Мал азығын өндіру

Кіріспе
1.1 Қазақстанның құрғақ далалы және далалы аймақтарындағы жайылымдық жерлердің сипаттамасы, фитоценоз құрамы және өнімі
1.2 Мал азықтық жерлерді жақсарту шаралары. Түбегейлі және үстіртін жақсарту жүйелерін қолдану жағдайлары
1.3 Ылғалмен қамтамасыз етілуі бойынша НМӨ есептеу әдістемесі
1.4 Жоспарланған өнімге, топырақтың тиімді құнарлылығын есепке ала отырып, минералды тыңайтқыштардың мөлшерін есептеу әдістемесі
2. Шаруашылық жайлы жалпы мағұлмат
2.1. Аймақтың топырақ.климат жағдайының сипаттамасы
2.2. Зерттеу жұмыстары жүргізілетін шаруашылықтың қысқаша сипаттамасы
2.3. Танаптық тәжірибені жүргізу кезеңіндегі метеорологиялық жағдайлар
2.4. Тәжірибеде қолданылған дақылдар және сорттар
2.5. Бозқыраусыз кезең, негізгі мал азықтық дақылдар үшін белсенді температура жиынтығы, тіршілік ұзақтығы, дақылдардың тіршілік кезеңінің басталуы және аяқталуы.
Әдебиеттер тізімі
Мал азығын өндіру саласындағы зерттеу жұмыстары мен нақты шаруашылықтардағы жағдайларға сүйенетін болсақ,болашақта мал шаруашылығың дамуы ,ең алдымен, табиғи мал азықтық жерлерді жақсартудың интенсивті технологияларының негізінде жүзеге асырылмақ . Республикадағы жалпы жайылым көлемі 182 млн га, шабындықтар көлемі 4,7 млн га құрайды.
Қазақстанның құрғақ далалы өңірлерінде соңғы ондаған жылдар бойы табиғи шабындық пен жайылымдарды жақсарту жұмыстары,жүйелі түрдегі түгендеу жұмыстары жүргізілмеген. Қазақстанның құрғақ далалы аймағындағы мал азықтық жерлердің саны шамамен 53 млн.га алып отыр,соның ішінде Ақмола облысына тиесілі табиғи мал азықтық жер көлемі 7112,6 мың.га, оның 6843,8 мың.га жері жайылым.Зерттеу жұмыстары жүргізілетін Еңбекшілдер ауданындағы ауыл шаруашылық бағыттағы жер көлемі 628,8 мың га,ал соның ішінде жайылым аумағы 357, 1 мың га алып жатыр.
1. Мал азығын өндіру. Қ.Әубәкіров, Т.А.Атақұлов, А.З.Ахмет., Алматы, «Дәуір», 2011.-488 б.
2. Мал азығын өндіру. Шалғын және жайылым шаруашылығы. Н.И.Можаев, Н.А.Серікпаев, Ғ.Ж.Стыбаев., 2008 ж.
3. Өсімдік шаруашылығы. Қ.К.Әрінов, Қ.М.Мұсынов, А.Қ.Апушев, Н.А.Серекпаев, Н.А.Шестакова, С.С.Арыстанғұлов., Алматы, «Дәуір», 2011.-632 б.
4. Можаев Н. И., Серікпаев Н. А., Стыбаев Г.Ж., Мал азығын өндіру практикумы-Астана, 2008.
5. С. Сейфуллин атындағы ҚазАТУ –ң Ғылым жаршысы /
Вестник науки КазАТУ им. С.Сейфуллина. – 2011. - № 2 (69).
6. Топырақтану. Тайжанов Ш.Т. Оқу құралы Павлодар,2004.
7. Kitaphana.kz Қазақстан Республикасы, топырағы, өсімдіктері, жануарлары
8. Можаев Н.И., Серикпаев Н.А. Кормопроизводство. Учебник. Астана, 2007.-с.354.
9. Тайжанов Ш.Т., Амралин А.У., Қошқаров Н.Б. Топырақтану және геология негіздері. Астана. 2008ж.
10. Мал азығын өндіру (агрономия және ботаника негіздері): Оқулық /Авт.: Н. И. Можаев, Н. А. Серикпаев, Ғ. Ж. Стыбаев, И. И. Жұмағұлов, Ш. Т. Тайжанов, С. О. Кенжеғұлова. – Алматы: ЖШС РПБК “Дәуір”, 2011. – 504 бет.
11. Табиғи жайылымдарды тиімді пайдалану негіздері.-Төреханов А.Ә Алматы:Ғылым, 2006.-256 б.
12. Природные и сеяные пастбища Казахстан.- Төреханов А.Ә., Алимаев И.И Алматы:Ғылым, 2006.-416с.
13. Жаңа және аз тараған мал азықтық өсімдіктер.-Әубәкіров Қ. Алматы, «Білім», 2007 ж.
        
        МАЗМҰНЫ
Кіріспе
1.1 Қазақстанның құрғақ далалы және далалы аймақтарындағы жайылымдық
жерлердің сипаттамасы, фитоценоз құрамы және өнімі
1.2 Мал азықтық ... ... ... ... және ... ... қолдану жағдайлары
1.3 Ылғалмен қамтамасыз етілуі бойынша НМӨ есептеу әдістемесі
1.4 Жоспарланған өнімге, топырақтың тиімді құнарлылығын есепке ала отырып,
минералды ... ... ... ... Шаруашылық жайлы жалпы мағұлмат
2.1. Аймақтың топырақ-климат жағдайының ... ... ... ... ... қысқаша сипаттамасы
2.3. Танаптық тәжірибені жүргізу кезеңіндегі метеорологиялық жағдайлар
2.4. Тәжірибеде қолданылған дақылдар және сорттар
2.5. ... ... ... мал ... ... үшін ... ... тіршілік ұзақтығы, дақылдардың тіршілік кезеңінің
басталуы және аяқталуы.
Әдебиеттер тізімі
Кіріспе
Мал азығын өндіру ... ... ... мен ... ... сүйенетін болсақ,болашақта мал шаруашылығың
дамуы ,ең ... ... мал ... ... ... ... негізінде жүзеге асырылмақ . Республикадағы ... ... 182 млн га, ... көлемі 4,7 млн га құрайды.
Қазақстанның құрғақ далалы өңірлерінде соңғы ондаған жылдар бойы
табиғи ... пен ... ... ... ... ... ... Қазақстанның құрғақ далалы аймағындағы мал азықтық
жерлердің саны ... 53 ... алып ... ... ... облысына
тиесілі табиғи мал азықтық жер көлемі 7112,6 мың.га, оның 6843,8 ... ... ... ... ... ... ауыл
шаруашылық бағыттағы жер көлемі 628,8 мың га,ал соның ... ... ... 1 мың га алып ... 20 ішінде мал жаюдың әсерінен далалық шөптердің сиреуімен қатар
фитоценоз құрамының өзгергені байқалып отыр. ... ... мал ... ... ... 20-25 жыл ... ... мал азықтық астық
тұқымдас шөптердің өнімділігінен біршама төмен болып отыр,сол себепті ... ... ... ... ... ... ... жағдайларын ескере отырып, осы бағытта аймақтық жақсарту жүйесін
құрастырып,мал азықтық жерлерді ... ... ... ... ... қажет.
Курстық жұмыстың міндеті: Фитотопологиялық және
фитоценологиялық бағалау жұмыстарын жүргізу,жаңа агрофитоценоз қалыптастыру
үшін мал азықтық шөптерді таңдау, үстіртін ... ... ... мал ... ... себудің оңтайлы мерзімін таңдау, себілген ... ... мен шөп ... ... ... ... дайындау.
Курстық жұмыстың мақсаты: Ақмола облысы, Еңбекшілдер ауданы, «Ақжар-
Агро» ЖШС-нің құрғақ далалы аймағы жағдайындағы ... мал ... ... және ... ... ... жүргізу және
жоғары өнімін алуға мүмкіндік беретін ... пен ... ... және ... ... үшін ... ... технологияны
әзірлеу.
Әдебиетке шолу
1.1 Қазақстанның құрғақ далалы және ... ... ... ... ... ... және ... мал шаруашылығын қарқынды өндіруде жайылымның маңызы өте
зор. Жаз кезінде мал ... 60%-ға ... ... ... және ... ... қорытылатын протеин қабылдайды. Орманды – далалық аймақта
жайылым кезеңі 160 – 200 ... ... ... - 180 – 220 ... аймақта-220 – 280 тәулік және шөл аймақта ... мал ... бойы ... ... бойынша жайылымжылықты пайдалану кезеңі орташа
жарты жылдан астам.
Жайылымдық шөптің қоректілік бағасы өте ... ... ... ... ... ... 100 кг құрғақ затында 65 а.ө. және шамамен
6,5 кг қорытылатын ақзат бар. Ал ... ... ... екпе
астықты – бұршақты шөп қоспасының 100кг құрғақ затында
10 кг – нан жоғары қорытылатын ақза және 100 кг дейін ... ... ... ... жағынан мұндай астық сұлыға жақындайды. ... ... ... ... ... ... ... 1,5 есеге дейін жоғары
болатынын көптеген зерттеулер көрсеткен (Ю.К.Олль, 1958ж.). Оның себебі ... ... ... ... ... ... ... қатар,
кептірілген шөп мал организмінде көк шөпке қарағанда
10 – 20% ... ... ... ... көк шөпте каротин (провитамин А) мөлшері
шамамен 10 есеге ... көп ... Және де көк ... Д, С, ... ... ... ... мал өнімін жоғарылатудағы
әсерін француз ғалымы А.Вуазэнің (1959 ж.) ... де ... ... сапалы жайылымды (астықты – бұршақты шөп) ... ... ... ... ... азық ... тәуліктік сүт беруі 21 кг болса, сапасы
орташа жайылымнан тек 5 кг ғана сүт ... ал ... ... ... тірі ... ғана ... ... ғана жараған. Тағы да айта кететін
жайт, жайылымда бағытталған малдың барлық потенциалдық ... ... ... ... мал ауа ... ... төзімді, қысқы кезеңге жақсы шыдайды, ... ауру ... аз ... және жас ... жақсы өсіп, дамиды.
Далалық аймақта жайылымға мал жаю орманды – далалық аймаққа қарағанда 7
– 10 күндей ертерек басталады, яғни мамырдың орта ... ... ... пайдаланған кезде, ең жоғарғы өнім жаздың басына келеді. Бұл жердегі
жайылымдарды үш мезгіл ... ... ......... ...... – астық тұқымдыс жайылымды және көлтабандарды,
күзде – жусанды – ... ... Бұл ... ... кезеңдер
бойынша азықтың түсімі азды – көпті біркелкілеу[4].
Ең жоғарғы өнім көктемнің аяғы мен жаздың ... ... ... ... ... шөбі қураған соң, оттылықтың өнімі төмендейді, ... ... ... мен өзен алқаптарынан жоғары өнім алуға болады.
Күзде жауатын жаңбырдың әсерінен алқаптарда ... ... ... жайылымдық кезеңнің басында да және аяқ кезінде де мал басы толық
азыққа қамтамасыз етілмейді. ... осы ... ... ... өсірілетін азықпен толтырылады. Осындай мүмкіншіліктер далалық
және құрғақ далалық ... ... ... ... ... 170 – ... дейін бағуға болатынын көрсетті.
Далалық аймақта бозды – бетегелі, боз – ... және ... ... жайылымдар мен шабындықтар көптеп кездеседі. Бұл өсімдіктердің
құрғақ өнімі орташа 5,0 ц/га.
Шалғындық өсімдіктер өсіп-дамуы үшін көп су ... ... ... ... құрғақ өнім құру үшін (транспирацияға, жерден булануға) 400-ден 1200
м3 және одан да көп су ... ... ... ... ... де, ... де және ыза ... жер бетіне жақын орналасуы шалғындық өсімдікке
теріс әсерін тигізеді. Су ... құм ... 2,5-3 %, ... 10-12 % және балшықты топырақта 14-18 % болған жағдайда негізгі
шалғындық шөп ... ... ... Ал суы ... тыс мол ... су
және ауа режимі нашарлап, соның салдарынан шалғындықтағы негізгі бағалы
тамырсабақты және сиректүпті астық тұқымдас шөптер ... ... ... ... шөптер басып кетеді. Су режимін жақсарту және ... ... өзен ... мен ... ... жайылмаған жерге су беріледі, су тұрып қалған шалғындық
құрғатылады. ... ... ... ... ... жұмыстары қолға алынып
жатыр. Ол үшін жаңбырлатқыш машиналар (ДДА-100М, ДДН-70, “Волжанка” ,
“Фрегат” , ... ... Өзен ... мен ... ... ... суарған кезде шалғындық жердің шөбі қаулап өсіп, екі
рет пішенге шабуға ... және ... 3-4 ... дейін көтерілгені
байқалады[1].
1.2 Мал азықтық жерлерді жақсарту шаралары. Түбегейлі және ... ... ... ... ... мал ... ... барлық жер көлемінің 70% дан
астамын алып жатыр. ... ... ... ... азық көп ... ... ... шабындықтар мен жайылымның өнімінің төмендігінде. Соңғы
ғылыми - өндірістік сараптамалардың мәліметтері бойынша далалық және ... ... ... мен ... әр ... құрғақ
затының өнімі 1,5 – 2,5 ц – ден 5 – 6 ц ... ... ал ... және ... ... ... одан да ... деңгейде – 0,5 – 1,0 ц – ден 3 – 4 ц
/га дейін. Мұндай төмен көрсеткішітердің орын алу ... ... ... ... шұрайлы жерлері егістікке жыртылып кетіп, мал ... ... және ... ... ... қалуы; екіншіден – көпшілік
жайылымдық жерлердің ... ... ... ... ... мал ... ... шөп түрлерінің көбейіп кетуінде.
Шөл және шөлейт аймақтарда да мал азықтық ... ... тыс ... ... ... ... мен ... тозып, көп
жерлер эрозияға ұшыраған. Әсіресе ауыл маңайларының шөбі мал ... ... ... ... ... ... мәліметтер бойынша
Республика бойынша тозып кеткен жайылымдар көлемі 30 млн. ... ... 11 млн. ... өте ... ... ... деп танылды[6].
Қазіргі кезде Республика бойынша ... ... ... ... ... жерлердің көлемі 40 млн. гектар шамасында. Ғылыми зерттеу
мекемелерінің тәжірибелері көрсеткендей мұндай жерлерді ... ... ... ... ... ... арқылы өнімін 3 – 5 есеге
дейін көтеруге болады.
Жайылым мен шалғындарды түбегейлі ... ... ... ... ... және шөп ... бағалы
астық тұқымдастарының үлесі 32% - ға жетпесе, ... ... ... ... ... ... шым ... бұзылып, өңделіп,
орнына бағалы көпжылдық шөптер себіліп өнімділігі ... жаңа ... ... мен ... жасалады. Табиғатта кездесетін батпақты ... ... де ... ... ... топырақты жерлерді
түбегейлі жақсартқанда топырақтың ... ... ... ... ... шіруі тездетіледі де, өсімдіктермен жеңіл
қабылданатын қоректік заттар қоры түзіледі.
Қазақстандағы табиғи шабындықтар мен ... ... ... өнімін талдау олардағы түсімінің төмендігін байқатты. Мысалы, шөл
және шөлейт аймақтарда әр гектардан алынған ... ... ... ... ... ... және қуаң далалық аймақтарда 1,5-6 центнерге дейін
құбылатындығын көрсетті. Бұдан басқа осы аймақтарда ... ... ... ... ... ... деп ... болады.
Табиғи мал азықтық жерлерді түбегейлі жақсартудың екі әдісі бар. Соның
бірі – жеделдетіп жақсарту. Бұл әдіс ... ... ... табиғи
жерді жыртқаннан кейін немесе бір ... ... ... ... ... ... көпжылдық шөп себеді. Екінші әдіс – ... ... – ала, 1 ... 3 жыл қатарынан біржылдық мал
азықтық дақылдар немесе ... ... ... ... содан кейін көпжылдық
шөп себеді.
Қазақстанның шаруашылықтарында түбегейлі жақсартудың екі ... ... ... ... ... далалық, шөлейт және шөлді
аймақтарында қуатты шымдалмаған шабындықтар мен ... ... ... Бұл әдіс Қазақстанның табиғи мал азықтық жерлерін
жақсартудың негізгісі болып ... ... ... және жақсарту
Шалғындық көп жылдық шөптер вегетациялық кезеңде 3-5 мың метр ... ал ең ... өсу ... ... далалық су сыйымдылығы шамамен
70-80 % болғанда, яғни ... ... ... ... байқалады
[15].
Су режимін тереңдетіп өзгерту үшін шығыны жоғары гидротехникалық мелиорация
жасау қажет- құрғату, суару.
Құрғақ далалы және шөлейт аймақтарда жел ... ... ... 10-15 ... алым ені 0,3-1 м ... ... қалдыру ылғалдың жиналуына ықпал
етеді. Бұл шара, көптеген тәжірибелер ... ... ... ... ... 60-70 % ... мүмкіндік жасайды.
Ескі себілген жерлерде және сиретілген шөп отында бірнеше жолақ
қалдырған кезде ... ... ... ... болады, ал шабылмаған
жолақтарда шөптер ... ... ... және ... жылы
өнімділікті жоғарылату үшін жағдай жасайды.
Су ... ... ... ... ... ... ылғал
жинауға індеу тиімді болады. Індерді ЩН-2-140 індегішімен немесе күзгі
кезеңде беткейлерге көлденең 2-3 ... ... ... ... ... және ... шөп отына және шымдарды күтіп баптау
Тың және ескі жатып қалған шабындық жайылымдарда уақыт ... ... ... оның аэрациясы нашарлауы, соның нәтижесінде
микробиологиялық және ... ... өту ... ... ... ... мал ... шөптер түседі.
Шөп отына және ... ... ... негізгі шаралары деп келесі
жұмыстарды санауға болады:
1.Топырақты тырмалау, дискілеу, ... және ... ... ауа ... Шөп отын ... таяз аудару және шөп себу арқылы жақсарту.
3.Арамшөптермен күресу.
Топыраққа ауаның баруын жақсарту
Мұндайда алдымен жер қыртысы қопсытылады. Ол ... ... орай оған су және ... ... жақсартады. Бұл жұмыстар ... ... ... ... ... баруын жақсарту ісі
нақтылы жағдайларды ескеруді қажет етеді. Атап айтқанда, ... су ... ... ... соң ... нәтиже береді. Дискілеген
кезде топыраққа ауаның ... ... ... ... ескі ... оның ... қамтамасыз етіледі. Соның ... ... және әр ... шөптердің түсімі 20 %-ға артады. Ерте көктемде ... ... ... де ... ... арттыруға жағдай жасайды.
Топырағы тығыз, сортаң жерлерде топырақты 50 см ... ... ... ... ... үшін ... беткі қабатын тырмалайды және қуыстайды.
Топырақты қуыстау ... ... ... ... қопсыту
машиналарымен (КПГ-250 т.б.) жүргізеді. Қуыстау жолақтарының арасы ... ... 35-45 см. ... ... су ... және оны ... тұру ... жоғарылайды. Осы технологиялық әдісті қосымша тұқым
себу және тыңайтқыштармен қоректендіру ... ... ... ... ... ... ... Шымтопырақты жерлерді
тырмалаудың тиімділігі аз [5].
Ал шалғындықта негізгі өсімдік түрлерін сақтай отырып, беткі қабатын аздап
қопсыту (ФБН-1,5 т.б) ... ... ... ... Бұл ... 0-20 см ... ... массасын төмендетеді,
микробиологиялық белсенділігін арттырады және су-ауа режимін жақсартады.
Мұндай топырақты желдетуге арналған технологияның ... ... ... (N90-120кг/га ә.з) бергенмен бірдей. ... үш ... орта ... 20-22 % ... ... және улы ... күрес
Зиянды өсімдіктер мал өнімін бұзады (ащы жусан, рауғаш, пияз, қышабас,
т.б.) немесе малды ... ... ... ... жусан, жабайы арпа, қалуен,
т.б.).
Улы өсімдіктер алколоид, глюкозид, эфир майы ... ... ... улы ... ... ... алқа, айқыш гүлді және
шатыр гүлді өсімдіктер ( қылша, томар дәрі, т.б.) жатады.
Бұл өсімдіктермен күрес оның алдын алу және ... ... ... ... Бірінші жағдайда улы өсімдіктер ұрық шашпай тұрып шауып
тасталынады, қатаң карантин қойылады.
Күрестің химиялық шаралары улы және ... ... ... ... ... ... тұқым себу
Мәдени-техникалық жұмыстар жүргізе отырып, табиғи щым байланған жерге
шөптің белгілі бір түрін себу топыраққа ауа мен ... ... ... бұл шөбі ... ... өте ... Үстеме тұқым себу шымның
беріктігіне, топырақтың механикалық ... мен ... ... Шымы берік жерді екі бағытта тырмалау керек. Тұқым сепкен соң
оны ... ... жылы ... себілген жердегі табиғи шөп 65-70 %, ал үстіне
себілген дақыл 30-40 %-ға ... Оның ... мен ... 1,5-2 ... Жеңіл топырақты жерде дискілеуді тырмамен алмастырады, ... ... ... сепкіштерімен құм эспарцетіне еркекшөп қосып
себіледі. ... ... себу ... 2,5-3 есе арттырады.
Шөлейт аймақтарда еркекшөптің құрғақшылыққа төзімді сортын жеңіл топырақты
жерге себу ... ... ... ... ... ... 2 бағытта тырмалау
қажет. Тұқым ерте ... ... Одан соң ... түрде таптау
жүргізіледі. Құмдағы таңдаулы жайылымдықтарға табиғи шым жерін өңдемей-ақ,
еркекшөп себе беруге болады. Ондайда жел ... да ... ... ал ... есе ... Ал ашық сары ... әр ... 8-10 кг еркекшөп
себіледі, одан соң ол жер тереңдігі 3-4 см етіліп ЛД-10 ... ... ... ... ерте көктемде себіледі. Оны міндетті түрде ... Онша ... емес қуаң ... әр гектарына 5-7 кг еркекшөпке 6-7 кг
түйе бұршақ қосылып себіледі[5].
Өзекті және су жайылған ... 3-4 рет ... соң ... қылтықсыз арпабас, бидайық шашылады. Бұл ... ... ... : ... 40 %, ... пен бидайық 20 %-ға тең. Жел эрозиясына
ұшыратпай, сәтті себілген жағдайда ол ... 3-4,5 есе көп ... ... ... ... келесідей: барлық ластанған (тұқым
шашуына дейін) жерлерді уақытында шабу, ірі ... ... ...... ... және т.б. ... – қазу,
кесу, жұлу, қатты ластанғанда – терең аудара өңдеу арқылы ... ... ... ... қолдану, гербицидтерді, мысалға, 2,4 Д
препараты, олар кең ... ... ... ... ... әсер ... Ылғалмен қамтамасыз етілуі бойынша НМӨ есептеу әдістемесі
Өнім түрлерінің жіктеуі. ... үш өнім ... ... ... нақты мүмкін және өндіріс жағдайында алынатын шын өнім.
Потенциалды өнім (ПӨ) - ... ... ... ... ... ФБР кірісін және т.б. ескере отырып
өте жақсы метеорологиялық ... ... ... ... ... ... қамтамасыз етілуінде алынатын өнім. Бұл тұрақты көрсеткіш
емес – ол дақылдардың өсіру ... ... ... ... ... ... ФБР ... коэфициентіне (ПӘК ФБР) және т.б
сәйкес қоректік заттар және ... ... ... ... өсуі мүмкін.
Нақты мүмкін өнім (НМӨ) - ... ... ... ... және шектелген реттелмейтін факторлармен теориялық
қалыптасатын өнім.
Өндіріс жағдайында ... шын өнім ... өнім НӨ) – ... ... қоршаған орта факторлармен қажетсінуі қандай
мөлшерде қамтамасыз етілгенін және ғылыми дәлелденген агротехника ... ... ... ... ... ... ылғалға қатынасын сипаттайтын көрсеткіштер. Өсімдіктердің
(егістіктердің) ылғалға қажетсінуі үш ... ... (ТК), ... ... (Кс) және ... ... - сипатталады.
Транспирациялық коэфициент - бір өлшем құрғақ зат мөлшерін ... ... ... ... яғни ... ... бүлануына шығындалған ылғал мөлшерін дәлелдейді.
Су пайдалану ... ( Кс) - ... ... ... мен ... ... ... қоса есептегендегі бір өлшем
өсімдік шаруашылығы өнімінің (кг, ц, т, ... ... ... ... ... және т.б.) нақты шығындалған ылғал мөлшерін
(мм, м3) сипаттайды.
Жиынды су пайдалану (Жс) – 1 га ... (1м2, га) ... ... ... мен ... бетінің булануын ескере отырып дақылдың
өнім қалыптастыруына шығындалған мм, немесе м3 ... ... ... ... = ... ...... жиынды супайдалану (мм/га, м3/га);
Өқз — құрғақ зат өнімі, астық (ц/га).
Қазақстанда ең қолайлы егіншілік ... өзі ... ... ... ... ... ... көпжылдық түсетін жауын-
шашын мөлшері жылына 250-330 мм-ден аспайды. ... бұл ... ... ... ... бірінші минимумда тұрады, сайып келгенде,
нақты мүмкін өнім деңгейін анықтайды, ал өсімдіктерді ылғалмен қамтамасыз
ететін ... мен ... ... маңызды мәселелердің бірі болып
табылады[7].
Нақты мүмкін өнім (НМӨ) ... ... ... ... ... ... ... етілуіне қарай есептеуді А.М.
Алпатьев (1961) ұсынған және ол ... ... ... негізделген,
оның кіріс бөлігі - жиынды су пайдалану (Жс) немесе жалпы ... ... ... (Жс), ал ... шығыс бөлігі - бір ... ... ... жұмсалатын су келтіріледі:
Жс = НМӨ * Кс, ...... ... ... ... ... бір метр қабатындағы
ылғал қоры қосу дақылдың өсіп-жетілу кезеңінде түскен ... ... ... - ... ... м3/ц өнім ... құрғақ зат).
Тепе-тендік формуласы жеңілдетілген түрде мынадай болады:
НМӨ* Кс = Ықо * 0,7 – ... ... ... көрсеткіштерді бір өлшем бірлігіне айналдыру қажет
(ыңғайлысы - м3/га).
Мм пайдалы ылғалды м3/га –ға ... үшін 10 ... ... ... бір метр ... 1 мм пайдалы ылғал немесе гектарына
түскен әр бір мм шауын-шашын мөлшері 10м3 суға ... ... ... ... топырақтың тиімді құнарлылығын есепке ала отырып,
минералды тыңайтқыштардың мөлшерін есептеу әдістемесі
Топырақ құнарлылығын есепке алып, тыңайтқыш жүйесін әзірлеу ... ... бір ... ... ... ... ... алумен тығыз байланысты мәселелерді шешуде, есептеу әдісін
негіздеуде және ... ... ... ... ... ... аударған дұрыс:
1. Бағдарламаланған өнім деңгейіне қол жеткізу үшін ... ... ... ... ... ... құнарлылығын сақтауды және оны одан әрі жоғарылатуды
қамтамасыз ету.
3. Жер асты суларының, су ... және т.б. ... ... қоршаған ортаны қорғауды қамтамасыз ету.
Оңтайлы – ауыспалы егіс айналымында топырақтың оңтайлы ... ...... ... ... сақтап қалу жағдайында 1 гектардан
максималды таза ... алу ... ... ... өнімді алуды қамтамасыз
ететін мөлшер.
Тиімді - өндірістік қалыптасқан ұйымдастыру – шаруашылық жағдайында ... ... және ... ... жоғары өнім шығуына мүмкіндік
беретін және тыңайтқыш қолдану арқылы міндетті түрде эканомикалық ... ... ... ... қарқынды арттыру мөлшері.
Шегіне жеткен - қолданып отырған тыңайтқыш минималды өз ... ... ... ал ол шаруашылықта тыңайтқышты алуына және енгізуіне ... ... ... ғана ... ... сапасы бар максималды мүмкін
өнім деңгейін қамтамасыз ететін мөлшер[2].
Тыңайтқыш мөлшерін есептеудің баланстық әдісі, ауыл ... ... ... әлемнің капиталистік елдерінде кеңінен қолданылады, ... ... ... оның ... ... - 1 га егістіктен өніммен
бірге қоректік заттардың ... ... ал ... ... – топырақтағы
және енгізілген тыңайтқыштармен ... ... ... ... яғни ... келесідей формуламен көрсетуге болады:
Шқө × 100 = Тқз * Ктқ + Тм * Ктш ...... ... қоректік зат, кг/га;
Ктқ – топырақтағы қоректік заттарды пайдалану коэффиценті, ...... ... ... пен ... ...... қоректік заттарды пайдалану коэффиценті, %;
Шқө - өніммен егістіктің бір гектарынан ... ... ... ... ... ... ... Шаруашылық жайлы жалпы мағұлмат
2.1. Аймақтың топырақ-климат жағдайының сипаттамасы
Шаруашылық Астана қаласынан 250 км ... ... ... ауданында орналасқан ЖШС ... ... ... ... ... ... және 12,4 млн/га
(124 мың м2) жер көлемін алады. Ол солтүстіктен оңтүстікке 450 км, ... ... ... 400 км ... дейін жалғасады.
«Ақжар-Агро» ЖШС ... ... ... ... ... Бұл – оңтүстік қара топырақты, құрғақ ... ... ... ... бұл ... ... ... жатады.
Аймақтың рельефі сәл беткейлі жазықтық болып ... ... ... ... ... ... ... қалыптасқан климаттың негізгі ерекшелігі, ... ... ... ... ... мен ... өнімділігіне айтарлықтай зардабын
тигізетін, жиі ... ... ... ... ... ... ерте күзгі
бозқырау байқалады. Топырақтық жамылғының негізгі бөлігі – кең ... ... ... ... қара топырағы.
Бұл дала беткі су көздерінің (өзендер, көлдер және бұлақтар) ... ... ... ... ... ... Нағыз
жайылымдарда, жотааралық жазықтардағы өсімталдық бай ассоциациялармен
ерекшеленеді. Жоғары беткейлерде әр ... ... ... ... ... ... ... шаруашылықтың қысқаша сипаттамасы
ЖШС «Ақжар-Агро» Ақмола облысы,Степняк ... ... ... 18км ... ... ... ауылдық округына қарасты ... ... ... ... ... ... ... «Балу» ЖШС
«Целина - Агро», ЖШС «Береке ... и ... ... ... ... ... ағып ... ылғалы аз әрі тұрақсыз,жазғы жауын-шашын мөлшері минималды
мөлшерде ... қысы ... ... ... ... басым бөлігі бидай ... ... ... ... ... ... ... жер көлемі 42 111 га құрайды . Еңбекшілдер ауданындағы ауыл
шаруашылық бағыттағы жер көлемі 628,8 мың га,ал соның ішінде ... ... 1 мың га алып ... 2010 жылы ... ... жер ... өңдеуде
19633 га болды,ал 9 358 га астық ... ... 10275 га ... ... 2011 жылы ... ... 21 488 га жер ... отыр,мәселен себілетін алқап мөлшері 12 562 га ,пар өңдеуге 8 ... жер ... жылы ... ... ... ... болып қала
бермек,онымен қоса 320 га жерге қатты бидай, 625 га ... себу ... ... айта кететін жайт, 2011 жылы бұл шаруашылық біржылдық
және көпжылдық шөптермен ... ... отыр ... озінің 95% жаңартылған машина-трактор тұрағымен қамтамасыз
етілген.
2.3. Танаптық тәжірибені жүргізу кезеңіндегі метеорологиялық жағдайлар
2012жылы ... ... ... тәуліктік ауа температурасы ... ... ... түрде бірдей болды,алайда қаңтар
айында +0,9 0С қа,ақпанда +4 0С, ... ... ... жоғары болды,ал мамырда бұл көрсеткіш керісінше -1,4,-қа түсіп
кетті,түнгі уақыттарда ... ... ... ... ... көрсеткіштер өсімдіктің өсіп-дамуына кері әсер етті, тәулік
бойы ... өсуі мен ... күрт ... ... 3-інші
онкүндігінде орташатәуліктік температура 11,20С –тан 17,1 0С ... 17,8 0С ... ... ... бұл ... ... ... ауа температурасы мамыр ,маусым айларында өткен жылғы
көрсеткіштерге қарағанда сәл төмендеу болды,ал шілде мен ... ... ... ... төмендеді,мәселен шілдеде 2,3ºС-қа,тамызда 2,5º-
қа төмендеді.
Сурет 3.Өткен жылдармен салыстыра ... 2012 ... ... ... ... ... ... алынған)
Сурет 4. Жылы мезгілдегі орташатәуліктік максимальды және минимальды ауа
температурасы, 2012 жыл, оС.
Осы ... ... ... ... ... ... біркелі болмады және де өткен жылғы қыс айларының ... ... ... ... ... 5. ... ... көрсеткіштермен салыстырғандағы 2012 жылы түскен
атмосфералық жауын-шашын мөлшері
Көктем ... ... ... ... ... ... қарағанда едәуір өзгеше болды,айта кетсек наурыз ... ... ... ... ... ... төмен(негізгі
нормасы 20мм),мамыр айында 8мм-ге жоғары(негізгі нормасы 31мм),ал қалған
айларда 83мм-ге ... ... ... ... ... ... түсті.Бұл көпжылдық орташа көрсеткіштерге
қарағанда 12,3мм-ге төмендеу болды.
2.4. Тәжірибеде қолданылған ... және ... мал ... азық қорының 50% жоғары үлесі мал
азықтық шөптерден ... Мал ... ... ... өнімді мәдени
шабындықтар және жайылымдар жасауға, пішен, көк ... ... ... ... шөп ... мен ... ... үшін өсіреді.
Мал азықтық шөптердің агротехникалық маңыздары да жоғары, олар
топырақтың ... ... және ... ... ... ... азотты қабылдап топырақты байытады. Көпжылдық шөптер
топырақ эрозиясымен күресуге үлкен ... ... олар ... және ... ... жақсартады.Суармалы егістікте
топырақтың ... ... ... ... ... көпжылдық астық тұқымдасына жататын шөп.
Ол жылдық жауын – шашаын мөлшері 290 мм – ден ... ... ... өніп ... өнім ... ... жер көлемі республиканың жылтылған
жерінің 3,5 млн.гаөсіріледі, оның ішінде Орталық Қазақстанда 1,7 млн.га.
Республиканың солтүстік аудандарында өнім ... ол ... ғана ... ... ... ... ... орташа
жылдық жауын – шашын мөлшері 150 – 300 мм қоңыр және ашық – ... ... ... ... ... жоғары: 100 кг азығында 47-52 а.ө.
және 5,1-5,8 кг сіңімді протеин болады.
Себуге ... ... ... ... ... – 202. ... Қарабалық мемлекеттік селекциялық станциясында, Бұзаулық ... ... ... ... ... ... сұрыптау арқылы
шығарылған. Оның авторы Ф.М.Маштаков. Түбінің ... ... ... ... ... жұмсақтау болып тік өседі. Жапырақтары жіңішке
келген ұзынша, аздаған түгі бар жұмсақтау, ашық ... және ... ... ... Масағы ірі, тығыздығы орташа, ұзындығы 5-8 см, 7-9
гүлді келеді. 1000 ... ... 2,5 г. ... ... ... ... өткен соң пішенге шабуға келеді, ал тұқымы 90-100 күнде пісіп ... ... және ... ... Тұқымы мен пішенінің өнімі
де жақсы.
Ақтөбелік жергілікті жіңішке масақты сорты. Бұл ... ... ... Жіңішке масақты бұл сортты ВИР – дің Приарал тәжірибе
станциясы ... ... ... ... ... пайдалана отырып
шығарған. Ол 1943 жылдан бастап себуге рұқсат етілген. Өсімдік сәл жантая
өседі. Сабағы түзу ... түп жағы сәл ... ... ... ... см, көлденеңі 4-6 см. Масағының ұзындығы 10-12 см, жіңішке қылтықсыз
немесе аздаған қылтықты.
Сорт ... ... және кеш ... Қысқы суыққа және
қуаңшылыққа төзімді. Ауру және ... ... ... ... мол.
Ақтөбелік жергілікті жалпақ масақты сорты. Ақтөбе облысының
жергілікті сорты, 1943 жылдан ... ... ... етілген.Бұл сорт та
жабайы еркекшөпті өндіріске енгізу негізінде алынған.
Долинск – 1. ... ... ... ауыл ... ... жергілікті популяциясынан жекелей және топтап іріктеу әдісімен
шығарған.
Жоңышқа (Medicago ... ... ... жататын көп жылдық өсімдік.
Оның құрамына 50-ден астам түрлер кіреді. Мал азығына ... ... ... (M. Sativa L), ... ... орақ тәрізді жоңышқа (M. Falcata L)
және көгілдір ... (M coerulea L) ... ... ... көк ... мен ... ... буданды түрлері.Жоңышқаның
жапырақтары күрделі, үштік орта жапырақшасы ұзынырақ сағақта орналасады
Жоңышқаның негізгі ... ...... аудандар, ыстыққа
төзімді, тұқымы 2-3ºС ... өне ... ... ... ... Егін көгі көктемгі бозқырауды күздегіге қарағанда
жақсы көтереді.Өсе бастағаннан гүлдегенге ... ... әр ... орта ... ... ... ... дейін 1200-2200ºС
жиынтық температура қажет. Қуатты жапырақ бетін құрастыра отырып, жоңышқа
суды көп буландырады, соның ... бір ... ... зат ... ... өлшемі шығындалады.Бейтарап немесе әлсіз біейтарап реакциялы (рн-7-
8) сұр, ... қара ... ол ... өседі.
Қолданылатын сорттары: Шортанды 2, Көкше, Карабалыкская-18, ... ... ... ... ... ... мал ... дақылдар үшін белсенді
температура жиынтығы, тіршілік ұзақтығы, дақылдардың тіршілік ... және ... ... ... ... дақылдарында келесі өсіп даму кезеңдері
белгіленеді: өну; ... ... ... ... ... ... ... толық пісу.
Дәнді бұршақ дақылдары екі топқа – қысқа өсіп – жетілу кезеңде (
асбұршақ, ... ... және ... ұзақ ... ( ... бұршақ,
ноқат, бадана, майбұршақ) – бөлінеді. Әрбір дақылдың айтарлықтай ерте
пісетін және кеш ... ... ... ... дақылдарының негізгі өсіп-даму кезеңдері
Тұқымның өнуі- тамырша нүктесінің негізінен тұқым жарнақтарындағы қоректік
заттардың есебінен өсуі.
Көктеу – топырақ ... ... ... ... пайда болады
үштік және саусақ – салалы жапырақты дақылдарда тұқым жарнағы шығады.
Сабақтың бұтақтануы – сабақтың қарқынды түрде ұзара өсуі және ... және ... ... ... ... гүл ... болуымен (төменгі бұтақтарда) сипатталады. Бүрлер жарылып, гүлдердің
түсі жақсы байқалғанда гүлдену кезеңі белгіленеді.
Бұршаққаптардың түзілуі ... ... ... ... ... ... ... соңында бұршаққаптар оңтайлы мөлшерге ие болады.
Пісу: пісудің басы- ... ... ... тоқтатады, ал
тұқым жолы мен тұқым қабығы сортқа тән ... ... ( ... ... осы ... ... жинауға болады )
Толық пісу – бұршаққаптар мен тұқымдарының көпшілік бұтақтарда ... ... ... түсе бастайды;бұршаққаптар ... ... ... ... әр ... өсіп – даму кезеңдеріңде біркелкі
талап қоймайды. В.Н.Степановтың деректеріне ... олар ... ... ... ... ... бөлімінде –
температуралық оптимум).
Температураға қойатын талаптарына қарай ... ... ... 3
топқа бөледі: шамалы талапты(асбұршақ, жасымық, ... ... өне ... 2°С ... егін көгін 3-4°С қалыптастырады, ерте
себу мерзімінің дақылдары; орташа талапты (жіңішке жапырақты бөрі бұршақ ... ... ... ... ... өну ... ... 5-6°С қажет, орташа себу мерзімінің дақылдары; жоғары талапты(
майбұршақ, бадана),тұқымдарының бастапқы өну ... ... ... да, кеш себу мерзімінің дақылдары.
Мынандай заңдылық байқалады: тұқымның өну ... ... ... ... егін ... үсу ... да ... Айталық,
асбұршақ пен жасымық көктеу кезеңінде-8°С бозқырауды көтереді, ... ... ... - 6°С ... ал ... ... аязды көтереді.
Бозқырауға барынша сезімтал дақыл-бадана, оның егін ... 1°С ... ... ... ... дақылдарының өсіп- даму кезеңдеріне байланысты
қиын-қыстау температуралары бірдей емес.
Бозқыраудан болатын астық өнімінің шығынын ... ... ... ... ... ... және ... бұршақ дақылдарын жекелеген
танаптардың микроклиматын ескеріп орналастыру.
Дәнді бұршақ дақылдары өсімдіктеріне тұқымның толысу және пісу ... ... ... ерекше, ал бұл ерекшелік себу жұмыстарын
кешеуілдетуге мүмкіндік бермейді және олардың кейбірін ... ... ... ... келтіреді.
Әдебиеттер тізімі
1. Мал азығын өндіру. Қ.Әубәкіров, Т.А.Атақұлов, ... ... ... ... Мал ... өндіру. Шалғын және жайылым шаруашылығы. Н.И.Можаев,
Н.А.Серікпаев, Ғ.Ж.Стыбаев., 2008 ж.
3. Өсімдік шаруашылығы. Қ.К.Әрінов, Қ.М.Мұсынов, ... ... ... ... «Дәуір», 2011.-632
б.
4. Можаев Н. И., Серікпаев Н. А., Стыбаев Г.Ж., Мал азығын өндіру
практикумы-Астана, 2008.
5. С. Сейфуллин ... ... –ң ... ... ... ... КазАТУ им. С.Сейфуллина. – 2011. - № 2 ... ... ... Ш.Т. Оқу құралы Павлодар,2004.
7. Kitaphana.kz Қазақстан Республикасы, топырағы, өсімдіктері, жануарлары
8. Можаев Н.И., Серикпаев Н.А. Кормопроизводство. Учебник. ... ... Ш.Т., ... А.У., ... Н.Б. ... және геология
негіздері. Астана. 2008ж.
10. Мал азығын өндіру (агрономия және ботаника негіздері): Оқулық /Авт.: Н.
И. Можаев, Н. А. ... Ғ. Ж. ... И. И. ... Ш. Т. ... О. ...... ЖШС РПБК ... 2011. – 504 бет.
11. Табиғи жайылымдарды тиімді пайдалану негіздері.-Төреханов А.Ә
Алматы:Ғылым, ... ... ... и ... ... ... ... А.Ә., Алимаев И.И
Алматы:Ғылым, 2006.-416с.
13. Жаңа және аз тараған мал азықтық өсімдіктер.-Әубәкіров Қ. Алматы,
«Білім», 2007 ж.
-----------------------
қаңтар
Ақпан
наурыз
Сәуір
шілде
мамыр
маусым
мамыр
Сәуір
шілде
тамыз
маусым
қаңтар
маусым
шілде
мамыр
Сәуір
наурыз
Ақпан

Пән: Ет, сүт, шарап өнімдері
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 18 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Жемнің қажеттілігін есептеу5 бет
Малазықтық дақылдар және олардың сипаттамасы9 бет
Ауылшаруашылық малды азықта және мал азығына қойылаты санитариялық – гигиеналық талаптар10 бет
Жамбыл облысы Байзақ ауданы «Мәдімәр» өндірістік-бірлестік жерлерінде мал шаруашылығына берік мал азығы қорын жасау44 бет
Күй – қазақ халқының рухани азығы ретінде42 бет
Мал азығы32 бет
Мал азығын байыту мақсатында ашытқы биомассасы негізінде жаңа жемдік қоспа алу55 бет
Мал азығын байыту мақсатында ашытқы биомассасы негізінде жаңа жемдік қоспа алу туралы80 бет
Мал азығын консервілеуде қолданылатын бактериялы ашытқылаодың түрлері54 бет
Мал азығын механикаландыру6 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь