Сақ тайпалары


Қазақстан территориясындағы алғашқы тайпалық одақтардың пайда болуы темір ғасырымен сәйкес келеді. Темір қорыту б.д.д. 8-5 ғасырлардан бастау алады. Адамдар толығымен көшіп-қонуға негізделген мал шаруашылығына көшті. Алғашқы қауымдық құрылыс ыдырап, әлеуметтік теңсіздік одан әрі дами түсті. Рулар арасында жер үшін жиі-жиі соғыстар мен талас-тартыстар рулық одақтардың (тайпалардың, тайпалық одақтардың қалыптасуын тездетті). Археологтар бүгінде ерте темір дәуіріне жататын құнды олжаларды Шілікті аңғарынан, Жетісуда-Іле өзені бойынан, Орталық Қазақстанда Тасмола т.б. қорғандарынан тапты. Алғашқы Қазақстан териториясында пайда болған рулық тайпалық одақтар (сақтар, үйсіндер, қаңлылар, ғұндар және т.б.).

1. САҚТАР. САЯСИ ТАРИХЫ. ШАРУАШЫЛЫҒЫ. МӘДЕНИЕТІ

Сақтар біздің жыл санауымызға дейінгі 3-2 ғасырларда өмір сүрген. Сақ әулетінің негізін Алып-Ер Тұнға (Афрасияб) қалаған. Діні-Тәңірінің діні. Жазуы- көне түркі тілі. Сөйлеу тілі- Алтай тіл тобына жататын түркі тілі. Сақтардың мекен жайы- Орта Азия мен Қазақстан және Шығыс Түркістан өңірі. Сақтар тарихи жылнамалар мен көркем әдебиетте «Азиялық скифтер, Құдіретті еркектер, Жүйрік атты турлар, Скиф- сақтар, Савроматтар » деп аталады. Сақтар туралы алғашқы мәліметтер антикалық авторлардың еңбектері мен парсы-иран жазбаларында кездеседі.
Шығыстанушылардың пікірінше сақтар үшке бөлінген. Олар: теңіздің ар жағынан келген сақтар, хаома сусынын даярлайтын сақтар және шошақ бөрікті сақтар.

Теңіздің ар жағынан келген сақтар: Қара теңіздің солтүстігін, Арал маңын және , Сырдариянның төменгі ағысын мекендеген
Шошақ бөрікті сақтар: Сырдарияның орта ағысы, Тянь- Шань мен Жетісуды мекендеген.
Хаома сусынын даярлайтын сақтар: Мургаб алқабы мен алтынға бай Алтайды мекендеген.

Жазбаша деректер мен археологиялық деректер б.з.б. ҮІІІ – ҮІІ ғғ. Қазақстан және Орта Азияны мекендеген тайпалар ежелгі дүние өркениеттерімен – Ассириямен және Мидиямен, ал б.з.б. ҮІ ғ. ортасында

Пән: Қазақстан тарихы
Жұмыс түрі:  Реферат
Көлемі: 5 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге
Таңдаулыға:   




ТЕМІР ҒАСЫРЫНЫҢ БАСТАЛУЫ
(ерте темір дәуірі – б.з.б. 8-5 ші мыңжылдықтар)
(б.д.д. 1-ші мыңжылдық).

Қазақстан территориясындағы алғашқы тайпалық одақтардың пайда болуы
темір ғасырымен сәйкес келеді. Темір қорыту б.д.д. 8-5 ғасырлардан бастау
алады. Адамдар толығымен көшіп-қонуға негізделген мал шаруашылығына көшті.
Алғашқы қауымдық құрылыс ыдырап, әлеуметтік теңсіздік одан әрі дами түсті.
Рулар арасында жер үшін жиі-жиі соғыстар мен талас-тартыстар рулық
одақтардың (тайпалардың, тайпалық одақтардың қалыптасуын тездетті).
Археологтар бүгінде ерте темір дәуіріне жататын құнды олжаларды Шілікті
аңғарынан, Жетісуда-Іле өзені бойынан, Орталық Қазақстанда Тасмола т.б.
қорғандарынан тапты. Алғашқы Қазақстан териториясында пайда болған рулық
тайпалық одақтар (сақтар, үйсіндер, қаңлылар, ғұндар және т.б.).

1. САҚТАР. САЯСИ ТАРИХЫ. ШАРУАШЫЛЫҒЫ. МӘДЕНИЕТІ

Сақтар біздің жыл санауымызға дейінгі 3-2 ғасырларда өмір сүрген. Сақ
әулетінің негізін Алып-Ер Тұнға (Афрасияб) қалаған. Діні-Тәңірінің діні.
Жазуы- көне түркі тілі. Сөйлеу тілі- Алтай тіл тобына жататын түркі тілі.
Сақтардың мекен жайы- Орта Азия мен Қазақстан және Шығыс Түркістан өңірі.
Сақтар тарихи жылнамалар мен көркем әдебиетте Азиялық скифтер, Құдіретті
еркектер, Жүйрік атты турлар, Скиф- сақтар, Савроматтар деп аталады.
Сақтар туралы алғашқы мәліметтер антикалық авторлардың еңбектері мен
парсы-иран жазбаларында кездеседі.
Шығыстанушылардың пікірінше сақтар үшке бөлінген. Олар: теңіздің ар
жағынан келген сақтар, хаома сусынын даярлайтын сақтар және шошақ бөрікті
сақтар.

Теңіздің ар жағынан келген сақтар: Қара теңіздің солтүстігін, Арал
маңын және , Сырдариянның төменгі ағысын мекендеген
Шошақ бөрікті сақтар: Сырдарияның орта ағысы, Тянь- Шань мен Жетісуды
мекендеген.
Хаома сусынын даярлайтын сақтар: Мургаб алқабы мен алтынға бай
Алтайды мекендеген.

Жазбаша деректер мен археологиялық деректер б.з.б. ҮІІІ – ҮІІ ғғ.
Қазақстан және Орта Азияны мекендеген тайпалар ежелгі дүние өркениеттерімен
– Ассириямен және Мидиямен, ал б.з.б. ҮІ ғ. ортасында Ахеменидтер мемлекеті
құрылған уақыттан бастап – Персиямен байланысты болғанын көрсетеді. Кир
Лидия патшасы Крезбен соғысу барысында сақтармен одақтасып, әскери көмек
алған. Кейінен Кир сақтар мен массагеттерді өзіне бағындырғысы келіп,
көптеген қол жинап соғыс ашады. Бұл жорығы б.з.б. 530 жылға тұспа –тұс
келеді. Бірақ жорықта Кир сақ патшайымы Томиристен жеңіліс табады.
Б.з.б. 518 жылы Кирдің жорықтарын І Дарий жалғастырып, массагет-
сақтармен соғысады. Бірақ ол жеңіліске ұшыраған.
Б.з.б. ҮІ ғ. аяғы – Ү ғ. Басында ежелші Шығыста гре-парсы соғыстарының
басталуымен байланысты ірі саяси оқиғалар болған. Кейбір сақ тайпалары бұл
соғыстарға одақтастар мен жалдамалылар ретінде парсылар жағында қатысты.
Б.з.б. 500 – 449 жж. Грек-парсы соғыстары парсылардың жеңілуімен аяқталды.
Бұл кезде Грецияда экономикалық және саяси дағдарыс шиеленісіп, құл
иеленушілер бұдан шығу жолын Шығысқа шабқыншылық жорық ұйымдастыру деп
білді. Б.з.б. ІҮ ғ. 30 – жылдарында македондық – гректер Александр
Македонскийдің басшылығымен соңғы Ахеменид, ІІІ Дарий Кодоманның әскерін
талқандап, Орта Азияға басып кірген. Маракандты (Самаркандты) алып,
Сырдарияға бет алды.
Александр Македонскийдің әскерлеріне қарсы күресте сол кезде
Қазақстанның оңтүстік аудандарын мекендеушілер ретінде массагеттер белсене
қатысты. Македондық-гректер Сырдария бойындағы қалаларды қоршаған кезде
олардың тылында көтеріліс шығып, оны Спитамен басқарды. Спитамен массагет-
сақтардың қолдауын пайдалана отырып, македондық-гректердің әскеріне бірнеше
дүркін соққы берген. Оларды әлсірету үшін Александр Маедонский араларына
жік салып, өзара арандатушылық тудырып отырған. Үш жыл бойы болған соғыстың
нәтижесінде македондық-гректер Орта Азияның кейбір тайпалары мен халықтарын
уақытша бағындырады. Тек Сырдарияның арғы бетіндегі сақ тайпалары өздерінің
тәуелсіздігін сақтап қалды.
Шаруашылығы. Сақ тайпалары көшпелі мал шаруашылығы (әсіресе қой
шаруашылығы) және кей жерлерде жартылай отырықшылықпен айналысты.
Көшпелі мал шаруашылығы Батыс және Орталық Қазақстанның далалы,
шөлдері мен шөлейтті аймақтарында жыл бойы көшіп-қонып жүрумен сипатталды.
Бұл жерлерде егіншілік дамымаған, ал шөп шабу аздаған жерлерге ғана
таралды. Өсірілетін мал ... жалғасы
Ұқсас жұмыстар
Сақ тайпалары туралы ақпарат
Сақ тайпалары туралы
САҚ ӨНЕРІ
Сақ ескерткіштері
Сақ тайпаларының орналасуы
Сақ тайпалық одағы
Жетісу өңіріндегі сақ ескерткіштері
Сақ тайпаларының тарихы
Сақ дауірі ерекшеліктері, шаруашылығы,
Үйсін тайпалары туралы тарихи деректер
Пәндер

Қазақ тілінде жазылған рефераттар, курстық жұмыстар, дипломдық жұмыстар бойынша біздің қор №1 болып табылады.

MasterCard Visa


WhatsApp: 777 614 50 20
Email: info@stud.kz
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь