкес жүзеге асыратын жер қойнауын ... кен ... ... оң ... және ... ... заңнамасын басшылыққа ала отырып, мұнай операцияларын жүргізу процесінде адамдардың өмірі мен денсаулығына және ... ... ... ... ... ... төндіретін авариялар мен өзге де қауіпті жағдайларды болғызбау жөніндегі барлық қажетті ... ... ... Жер ... пайдаланушы мұнай операцияларын жүргізу кезінде, сондай-ақ мұнай-газ құбырларын салу және пайдалану кезінде авариялар мен өзге де қауіпті жағдайларды болғызбау жөніндегі ... ... ... және ... ... ... құрамында бекітуге міндетті.
ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ
1. Таңжарықов Г.А; Абдрахманов С.Т; Сарабекова Ұ.Ж. Мұнай Газ саласындағы еңбекті және қоршаған ортаны қорғау // ... 2009.- С. 3-2.2 2.2 2.2
2. ... К.С; ... О.А; ... Ә.М. ... өңдеу процестерін жетілдіру // Алматы 2011.- С
3. М.Маташев; Қара ... ... // ... 1997. ... Т.О.Омаралиев; Мұнай мен газбен отын өндіру ... ... // ... ... ... Қ.А. ... Ү.Ә. Садықов; Ә.Қ. Қоқанбаев. Химиялық технология негіздері // Алматы. Қазақ Университеті 2008
6. Х.А.Суербаев; ... Г.Ж. ... ... Мұнай мен газды өңдеудің өнеркәсіптік процестері // Алматы 2011 - С.23
7. ... А. Е. ... ... органической химии" М.:Химия, 1990
8. Аммосов И. И., Гречишников Н. П., ... В. И. и др. ... и ... М.: ... 1982, 108 с.
9. ... В. П. ... гранитов // Геология нефти и газа, 2000, № 6, с. 44-49.
10. Г.Қ. ... А.Е. ... ... және газ ... технологиясы. - Алматы, 2007 ж. - 241 б.
11. Х.А. Суербаев, К.М. Шалмағамбетова, Ә.Қ. Қоқанбаев. ... ... ... ... - ... 2004 ж. - 131 ... ... В. А. Друзь. Введение в теорию гетерогенного катализа. - М.: ... 1980. - 383 ... С.В. ... Н.Г. ... С.А. Синицин Химия и технология нефти и газа. - Издательство , 2010. - 399 ... ... ... ... - ... , 2004. - ... А. А. ... Мультиплетная теория катализа. - М.: Наука, 1970. - 360 ... ... ... ... М.: Наука, 1979. - 360 с.
17. А. Утелбаева, Б. ... ... ... ... ... негіздері. - Кинетика және катализ, 2007. - 417 ... ... ... в ... и ... промышленности. - ПБ 08-624-03. - Москва 2003.
19. Л.П. Мститлавская, М.Ф. Павлинич, В.П. Филлиппов. - Основы нефтегазового производства. - ... ... ... ... ... және халықты әлеуметтік қорғау министрінің 2007 жылғы 16 шілдедегі N 157-ө ... ... ... жекелеген түрлерін өндіруді және олардың айналымын мемлекеттік реттеу туралы" ... ... ... ... туралы Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2010 жылғы 26 мамырдағы № 471 Қаулысы ... ... және газ ... танымдық және кәсіптік-технологиялық терминдерінің түсіндірме сөздігі. Анықтамалық басылым.- ... 2003. ISBN ... ... Ғ.М, ... Қ.Н ... мен ... өндіріп, өңдеу. - Өлке 2000, 512 б.
24. Қазақстан Республикасы Қоршаған ортаны ... ... 2003 ... 9 ... № 129-б ... ... Экономика салаларын дамытудың мемлекеттік, салалық және өңірлік бағдарлама.
25. Абдуқадырова Қ.А.Мұнай және газ ... ... ... ... ... Ермагамбетов М.Е. Мұнай және газ химиясы. Алматы, 2004.
27. Зертханалық жұмыстарға арналған әдістемелік нұсқаулар

Пән: Мұнай, Газ
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 46 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Жаңажол кеніші мұнайы (айдау және пайдалану скважиналары)95 бет
Мұнай кенорындарындағы экологиялық қауіпсіздіктің құқықтық аспектісі33 бет
Мұнай тасымалдау стансаларының диагностика жүйесі51 бет
Мұнай эмульсияларын қыздыруға арналған қыздыру блоктары66 бет
Өзен мұнай-газ кен орны72 бет
Цитогенетика негіздері4 бет
"Ақпараттық қауіпсіздік."18 бет
"резерфорд тәжірибелері. ритцтің комбинациялық принципі. бор-зоммерфольдтің квантталу ережелері. "12 бет
"тағам өнімдерінің қауіпсіздік менеджмент жүйелері. тағам тізбегіне қатысатын ұйымдарға қойылатын талаптар"5 бет
«Автомобиль жолдарын жобалау кезіндегі қауіпсіздік талаптары» техникалық регламенті24 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь