Сақ тайпалары

Қазақстан территориясындағы алғашқы тайпалық одақтардың пайда болуы темір ғасырымен сәйкес келеді. Темір қорыту б.д.д. 8-5 ғасырлардан бастау алады. Адамдар толығымен көшіп-қонуға негізделген мал шаруашылығына көшті. Алғашқы қауымдық құрылыс ыдырап, әлеуметтік теңсіздік одан әрі дами түсті. Рулар арасында жер үшін жиі-жиі соғыстар мен талас-тартыстар рулық одақтардың (тайпалардың, тайпалық одақтардың қалыптасуын тездетті). Археологтар бүгінде ерте темір дәуіріне жататын құнды олжаларды Шілікті аңғарынан, Жетісуда-Іле өзені бойынан, Орталық Қазақстанда Тасмола т.б. қорғандарынан тапты. Алғашқы Қазақстан териториясында пайда болған рулық тайпалық одақтар (сақтар, үйсіндер, қаңлылар, ғұндар және т.б.).

1. САҚТАР. САЯСИ ТАРИХЫ. ШАРУАШЫЛЫҒЫ. МӘДЕНИЕТІ

Сақтар біздің жыл санауымызға дейінгі 3-2 ғасырларда өмір сүрген. Сақ әулетінің негізін Алып-Ер Тұнға (Афрасияб) қалаған. Діні-Тәңірінің діні. Жазуы- көне түркі тілі. Сөйлеу тілі- Алтай тіл тобына жататын түркі тілі. Сақтардың мекен жайы- Орта Азия мен Қазақстан және Шығыс Түркістан өңірі. Сақтар тарихи жылнамалар мен көркем әдебиетте «Азиялық скифтер, Құдіретті еркектер, Жүйрік атты турлар, Скиф- сақтар, Савроматтар » деп аталады. Сақтар туралы алғашқы мәліметтер антикалық авторлардың еңбектері мен парсы-иран жазбаларында кездеседі.
Шығыстанушылардың пікірінше сақтар үшке бөлінген. Олар: теңіздің ар жағынан келген сақтар, хаома сусынын даярлайтын сақтар және шошақ бөрікті сақтар.

Теңіздің ар жағынан келген сақтар: Қара теңіздің солтүстігін, Арал маңын және , Сырдариянның төменгі ағысын мекендеген
Шошақ бөрікті сақтар: Сырдарияның орта ағысы, Тянь- Шань мен Жетісуды мекендеген.
Хаома сусынын даярлайтын сақтар: Мургаб алқабы мен алтынға бай Алтайды мекендеген.

Жазбаша деректер мен археологиялық деректер б.з.б. ҮІІІ – ҮІІ ғғ. Қазақстан және Орта Азияны мекендеген тайпалар ежелгі дүние өркениеттерімен – Ассириямен және Мидиямен, ал б.з.б. ҮІ ғ. ортасында
        
        ТЕМІР ҒАСЫРЫНЫҢ БАСТАЛУЫ
(ерте темір дәуірі – б.з.б. 8-5 ші мыңжылдықтар)
(б.д.д. 1-ші мыңжылдық).
Қазақстан территориясындағы алғашқы тайпалық ... ... ... ... ... ... Темір қорыту б.д.д. 8-5 ғасырлардан бастау
алады. Адамдар толығымен көшіп-қонуға негізделген мал ... ... ... ... ... әлеуметтік теңсіздік одан әрі дами түсті.
Рулар арасында жер үшін жиі-жиі ... мен ... ... (тайпалардың, тайпалық одақтардың қалыптасуын тездетті).
Археологтар бүгінде ерте ... ... ... ... ... ... Жетісуда-Іле өзені бойынан, Орталық Қазақстанда Тасмола т.б.
қорғандарынан тапты. Алғашқы Қазақстан териториясында пайда ... ... ... ... ... ... ... және т.б.).
1. САҚТАР. САЯСИ ТАРИХЫ. ШАРУАШЫЛЫҒЫ. ... ... жыл ... ... 3-2 ғасырларда өмір сүрген. Сақ
әулетінің негізін Алып-Ер Тұнға (Афрасияб) қалаған. Діні-Тәңірінің діні.
Жазуы- көне ... ... ... ... Алтай тіл тобына жататын түркі тілі.
Сақтардың мекен жайы- Орта Азия мен Қазақстан және ... ... ... ... ... мен ... ... «Азиялық скифтер, Құдіретті
еркектер, Жүйрік атты турлар, Скиф- сақтар, Савроматтар » деп аталады.
Сақтар ... ... ... ... авторлардың еңбектері мен
парсы-иран жазбаларында кездеседі.
Шығыстанушылардың пікірінше сақтар үшке бөлінген. Олар: теңіздің ... ... ... ... ... даярлайтын сақтар және шошақ бөрікті
сақтар.
Теңіздің ар жағынан келген сақтар: Қара ... ... ... және , ... төменгі ағысын мекендеген
Шошақ бөрікті сақтар: Сырдарияның орта ағысы, Тянь- Шань мен Жетісуды
мекендеген.
Хаома сусынын даярлайтын сақтар: Мургаб алқабы мен ... ... ... ... мен ... деректер б.з.б. ҮІІІ – ҮІІ ғғ.
Қазақстан және Орта Азияны мекендеген тайпалар ежелгі ... ... ... және ... ал ... ҮІ ғ. ортасында Ахеменидтер мемлекеті
құрылған уақыттан бастап – ... ... ... ... Кир
Лидия патшасы Крезбен соғысу барысында сақтармен одақтасып, әскери көмек
алған. Кейінен Кир сақтар мен ... ... ... келіп,
көптеген қол жинап соғыс ашады. Бұл жорығы б.з.б. 530 жылға тұспа –тұс
келеді. Бірақ ... Кир сақ ... ... жеңіліс табады.
Б.з.б. 518 жылы Кирдің жорықтарын І Дарий жалғастырып, ... ... ... ол ... ұшыраған.
Б.з.б. ҮІ ғ. аяғы – Ү ғ. Басында ежелші Шығыста гре-парсы соғыстарының
басталуымен ... ірі ... ... ... ... сақ ... ... одақтастар мен жалдамалылар ретінде парсылар жағында қатысты.
Б.з.б. 500 – 449 жж. ... ... ... ... ... ... ... экономикалық және саяси дағдарыс шиеленісіп, ... ... шығу ... Шығысқа шабқыншылық жорық ұйымдастыру деп
білді. Б.з.б. ІҮ ғ. 30 – ... ...... ... ... соңғы Ахеменид, ІІІ Дарий Кодоманның ... Орта ... ... ... ... ... ... бет алды.
Александр Македонскийдің әскерлеріне қарсы ... сол ... ... ... ... ... ... белсене
қатысты. Македондық-гректер Сырдария бойындағы қалаларды қоршаған кезде
олардың тылында ... ... оны ... басқарды. Спитамен массагет-
сақтардың қолдауын пайдалана ... ... ... ... ... ... ... әлсірету үшін Александр Маедонский араларына
жік салып, өзара арандатушылық ... ... Үш жыл бойы ... ... ... Орта ... ... тайпалары мен халықтарын
уақытша бағындырады. Тек Сырдарияның арғы бетіндегі сақ тайпалары өздерінің
тәуелсіздігін сақтап қалды.
Шаруашылығы. Сақ тайпалары ... мал ... ... қой
шаруашылығы) және кей жерлерде жартылай отырықшылықпен айналысты.
Көшпелі мал ... ... және ... ... ... мен ... аймақтарында жыл бойы көшіп-қонып жүрумен ... ... ... ... ал шөп шабу ... жерлерге ғана
таралды. Өсірілетін мал түрі: негізінен, қой, түйе, жылқы, ал ірі қара ... ... түрі ... аң ... дами ... ... мал шаруашылығы Жетісу, Шығыс Қазақстанның дала,
орман және биік таулар араласып отыратын аудандарында, сонымен қатар, ... мен ... ... ... ... Бұл ... түрінде
маусымдық жайылымдар кеңінен қолданылып, олардың арақашықтығы жақын болған.
Мұнда тік әдіс қолданылған, яғни өзен ... ... ... ... ... одан әрі биік ... шөбі ... көшетін болған.
Отырықшы мал шаруашылығы Оңтүстік Қазақстан аудандарындағы Сырдария,
Шу, Талас, Арыс ... ... ... ... ... шаруашылығында малдың басым көпшілігін жыл бойы жайып бағу
болып табылатын шаруашылықтың жайылымдық-экстенсивті сипаты мал шаруашылығы
экономикасының барлық ... ... ... ... ... ... ... кәсіп ретінде аңшылық пен балық аулау да қоса
жүргізілген.
Сақтардың мал шаруашылығының негізгі ... – қой ... ... малы да ... және жауынгер сақтың өмірінде маңызды рөл атқарды.
Б.з.д. 1 мыңжылдықта Ұлы Жібек ... ... ... ... ... ... иран ... келіп, өздері лазурит пен
нефритті саудалай бастады. ... ... ішкі ... да дами ... ... Сақ тайпасын- тайпа көсемі басқарды ол әрі әскердің
қолбасшысы болды. Тайпа ... ... ... көш, жер ... ... ру мен тайпа арасындағы дау жанжалдарды қадағалады. Сонымен қатар сақ
қоғамында адамдардың үш әлеуметтік тобы ... ... ... ... қауым адамдары болды. Әр қоғамдық топтың өзіне тән ... ... - ... ... – ақ ал қауым адамдары – сары және көк болды.
Мәдениеті. Сақтарда ата-баб аруағына, отбасылық-рулық әулиелер мен
желеп-жебеушілерге ... ... ... Бұл ... ... өлген
туыстарының мәңгі жасайтынына, өлгендер өзінің рулық қауымының ... ... мен ... ... өмір сүре ... о ... бар деген сенімге негізделді. Осыған байланысты өлген адам бұл
дүниедегі дәрежесі, материалдық ... қоса ... ... олар ... ... ... және ... да аспан
шырақтарына табынған. Кейбір деректер бойынша сақтардың сыйынатын негізгі
құдайы – Күн.
Сақ тайпаларының көркем өнерінде ... өнер ... орын ... ... ... ... ... стиль» өрнек үлгілерімен
жасалған заттар Алтайдағы Пазырық, Шілікті, Берел, ... ... ... ... Аң ... өнерді шартты түрде үш кезеңге бөлуге
болады:
➢ Көне заманғы – б.з.б. ҮІІІ – ҮІІ ... ... ... ... – б.з.б. ҮІ – ІҮ ғғ.
➢ Құлдырау кезеңі – б.з.б. ІІІ – ІІ ... ... ... ою - ... ... геометриялық,
өсімдік тектес, зооморфтық, символдық.
Жартастардағы суреттер – петроглифтер сақтар мәдениетінің бір
көрінісі ... ... ... мен ... ... – Бесшатыр қорымы, „Есік” обасы, Қарғалы-1,
Алтынемел-2, Қадырбай – 2.
Шығыс Қазақстанда сақтардың материалдық мәдениеті үш кезеңнен тұрады:
➢ Майәмір кезеңі – ... ҮІІ – ҮІ ... ... ... – б.з.б. Ү-ІҮ ғғ.
➢ Құлажорға кезеңі – ІІІ – І ғғ.
Негізгі ескерткіштері: Мәйәмір, Шілікті, ... ...... 5, ... Алыпқаш -1, 13, Покровка-1,
Бектеңіз-3,
Орталық Қазақстанда тасмола мәдениеті дамыған. Ол үш кезеңнен тұрады:
➢ Бірінші кезең – ... ҮІІ – ҮІ ғғ. ... – 1-5, ... ... ... ... ... – б.з.б. Ү – ІІІ ғғ.
➢ Үшінші кезең – ... ІІІ – І ғғ. ... ... ... ... ... негізгі рөл атқарды (Елек
өзені бойында, Целинный-1, Сынтас, Бесоба, Нагорный қорымдары)

Пән: Қазақстан тарихы
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 5 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 200 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Сақ дәуірі тайпаларының шаруашылығы, тұрмысы және қоғамдық құрылысы14 бет
Сақ тайпалары туралы8 бет
Сақ тайпалары туралы ақпарат14 бет
Сақ тайпаларының мәдениетi21 бет
Сақ тайпаларының орналасуы66 бет
Б.з.д. VIII ғ. және б.з. Х ғ. аралығындағы сақ, усунь, кангюй бірлестіктерінің этникалық тарихын ежелгі нарративтік деректер мен кейінгі жаңа зерттеулер негізінде жүйелілікпен негіздеп, аталмыш халықтардың этногенезін анықтау68 бет
Ерте темір дәуіріндегі тайпалық одақтар мен көне мемлекеттік құрылымдар9 бет
Сақтардың көрші мемлекеттермен қарым-қатынасы34 бет
Шіліктідегі жүргізілген қазба жұмыстары22 бет
Сақ тайпалық одағы6 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь